December 5, 2006

You are currently browsing the daily archive for December 5, 2006.


Enige weken geleden maakte ik reeds melding van het te verschijnen boek “Oorlogsmist” van Jona Lendering. Het boek is nu eindelijk uitgekomen en is een must-have om de lange winteravonden tussen Kerst en Nieuw-jaar door te komen. Het is onmogelijk om alles te behandelen, de schrijver begint zijn geschiedenis der oorlogen met de oorlogen van de Assyriërs om ons vandaar uit via de Babylonische, Perzische en Griekse oorlogen te doen belanden bij de vele Romeinse oorlogen en de schijnbare vrede “Pax Romana”. Voor hen die niet goed thuis zijn in de geschiedenis is het boek, door de vele gebeurtenissen en namen van de evenvele hoofdpersonen soms moeilijk te volgen, echter dit probleem wordt ruimschoots goedgemaakt door de vele duidelijke kaarten die zijn opgenomen en de spannende verteltrand. Het boek volgt dan ook niet de traditionele drie stromingen die momenteel de krijgsgeschiedenis domineren: de gedetailleerde beschrijving van de frontervaring; de culturele gevolgen van het geweld; oorlog als uitdrukking van de waarden van een samenleving, deze zijn met opzet genegeerd. Het is eerder een leesboek dat op geniale manier de oorspronkelijke bronnen met elkaar verweefd.

In de Bijbel worden vele oorlogen beschreven en dit boek behandeld verschillende van deze veldslagen zoals die bij Lachish, de belegering van Jeruzalem en de val van Nineveh, waardoor je als Bijbellezer een beeld krijgt hoe deze oorlogen werkelijk verliepen. Een tekst als “Vele doden, massa’s lichamen, ontelbare lijken, je struikelt over de lijken” (Nahum 3:1) gaat voor je leven als deze met andere bronnen wordt vergeleken en er een duidelijke analyse wordt gegeven. Langzaamaan kom je tot het besef dat iedere oorlog waanzin is en ‘Door onrecht, geweld en hebzucht wordt de heerschappij van volk naar volk doorgegeven,’ echter lang wordt hier niet bij stilgestaan, ademloos wordt je in deze waanzin meegejaagd naar de volgende oorlog de aanval van de Babyloniërs op de Judeese koning Jojakin.

Het boek beperkt zich niet alleen tot de oorlogen die in de Bijbel worden genoemd, ademloos worden de vele oorlogen en veldslagen van de Perzen en de Grieken behandeld. Op een gegeven moment lees je “Zo liep na vijf eeuwen de geschiedenis van het oosterse wereldrijk ten einde.“, om erachter te komen dat ja al halverwege het boek bent, niet alleen tijdens oorlogen staat de tijd soms stil, ook met het lezen van dit boek zal de lezer dit ervaren.

In het tweede gedeelte van het boek, wordt de geschiedenis van de Romeinen behandeld, één onderdeel wil ik hieruit behandelen, toen de Pax Romana bijna een feit was, waren er nog enkele opstandige streken in het grote Romeinse Rijk, één van deze gebieden was Israël. En de schrijver geeft dan ook een uitgebreide behandeling over dit oproerig gebied. Belangrijk is dat we ons dan al in de eerste eeuw van de huidige jaartelling bevinden en dat de slag bij Jotapata, de inleiding wordt voor de val van Jeruzalem. Uitvoerig wordt beschreven hoe de stad wordt belegerd, en ook hier wordt de waanzin van een oorlog weer duidelijk: hongerige stedelingen die zich bij de omwalling zonder verzet gevangen lieten nemen, kregen iets te eten, maar gulzig als ze waren namen ze meer dan verstandig was en hun gezwollen buiken barstten open. Daardoor werd ontdekt dat velen goudstukken hadden ingeslikt, en dus werden de lijken opengesneden. Titus durfde de lijkschenners niet te bestraffen omdat het er zoveel waren. Maar ook hier klaart de mist van de oorlog niet op, de belegering gaat door de tempel vat vlam en we horen de getuigenverklaringen over de moeder die haar eigen baby opat waarbij de profetie van Jeremia dat Jeruzalem zou worden verwoest en de bewoners hun kinderen zouden opeten angstwekkend werd vervuld.

Het boek is met zijn omvang slechts een compendium van de vele oorlogen uit het verleden, maar weet tot de laatste bladzijde de lezer te boeien. Een ieder die het heeft gelezen, zou direct een passivist worden…
En toch. Nog altijd lezen we de poëzie van Homeros en zijn anonieme Duitse collega. En ook kijken we nog steeds gefascineerd en geschokt naar de Assyrische reliëfs. Dat suggereert dat de Assyrische kunstenaars en de Griekse en Duitse dichters iets hebben gecreëerd dat universeel is. Het is moeilijk onder woorden te brengen wat dat precies is, maar het is niet zo’n vreemde gedachte dat het ermee te maken heeft dat niet wordt verhuld wat er gebeurt als mensen elkaar doden. Ze tonen een aspect van de menselijke natuur dat we in het dagelijks leven in toom houden, maar dat ons als onze schaduw volgt en waarnaar we kijken met afgrijzen en fascinatie.

Conclusie: lezen!!!

Titel: Oorlogsmist
Subtitel: Veldslagen en propaganda in de oudheid
Auteur(s): Jona Lendering
Uitvoering: Paperback, 250 bladzijden
ISBN: 90 253 3155 6
Normale prijs: € 19.95
Uitgeverij: Athenaeum-Polak & Van Gennep

Tags: