Heksen(on)processen

In de Bijbel staan verschillende passages hoe men moet handelen tegen heksen. In Leviticus 20:27 lezen we “Mannen of vrouwen die de geesten van doden raadplegen, moeten onherroepelijk ter dood gebracht worden. Zij moeten gestenigd worden; zij hebben hun dood aan zichzelf te wijten.’” of Exodus 22:18Een tovenares mag niet in leven blijven.

Vanaf de Middeleeuwen zagen we dat er ware heksenjachten waren op allerlei ongeletterde kruidenvrouwtjes die maar al te vaak, zonder een goed proces, op de brandstapel terecht kwamen. Bekend is de geschiedenis van Katharina Kepler, de moeder van de beroemde astronoom Johannes Kepler, waaruit blijkt hoe zo’n proces op gang kwam.  Haar zoon Christopher had een groot financieel meningsverschil met zijn buurman, hierdoor ontstond een burenruzie tussen Katharina en haar buurvrouw Ursula Reinbold. Deze laatste schakelde haar broer in (die ooit een blauwtje had opgelopen bij de dochter van Katharina)  die naar de schout (politie) ging en Katharina beschuldigde van hekserij. Het proces was in gang gezet en vervolgens werden er allerlei “bewijzen” bij gehaald, zo zou ze als kruidenvrouwtje mensen hebben betoverd, waren er mensen in haar omgeving ziek of zelfs dood gegaan. Vervolgens werd gedreigd dat ze haar zouden folteren als ze niet bekende dat ze een heks was (wat ze weigerde).

Dankzij haar zoon Johannes die niet alleen de juiste mensen kende, maar ook op juridisch gebied een grote kennis had, werd ze op 4 oktober 1621 vrijgesproken. Katharina had het geluk dat ze een beroemde zoon had die haar kon verdedigen, want in diezelfde periode werden meer dan 30 vermeende heksen ter dood veroordeeld.

Wie denkt dat dit soort processen alleen in de Middeleeuwen plaatsvonden heeft het mis. Ook tegenwoordig zijn er nog dit soort processen in Saoedi Arabië op soortgelijke teksten die in de koran zouden staan. Judith Weingarten van de weblog Zenobia berichtte gisteren over een soortgelijk proces tegen Fawza Falih. In haar artikel geeft ze het verloop van het proces aan en de achtergrond situatie. Wat opvalt is dat dezelfde tactiek wordt gehanteerd, vage beschuldigingen, ruzie met buren en groepen overgeestelijke rechters. Uiteindelijk heeft ze verschillende jaren in de gevangenis gezeten om daar uiteindelijk te sterven.

Hiermee wil ik absoluut niet promoten dat hekserij goed is, maar ik kan ook niet goedkeuren dat zogenaamde geleerde mensen hun heilige boeken zo ver uit hun verband scheuren, dat ze niet meer het verschil weten tussen heksen en ongeletterde vrouwen die af en toe door eenvoudige kruiden het leven van zichzelf en anderen willen veraangenamen. Waarbij het ironische is dat deze kruiden, geprepareerd in moderne fabrieken door geleerde dokters, wel plotseling gebruikt mogen worden.

Tags: ,

Stuur naar Twitter

4 comments

  1. Edith van den Berg’s avatar

    Dank je wel voor de link naar de (interessante) blog van Judith Weingarten.

  2. Mischa’s avatar

    Henry Charles Lea betoogd in zijn boek ‘De inquisitie’ dat er tijdens de middeleeuwen helemaal geen heksenvervolgingen plaats vonden. Dit kwam allemaal later. Kepler leeft natuurlijk ook na de middeleeuwen.

    Heeft op zich weinig met het artikel te maken, maar vond het wel leuk om even te melden.

  3. Jona Lendering’s avatar

    Mischa schreef:

    “Henry Charles Lea betoogd in zijn boek ‘De inquisitie’ dat er tijdens de middeleeuwen helemaal geen heksenvervolgingen plaats vonden. Dit kwam allemaal later.”

    Klopt. Er is grondwerk gedaan in de Late Middeleeuwen, als er een pauselijke bul wordt geschreven tegen hekserij, maar de echte vervolgingen zijn van later datum. Dat geldt ook voor de Inquisitie: er zijn middeleeuwse antecedenten, maar het is vooral een verschijnsel van de Nieuwe Tijd.

    Het meest bizarre is dat de Inquisitie optrad in katholieke landen en dat er in protestantse landen geen soortgelijke rechtbanken bestonden; omgekeerd lijken heksenrechtbanken het vooral in protestantse landen goed te hebben gedaan, en ontbraken die in katholieke landen. Blijkbaar zijn beide soorten vervolgingen een reactie op dezelfde, diepere oorzaak, maar welke dat kan zijn – ik heb geen idee.

  4. Mischa’s avatar

    Het is wel interessant om eens uit te zoeken.
    Dr. Vervoort heeft ook pas een leuke studie gedaan:
    http://historiek.net/actueel/modern-heksbeeld-komt-van-pieter-bruegel-4526

Comments are now closed.