January 2012

You are currently browsing the monthly archive for January 2012.

Lucht en leegte, zegt Prediker,
lucht en leegte, alles is leegte.

Prediker 1:2 (NBV)

Een en al vluchtigheid, zegt Prediker,
een en al vluchtigheid, alles is even vluchtig.

Prediker 1:2 (HSV)

IJdelheid der ijdelheden, zegt de prediker;
ijdelheid der ijdelheden, het is al ijdelheid.

Prediker 1:2 (SV)

Dit is een van de bekendste teksten uit Prediker en iedereen kent deze passage zoals die in de Statenvertaling staat. Omdat de betekenis van ijdelheid in de loop der tijd wat is verdwenen zie je dan ook dat nieuwere vertalingen het woord hebben veranderd door andere woorden. Hierbij is het jammer dat ze verschillende woorden gebruiken voor een en hetzelfde Hebreeuwse woord. In het Hebreeuws lezen we hăbēl hăbālîm “ijdelheid der ijdelheden” of “niets van de nietigheden”het is een superlatief die we vaker tegenkomen in de Bijbel zoals, qōdeš haqqŏdāšîm “heilige der heiligen” voor de meest heilige plaats (Ex. 26:33)of  šîr haššîrîm “lied der liederen” voor het mooiste lied (Hoogl. 1:1).

Het woord hăbēl betekent zoiets als “vluchtig, niets, ijdelheid”, zo vinden we dit terug in de naam van Abel (in oudere vertalingen Habel; Gen. 4:2, 25) wiens leven zo “vluchtig” was dat het in een “ademtocht” voorbij was. Interessant is dat in het tweede gedeelte hakōl “alles” wordt gebruikt. Hoewel het vaak in absolute zin wordt gebruikt, wordt het vaak ook in een meer specifieke zin gebruikt met betrekking op het onderwerp zoals hier “alles is een ademtocht/vluchtig” waarbij met het laatste hăbēl “volkomen zinloos” wordt bedoeld.

De vraag waarom alles dan volkomen zinloos is, wordt in het volgende vers genoemd nl. alles wat onder de zon gebeurd. Of anders gezegd alles wat de mens doet is zinloos. Daarom vind ik de vertaling van de NBV, die technisch correct is vertaald, geen goede weergave van wat wordt bedoeld, ik had eerder verwacht dat ze het zouden hebben vertaald met “zinloos en zinloosheid, zegt de Prediker, zinloos en zinloosheid, alles is zinloos“.

Tags: ,

De woorden van de Prediker, de zoon van David, koning in Jeruzalem

Prediker 1:1 (HSV)

Al direct in het eerste vers komen we een moeilijkheid tegen, nl. het woord qōhelet “prediker”. De betekenis hiervan is enigszins raadselachtig, het werkwoord qāhal betekent “in elkaar te zetten, roepen” en is afgeleid van het zelfstandig naamwoord qāhāl “vergadering, samenkomst”.

Nu zijn er verschillende mogelijkheden wat qōhelet zou kunnen betekenen: 1) het is de voorzitter van de vergadering, 2) het is de leider, spreker, leraar of prediker van de vergadering, of 3) het is een lid van de vergadering. Elders in Prediker wordt qōhelet gebruikt in verband met uitspraken over zijn positie als koning in Jeruzalem (Pred. 1:12), zijn proclamaties over het leven (Pred. 1:2; 7:27, 12:8), en zijn leer van de wijsheid en het schrijven van wijze uitspraken (Pred. 12:9-10). Op grond hiervan betekent het dus waarschijnlijk “de leider van de vergadering” of “de spreker van de vergadering”.

De oplettende lezer zal gezien hebben dat ik in bovengenoemde tekst van de HSV het woordje “de” heb tussengevoegd en dat is niet zonder reden. Veel (Engelse) vertalers zien het woord namelijk als een titel “de Prediker”: “the Speaker” (NEB, Moffatt), “the Preacher” (KJV, RSV, YLT, MLB, ASV, NASB), “the Teacher” (NIV, NRSV), “the Leader of the Assembly” (NIV margin), “the Assembler” (NJPS margin). Ook de SV heeft dit zo vertaald “den Prediker”. Opvallend is dat alle gangbare Nederlandse vertalingen het woord als een soort (eigen)naam zien en het vertalen met “Prediker”. Gezien echter dat het zeer waarschijnlijk “de leider van de vergadering” is ben ik geneigd om het woord qōhelet als titel te zien.

Tags:

Prediker

Prediker is zonder meer een van de meest deprimerende boeken van de Bijbel, of zoals mijn dochter een tijdje geleden zei toen ze dit hadden behandeld “een boek waarin niets goed is”. Toch lijkt het mij een uitdaging om na Hooglied met dit boek verder te gaan. Er zijn hier een paar redenen voor, allebei de boeken zijn zeer waarschijnlijk van Salomo en dat roept meteen de vraag op waarom zo verschillend. Daarnaast is het een van de boeken die ik tot nu toe weinig heb bestudeerd.

Dat het van Salomo is blijkt al uit het eerste vers “De woorden van Prediker, de zoon van David, koning in Jeruzalem“. Andere argumenten zijn de grote wijsheid (1:13, 16), grote rijkdom (2:8), talrijke dienaren (2:7), grote projecten (2:4-6 ), en het verzamelen, bewerken en geschriften van de vele spreekwoorden (12:9-10). Dit alles suggereert dat Salomo de auteur is, echter, vele geleerden ontkennen dit auteurschap op basis van taalkundige en historische argumenten en stellen dat het boek van veel jongere datum is. Zelf zie ik deze laatste visie als erg zwak, want het boek heeft net als veel andere boeken in de Bijbel een geheel eigen stijl. Dit laatste wil helemaal niet zeggen dat het daarom jonger is. Daarnaast is er nergens een verwijzing waaruit zou blijken dat Salomo niet de schrijver is geweest.

Tags: ,

O, bewoonster van de tuinen,
metgezellen slaan acht op uw stem,
laat Mij die horen!

Hooglied 8:13 (HSV)

Aan het einde van Hooglied wordt een oproep gedaan die we ook al aan het begin in Hooglied 2:14 hebben gelezen “… laat Mij uw stem horen. Want uw stem is zoet …”. Op zich is dit niet zo’n vreemde tekst, want waarom zou je niet willen luisteren naar iemands gezang? Ik zou dit vers dan ook niet behandeld hebben, ware het niet dat pas geleden over dit vers nogal wat commotie over is ontstaan en zelfs de diverse media kwam. Het geval wil nl. dat tijdens een bijeenkomst van het Israëlische leger een vrouwelijke soldaat een lied zong en direct stonden een aantal mannelijke soldaten op. Ondanks bevel van hun officieren weigerden ze op basis van deze teksten terug te komen.

Het bleek dat de soldaten behoorden tot een bepaalde orthodoxe groepering die stellen dat het verboden is om te luisteren naar de kol ishah “de stem van een vrouw”. De Hebreeuwse uitdrukking kol b’ishah erva kan volgens hen vertaald worden met “de stem van een vrouw is als naaktheid”, of als “de stem van een vrouw is als haar vagina” (Brachot 24a). En dat kan natuurlijk niet, dus mogen ze er niet naar luisteren want het zou verkeerde gevoelens kunnen opwekken. Iedereen die het gehele boek leest zal tot de conclusie komen dat deze frase geheel uit zijn verband is gerukt en dat het in het geheel niet verboden is om te luisteren naar de stem van een vrouw en zeker niet als het ook nog eens (zoals we in Hoogl. 8:13 kunnen lezen) je eigen vrouw is. Het is dan ook een kleine groepering binnen de orthodoxe Joden die van deze mening zijn toegedaan.

Tags: ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

Tineke had (zoals gewoonlijk) gelijk dat ik de passage in Ezechiël 4 bedoelde waar de profeet op een kleitablet Jeruzalem moest afbeelden.

De vraag van deze week:

Bidden doen we meestal als we iets willen en het dan vragen aan God. En soms zie je dat men voor de meest gekke dingen bidt. Zo was er een groep mensen die tot God baden voor Zijn zegen omdat ze een onschuldig iemand gingen vermoorden. De vraag is dan ook wie waren deze mensen en wie gingen ze vermoorden en op welke manier.

Tags:

Salomo had een wijngaard in Baäl-Hamon
Hij gaf die aan pachters
die voor het vruchtgebruik
duizend sikkel de man moesten betalen.
Mijn wijngaard houd ik voor mijzelf.
Die duizend sikkel zijn voor u, Salomo,
en tweehonderd zijn voor de pachters.

Hooglied 8:11-12 (WV96)

Soms kom je in een Bijbelgedeelte iets tegen, waarvan je het absoluut niet had verwacht dat het in dat gedeelte zou staan. Neem nou dit stuk, wie had verwacht dat in een boek als Hooglied plotseling inzage wordt gegeven over hoeveel een wijngaard opbrengt. Natuurlijk kun je zeggen dat onze dame hierin geïnteresseerd was, omdat ze vroeger zelf ook in een wijngaard had gewerkt (Hoogl. 1:6). Maar dan nog duizend sikkels of zilverstukken per persoon was een gigantisch kapitaal, dus die wijngaard moest enorm veel opleveren.  En dan in het volgende vers wordt nog een verder hierop ingegaan dat dit bedrag voor Salomo is en dat  200 sikkels voor de pachters. Houdt dit in dat deze pachters slechts een zesde van de opbrengst mochten houden, of anders gezegd dat ze ruim 84% belasting betaalden? Of waren deze pachters meer mensen in dienst bij Salomo en kregen 16% van de opbrengst. Dit laatste lijkt waarschijnlijker.

Maar dan nog moeten deze wijngaarden enorm veel hebben geproduceerd om daarvan te kunnen leven. De naam van de wijngaard “Baäl-Hamon”, wat “heer van de menigte” betekent, is alweer een verwijzing dat er grote hoeveelheden werd geproduceerd en dat het meerdere wijngaarden waren blijkt uit Pred. 2:4 ik plantte mij wijngaarden. De ligging van deze wijngaarden is onbekend. Sommige geleerden stellen voor om “Baäl-Hermon” te lezen i.p.v. “Baal-hamon”, terwijl anderen het willen identificeren met Balamon (Judith viii. 3) en waarmee dan de plaats Jibleam of Bileam, het moderne Bel’ame, wordt bedoeld en welke (nu) een matig vruchtbare vallei is ten zuiden van de grote vlakte van Jizreël. Maar dit alles zijn louter vermoedens.

Komen we terug op de waarde van deze wijngaarden, dan komt meteen een andere Bijbelpassage in gedachten “Op die dag zal elk stuk grond waar duizend wijnstokken staan ter waarde van duizend sjekel zilver, door dorens en distels overwoekerd worden” (Jes. 7:23 NBV). Een wijnstok kostte dus blijkbaar één zilveren sikkel en kan het zo zijn dat dit een aanwijzing is hoe groot de wijngaard(en) van Salomo waren.

Tags: , , ,

Voor alle liefhebbers is de Soncino Babylonische Talmud. vertaald in het Engels onder redactie van Rabbi DR. I. EPSTEIN verschenen:

SEDER ZERA‘IM (Seeds: 11 tractates)

Berakoth (Benedictions: 9 chapters, 64 folios) 01a Brochos 2a-31b 01b Brochos 32a-64a

Pe‘ah (Corner: 8 chapters) 02 Pei’oh

Demai (Doubtful: 7 chapters) 03 Demai

Kil‘ayim (Mixtures: 9 chapters) 04 Kilayim

Shebi‘ith (Seventh: 10 chapters) 05 Shevi’is

Terumoth (Heave Offerings: 11 Chapters) 06 Trumos

Ma‘aseroth (Tithes: 5 chapters) 07 Ma’aseros

Ma‘aser Sheni (Second Tithe: 5 chapters) 08 Ma’aser Sheini

Hallah (Dough 4 chapters) 09 Challoh

‘Orlah (‘Uncircumcision’, sc. of trees: 3 chapters) 10 Orlah

Bikkurim (First Fruits: 4 chapters, 4 folios) 11 Bikkurim

SEDER MO‘ED (Appointed Seasons: 12 tractates)

Shabbath (Sabbath: 24 chapters, 157 folios) 12a Shabbos 2a-31b 12b Shabbos 35a-65b 12c Shabbos 66a-100b 12d Shabbos 101a-129b 12e Shabbos 130a-157b

‘Erubin (Blendings: 9 chapters, 105 folios) 13a Eruvin 2a-26b 13b Eruvin 27a-52b 13c Eruvin 53a-79a 13d Eruvin 79b-105b

Pesahim (Paschal Lambs: 10 chapters, 121 folios) 14a Pesochim 2a-32b 14b Pesochim 33a-60a 14c Pesochim 60b-86b 14d Pesochim 87a-121b

Yoma (The Day: 8 chapters, 88 folios) 15a Yoma 2a-27b 15b Yoma 28a-61b 15c Yoma 62a-88a

Sukkah (Booth: 5 chapters, 56 folios) 16a Succah 2a-29a 16b Succah 29b-56b

Bezah (Egg: 5 chapters, 40 folios) 17 Beitzoh 2a-40b

Rosh Hashana (New Year: 4 chapters, 35 folios) 18 Rosh Hashanna 2a-35a

Ta‘anith (Fast: 4 chapters, 31 folios) 19 Ta’anis 2a-31a

Shekalim (Shekels: 8 chapters) 20 Shekolim

Megillah (The Scroll: 4 chapters, 32 folios) 21 Megillah 2a-32a

Mo‘ed Katan (Minor Feast: 3 chapters, 29 folios) 22 Mo’ed Koton 2a-29a

Hagigah (Festival-Offering: 3 chapters, 27 folios) 23 Chagigah 2a-27a

SEDER NASHIM (Women: 7 tractates)

Yebamoth (Sisters-in-law: 16 chapters, 122 folios) 24a Yevomos 2a-19b 24b Yevomos 20a-40b 24c Yevomos 41a-63b 24d Yevomos 64a-86b 24e Yevomos 87a-106b 24f Yevomos 107a-122b

Kethuboth (Marriage Settlements: 8 chapters, 112 folios) 25a Kesuvos 2a-28b 25b Kesuvos 29a-54a 25c Kesuvos 54-77b 25d Kesuvos 78a-112a

Nedarim (Vows: 9 chapters, 91 folios) 26a Nedorim 2a-45a 26b Nedorim 45b-91b

Nazir (Nazirite: 9 chapters, 66 folios) 27 Nozir 2a-66b

Sotah (Suspected Adulteress: 9 chapters, 49 folios) 28 Sotah 2a-49b

Gittin (Bills of Divorcement: 9 chapters, 90 folios) 29a Gittin 2a-48a 29b Gittin 48b-90b

Kiddushin (Consecrations: 4 chapters, 82 folios) 30a Kiddushin 2a-40b 30b Kiddushin 41a-82b

SEDER NEZIKIN (Damage: 10 tractates)

Baba Kamma (First gate: 10 chapters, 119 folios) 31a Baba Kamma 2a-31a 31b Baba Kamma 31b-62b 31c Baba Kamma 62b-93a 31d Baba Kamma 93b-119b

Baba Mezi‘a (Middle gate: 10 chapters, 119 folios) 32a Baba Metziah 2a-28a 32b Baba Metziah 28b-58a 32c Baba Metziah 58b-90b 32d Baba Metziah 91a-119a

Baba Bathra (Last gate: 10 chapters, 176 folios) 33a Baba Basra 2a-35b 33b Baba Basra 36a-77b 33c Baba Basra 78a-113a 33d Baba Basra 113b-145b 33e Baba Basra 146a-176b

Sanhedrin (Court of Justice: 11 chapters, 113 folios) 34a Sanhedrin 2a-25a 34b Sanhedrin 25b-45b 34c Sanhedrin 46a-66b 34d Sanhedrin 67a-92b 34e Sanhedrin 93a-113b

‘Abodah Zarah (Strange Worship: 5 chapters, 76 folios) 35a Avodoh Zoroh 2a-35b 35b Avodoh Zoroh 36a-76b

Horayoth (Rulings: 3 chapters, 14 folios) 36 Horiyos

Shebu‘oth (Oaths: 8 chapters, 49 folios) 37a Shevuos 2a-28b 37b Shevuos 29a-49b

Makkoth (Floggings: 3 chapters, 24 folios) 38 Makkos

‘Eduyyoth (Testimonies: 8 chapters) 39 Eiduyos

Aboth (Fathers: 6 chapters) 40 Ovos

SEDER KODASHIM (Holy Things: 11 tractates)

Zebahim (Animal-offerings: 13 chapters, 120 folios) 41a Zevochim 2a-27b 41b Zevochim 28a-56b 41c Zevochim 57a-91a 41d Zevochim 91b-128b

Menahoth (Meal-offerings: 13 chapters, 110 folios) 42a Menochos 2a-26b 42b Menochos 27a-58b 42c Menochos 59a-86a 42d Menochos 86b-110a

Hullin (Non-holy: 11 chapters, 142 folios) 43a Chullin 2a-30b 43b Chullin 31a-60b 43c Chullin 61a-89a 43d Chullin 89b-120a 43e Chullin 120b-142a

Bekoroth (Firstlings: 9 chapters, 61 folios) 44a Bechoros 2a-31a 44b Bechoros 31b-61a

‘Arakin (Estimations: 9 chapters, 34 folios) 45 Arachin

Temurah (Substitution: 7 chapters, 34 folios) 46 Temurah

Kerithoth (Excisions: 6 chapters, 28 folios) 47 Krisos

Me‘ilah (Trespass: 6 chapters, 22 folios) 48 Me’iloh

Tamid (The Continual [Offering]: 7 chapters, 33 folios) 49 Tomid

Middoth (Dimensions: 5 chapters) 50 Middos

Kinnim ([Bird-]nests: 3 chapters) 51 Kinnim

SEDER TOHOROTH (Cleannesses: 12 tractates)

Niddah (The Menstruant: 10 chapters, 73 folios) 52a Niddoh 2a-23a 52b Niddoh 23b-48a 52c Niddoh 48b-73a

Kelim (Vessels: 30 chapters) 53 Keilim

Oholoth (Tents: 18 chapters) 54 Oholos

Nega‘im (Leprosy: 14 chapters) 55 Nego’im

Parah (Heifer: 12 chapters) 56 Poroh

Tohoroth (Cleannesses: 10 chapters) 57 Tohoros

Mikwa’oth (Pools of Immersion: 10 chapters) 58 Mikva’os

Makshirin (Predispositions 6 chapters) 59 Machshirin

Zabim (They That Suffer Flux: 5 chapters) 60 Zavim

Tebul Yom (Immersed at Day Time: 6 chapters) 61 Tevul Yom

Yadayim (Hands: 4 chapters, 26 pages) 62 Yodoyim

Ukzin (Stalks: 3 chapters) 63 Uktzin

FOREWORD, ABBREVIATIONS, GLOSSARY

Tip via: AWOL

Tags: ,

Slangengevechten

Aäron wierp zijn staf neer voor de farao en voor zijn dienaren en hij werd tot een slang. Maar de farao op zijn beurt riep de wijzen en de tovenaars, en ook zij, de Egyptische magiërs, deden met hun bezweringen hetzelfde. Want ieder wierp zijn staf neer en zij werden tot slangen, maar de staf van Aäron verslond hun staven.

Exodus 7:10-12 (HSV)

In de confrontatie tussen Mozes en Farao zien we dat de staf van zowel Aäron als die van de Egyptische tovenaars veranderen in slangen en elkaar te lijf gaan. Een tijdje geleden las ik dat als je sommige slangen vlak bij de kop greep deze verstijven en er dan uitzien als een stok. Of dat het trucje was wat hier werd toegepast weet ik niet, maar wat me wel opviel was het kannibalistische karakter van de slangen. Ik vroeg me dan ook af of dit vaker voorkwam en zag al gauw dat er verschillende films op Youtube stonden die dit lieten zien, waaronder dit gevecht tussen een cobra en python.

Maar toen ik de passage nog eens goed las viel het me op dat in de grondtekst helemaal niet werd gesproken over een slang, maar over een tannin oftewel een reptiel. We zien dan ook dat de Statenvertaling correct het vertaald met een “draak”, want het woord kan nl. behalve een slang ook een krokodil of een monsterlijk zeedier betekenen. Dit gevecht tussen de staf van Aäron en de staven van de tovenaars kan dus, strikt genomen, net zo goed een gevecht zijn geweest tussen verschillende reptielen.

(Voor de teerhartige is deze film niet aan te raden!!)

Tags: , , ,

Draag mij als een zegel op je hart,
als een zegel op je arm.
Sterk als de dood is de liefde,
beklemmend als het dodenrijk de hartstocht.
De liefde is een vlammend vuur,
een laaiende vlam.

Hooglied 8:6 (NBV)

In onze serie over Hooglied zijn we alweer in het laatste hoofdstuk beland. Ik heb met name uit hoofdstuk 7 flinke stukken overgeslagen en dat zal ook met dit hoofdstuk gebeuren om de simpele reden dat ik hier in het verleden al over heb geschreven of dat de onderwerpen/teksten ook al in eerdere passages voorkwamen.

Van dit en het volgende vers heb ik vorig jaar een muziekfragment behandeld, welke zeer de moeite waard is om nog eens te beluisteren. De tekst zelf geeft in duidelijke bewoordingen hoe groot echte liefde voor elkaar kan zijn. Maar die liefde kan alleen ontstaan als je bereid ben om die in je hart te dragen of zichtbaar als een zegel op je arm. Misschien is het om die reden dat getrouwde mensen tegenwoordig vaak een trouwring dragen met daarop de naam van de partner. De tekst zelf verwijst naar de gewoonte van een henna-tatoeage die met aanbracht op de armen of op de hand tijdens de hennanacht (Op de foto zie je hoe de henna is aangebracht tijdens een Iraans huwelijk). Ik heb als eens overwogen of deze tatoeage te maken heeft met de bruidsschat als losprijs. Maar het moge duidelijk zijn, dat dit soort tatoeages tijdelijk zijn, na verloop van tijd zal deze vervagen, vandaar de opmerking dat je deze zegel ook op je hart moet hebben.

Een tweede opmerking is dat de echte liefde minstens zo sterk is als de dood, met andere woorden hij vergaat niet maar blijft bestaan. De liefde is kostbaarder dan alles wat iemand maar kan bezitten of zoals het in vers 7 staat: “Al gaf iemand al het bezit van zijn huis voor de liefde, men zou hem smadelijk verachten“. Men kan de liefde vergelijken als een onuitblusbaar vuur voor elkaar, de tekst noemt het zelfs “vlammen van de HEERE”. Dat het onuitblusbaar is blijkt uit het feit dat “Vele wateren kunnen de liefde niet uitblussen en rivieren spoelen haar niet weg“. Nu kun je zeggen, dat op de Jordaan na er geen grote rivieren zijn in Israël. Maar dan vergis je je. De grote rivieren die hier worden bedoeld zijn de grote wadi’s in het zuiden, zoals de Paran en de Zin die in de winter enkele honderden meters breed kunnen zijn en alles meesleuren wat zich op hun pad bevind. Zelfs deze rivieren kunnen de liefde niet blussen.

Tags: , , ,

De liefdesappels geven hun geur
en aan onze deuren hangen allerlei kostelijke vruchten,
verse en ook oude.
Mijn Liefste, die heb ik voor U bewaard!

Hooglied 7:13 (HSV)

In Hooglied wordt ook de Alruin (Mandragora Officinarum L., Mandragora autumnalis L.) genoemd en in de meeste weergegeven als “liefdesappels”. Uit dit vers blijkt zonder meer dat de dudaïm, zoals de Hebreeuwse naam is en zoiets als “de liefhebbenden” betekent, een seksuele context heeft. Nu werd deze plant vaker als lustopwekkend beschouwd en een andere passage in de Bijbel waar de plant wordt genoemd, is de ruzie tussen Rachel en Lea, waarbij Rachel smeekt of ze de dudaïm, die Lea’s zoon Ruben gevonden had, mocht hebben. Waarop Lea terug bitst: “Was het niet genoeg dat je mijn man hebt afgenomen? Nu wil je zeker ook de liefdesappels van mijn zoon ook nog stelen?“, waarop Rachel droevig antwoord “Nu zal hij vannacht met jou slapen, vanwege die liefdesappels” (Gen. 30:14-15).

Het probleem is dat hier wordt gesproken over de geur van deze plant, terwijl deze plant nauwelijks ruikt. Om die reden hebben verschillende commentatoren gedacht dat het hier om een andere plant moet gaan. Maar zoals gewoonlijk is enige achtergrondkennis belangrijk want hierbij wordt voorbijgegaan aan het feit dat als de vruchten rijp zijn geworden, ze wel degelijk een aangename ruik verspreiden.

Tags: , ,

« Older entries