Kerst

You are currently browsing the archive for the Kerst category.

Oorsprong van de kerstboom

In onze lijst van vragen en antwoorden over kerst is al een paar keer een reactie gekomen over de oorsprong van de kerstboom.

We willen dan ook in dit artikel een aantal punten hierover bespreken, zonder een uitspraak te doen of het wel of niet geoorloofd is om deze in huis op te zetten.

Wordt de kerstboom in de Bijbel genoemd?
Vaak wordt gezegd dat in Jer. 10:3-5 sprake is van de kerstboom. Zoals al eerder behandeld blijkt dat het hier niet om een heilige boom gaat maar om het maken van een afgodenbeeld. Ook het idee van Luther dat de Bijbelse Aleppo-boom de oorspronkelijke kerstboom was is leuk bedacht maar heeft niets daarmee te maken.

Heilige bomen
In bijna alle culturen zijn er heilige bomen geweest, echter bij bestudering blijkt dat het vaak niet om naaldbomen gaat. Zo wordt vaak aangehaald dat de ‘Donareik’, een Keltische heilige boom die door Bonifatius in 723 is omgehakt al een vroege representant is van de kerstboom. Daarbij vergeet men dat het om een loofboom ging en niet om een naaldboom.
Natuurlijk zijn er ook in diverse culturen heilige naaldbomen geweest. In Rome was een van de heilige bomen de dennenboom en de bijbehorende god was Baäl-Berith “heer van de den” (De naam was tevens een woordspeling in het voordeel van de ingewijde, want Baäl-Berith betekent ook “heer van het verbond”). Terwijl mogelijk de ceder de heilige boom van Tammuz zou zijn. Bij de Kelten is bekend dat ze een rituele begrafenis uitvoerden van de spar.

De levensboom
Ook zien we dat de kerstboom vaak wordt geïdentificeerd met de levensboom uit het paradijs, waarbij de kerstballen het ‘verboden fruit’ voorstellen. Echter dit idee werd pas in de Middeleeuwen ontwikkeld en om die reden lijkt het niet erg aannemelijk dat de levensboom de oorspronkelijke kerstboom was.

De kerstboom
Pas in de Middeleeuwen zien we voor het eerst dat de kerstboom in verband wordt gebracht met kerst. De eerste vermelde kerstboom is te vinden op de hoeksteen sculptuur van een privéwoning in Turckheim, Elzas (toen een deel van Duitsland, tegenwoordig Frankrijk), en wordt gedateerd op 1576 (Roger Ehrsam (1999). Le Vieux Turckheim. Ville de Turckheim: Jérôme Do Bentzinger). Mogelijk werden de Keltische/Germaanse gebruiken van het verbranden van de spar en het plaatsen van cadeautjes toen gekerstend tot een christelijk gebruik. De dominee en kroniekschrijver Balthasar Russow schreef in zijn Chronica der Provinz Lyfflandt (1584) over een gevestigde traditie van het opzetten van een versierde spar op het marktplein waar de jonge mannen “met een koppel van meisjes en vrouwen gingen, in dan eerst daaromheen zongen en dansten en dan de boom in brand zetten”. Na de protestantes reformatie (16de eeuw) zien we voor het eerst dat sparrenbomen in de huizen van de rijkere families worden gezet. We zien dan ook de eerste verklaringen van Luther.
In de negentiende eeuw heeft het Réveil een belangrijke rol gespeeld bij de introductie van de kerstboom. Ottho Gerhard Heldring zag de gezellige sfeer in Duitsland en wist dat het niet alleen een goede manier was om de arme gezinnen te trekken en ze te ondersteunen door cadeautjes te geven aan de kinderen, maar ook dat dit een uitstekende gelegenheid was om het Evangelie te verkondigen.

Conclusie
De kerstboom is pas zeer laat in het kerstfeest opgenomen en was niet een oorspronkelijk onderdeel van het feest. Zeer waarschijnlijk is het overgenomen van de Keltische/Germaanse gebruiken en verder geëvolueerd tot wat het nu is.

Tags:

Noël

Steeds vaker lezen we in de media en fora allerlei onzin over zaken die met kerst te maken hebben, en degenen die onze website regelmatig bezoeken weten dat we juist om die reden een speciale pagina hebben aangelegd die op de meest voorkomende vragen een antwoord geeft. Vandaag kwamen we, dankzij Willem Ouweneel, erachter dat men tegenwoordig ook allerlei twijfels heeft over het woord ‘Noël’. Ouweneel schrijft: “Maar het mooiste (of ergste) dat ik vond is het volgende. Ik hóóp dat het een grapje was, maar het stond wel in een bloedserieuze context. Dus ik vrees dat het níét als grapje bedoeld was. De schrijver verklaarde dat het woord No-el ‘geen God’ betekende! Dit spant de kroon. No is Engels, en El is Hebreeuws, maar dat doet er natuurlijk niet toe. De naam geeft al aan dat kerst niet deugt…“.

Betekenis Noël

Zoals ook Ouweneel betoogd komt het woord ‘noël’ uit het Frans. In het Van Dale Etymologisch woordenboek lezen we dan ook de volgende verklaring:

noël [Frans kerstlied] {1847} < frans Noël [Kerstmis, kerstlied], oudfrans nouel, noel, neel, nael < latijn (dies) natalis [geboortedag (van Christus)] (vgl. nataal).

Ook andere naslagwerken komen tot een soortgelijke verklaring, zo geeft de Online Etymology Dictionary:

Noel (n.)
late 14c., nowel “feast of Christmas,” from Old French noel “the Christmas season,” variant of nael, from Latin natalis (dies) “birth (day),” in Church Latin in reference to the birthday of Christ, from natus, past participle of nasci “be born” (Old Latin gnasci; see genus). The modern word in English, with the sense “a Christmas carol” (1811) probably is a separate borrowing from French. As a masc. proper name, from Old French, probably literally “of or born on Christmas.”

Los van de etymologische oorsprong van dit woord, is deze stelling dat Noël ‘geen God’ betekent nog eens vreemd, want het gebeurt maar zelden tot nooit dat een woord is samengesteld uit meerdere leenwoorden uit verschillende andere talen en doet verdacht veel denken aan volksetymologie met de intentie om het kerstfeest in een kwaad daglicht te stellen. Net zoals veel andere fabels rondom kerst, moeten we ook deze daartoe verwijzen.

Tags:

Kerst komt er weer aan

*** Een uitgebreider overzicht van dit artikel is hier te vinden! ***

Kerst komt er weer aan, op de diverse Social Media zijn alweer de eerste discussies aan de gang of we het wel op de juiste dag vieren, of het niet een heidens feest is en nog meer van dit soort opmerkingen. Omdat ik in de voorgaande jaren meermalen een en ander heb behandeld, wil ik hier een kort overzicht geven van de belangrijkste vragen met een link naar het artikel waarin een antwoord wordt gegeven.

Wanneer is Jezus geboren?

Zijn er aanwijzingen in de Bijbel in welke maand Jezus is geboren?

Was de kribbe niet een broodbak?

Wordt de kerstboom beschreven in de Bijbel?

Was er een volkstelling?

Wat is de Ster van Bethlehem?

Hieronder een overzicht van de vele theorieën die de afgelopen jaren zijn bedacht

Was Maria wel een maagd?

Overige zaken rondom de geboorte van Jezus

Hoeveel kinderen werden er in Bethlehem vermoord?

Kerstfeest is een heidens feest

Kerst, Traditie en Schrift

Kerst wel of niet vieren?

Tags:

En toen Hij twaalf jaren was geworden en zij naar Jeruzalem opgegaan waren, naar de gewoonte van de feestdag;

Lukas 2:42 (AB-vertaling)

Een van de belangrijkste gebeurtenissen tegenwoordig van een Joodse jongen is de bar mitswa, de geestelijke volwassenwording. Dit gebeurde oorspronkelijk op zijn twaalfde verjaardag, hoewel het tegenwoordig vaker op zijn dertiende wordt gevierd. Hij geldt vanaf dan als religieus meerderjarig en als volwaardig lid van de joodse gemeente; hij telt dus mee als het gaat om een minjan (quorum van 10 mannen dat nodig is voor de synagogedienst). Dit voorrecht brengt ook verplichtingen mee, nl.: het houden van de 613 ge- en verboden van de Thora en het aanleggen van de tefilien en de talliet bij verschillende gebeden.

Sinds de Middeleeuwen is het traditie het bar mitswa-worden te vieren. De huidige praktijk is meestal dat op de sabbat na zijn dertiende verjaardag, hij uit de Thora en Haftara leest.  Bij de viering van bar mitswa worden wordt een jongen voor de eerste keer opgeroepen om een gedeelte uit de Thora te ‘laaienen’ (in het Hebr. op de goede toon te lezen/zingen). Dit wijst de gemeenschap erop dat hij nu volwassen is. De dienst wordt vaak gevolgd door een feestmaaltijd met familie, vrienden en leden van de gemeenschap.

In de Bijbel lezen we de interessante passage dat als Jezus twaalf jaar is geworden Hij met Zijn ouders naar Jeruzalem gaat om daar het Pesach te vieren (Luk. 2:41). Interessant is de opmerking “naar de gewoonte van de feestdag“, want hieruit blijkt dat Jezus ook een goede religieuze opvoeding kreeg, doordat zijn ouders Hem meenamen naar de verschillende feesten in de tempel, later als Jezus volwassen is zien we ook dat Hij naar het Chanoeka feest in de tempel ging (Joh. 10:22). Lezen we verder in het hoofdstuk dan lezen we in vers 46 dat Hij onderricht werd (horende) en ook dat Hij weerwoord gaf (ondervragende). Hoewel we uit de tekst niet direct kunnen opmaken dat hier sprake is van een bar mitswa lijkt het er wel erg veel op.

Als dit inderdaad zo is dan kan deze passage een verwijzing zijn dat Jezus omstreeks deze tijd is geboren. Een indirecte ondersteuning hiervan vinden we ook terug bij Clemens van Alexandrië (ca. 200 n.C.) die 19, 20 april en 20 mei noemt als data voor de geboorte van Jezus (Stromata I.21.146), Sextus Julianus Africanus (voor 221 n.C.) noemt 25 maart als datum van zowel de aankondiging van Jezus’ geboorte als van zijn sterven en Pseudo-Cyprianus, De Pascha computus, die 28 maart de dag van Christus’ geboorte noemt.

Net als bij alle andere mogelijke data van Jezus geboorte blijven er veel vragen open.

Tags: , ,

In de dagen van Herodes, den koning van Judea, was een zeker priester, met name Zacharias, van de dagorde van Abia; en zijn vrouw was uit de dochteren van Aaron, en haar naam Elizabet.

Lukas 1:5 (SV)

De afgelopen twee eeuwen hebben veel onderzoekers getracht op basis van Zacharia’s tempel bediening de datum van Jezus geboorte te berekenen (Friedlieb, Leben J. Christi des Erlösers, Münster, 1887, p. 312). Men gaat er dan van uit dat de vierentwintig afdelingen van de joodse priesters, elk een week in de tempel dienden en de Bijbelse vermelding dat Zacharia behoorde tot de achtste afdeling, Abia (Luk. 1:5).

Er zijn een tweetal rekenmethoden die worden gehanteerd.

A. De eerste gaat uit van de laat rabbijnse traditie die zegt dat de eerste afdeling Jojarib, op het moment van de verwoesting van de tempel (9 Ab, 70 n.C.) de priesterdienst had. Uit deze onbetrouwbare gegevens en in de veronderstelling dat Christus werd geboren AUC 749 en dat nooit in die zeventig voorafgaande jaren de wekelijkse opvolging werd onderbroken, wordt berekend dat de achtste afdeling diende op 2-9 oktober (AUC 748), waaruit de ‘conceptie’ van Christus in maart valt en de geboorte vermoedelijk in december. Kellner (Oriens Chr., 1902, p. 106, 107) laat al zien hoe hopeloos de berekening van Zacharia’s week is vanaf welk punt ervoor of erna.

B. De andere methode gaat er van uit dat de verschillende afdelingen van de priesterdiensten altijd op hetzelfde moment was van het Joodse jaar dienst deden. Zij laten de diensten beginnen in de maand Nisan (maart-april) en wijzen er dan op dat Abia dienst heeft gedaan in de 10de week (omdat tijdens Pesach en Pinksteren alle priesters dienden, volgens hun berekening komt dan de geboorte van Johannes precies uit op Pesach. Op basis van het gegeven dat Maria Elisabeth bezocht toen die in haar 6de maand was (Luk. 1:36), moet Jezus geboren zijn tijdens het Loofhuttenfeest (Arno Lamm & Emile-Andre Vanbeckevoort, Als Kerst in September valt, Zoeklicht 2010, Wake Up! 2014). Er zijn echter een paar problemen met deze verklaring, want Pesach wordt gevierd op 15 Nisan en omdat zij stellen dat ook de priesterdiensten begonnen in dezelfde maand Nisan, moet Zacharia minimaal 8 weken later zijn dienst hebben gehad en wel in de maand Ijar of als uitgegaan wordt dat tijdens Pesach alle priesters dienst deden de maand Sivan. Johannes is dan negen maanden later geboren in de maand Adar (februari-maart), wat dus een maand te vroeg is (lees Luk. 1 om te checken dat ze niet over tijd liep). Volgens deze berekening zou Jezus in de maand Elul (augustus/september), en als het geen schrikkeljaar was, geboren zijn en niet in Tisjri (september/oktober) wanneer het loofhuttenfeest was. Nu is er nog een probleem, ook in de Joodse maankalender waren er schrikkeljaren en werd regelmatig de maand Adar sjeni toegevoegd, met als reden om de maankalender weer overeen te laten komen met het zonnejaar, want een maankalender verloopt ongeveer 10 dagen met het zonnejaar wat inhoud dat zonder correctie de feestdagen in een paar jaar in een ander jaargetijde gevierd moesten worden. Deze schrikkelmaanden hadden effect op de priesterdiensten en we zien in de Qumran-rollen (4Q319-330, 4Q337) dat deze diensten gewoon werden doorgezet en gemiddeld eens in de drie jaar de cyclus weer op dezelfde maand werd herstart. Bovendien blijkt uit deze rollen dat naast deze 24 afdelingen er ook een regeling was met 26 afdelingen die een week dienst deden, waardoor het nog lastiger wordt om een specifieke maand aan te duiden. Verder is ook hier een aanname dat de regeling onafgebroken verlopen moet zijn. Het is door deze grote onzekerheden dat het onmogelijk is om te bepalen wanneer de afdeling Abia zijn priesterdienst deed.

Wil men de geboortedatum van Jezus berekenen, dan is dit niet mogelijk op basis van deze priesterdiensten.

Tags: , , ,

De afgelopen weken zie je een tweetal discussies in de kranten en vooral op de Social Media, de eerste is of de geboortedag van Jezus wel op 25 december is, en de tweede of kerstmis wel een christelijk feest is. Zonder te proberen op beide vragen een antwoord te geven, valt wel een aantal zaken te noemen die enig licht werpen op deze vragen.

Zo wordt regelmatig beweerd dat de geboortedag van Jezus en derhalve ook het vieren hiervan pas eind vierde eeuw voor het eerst voorkomt. Toch blijkt dat al veel eerder er verschillende vermeldingen zijn van de geboortedag. Zo noemt Clemens van Alexandrië (ca. 200 n.C.) 19, 20 april en 20 mei als data voor de geboorte van Jezus (Stromata I.21.146), terwijl Sextus Julianus Africanus (voor 221 n.C.) 25 maart als datum noemt van zowel de aankondiging van Jezus’ geboorte als van zijn sterven, wat volgens hem impliceert dat 25 december werd beschouwd als de dag waarop Jezus werd geboren. Als laatste voorbeeld, volgens Pseudo-Cyprianus, De Pascha computus, is 28 maart de dag van Christus’ geboorte. In deze voorbeelden zien we dat de geboortedag dus vooral in de periode maart tot mei valt, met een enkele uitzondering. De eerste vermelding dat de geboortedag van Jezus wordt gevierd vinden we in de Chronografie uit Rome van Philocalus, uit 354 n.C. waar de geboortedag van Jezus in een lijst met sterfdata van martelaren wordt aangegeven als 25 december. Ondanks het vreemde fenomeen dat het hier niet om een sterfdatum maar een geboortedatum gaat, wijst dit erop dat deze geboortedag van Jezus als een feestdag werd gezien. Gaan we verder zoeken in de oude bronnen dan blijkt dat in Constantinopel Gregorius van Nazianze (ca. 380 n.C.) zich opwerpt als ‘initiator’ (exarchos) om het kerstfeest ook in deze stad te vieren (Een suggestie dat Constantijn de Grote bij de invoering van het feest hier geen rol heeft gespeeld).

Het is in de vierde eeuw dat men religieuze feesten begon te formaliseren en ook de datum waarop de geboorte van Jezus Christus gevierd moest worden werd behandeld. Een tweetal  datums worden met nadruk vermeld, afhankelijk van de christelijke groepering. Als eerste 6 januari waarop het Epifanie-feest (de verschijning van de Heer) werd gevierd door de kerken in het oosten en aanvankelijk gevierd naast de feesten Pasen en Pinksteren. Pas in de 4de eeuw kwam hier verandering in met de ketterijen van de Arianen. De andere datum die we veelvuldig zien is 25 december, waarbij niet direct duidelijk is waarop dit is gebaseerd. Opvallend is dat het Chanoeka-feest, het Joods lichtfeest (25ste Kislev), waarin men viert dat, ten tijde van de oorlog met de Makkabeeën, de Menora bleef branden op slechts heel weinig olie, ook in deze periode valt en het is zeer goed mogelijk dat er verwarring was tussen de twee kalenders. Toch is het goed om te kijken of er andere feesten waren die op 25 december werden gevierd en of het mogelijk is dat deze feesten al vroegtijdig zijn overgenomen door de christenen.

Het idee dat op 25 december de Sol Invictus, volgens de Perzisch/Romeinse Mithras cultus de geboorte van hun god, werd gevierd is niet logisch want dit feest werd op 11 december gevierd (Hijmans, Steven. “Sol Invictus, the Winter Solstice, and the Origins of Christmas”, Mouseion 3.3, 2003 p. 385; Hijmans, Steven, Dissertation “Sol The Sun in the Art and Religions of Rome”, 2009, Ch. 1 p. 5). Dat de kerstdatum afkomstig is van de Romeinse Saturnalia omdat die op deze dag werden gevierd klopt ook niet, omdat de Saturnalia in eerste instantie werden gevierd op 17 december (Versnel, “Saturnus and the Saturnalia,” p. 141; Palmer, Rome and Carthage, p. 63.), de verwijzing naar de Sigillaria die een paar dagen later werden gehouden waar cadeaus werden gegeven, lijkt meer op een verwijzing dat het om een speciale marktdag ging ter afsluiting van de feesten (Dolansky, “Celebrating the Saturnalia,” pp. 492, 502. Macrobius, Saturnalia 1.10.24). Toch zijn er aanwijzingen dat in de Middeleeuwen verschillende aspecten van de Saturnalia zijn overgenomen in het kerstfeest (Michele Renee Salzman, “Religious Koine and Religious Dissent,” in A Companion to Roman Religion (Blackwell, 2007), p. 121), maar men moet dan goed beseffen dat dit dan een paar eeuwen later is. Een andere mogelijkheid die vaak wordt geopperd is dat het zou gaan om de geboortefeest van Tammuz, ook wel Dumuzid genoemd. Maar ook hier is geen enkele reden voor, Tammuz was een vegetatiegod bij de Sumeriërs en later bij de Assyriërs en Babyloniërs en zijn feest werd gevierd in de zomer. We zien dit terug in de Babylonische en Hebreeuwse kalender die een speciale maand Tammuz hiervoor hebben (juni-juli in onze kalender). De reden hiervoor is dat sommigen denken dat de legenden van deze Tammuz of Dumuzid overeenkomen met die van Jezus (zie hier een artikel erover), maar komt met vele dingen niet overeen.

Dat uiteindelijk 25 december algemeen was geaccepteerd blijkt uit een Kersthomilie van Augustinus, begin 5de eeuw: “It is called the Lord’s birthday when the wisdom of God presented itself to us as an infant, and the Word of God without words uttered the flesh as its voice. And yet the hidden divinity was signified to the wise men by the evidence of the heavens, and announced to the shepherds by the voice of an angel. And so we celebrate this day every year with great solemnity” (Augustinus, Sermon 185.1).

Waarom 25 december als datum is gekozen is uit de diverse oude bronnen niet duidelijk, de verwarring met de datum van het Chanoeka-feest lijkt nog het meest waarschijnlijke. Temeer daar ik nergens een heidens feest heb kunnen vinden wat toen gelijktijdig werd gevierd en dermate belangrijk dat dit vereenzelvigd zou kunnen worden met de geboortedag van Jezus. Betekent dit dat het hedendaagse kerstfeest geen heidense invloeden heeft? Nee, zoals al gezegd werd in de Middeleeuwen al enkele kenmerken overgenomen van andere feesten.

Tags:

En Hij antwoordde hen, zeggende: Ik zeg jullie dat als deze zwijgen, de stenen [het] zullen uitschreeuwen.

Lukas 19:40 (AB-vertaling)

Een bekende tekst waarin we de reactie lezen van Jezus op de Farizeeën omdat Zijn volgelingen uitriepen “Gezegend is de Koning, Die daar komt in de Naam van de Heere. Vrede in de hemel en heerlijkheid in de hoogste hemelen“. Misschien is het je al opgevallen, het waren niet alleen de discipelen die dit uitriepen en het was zeker niet de eerste keer. Een dertig jaar eerder werd het ook uitgeschreeuwd en wel door de engelen, toen Jezus werd geboren (Luk. 2:14).

Het antwoord van Jezus is opmerkelijk en ik werd hier vanochtend aan herinnerd toen ik weer de vele “kerstsongs” op de radio hoorde. Nederland is geseculariseerd, het kerstfeest is verworden tot een groot commercieel feest, waarin ieder christelijk aspect zoveel mogelijk wordt weggeduwd. Christenen houden hun mond om deze lofzang van de engelen te proclameren, maar verkondigen hoog van de daken dat het geboortefeest van Jezus heidens is, niet mag worden gevierd en nog belangrijker zo snel mogelijk vergeten moet worden. De kansen om te proclameren dat Jezus als Zoon van God naar de aarde is gekomen om ons te redden zien ze van minder belang en zo zien we dat steeds minder het Evangelie wordt verkondigd op de straten tijdens kerst.

En dan hoor ik dat geschetter uit de radio, uit de vele winkels, het komt van alle muren op me af. Overal hoor ik de dweperige, zodra je ze hoort in je hoofd blijvende deuntjes over kerstmis, met als je goed luistert fragmenten van het evangelie tussen de schallende muziek door: “Joy to the World, the Lord has come!”, “Long time ago in Bethlehem, so the Holy Bible said, Mary’s boy child Jesus Christ, was born on Christmas Day”, “…And all the world rejoiced because the King was born at last A savior had been promised now it had come to pass…”. Dat Jezus is geboren, de Koning die Vrede brengt. Overal zie je in de etalages kerststalletjes met daarin Koning Jezus die Vrede brengt.

Daar waar de christenen zwijgen, de wereld is geseculariseerd, schreeuwen de muren, de stenen het uit:

Christus is geboren!!!

Gezegend is de Koning,

Die daar komt in de Naam van de Heere.

Vrede in de hemel en heerlijkheid in de hoogste hemelen!!!

Tags: ,

Nimrod

8 En Cusch verwekte daarna Nimrod, die belangrijk begon te worden op aarde. 9 Hij was een geweldig jager voor het aangezicht van de HEER, daarom wordt gezegd: Als Nimrod, een geweldig jager voor het aangezicht van de HEER.

Genesis 10:8-9 (AB-vertaling)

In de Bijbel komen we de mysterieuze figuur Nimrod tegen en omdat er vele boeken zijn geschreven met allerlei verklaringen wie hij was, waarbij men zich voornamelijk baseerde op het boek van Alexander Hislop The Two Babylons, vroeg ik me af of er nog meer over deze persoon te weten valt.

Nimrod was de zoon van Kus (Gen. 10:8-9; 1 Kron. 1:10), de eerste koning die regeerde over de steden Babel, en Erech, en Accad, en Calne in het land Sinear. Volgens Genesis 10:11 trok hij later op naar Assur waar hij de steden Nineve, en Rehoboth, Ir (of Rehoboth-Ir), en Kalach en Resen stichtte dan wel veroverde. In Amos lezen we nog een verwijzing naar dit land (Am. 5:5).

Misschien is er een relatie met Sargon van Agade, die door veel wetenschappers als de eerste regeerder van Babylon wordt gezien (Oliver R. Blosser, “Was Nimrod-Sargon of Agade, the First King of Babylon?” It’s About Time (June 1987), p. 10-13). Terwijl Jeremias Nimrod identificeert met de Babylonische held Izdubar of Gishdubar uit de Babylonische Gilgamesh epos en wordt voorgesteld als een machtig jager, altijd vergezeld door vier honden, en de stichter van de eerste grote rijk in Azië (Jeremias, Izdubar Nimrod, Introduction, Leipsic, 1891). Verder is er een theorie dat Nimrod het sterrenbeeld Orion vertegenwoordigt terwijl een andere stelt dat Nimrod staat voor een stam en niet voor een individu (Lagarde, “Armenische Studien,” in “Abhandlungen der Göttinger Gesellschaft der Wissenschaften,” xxii. 77; Nöldeke, in “Z. D. M. G.” xxviii. 279). Er zijn nog een aantal andere theorieën, maar dat zijn of varianten op de bovengenoemde theorieën of baseren zich vooral op vele legenden die vrij laat zijn ontstaan en van Joodse komaf zijn.

Omdat er relatief weinig wetenschappelijke informatie is over de persoon Nimrod besloot ik om nog eens het boek van Alexander Hislop (The Two Babylons, 1853) te lezen en zijn bronnen (die hij gelukkig geeft) na te trekken. Helaas bleek dat geen van zijn bronnen klopte, bijvoorbeeld de claim dat Semiramis de vrouw van Nimrod zou zijn. Hij verwijst dan naar Eusebius (Chronicon 20.13-17, 19-26), maar daar wordt geen melding hierover gemaakt. Bronnen waar Semiramis wel wordt genoemd zoals Herodotus en later door Diodorus Siculus die een complete legende over haar schrijft vermeld hij niet of incorrect, hierdoor blijft de lezer in het ongewisse dat er echte een historische Assyrische koningin Sammuramat (Semiramis) was geweest (zei het vele eeuwen later) en dat ze de echtgenote van Shamshi-Adad V van Assyrië was. Na de dood van haar man, diende zij als regentes 811-806 v.C. voor haar zoon Adad-nirari III (“Sammu-ramat (queen of Assyria)”. Britannica Online Encyclopedia). Het is enorm jammer dat maar weinig aandacht is gegeven dat zijn bronnen niet kloppen, want zelfs nu wordt nog veel zijn werk aangehaald als de “ultieme waarheid”. Alleen een zekere Ralph Woodrow had de moed nadat hij eerst een boek had geschreven op basis van die van Hislop om dit later nog eens te controleren en heeft toen dit goedlopende boek uit de handel genomen omdat hij er niet achter kon staan omdat het werk van Hislop niet wetenschappelijk was onderbouwd en vol fouten stond. Zijn bevindingen kun je lezen in “THE TWO BABYLONS: A Case Study in Poor Methodology”, in Christian Research Journal volume 22, number 2 (2000).

Dat ik dit artikel nu schrijf heeft te maken dat ik de afgelopen tijd in verschillende artikelen heb gelezen dat het kerstfeest eigenlijk het feest van Nimrod is en dat hij door Semiramis (als Maria) werd gebaard en later zelfs met haar trouwde. Deze stelling, van Hislop, is nergens op gefundeerd en men mag dus zeker niet stellen dat Nimrod de grondlegger is van het moderne “heidense” kerstmis. Natuurlijk, er zijn in het hedendaagse kerstfeest veel heidense invloeden gekomen en zelfs de geboortedatum van Jezus was zeer waarschijnlijk niet in december. Maar men kan niet stellen op grond van bovengenoemde dat het kerstfeest van oorsprong dus volledig heidens is.

Tags: ,

Want de gebruiken van de volken zijn niets; want het is [als] hout, dat men in het bos heeft gekapt, bewerkt door de handen van de ambachtsman met zijn bijl. Met zilver en met goud overdekt men het, met spijkers hameren ze het vast, opdat het niet wankelt. Ze zijn [als] een palmboom, uit één stuk bewerkt, maar kunnen niet spreken, ze moeten gedragen worden, want [zelf] kunnen ze niet lopen; wees niet bang voor hen, want kwaad kunnen ze niet doen, evenmin als goeddoen.

Jeremia 10:3-5 (AB-vertaling)

De laatste dagen zie ik regelmatig allerlei statements dat bovengenoemde passage een beschrijving is van de hedendaagse kerstboom en de kerstboom dus om die reden afgewezen moet worden. Als je het vluchtig leest dan lijkt dat inderdaad zo, temeer daar in verschillende moderne vertalingen het vijfde vers vaak als “Ze zijn als een vogelverschrikker op een komkommerveld” wordt vertaald. Vorige week had ik al vermeld dat deze vertaalkeuze is overgenomen uit het apocriefe EpJer. 6.70 en dat in de Hebreeuwse grondtekst dit niet staat.

Gaan we dieper in op deze verzen dan lezen we dat in het bos een stuk hout wordt gehaald welke vervolgens bewerkt wordt met bijlen of beitels, een verwijzing dat het dus om een gebeeldhouwd iets gaat wat wordt bevestigd in het volgende gedeelte waarin wordt vermeld dat dit beeldhouwwerk met zilver en goud wordt overdekt. Denk bijvoorbeeld aan het gouden kalveren welke door Aäron (Ex. 32) en Jerobeam (1 Kon. 12:28) werden gemaakt. Het gaat dus om afgodsbeelden en niet om heilige bomen, ook al is het niet onmogelijk dat het hout wat werd gebruikt afkomstig is van een heilige boom. In de beschrijving zien we de spottende opmerking, dat dit beeld vastgespijkerd moet worden, iets wat we ook zien bij veel Egyptische afgodsbeelden omdat het op een platform werd gezet en ervoor zorgde dat het beeld daar niet van af kon vallen. De spot gaat verder dat dit zelf gebeeldhouwde beeld niet kan lopen maar gedragen moet worden (vandaar het platform) en natuurlijk ook niet kan spreken. Het is zo machteloos dat het zelfs niet kwaad of goed kan doen, het is “niets” (het zelfde woord dat ook in Prediker wordt gebruikt “ijdelheid der ijdelheden”). Tot slot zien we de verwijzing naar de palmboom, in de omliggende landen was de palmboom een heilige boom en werd gebruikt voor het maken van afgodsbeelden. Om onder andere die reden zie ik dan ook geen noodzaak om het te vertalen met “vogelverschrikker”.

Uit de hele beschrijving blijkt dat het gaat om het maken en vereren van afgodsbeelden en niet om het vereren van een heilige boom. Over het algemeen werden heilige bomen nooit gekapt en vervolgens vereerd (behalve als er dan een standbeeld van werd gemaakt). Dat hier dan ook sprake is van een voorloper van de kerstboom is dan ook zeer miniem, want een kerstboom wordt niet met goud of zilver overdekt zoals bij het gouden kalf. De kerstboom wordt versierd en lijkt meer op de gewoonte van de Grieken die de jaarlijkse gewoonte hadden om de Aleppo-den te versieren met bloemen en linten ter ere van hun god Attis (wat voeding geeft aan de theorie die stelt dat de Aleppo-den de originele boom van Kerstmis is), maar ook zij kapten de boom niet.

Tags: , ,

Omdat het kerst is, maar weer eens een foto uit de Oude Doos opgezocht. En voor hen die denken de kerstgeschiedenis goed te kennen, kijk ook nog even naar de Bijbelquiz van deze week en beantwoord deze als je denkt het te weten.

Tags: ,

« Older entries