Atlas

You are currently browsing the archive for the Atlas category.

Bijbels Gaza

In de Bijbel lezen we meermalen over de stad Gaza.

De eerste keer lezen we over Gaza in de volkentabel als een plaats bij de grens van de Kanaänieten (Gen. 10:19). Daarna wordt het weer genoemd bij de intocht van het land na de Exodus (Deut. 2:23; Joz. 10:41, 11:22, 15:47; Richt. 1:18) en bij een aanval van de Mideanieten en Amelekieten (Richt. 6:4)

Vervolgens wordt Gaza genoemd in de bekende geschiedenis van de richter Simson “Maar Simson bleef tot middernacht liggen. Toen, te middernacht, stond hij op, greep de deuren van de stadspoort met de beide posten en trok ze los, met grendel en al. En hij legde ze op zijn schouders en droeg ze omhoog naar de top van de berg die tegenover Hebron ligt.” (Richt. 16, HSV) Uiteindelijk wisten de Filistijnen Simson via een list te pakken te krijgen en gooiden hem in de gevangenis van Gaza (Richt. 16:21), om hun overwinning te vieren brengen ze hem later naar de tempel van Dagon waar hij een heldhaftige dood sterft door de twee steunpilaren om te duwen waardoor de tempel in elkaar viel. In zijn sterven, doodde hij meer Filistijnen dan in zijn leven (Richt. 16:25-30).

In 1 Sam 6:17 lezen we dat een van “de gouden gezwellen die de Filistijnen de HEERE als schuldoffer hebben doen toekomen” (HSV) namens Gaza was en later in de ark werd gelegd.

In 609 v.C. gaat de profetie van Jeremia in vervulling en wordt de stad ingenomen door farao Necho van Egypte (Jer 47.1).

Later in Amos lezen we de dubieuze rol die de bewoners van de stad hadden toen ze de Joden uitleverden aan Edom (Am. 1:6).

In het NT wordt de stad slechts eenmaal genoemd en wel in Handelingen 8:26 waar “Een engel van de Heer zei tegen Filippus: ‘Ga tegen de middag naar de verlaten weg van Jeruzalem naar Gaza.’” (HSV)

Tags:

Joods Gaza

In de Bijbel lezen we meermalen over de stad Gaza. Zo is de geschiedenis van de richter Simson bekend “Maar Simson bleef tot middernacht liggen. Toen, te middernacht, stond hij op, greep de deuren van de stadspoort met de beide posten en trok ze los, met grendel en al. En hij legde ze op zijn schouders en droeg ze omhoog naar de top van de berg die tegenover Hebron ligt.” (Richt. 16, HSV) Later in Amos lezen we de dubieuze rol die de bewoners van de stad hadden toen ze de Joden uitleverden aan Edom (Am. 1:6).

Maar ook buiten de Bijbel blijkt dat de er altijd een connectie is geweest tussen de Joden en Gaza. Nadat de Filistijnen verdwenen waren, kwam de stad onder heerschappij van verschillende rijken, zoals de Egyptenaren, Grieken en Romeinen. Al die tijd werd de stad bewoond door Joden, we worden hieraan herinnerd in 1 Makkabeeën 15:33-35 (ong. 145 v.C.) En Simon antwoordde hem: ‘Wij hebben geen vreemd gebied veroverd en ons niets toegeëigend dat niet van ons was, wij hebben slechts het bezit van onze voorouders heroverd dat onze vijanden enige tijd wederrechtelijk in handen hebben gehad. Wij hebben alleen maar de kans gegrepen ons rechtmatige bezit terug te winnen. Wat Joppe en Gezer betreft en de aanspraak die u daarop maakt: deze steden hebben ons volk en ons land zware slagen toegebracht. Niettemin zijn wij bereid u voor deze steden honderd talent te geven. (NBV)

Na de grote joodse opstanden tegen het Romeinse rijk in 67 n.C. en opnieuw in 132 n.C., en de vernietiging van de Joodse soevereiniteit in het land van Israël, speelde Gaza opnieuw een vreemde rol in de Joodse geschiedenis: net als in de tijd van de profeet Amos diende het als de belangrijkste markt voor de joodse slaven in het Romeinse rijk. Toch kwamen de Joden weer terug en in de 4de eeuw bloeide de joodse gemeenschap. Gaza werd de belangrijkste haven voor Joodse handel in het Heilige Land. Verder was Gaza in de eeuwen daarna een centrum van Talmoedische en Kabbalistische studies.

Tegen de tijd dat de Arabieren kwamen in de 7de eeuw n.C., hadden de Joden al meer dan 2000 jaar in Gaza gewoond. In 1929, toen het gebied onder Britse controle kwam en nadat de Joden van Hebron waren afgeslacht door de plaatselijke Arabische bevolking, werd de gehele Joodse gemeenschap van Gaza door de Britse troepen geëvacueerd uit vrees voor een massale pogrom.

Ook archeologisch zijn een aantal belangrijke vondsten gedaan. Zo is er een synagoge gevonden, welke in 508 n.C. gedurende de Byzantijnse periode was gebouwd en lag in Maiuma (de haven van Gaza). In 1965 ontdekten Egyptische archeologen hier een mozaïek van Koning David die een harp bespeelt. De lokale Arabische bevolking beschadigden al snel het gezicht in het mozaïek uit angst dat er een verband zou worden gelegd tussen Joden en Gaza. Toen het Israëlische leger het gebied heroverde tijdens de oorlog van 1967, verwijderden de Israëlische archeologen wat er over was van het mozaïek en herstelden met behulp van een foto het gezicht. Het is nu permanent tentoongesteld in het Israël Museum.

Tags: ,

De rivier Jabbok (יבּק) is een zijrivier van de Jordaan, die de bergketen van Gilead doorkruist. De bron is in de buurt van Amman. De rivier is een kleine 100 km lang en wordt tegenwoordig de Wadi Zerqa genoemd. De rivier was in het verleden regelmatig de grens van verschillende volken zoals de Ammonieten (Richt 11:13).

Bekend is de rivier geworden door de worsteling die Jakob had met de Engel des Heeren (Gen 32:22) waarna zijn naam werd veranderd in Israël. Om die reden hebben verschillende geleerden gewezen op de mogelijke woordspeling van Jakob (Ja’kb) en “hij worstelde” (wai’abk) en de naam van de rivier Jabbok (yabboq).

Tags:

Di-zahab

Dit zijn de woorden die Mozes tot heel Israël gesproken heeft, aan deze zijde van de Jordaan, in de woestijn, op de Vlakte tegenover Suf, tussen Paran enerzijds en Tofel, Laban, Hazeroth en Dizahab anderzijds.

Deuteronomium 1:1 (HSV)

Toen ik van de week in een commentaar opzocht waar de plaats Di-zahab of Dizahab lag werd daar gesteld dat het wordt geïdentificeerd met de tegenwoordige toeristenplaats Dahab,  welke aan de golf van Akaba op de oostkust van het Sinaï-schiereiland ligt. Een reden hiervoor kan zijn dat de berg Paran op een kleine 200 km aan de westkust van het schiereiland ligt.

Lezen we het gedeelte goed en ook de volgende verzen, dan blijkt al gauw dat het niet deze plaats kan zijn en dat het veel noordelijker moet zijn. Er wordt melding gemaakt van de Jordaan en van de Arabah vallei (hier vertaald met woestijn). In de buurt van deze laatste is in de Negev de de wadi Nahal Paran. Het is dan ook logischer om daar te zoeken. G.I. Davies denkt aan ed-Dheibe (30 km ten oosten van Heshbon), in het noorden van Moab.

Tags: , ,

Oude Doos: Merom

Eerder vandaag had ik al een artikeltje over de wateren van Merom geplaatst, tegenwoordig bekend als de Hula vallei en daarvan zijn er verschillende foto’s in de fotogalerij waaronder ook verschillende uit de Oude Doos. Een reden om ook daarvoor aandacht te vragen:

Tags: , ,

Al deze koningen verzamelden zich, en zij kwamen en sloegen gezamenlijk hun kamp op bij de wateren van Merom om tegen Israël te strijden.

Jozua 11: 5 (HSV)

In dit gedeelte van Jozua lezen we dat de koning van Hazor samen met die van verschillende andere steden hun legers verzamelen bij de wateren van Merom. Dit was een moerasachtig gebied in het noorden van Israël en is tegenwoordig beter bekend onder de naam Hula vallei.  Het vele water is afkomstig van bronnen zoals Ein Tina en de Jachula, en rivieren zoals de Dan, Snir, Hermon en de Jordaan. Het lijkt dan ook niet de meest geschikte locatie om een leger te concentreren, daarom denkt men dat met deze bronnen/wateren de zuidkant van het gebied wordt bedoeld. Hierbij zou dan het slagveld in de Hula vallei of ten noordwesten van het meer van Galilea hebben gelegen. In ieder geval verslaat Jozua hen verpletterend.

Een stad met de naam Merom komt voor op de overwinningslijsten van de Egyptische Tutmoses III, Ramses II en van de Assyrische Tiglatpileser (ANET, p. 283). In de 14de eeuw v.C. werd het meer Samchuna genoemd door de Egyptenaren. Fl. Josephus noemde het meer Semechonitis, terwijl in de Talmoed het als Yam Sumchi, zee van Sumchi, wordt aangeduid.

Vroeger was het een beruchte plaats voor malaria, tot het in de jaren vijftig van de vorige eeuw het meer gedeeltelijk werd drooggelegd waarbij veel vruchtbare landbouwgebieden vrijkwamen. Het centrale deel werd intact gelaten en omgevormd tot een beschermd natuurreservaat. Het is een belangrijke rustplaats voor de migrerende trekvogels (gem. trekken 500.000.000 vogels per jaar hierlangs).

Tags: , ,

Elim

Toen kwamen zij bij Elim. Daar waren twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen. Zij sloegen daar hun kamp op aan het water.

Exodus 15:27 (HSV)

Elim was de tweede halteplaats die de Joden tijdens de Exodus aandeden. Nadat ze uit Egypte waren vertrokken en langs het gebied van de woestijn Sur trokken en nog voordat ze de woestijn Sin bereikten doet vermoeden dat de oase Elim aan de westkant van het Sinaï gebied lag, tegenover de hedendaagse Golf van Suez. Er zijn theorieën dat het om wadi Gharandel, welke vroeger een bekende plaats was met tamarisken en palmen waar nomaden hun dieren lieten drenken.

Op de afgebeelde foto zien we op de voorgrond al een waterput. We mogen dan misschien een beeld hebben van oases met liefelijke vijvers, maar de realiteit is dat deze vijvers in de warme zomers niet altijd gevuld waren. Nomaden groeven dan waterputten in de buurt om zo het water wat nog onder de grond aanwezig is te kunnen bereiken. Dit water was niet altijd even heerlijk, want door het langdurig stilstaan en de vervuiling van de putten, hadden deze regelmatig alg-aanslag zodat het water er groen uitzag. In de virtuele wereld die op die moment wordt ontwikkeld is daarom beide afgebeeld.

Tags: , ,

Assus

Wij nu waren vooruitgegaan naar het schip en voeren weg naar Assus, waar wij Paulus aan boord zouden nemen, want zo had hij het ons opgedragen, omdat hijzelf te voet zou gaan. En toen hij zich in Assus bij ons gevoegd had, namen wij hem aan boord en gingen naar Mitylene.

Handelingen 20: 13-14 (HSV)

Assus was een zeehaven in het noord-westelijke deel van Klein-Azië en is het tegenwoordige Behram Köy, tegenover het eiland Lesbos. De stad was gebouwd op een 230 meter hoge rotspunt en ook nu nog zijn de indrukwekkende resten van de versterkingen te zien. De haven was beschermd door een dam en lag hierdoor beschut tegen de heersende noordenwind (Strabo, Geography xiii.I.57).

Dat Paulus de 30 km  te voet ging, had als reden dat dit sneller ging en hij zodoende waarschijnlijk langer in Troas kon blijven zonder vertraging op te lopen voor zijn reis naar Jeruzalem.

Tags: , ,

Enige tijd geleden kreeg ik de vraag wat voor grondstoffen met gebruikte in Thyatira. Deze plaats is bekend in de Bijbel omdat Lydia de purperverkoopster daar woonde (Hand. 16:14).

Verschillende commentaren vermelden dat de purperkleurstof werd gemaakt van de Purperslak. We weten dat deze grondstof van de Purperslak in de oudheid veel werd gebruikt voor de mantels van keizers/koningen en in de Bijbel voor de tsithtsith (Num. 15). Het procedé om de kleurstoffen te maken was alleen bekend bij de Joden en na de val van Jeruzalem in 70 n.C. werd het dragen van kleren met deze kleurstof verboden voor iedereen (behalve voor de keizer). Hierdoor maakten de Joden de verfstof niet meer en ging het recept uiteindelijk verloren, pas een paar jaar geleden is het opnieuw het recept gevonden.

Dat het purper uit deze slak werd gehaald in Thyatira is erg onwaarschijnlijk en wel omdat deze stad meer dan 50 kilometer van zee afligt en daarom niet logisch omdat men vroeger vaak dicht in de buurt van de plek waar de grondstoffen werden gehaald gingen wonen. In de omgeving van Thyatira groeide wel de plant Meekrap welke ook wordt gebruikt voor de productie van goedkopere purper. In Nederland en met name in de provincie Zeeland werd ook deze plant om die reden geteeld. Het ligt dus voor de hand dat het om deze plant gaat.

Tags: , , ,

De laatste tijd ben ik niet toegekomen om nog wat op mijn blog te schrijven, vanwege allerlei onverwachte drukten. Vandaar vandaag een foto van de sneeuwval in het Libanon-gebergte, zoals die pas is gemaakt door de NASA. Voor meer informatie en een hogere resolutiefoto klik op de afbeelding of hier.

aaa

Tags: , , ,

« Older entries