Atlas

You are currently browsing the archive for the Atlas category.

Eufraat – Parat

In 2007 schreef ik een artikel over Jeremia 13 waarin wordt vermeld dat Jeremia een gordel moet verstoppen bij de wadi Parat.

13:4 Neem de gordel die je gekocht hebt, welke om uw lenden is en maak je klaar, ga naar de Parat en verstop deze in een rotsspleet.
13:5 Dus ging ik op pad en verstopte hem te Parat, zoals de HEER mij bevolen had.
13:6 En het gebeurde nu na verloop van vele dagen, dat de HEER tot mij zei: Sta op [en] ga naar de Parat en neem de gordel van daar, waarvan Ik je bevolen had [om] hem daar te verstoppen.
13:7 Dus ging ik naar de Parat en groef en nam den gordel van de plaats waar ik hem verstopt had; en zie, de gordel was vergaan en deugde nergens voor.

In dit artikel betoogde ik dat de locatie die genoemd wordt in dit tekstgedeelte zeer waarschijnlijk Ein Parat is. Zoals we ook kunnen lezen in moderne vertalingen als de NBV, oudere vertalingen hebben “Frath” (SV), “Eufraat” (WV96, wat ook de HSV heeft). Echter hoe is het mogelijk dat een Hebreeuws woord zo’n verschillende vertaling kan hebben met zo’n verschillende locatie. Een reden daarvoor, zoals we lezen in veel moderne commentaren dat een wandeling naar de Eufraat ruim 1100 kilometer is en Jeremia dus in totaal ruim 4400 kilometer moest lopen. In en enkel geval wordt dan ook nog eens als onderbouwing verwezen dat de ballingen in Babylon bij de Eufraat leefden en in de StudieBijbel wordt terecht betoogd dat “als Jeremia minstens een half jaar afwezig was door zijn lange reis, zou er bij zijn terugkomst weinig aandacht voor zijn gordel zijn geweest“. En inderdaad klopt het dat deze afstand (tenzij hij rechtstreeks door de woestijn heenging, wat onlogisch is) 1100 kilometer of meer is. Dat is een te grote afstand, dus werd gezocht naar een alternatief welke de geleerden vonden in de wadi Parat welke vlakbij de geboorteplaats van Jeremia is. In het Hebreeuws, dat geen klinkers kent, is er geen onderscheid tussen Parat en Eufraat beiden worden geschreven als PRT en het is dus zeer goed mogelijk dat Parat wordt bedoeld.

Maar is dit ook zo, is de afstand echt te groot? Als Jeremia echt helemaal naar de Eufraat ging in de buurt van Babylon dan zou hij, als hij 25 kilometer per dag aflegde, er ruim 175 dagen in totaal over hebben gedaan en waarschijnlijk duurde de tocht nog langer, omdat 25 kilometer per dag erg veel is. Echter van de week las ik een artikel over het onderzoek van Prof. Gershon Galil betreffende de grenzen van het koninkrijk van koning David welke zich zou uitstrekken tot de Eufraat en het bijgevoegde kaartje laat zien dat de Eufraat inderdaad een stuk dichterbij lijkt dan de locatie in Babylon. Vol enthousiasme dus met GoogleEarth de afstand opmeten en ik kwam op 260. Dus veel minder dan die 1100 kilometer en meteen begonnen met dit artikel te schrijven. Echter het is altijd goed, om nog eens alles goed na te kijken en nog eens alles goed op te meten en nogmaals kwam ik op 260 zeemijl, ja geen kilometers maar zeemijlen. Dat was een grote domper, want in kilometers is dat ruim 480 kilometer. Weliswaar een stuk minder dan die 1100 kilometer, maar toch nog behoorlijk veel. Want dat betekent dat Jeremia nog steeds in totaal ruim 80 dagen (=4×20 dagen) moest lopen.

Uiteraard is het heel goed mogelijk dat Jeremia zo’n grote afstand liep om naar de Eufraat te gaan, ook al is dit dan naar dat gedeelte van de Eufraat waar zeer waarschijnlijk geen Joodse ballingen waren, een tocht van veertig dagen en daarna “na verloop van vele dagen” (vs. 6) van nog zo’n tocht is mogelijk, hoewel de aandacht natuurlijk al een stuk minder zou zijn geweest. Kijken we naar het gebied dan zien we dat er genoeg plekken zijn waar hij de gordel kon verstoppen, zoals uit de foto blijkt, welke vlakbij Zenobia is genomen.

Toch denk ik dat het nog steeds waarschijnlijker is dat met het Hebreeuwse PRT de wadi Parat wordt bedoeld. De afstand is vele malen kleiner en hierdoor konden de toehoorders van Jeremia uit Anatot het veel beter controleren, dan wanneer hij zo’n grote reis had ondernomen. Bovendien is er nog een argument, want ondanks dat Israël al in ballingschap was, Juda en Jeruzalem waren dat nog niet en het tweede gedeelte gaat daarover, want in vers 9 en 10 lezen we: “‘Dit zegt de HEER: Op dezelfde manier zal ik de grote roem van Juda en Jeruzalem laten vergaan. Dit verdorven volk, dat weigert naar mijn woorden te luisteren, dat zich laat leiden door zijn koppige hart en achter andere goden aan loopt, dat hen dient en zich voor hen neerbuigt, zal als deze gordel worden, die nergens meer toe dient” (NBV). Ook al wordt later nog Israël genoemd, de preek is gericht op de achterblijvers in Juda. Net als de gordel die naar “het buitenland” (Eufraat en Parat worden nu een leuke woordspeling) ging, had Juda zich verbonden met heidense volken en zich (net als de linnen gordel) daardoor verontreinigd. Bovendien is dit gebied zeer onherbergzaam met veel rotsspleten, wat overeenkomt met de tekst.

Tags: , ,

De versterkte steden nu zijn: Siddim, Ser, Chammat, Rakkat en Kinneret,

Jozua 19:35 (ABvertaling)

Met de versterkte stad Kinneret wordt Tel Kinrot (Arabisch Tell el-’Oreimeh) bedoelt, gelegen enkele kilometers ten noorden van Tiberias aan de noordwestelijke oever van het Meer van Galilea. Hoewel het toponiem Kinneret (of Kinrot / Kinnerot) meerdere malen voorkomt in de Bijbel, is dit vers de enige verwijzing naar een stad. In de andere passages verwijst Kinneret naar het meer van Galilea (yam Kinneret in Num. 34:11; Deut. 3:17; Joz. 11:2; 12:3; 13:27), of een regio (kol Kinnerot in 1 Kon. 15:20). Het is één van de mooiste archeologische locaties in Israël met een geschiedenis vanaf de Chalcolithische tot en met de Ottomaanse periode.

De ruïnes van verschillende oude steden liggen boven elkaar op de Kinrot heuvel, een natuurlijke heuvelrug met aan alle kanten steile hellingen naar beneden, met als uitzondering de noordelijke kant dat geleidelijk uitvloeit in de glooiende heuvels van Galilea. Door haar strategische ligging op een kleine pas, controleerde Tel Kinrot de Via Maris – de belangrijkste handelsroute die Egypte en Syrië sinds de Vroege Bronstijd met elkaar verbond. Naast de belangrijke positie, gunstige natuurlijke hulpbronnen, zoals waterbronnen en de vruchtbare vlakte van Ginnosar in de directe omgeving, maakte van Tel Kinrot een zeer aantrekkelijke plek voor haar inwoners. De heuvel zelf beslaat ongeveer 10 hectare, tegenwoordig is ongeveer de helft van het gebied (5,55 hectare) toegankelijk voor wetenschappelijk onderzoek. Een pompstation van de Israëlische watermaatschappij Mekorot beslaat het andere zuidwestelijke deel van de locatie.

Tel Kinrot / Tell el-’Oreimeh werd in 1921 geïdentificeerd met de Bijbelse stad Kinneret door Gustaf Dalman en in 1923 door William Foxwell Albright. De identificatie was gebaseerd op het feit dat Tel Kinrot / Tell el-’Oreimeh de enige grote en versterkte archeologische locatie op de westelijke oever van het meer Kinneret uit de Brons- en IJzertijd is.

Afgezien van de Bijbel, wordt Kinneret ook vermeld in veel oudere Egyptische bronnen, zoals de lijst van steden veroverd door Thutmoses III (1490-1436 v.C.) in Karnak en in de Papyrus Petersburg 1116a uit de 18de dynastie.

Wie meer wil weten over deze schitterende archeologische locatie, er wordt Nederlands onderzoek gedaan door Prof. Jürgen Zangenberg van de Leiden Institute for the Arts in Society en Instituut voor Geschiedenis in samenwerking met Universiteit Bern, Universiteit Helsinki en Wofford College en veel hierover is te lezen op de website Kinneret Regional Project. Daarnaast zijn er mogelijkheden om mee te doen aan echt veldwerk ter plekke in 2015 en men kan zich binnenkort hiervoor aanmelden op hun website.

Tags: ,

Tachpanhes

Als je de Bijbel leest is het altijd handig om te weten waar het zich afspeelt, zo lezen we nadat Jeruzalem werd verwoest in 586 v.C. veel Joodse vluchtelingen, met inbegrip van Jeremia, naar Tachpanhes (Jeremia 43-44) trokken.

Tachpanhes is een plaats aan de Egyptische grens, waarschijnlijk Daphnae (Tell Defenneh) waar Farao Psammetichus (664–610 v.C.) een garnizoen van buitenlandse huurlingen vestigde, voornamelijk bestaande uit Cariërs en Ionische Grieken (Herodotus ii. 154).  Er wordt aangenomen dat Jeremia door steniging stierf (Tertullianus, Adversus Gnosticos, hfdst. 8; Hiëronymus, Adversus Jovinianum 2:37) in deze plaats (Pseudo-Epiphanius, De Vitis Prophetarum; Isodorus van Sevilla, De Ortu et Obitu Patrorum, hfdst. 38).

Verder weten we over deze havenplaats dat nadat door Amasis II (570-526 v.C.) aan de plaats Naucratis het monopolie van het Griekse verkeer werd gegeven de Grieken definitief vertrokken uit Daphnae en dat ten tijde van Herodotus waren de verlaten resten van de dokken en gebouwen nog zichtbaar.

Tags: ,

Bijbels Gaza

In de Bijbel lezen we meermalen over de stad Gaza.

De eerste keer lezen we over Gaza in de volkentabel als een plaats bij de grens van de Kanaänieten (Gen. 10:19). Daarna wordt het weer genoemd bij de intocht van het land na de Exodus (Deut. 2:23; Joz. 10:41, 11:22, 15:47; Richt. 1:18) en bij een aanval van de Mideanieten en Amelekieten (Richt. 6:4)

Vervolgens wordt Gaza genoemd in de bekende geschiedenis van de richter Simson “Maar Simson bleef tot middernacht liggen. Toen, te middernacht, stond hij op, greep de deuren van de stadspoort met de beide posten en trok ze los, met grendel en al. En hij legde ze op zijn schouders en droeg ze omhoog naar de top van de berg die tegenover Hebron ligt.” (Richt. 16, HSV) Uiteindelijk wisten de Filistijnen Simson via een list te pakken te krijgen en gooiden hem in de gevangenis van Gaza (Richt. 16:21), om hun overwinning te vieren brengen ze hem later naar de tempel van Dagon waar hij een heldhaftige dood sterft door de twee steunpilaren om te duwen waardoor de tempel in elkaar viel. In zijn sterven, doodde hij meer Filistijnen dan in zijn leven (Richt. 16:25-30).

In 1 Sam 6:17 lezen we dat een van “de gouden gezwellen die de Filistijnen de HEERE als schuldoffer hebben doen toekomen” (HSV) namens Gaza was en later in de ark werd gelegd.

In 609 v.C. gaat de profetie van Jeremia in vervulling en wordt de stad ingenomen door farao Necho van Egypte (Jer 47.1).

Later in Amos lezen we de dubieuze rol die de bewoners van de stad hadden toen ze de Joden uitleverden aan Edom (Am. 1:6).

In het NT wordt de stad slechts eenmaal genoemd en wel in Handelingen 8:26 waar “Een engel van de Heer zei tegen Filippus: ‘Ga tegen de middag naar de verlaten weg van Jeruzalem naar Gaza.’” (HSV)

Tags:

Joods Gaza

In de Bijbel lezen we meermalen over de stad Gaza. Zo is de geschiedenis van de richter Simson bekend “Maar Simson bleef tot middernacht liggen. Toen, te middernacht, stond hij op, greep de deuren van de stadspoort met de beide posten en trok ze los, met grendel en al. En hij legde ze op zijn schouders en droeg ze omhoog naar de top van de berg die tegenover Hebron ligt.” (Richt. 16, HSV) Later in Amos lezen we de dubieuze rol die de bewoners van de stad hadden toen ze de Joden uitleverden aan Edom (Am. 1:6).

Maar ook buiten de Bijbel blijkt dat de er altijd een connectie is geweest tussen de Joden en Gaza. Nadat de Filistijnen verdwenen waren, kwam de stad onder heerschappij van verschillende rijken, zoals de Egyptenaren, Grieken en Romeinen. Al die tijd werd de stad bewoond door Joden, we worden hieraan herinnerd in 1 Makkabeeën 15:33-35 (ong. 145 v.C.) En Simon antwoordde hem: ‘Wij hebben geen vreemd gebied veroverd en ons niets toegeëigend dat niet van ons was, wij hebben slechts het bezit van onze voorouders heroverd dat onze vijanden enige tijd wederrechtelijk in handen hebben gehad. Wij hebben alleen maar de kans gegrepen ons rechtmatige bezit terug te winnen. Wat Joppe en Gezer betreft en de aanspraak die u daarop maakt: deze steden hebben ons volk en ons land zware slagen toegebracht. Niettemin zijn wij bereid u voor deze steden honderd talent te geven. (NBV)

Na de grote joodse opstanden tegen het Romeinse rijk in 67 n.C. en opnieuw in 132 n.C., en de vernietiging van de Joodse soevereiniteit in het land van Israël, speelde Gaza opnieuw een vreemde rol in de Joodse geschiedenis: net als in de tijd van de profeet Amos diende het als de belangrijkste markt voor de joodse slaven in het Romeinse rijk. Toch kwamen de Joden weer terug en in de 4de eeuw bloeide de joodse gemeenschap. Gaza werd de belangrijkste haven voor Joodse handel in het Heilige Land. Verder was Gaza in de eeuwen daarna een centrum van Talmoedische en Kabbalistische studies.

Tegen de tijd dat de Arabieren kwamen in de 7de eeuw n.C., hadden de Joden al meer dan 2000 jaar in Gaza gewoond. In 1929, toen het gebied onder Britse controle kwam en nadat de Joden van Hebron waren afgeslacht door de plaatselijke Arabische bevolking, werd de gehele Joodse gemeenschap van Gaza door de Britse troepen geëvacueerd uit vrees voor een massale pogrom.

Ook archeologisch zijn een aantal belangrijke vondsten gedaan. Zo is er een synagoge gevonden, welke in 508 n.C. gedurende de Byzantijnse periode was gebouwd en lag in Maiuma (de haven van Gaza). In 1965 ontdekten Egyptische archeologen hier een mozaïek van Koning David die een harp bespeelt. De lokale Arabische bevolking beschadigden al snel het gezicht in het mozaïek uit angst dat er een verband zou worden gelegd tussen Joden en Gaza. Toen het Israëlische leger het gebied heroverde tijdens de oorlog van 1967, verwijderden de Israëlische archeologen wat er over was van het mozaïek en herstelden met behulp van een foto het gezicht. Het is nu permanent tentoongesteld in het Israël Museum.

Tags: ,

De rivier Jabbok (יבּק) is een zijrivier van de Jordaan, die de bergketen van Gilead doorkruist. De bron is in de buurt van Amman. De rivier is een kleine 100 km lang en wordt tegenwoordig de Wadi Zerqa genoemd. De rivier was in het verleden regelmatig de grens van verschillende volken zoals de Ammonieten (Richt 11:13).

Bekend is de rivier geworden door de worsteling die Jakob had met de Engel des Heeren (Gen 32:22) waarna zijn naam werd veranderd in Israël. Om die reden hebben verschillende geleerden gewezen op de mogelijke woordspeling van Jakob (Ja’kb) en “hij worstelde” (wai’abk) en de naam van de rivier Jabbok (yabboq).

Tags:

Di-zahab

Dit zijn de woorden die Mozes tot heel Israël gesproken heeft, aan deze zijde van de Jordaan, in de woestijn, op de Vlakte tegenover Suf, tussen Paran enerzijds en Tofel, Laban, Hazeroth en Dizahab anderzijds.

Deuteronomium 1:1 (HSV)

Toen ik van de week in een commentaar opzocht waar de plaats Di-zahab of Dizahab lag werd daar gesteld dat het wordt geïdentificeerd met de tegenwoordige toeristenplaats Dahab,  welke aan de golf van Akaba op de oostkust van het Sinaï-schiereiland ligt. Een reden hiervoor kan zijn dat de berg Paran op een kleine 200 km aan de westkust van het schiereiland ligt.

Lezen we het gedeelte goed en ook de volgende verzen, dan blijkt al gauw dat het niet deze plaats kan zijn en dat het veel noordelijker moet zijn. Er wordt melding gemaakt van de Jordaan en van de Arabah vallei (hier vertaald met woestijn). In de buurt van deze laatste is in de Negev de de wadi Nahal Paran. Het is dan ook logischer om daar te zoeken. G.I. Davies denkt aan ed-Dheibe (30 km ten oosten van Heshbon), in het noorden van Moab.

Tags: , ,

Oude Doos: Merom

Eerder vandaag had ik al een artikeltje over de wateren van Merom geplaatst, tegenwoordig bekend als de Hula vallei en daarvan zijn er verschillende foto’s in de fotogalerij waaronder ook verschillende uit de Oude Doos. Een reden om ook daarvoor aandacht te vragen:

Tags: , ,

Al deze koningen verzamelden zich, en zij kwamen en sloegen gezamenlijk hun kamp op bij de wateren van Merom om tegen Israël te strijden.

Jozua 11: 5 (HSV)

In dit gedeelte van Jozua lezen we dat de koning van Hazor samen met die van verschillende andere steden hun legers verzamelen bij de wateren van Merom. Dit was een moerasachtig gebied in het noorden van Israël en is tegenwoordig beter bekend onder de naam Hula vallei.  Het vele water is afkomstig van bronnen zoals Ein Tina en de Jachula, en rivieren zoals de Dan, Snir, Hermon en de Jordaan. Het lijkt dan ook niet de meest geschikte locatie om een leger te concentreren, daarom denkt men dat met deze bronnen/wateren de zuidkant van het gebied wordt bedoeld. Hierbij zou dan het slagveld in de Hula vallei of ten noordwesten van het meer van Galilea hebben gelegen. In ieder geval verslaat Jozua hen verpletterend.

Een stad met de naam Merom komt voor op de overwinningslijsten van de Egyptische Tutmoses III, Ramses II en van de Assyrische Tiglatpileser (ANET, p. 283). In de 14de eeuw v.C. werd het meer Samchuna genoemd door de Egyptenaren. Fl. Josephus noemde het meer Semechonitis, terwijl in de Talmoed het als Yam Sumchi, zee van Sumchi, wordt aangeduid.

Vroeger was het een beruchte plaats voor malaria, tot het in de jaren vijftig van de vorige eeuw het meer gedeeltelijk werd drooggelegd waarbij veel vruchtbare landbouwgebieden vrijkwamen. Het centrale deel werd intact gelaten en omgevormd tot een beschermd natuurreservaat. Het is een belangrijke rustplaats voor de migrerende trekvogels (gem. trekken 500.000.000 vogels per jaar hierlangs).

Tags: , ,

Elim

Toen kwamen zij bij Elim. Daar waren twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen. Zij sloegen daar hun kamp op aan het water.

Exodus 15:27 (HSV)

Elim was de tweede halteplaats die de Joden tijdens de Exodus aandeden. Nadat ze uit Egypte waren vertrokken en langs het gebied van de woestijn Sur trokken en nog voordat ze de woestijn Sin bereikten doet vermoeden dat de oase Elim aan de westkant van het Sinaï gebied lag, tegenover de hedendaagse Golf van Suez. Er zijn theorieën dat het om wadi Gharandel, welke vroeger een bekende plaats was met tamarisken en palmen waar nomaden hun dieren lieten drenken.

Op de afgebeelde foto zien we op de voorgrond al een waterput. We mogen dan misschien een beeld hebben van oases met liefelijke vijvers, maar de realiteit is dat deze vijvers in de warme zomers niet altijd gevuld waren. Nomaden groeven dan waterputten in de buurt om zo het water wat nog onder de grond aanwezig is te kunnen bereiken. Dit water was niet altijd even heerlijk, want door het langdurig stilstaan en de vervuiling van de putten, hadden deze regelmatig alg-aanslag zodat het water er groen uitzag. In de virtuele wereld die op die moment wordt ontwikkeld is daarom beide afgebeeld.

Tags: , ,

« Older entries