Livius Nieuwsbrief

You are currently browsing the archive for the Livius Nieuwsbrief category.

Dit is de 139e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. Ruim 6400 abonnees ontvangen de nieuwsbrief elke maand gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: we gaan een leuke reis maken door het Rijnland!

We gaan verder met het omzetten van de Livius.org-website en inmiddels zijn Naqš-e Rustam en Constantinopel beschikbaar in de nieuwe stijl. We blogden over een Egyptisch nijlpaardje, over Fenicisch ivoor, over klassiek toneel en over een boek over datzelfde onderwerp, over Antinoös en over Valentijnsdag.

En verder: omdat niemand uitlegt wat er wetenschappelijk is aan de geesteswetenschappen, is het logisch dat de media kwakgeschiedenis niet herkennen. Dus komen de humaniora vaak met onzin in het nieuws en neemt niemand ze nog serieus. De nieuwe rubriek “Methode op Maandag” kan deze zelfmoord niet verhinderen maar kan wel documenteren wat verloren gaat. Eerst wat achtergronden en de vraag waarom er verschillende oudheidkundige disciplines zijn. Dan: de oudheidkunde is geen louter empirisch vakgebied. En als u dit na maandag leest: wat is waarheid? Volgende week begint de reeks echt, maar er is al meer beschikbaar.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een leuk artikel over Griekse kruidengeneeskunde.

======================================

EGYPTE

Het Allard Piersonmuseum heeft een bijzonder Egyptisch beeld gekocht en Toebosch’ Onvolprezen Eigen Tijdschrift legt uit welke afwegingen werden gemaakt voordat werd besloten dat het voorwerp authentiek was.

Het graf van Toetanchamon maakte vorig jaar de hype niet waar dat koningin Nefertiti er in een nog niet ontdekt vertrek zou liggen begraven. Men zoekt verder.

Een heel leuke promotie: de Egyptische tempelcultuur, waarvan werd aangenomen dat die in de Ptolemaïsche tijd in verval raakte, blijkt springlevend te zijn geweest.

En verder: Dashur, Luxor, meer Luxor, Qantir (Pi-Ramesse).

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Interessant: een Perzisch schip dat in de zesde eeuw v.Chr. is vergaan voor de kust van Israël.

Daan Nijssen schrijft over het Epos van Gilgameš: 1, 2, 3, 4.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

De zogenaamde Islamitische Staat heeft in het theater van Palmyra springladingen laten afgaan, waarmee de bühne is beschadigd. Voor zover uw redacteur kan nagaan, is dat een gedeeltelijk moderne reconstructie, dus de schade zou kunnen meevallen. Overigens werd Palmyra vorige week heroverd.

In Nineveh is in een van de twee westelijke heuvels, waar IS het graf van Jona wilde vernietigen, een Laat-Assyrisch paleis ontdekt.

De schade, de situatie in Nimrud en (opnieuw) de opleiding van erfgoedspecialisten.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Overwoog Griekenland werkelijk om de klassieke tragedies van het lesprogramma te halen en te vervangen door genderstudies? Dat bleek een hoax.

Er zijn elke maand berichten over kunstvoorwerpen die via de zwarte markt in handen van bewuste helers nietsvermoedende verzamelaars zijn gekomen. Meestal besteedt uw redacteur er geen aandacht aan, maar dit reliëf is wel erg fraai.

En verder: Aigai en een lief stukje over Griekse vazen.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Om helemaal blij van te worden: een prachtig mozaïek bij Nicosia.

Die irritante nep-Romeinen bij het Colosseum zijn nog altijd niet weg. En als het sleazy is, gedragen mensen zich sleazy.

En verder: Driebes, Frattocchie, Mariana, Pompeii, Prusa.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Bij de VPRO heeft iemand aan de leutigheidsknop gezeten. Desondanks moet u verder lezen voor een verhaal over de Gundestrup-ketel.

Wham! Vijftig IJzertijdgraven in Dieren.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: een spectaculaire Bronstijd-wapenvondst in Schotland, Leicester, gezichtsreconstructie van een Pict, en het multi-etnische karakter van noordelijk Engeland.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een beetje een hype, maar toch: een van de grotten waar de Dode Zee-rollen ooit werden bewaard, is geïdentificeerd. Er zijn geen teksten gevonden maar misschien kunnen snippers die op de zwarte markt zijn verschenen en wetenschappelijk geen waarde hebben, alsnog worden geauthentiseerd, terwijl misschien ook vervalsingen kunnen worden ontmaskerd.

Uw redacteur schreef over joodse en vroegchristelijke ideeën over geweld. En besprak een boek over dat onderwerp.

Een overzicht van de discussies over Jeruzalem: “an effort to increase the Jewish presence in a Palestinian neighborhood lying just below the Al-Aqsa mosque,” schrijft men eufemistisch, “and to assert religious influence over archaeological finds.” Iets dergelijks valt te zeggen over de westelijke Jordaanoever. En nog meer Jeruzalem, even politiek beladen.

En verder: Beit She’arim, Omrit, Peki’in en de twijfels over Masada.

======================================

OVERIG

De DNA-revolutie belooft al jaren een antwoord op de vraag of er een Anatolisch element is in de Etruskische cultuur. Het probleem is dat het meeste Italiaanse DNA een Anatolische oorsprong heeft: het is meegekomen met de verspreiding van de akkerbouw. Maar nu lijkt er dan toch iets te zijn gevonden. “The DNA samples … are much more highly correlated to those of the eastern peoples than to those of the other inhabitants of Italy.”

Nog meer DNA-nieuws: de Indo-Europese migratie lijkt vooral te hebben bestaan uit mannen en de verrassende DNA-overeenkomsten van de Skythen.

Dankzij de bestudering van antiek aardewerk kan een verandering in het aardmagnetisch veld worden gedocumenteerd.

Het nut van computersimulaties staat buiten kijf. En ook computer games zijn de moeite waard.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

The Atlas of Ancient Rome. Biography and Portraits of the City van de Italiaanse archeoloog Andrea Carandini is een allesomvattende, enorm gedetailleerde en rijk geïllustreerde studie van het oude Rome, en wordt geleverd in twee delen in cassette. Het is een waardevolle nieuwe uitgave die in 1280 pagina’s, met fullcolour kaarten, lijntekeningen, foto’s en 3D-reconstructies de stad Rome van het begin tot de zesde eeuw, en meer dan vijfhonderd monumenten in haar volle glorie beschrijft en toont. Zie hier een voorproef van dit prachtige werk en een interview met de auteur.

Historicus Guy de la Bédoyère schreef Praetorian. The Rise and Fall of Rome’s Imperial Bodyguard, een toegankelijke geschiedenis van de Praetoriaanse Garde, waarin de grote (politieke) invloed van deze eenheid elitetroepen en lijfwachten van de keizer wordt benadrukt. Als onderdeel van een actie met titels van Yale University Press krijgt u bij aanschaf van dit boek in onze winkel 20% kassakorting. Andere titels in de actie zijn Pergamon and the Hellenistic kingdoms, Europe between the Oceans van Barry Cunliffe, The Lost world of Byzantium van Jonathan Harris en Civil Wars van David Armitage.

Tijdens de Week van de Klassieken (9-19 maart) organiseert Athenaeum Boekhandel verscheidene evenementen.

Tijdens de Week van de Klassieken krijgt u bovendien kassakorting op 10 titels uit de reeks van Cambridge Companions: Archaic Greece, The Age of Pericles, The Hellenistic World, The Roman Republic, Ancient Rome, The Age of Constantine, The Age of Attila,The Age of Justinian, Ancient Mediterranean Religions en Greek Mythology. Kom langs of mail naar klassiek@athenaeum.nl.

Wilt u zich abonneren op de maandelijkse Oudheid-nieuwsbrief van Athenaeum Boekhandel? Stuur dan een e-mail naar klassiek@athenaeum.nl.

======================================

DWAASHEID

Oude Egyptenaren in… Australië!

Er gaat geen maand voorbij of er is weet een kwakhistoricus die parallellen trekt tussen de Oudheid en nu zonder het comparandum te verantwoorden. De Gentse historicus Jeroen Wijnendaele rekent af.

======================================

EN TOT SLOT

Voor de oudheidkundige die werk zoekt is deze baan misschien de moeite waard.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 138e (en wat korte) aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Over twee weken begint in Haarlem de cursus over het ontstaan van West-Europa, ofwel het verhaal over de tijd van Constantijn de Grote tot Karel de Grote. De rest van het cursusaanbod vindt u hier en let u vooral op de leuke reis naar het Romeinse Rijnland daar.

Op de blog van uw redacteur: de bijdrage van de Sovjet-archeologen aan de oudheidkunde, Ugaritische mythologie, een gedichtje over de Togatus Barberini, de Perzen van Diodorus en Possidius’ biografie van Augustinus.

In de reeks museumstukken: de Wetten van Gortyn, een schitterende kop uit Cyprus, een Achaimenidische vaas met een bijzonder verhaal, medaillons van Alexander de Grote. Plus: hoe de schaarse data, hét wezenskenmerk van de oudheidkunde, ervoor zorgen dat de gemoederen hoog oplopen.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat op Kreta een mooi portret is gevonden uit de derde eeuw n.Chr. Laat de clichés over een “priceless archaeological treasure” u niet weerhouden.

======================================

EGYPTE

Omdat deze nieuwsbrief snel volgt op de vertraagde vorige nieuwsbrief, is er niet zoveel nieuws te melden. Uit Egypte begravingen in kruiken, Giza, het graf van een baviaan en het maandelijkse gesleep met mummies.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De Studiedag van “Ex Oriente Lux” gaat over epiek.

En verder: Urartese vondsten in Armenië, opgravingen in de omgeving van het antieke Baktra, een twintig kilometer lange muur rond Pasargadai en wat achtergrondinformatie.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Hoe ISIS tekeerging in Nimrod – drie millennia doorstaan, in één dag vernield. De recentste verwoestingen in Palmyra en wat werd gevonden bij de bevrijding van Mosul.

Het Britse leger zoekt erfgoedspecialisten, wat de vraag oproept waarom die er niet al zijn.

Een gestolen Assyrische stèle duikt op in Londen. En kijk eens hier om te zien hoe satellietbeelden kunnen worden gebruikt om plundering op te sporen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Laten we dit bericht het voordeel gunnen van de twijfel: een theorie dat de Alexanderroman (een geromantiseerde biografie van de veroveraar) feitelijk accuraat het testament van Alexander weergeeft.

Om helemaal blij van te worden: het standbeeld van een Cypriotische godin, opgedoken in de Turkse wateren.

En verder: Iklaina, Assos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Niet zulk best nieuws uit Pompeii, waar de laatste jaren meer problemen zijn.

Ooit deden ze met 6000 vrijwilligers onderzoek naar de verstaanbaarheid van sprekers in de Atheense volksvergadering. Die viel tegen. Iets dergelijks is nu gedaan voor het Forum Romanum. Dat kan nu digitaal, meldt Toebosch’ Onvolprezen Eigen Tijdschrift in een van de meest lezenswaardige stukken van de afgelopen maand.

De Römertopf, nu ook opgegraven in Tlos (Turkije).

Hoe bouw ik een goede wagen om te gebruiken in het circus?

En verder: Aegae, een Romeins scheepswrak bij Mallorca, een wonderlijke begraving bij Stanwick, Stratonicea, het amfitheater van Verona, de voortgaande opgravingen te Sanli Urfa (het antieke Edessa) en ondervoede kinderen (dit lijkt te gaan over het oude Egypte, maar let op de datering).

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

De herkomst van de Friezen: uit het Noord-Hollands kustgebied?

Heel interessant: de vondst van een glasmakerij in het zuiden van Polen. Dit gaat om de Oost-Germaanse Przeworsk-cultuur, waartoe de historisch bekende Vandalen en Bourgondiërs behoren.

Het werd een tijdje geleden al aangekondigd: een nieuw tijdschrift over de archeologie van Nederland.

En verder: een algemeen stuk over de Varusslag en het museum van Kalkriese, een niet-begrepen vondst uit Schalkwijk en een Merovingisch grafveld te Koksijde.

======================================

ISRAËL

Deze maand alleen Timna en Masada.

======================================

OVERIG

Boeiend interview met Karsten Lambers over “big data” in de archeologie.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

De joden vonden hem een zonderling, de christenen vonden hem een schismaticus, de Grieken konden zijn religieuze filosofie niet waarderen en de Romeinen vonden hem een gevaarlijke onruststoker: in An Anomalous Jew. Paul among Jews, Greeks, and Romans tracht Michael Bird een coherent beeld te creëren van de apostel Paulus, over wie iedereen een andere mening had.

Alexander de Grote en Ptolemaios I

Pierre Briant schreef The First European: A History of Alexander in the Age of Empire over Alexander de grote die tijdens de Verlichting werd opgevoerd als de eerste echte Europeaan omdat hij een succesvol wereldrijk stichtte en als verlicht heerser de ‘westerse’ civilisatie naar het achtergebleven oosten bracht.

Ian Worthington schreef een toegankelijke biografie over Alexanders generaal en vertrouweling Ptolemaios (367-283/2 BC): Ptolemy I King and Pharaoh of Egypt. Na Alexanders dood werd diens rijk opgedeeld en zou Ptolemaios in Egypte de succesvolle Hellenistische dynastie van de Ptolemaiën stichten.

Visuele Cultuur in de Romeinse Provinciën

In Beyond Boundaries: Connecting Visual Cultures in the Provinces of Ancient Rome proberen verschillende auteurs waaronder Susan Alcock de ontwikkeling van visuele cultuur en kunst in de provincies van het Romeinse Rijk een eigen gezicht te geven en tonen dat dit niet alleen werd gevormd door de afhankelijkheid van het centrum in Rome.

Literatuur in de Late Oudheid

Steeds meer waardering is er voor de literatuur en poëzie die werd geschreven in de periode van de late oudheid in de vierde en vijfde eeuw na Christus. The Poetics of Late Latin Literature door onder meer Jas Elsner is een belangrijke bijdrage aan hoe de grote veranderingen in de samenleving in deze periode van (positieve) invloed waren op de literatuur.

======================================

DWAASHEID

Als je methodisch inconsistent te werk gaat om iets wat er in het Hebreeuws niet staat zó te interpreteren dat het betrekking heeft op een gebeurtenis die in tegenspraak is met wat we uit andere bronnen weten, dan is dat weer een staaltje klinkklare wetenschap.

En jawel, je kon er de klok op gelijk zetten: mensen die de Oudheid zo nodig relevant moeten maken – wat je voor andere belangrijke zaken als een ontspannen boswandeling, een mooi concert of een spannende pot voetbal toch ook niet doet – zien parallellen tussen de te grote ego’s van Donald Trump en die van de generaals die de Romeinse republiek vernietigden. Houd toch eens op de oudheidkunde belachelijk te maken. Relevantie is de vijand van de geschiedenis.

======================================

INTERNET

Een nieuwe website om het jodendom in zijn Romeinse context te plaatsen. Kan belangrijk worden.

======================================

EN TOT SLOT

In Nijmegen is wat geld beschikbaar voor een kunstproject dat het Romeinse verleden van die stad wil benadrukken. U leest er hier meer over.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,


Dit is de 137e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: Sigrid van Roode verzorgt in het vernieuwde Rijksmuseum van Oudheden een leuke cursus over Egypte. En wat u op zo’n cursus mag verwachten, leest u hier.

Verder acht stukjes over het onderzoek naar de Trojaanse Oorlog, een stukje over piramiden, de lange schaduw van de negentiende eeuw en in de reeks museumstukken: de “Schat van Priamos”, een kouros, de Kritios-jongen, een Hellenistische danseres, en drie goden uit Palmyra.

Een Seleukidisch kwintet: Waarom is er zo weinig Seleukidische portretkunst? Waarom zijn de Seleukiden niet even bekend als de Ptolemaien? Hoe je als vrouw weg wordt onderhandeld: het romantische maar droevige verhaal van Stratonike. Eerherstel voor Antiochos IV Epifanes. En wat beschouwingen over de Syrische Oorlogen.

Plus: nee, er is géén bewijs dat ijs op de Rijn lag toen de Vandalen en Alanen op 31 december 406 die rivier overstaken (maar er valt meer over te zeggen).

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het allerleukste van de maand” genoemde rubriek dit keer het (veel te korte) bericht dat in Heerlen het onderzoek rond het badhuis is hervat.

======================================

EGYPTE

Aardig overzichtsartikel over het ontstaan van het alfabet.

Een slager blijkt zijn vlees te snijden op een zuiltrommel uit de tijd van de Dertigste Dynastie, dus vierde eeuw v.Chr.

En verder: Kom el-Hettan (Luxor), Qubbet el-HawaGebel el-Silsila.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Daan Nijssen vervolgde zijn reeks “Verloren Oudheid” met de Oxusbeschaving en de opkomst van het Perzische Rijk (1234). Hij geeft adviseert u ook bij het plegen van een staatsgreep.

En verder: algemeen artikel over opgravingen in zuidelijk Irak, een graf in Irak uit de Achaimenidische tijd, Tel Zurghul, creatief hergebruik van antieke tichels bij Babylon.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Alle aandacht voor de strijd tegen de zogenaamde Islamitische Staat zou de aandacht haast afleiden van de min of meer reguliere plunderingen in Libië, Egypte, Syrië en Irak: zoals bekend duiken er van tijd tot tijd al kunstvoorwerpen, papyri, kleitabletten en wat dies meer zij op via de illegale handel. De rest zal nog komen, als het wat minder opvallend gebeurt. Ondertussen zijn de mensen rond de opgravingen hun leven niet zeker. Vorige winter werden vier beveiligers van Saqqara en twee bewakers van een Belgische opgraving in Egypte vermoord, deze winter zijn drie archeologen in het tot nu toe rustige Iran gedood.

En dan is er dus de schade die ISIS aanricht. Een overzicht van de schade in Nimrud en Mari. Het goede nieuws is echter dat het Iraakse leger probeert de ruïnes van Nineveh te ontzien.

Het Amerikaanse leger heeft een wetenschappelijk rapport uitgebracht dat u hier kunt downloaden: wat bekend is over de illegale handel in oudheden, de problemen vóór 2010, de situatie in Syrië, de grootschalige plunderingen, erfgoed als strategische factor en aanbevelingen. U kunt even vooruit.

In het verlengde: een poging het inventaris te reconstrueren van het vrijwel zeker compleet vernietigde museum in Raqqa.

Plus: het opiniestuk die je wist dat zou komen – is het oosterse materiaal niet veiliger in de musea in het Westen? In elk geval Egypte wil zijn spullen terug.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel over het toch al behoorlijk gehypete Mykeense graf in Pylos. Dit is het soort gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen. Hoe het ook kan: deze Mykeense opgraving bij Pydna.

Opgravingen in Knossos brengen “priceless treasures” aan het licht. Desondanks toch de moeite waard.

De archeologische vindplaats Vlochos was al bekend maar blijkt een complete stad te zijn uit de klassieke tijd.

Blijkbaar heeft iemand in Griekenland geld over, want anders verspil je het niet aan zoveel kitsch. Aan de overkant hebben ze in Halikarnassos ook grootste plannen.

Een leuke vondst in Pafos op Cyprus: een complete medische praktijk. En purperslakken. En meer.

En verder: Kythnos, de Riace-beelden, plus hoe de Odyssee ooit moet hebben geklonken.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Leuk bericht: twee scholieren bouwen, bij wijze van profielwerkstuk-natuurkunde, een Romeinse scorpio na.

Een Romeinse inscriptie met een wat ongebruikelijke vindplaats.

En verder: de LaokoöngroepLaodiceadodecahedrons en de bescherming van Lepcis Magna.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Tijdens de Bataafse Opstand belegerden de troepen van Julius Civilis Xanten toen de Romeinen vanuit Mainz een leger stuurden om de noordelijke basis te ontzetten. In december 69 probeerde Civilis dat bij Krefeld te verrassen, maar dat mislukte en hij werd verslagen. Het slagveld lijkt nu te zijn gelokaliseerd.

De gemeente Nijmegen wil huizen bouwen over de oude Romeinse stad en daarbij zal worden geheid. De provincie vroeg aanvullend archeologisch onderzoek en kreeg binnen enkele dagen te horen dat er extra beschermingsmaatregelen zouden komen. (En er is een soortgelijke kwestie uit Engeland, waar de belangen van de erfgoedlocatie Stonehenge en die van het verkeer strijdig zijn. Niet iedereen is er gelukkig mee dat men een tunnel onder het Bronstijd-monument wil aanleggen.)

Waanzinnig interessante vondst in Heuneburg: bloed met een antiek virus. En een wagengraf.

Het standaard-laagwaternieuws is dat er ergens antieke resten zichtbaar zijn. Afgelopen week in Cuijk.

Germaanse nederzettingen zijn doorgaans niet heel groot en kenden geen versterkingen. Dachten we. In Werne, aan de Lippe, is nu een wél versterkte nederzetting gevonden.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: het gebruik van wierook bij begrafenissen en Angelsakische vondsten in Cambridgeshire.

En verder: Bunnik, de Romeinse Kust, en alwéér een project om een Romeins schip na te bouwen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het was chanoeka en dus kregen we voorspelbare stukjes, zoals een artikel over een Hasmonese munt, over de Hasmoneeën in het algemeen, een inscriptie met de naam Hyrkanos,  Zelfs een straat wordt erbij gesleept.

Niet dat het schrijven van voorspelbare stukken een joods alleenrecht is. Uw redacteur schreef met kerstmis in het NRC Handelsblad over de historische Jezus.

En hop, daar zijn weer wat snippers van de Dode Zee-rollen. De hype is er eerst, maar als u even doorleest ziet u dat de teksten nog niet zijn gelezen en dat zelfs de taal nog niet is vastgesteld. Om het stuk op lengte te krijgen, wordt maar weer eens verteld over bedoeïenen die zestig jaar geleden de echte Dode Zee-rollen vonden, hoewel de huidige fragmenten daar niets mee hebben te maken.

Leuk stuk over het gebruik van gelijkenissen in de joods-christelijke wereld van de eerste eeuw.

En verder: de opgraving van Hippos (Grieks-Romeinse stad op de Golanhoogte) een wijnpers, plus de biografie van Kyrillos van Alexandrië.

======================================

OVERIG

De wetenschapsvoorlichting over de Oudheid is vijftien tot twintig jaar verouderd. Door het simpel te houden en te weigeren de methode uit te leggen, krijgen mensen het idee dat de oudheidkundige disciplines geen echte wetenschap zijn – lees maar hier. Langzamerhand beginnen mensen echter wakker te worden. Een stuk over de rampzalige situatie in de archeologie. Meer zelfkritiek: hier.

De verspreiding van Arabieren (de paardensoort) langs de Zijderoute – al is het bewijs wat mager.

Nu het klimaat verandert, zijn er problemen met de C14-methode. Gelukkig kunnen we met C13 iets corrigeren.

Hoe gaat het verder met het Krim-goud? Hoger beroep.

En verder: de eerste zijde, een Jemenitische inscriptie, het gebruik van robots bij onderwaterarcheologie, ruzie in het Valkhofmuseum en Toebosch’ Onvolprezen Eigen Tijdschrift blikt terug op 2016.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

De negen nieuwe delen Loeb Classical Library 524-532 zijn geheel gewijd aan de vroege Griekse filosofen, van Pherecydes, Thales, Anaximander en Anaximenes (deel II) tot Antiphon, Lycophron en Xeniades (deel IX), in de editie en vertaling van Glenn Most en André Laks. U koopt de nieuwe Loebs Early Greek Philosophy bij Athenaeum voor de prijs van acht: €183,60 voor de set in plaats van € 16,55: stuurt u bij interesse een email naar klassiek@athenaeum.nl.

De overblijfselen van de Etruskische stad Caere vormen het middelpunt van dit boek dat ingaat op de verstedelijking in pre-Romeins Italië. Omdat er nauwelijks geschreven bronnen zijn uit deze periode is het archeologisch materiaal de leidraad.

De Lycische stad Patara in het hedendaagse Turkije was een belangrijke plaats in de oudheid, en wordt in Patara. Lykiens Tor zur Römischen Welt de oostelijke poort naar de Romeinse wereld genoemd. Bekendste persoon uit deze plaats: Nicolaas van Myra, oftewel Sinterklaas.

Auxilia, of inheemse hulptroepen, ondersteunden de Romeinse legioenen in hun veldtochten. De Bataven zijn hiervan een bekend voorbeeld. De Britse hoogleraar Romeinse archeologie Ian Haynes heeft ze uitvoerig onderzocht in het boek Blood of the Provinces. The Roman Auxilia and the Making of Provincial Society from Augustus to the Severans.

Uitgeverij van Oorschot heeft een aangevulde heruitgave uitgebracht van Gerard Koolschijns vertaling van Herodotus onder de titel Macht heeft vele minnaars. 50 verhalen en vormt een toegankelijke introductie van het werk van de Griekse historicus.

The Peripatetics. Aristotle’s Heirs 320 BCE – 200 CE gaat over de navolgers van Aristoteles die we kennen onder de noemer van de peripatetische school, met namen als Theophrastus en Strato.

======================================

DWAASHEID

Daar zijn ze weer, de Chinezen die afstammen van de Romeinen. Niet voor het eerst. Het erge is dat uw redacteur dit stuk kletskoek de wereld in lijkt te hebben geholpen, in 1995 of zo, toen het internet nog jong was en de mensheid nog onschuldig. Hier is een schuldbekentenis uit 2011.

Waren er ooit vrouwelijke priesteressen in het vroege christendom? Uitgesloten is het zeker niet, maar in elk geval de claim dat ze zijn afgebeeld in de catacomben is klinkklare kwakwetenschap – de afgebeelde vrouwen zijn zogenaamde orantes.

Jezusmythicisme – het idee dat Jezus geen historisch figuur is – is lastig te bestrijden omdat de aanhangers de twintigste- en eenentwintigste literatuur niet lezen. Die ligt immers achter de betaalmuren waar we nog tot 2020 voor moeten dokken. De mythicisten lezen in plaats daarvan verouderde literatuur en die lezen ze dan ook nog in het Engels. Cor Hoogerwerf legt in een schitterende blog uit welke gevolgen dat heeft.

En verder: de oudste nog gesproken talen ter wereld – gek genoeg zonder het Grieks, dat al zo’n vierendertig eeuwen is gedocumenteerd.

======================================

NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA

Uw redacteur blogde in december over de vragen uit de Nationale Wetenschapsagenda die betrekking hadden op de oude wereld. Antwoorden zijn er niet altijd, maar het waren goede vragen.

======================================

OVERLEDEN

De Nederlandse classica Anna Maria van Erp Taalman Kip is overleden. Ze wist alles over bokkenzangen, ofwel de Griekse tragedies.

======================================

EN TOT SLOT

De Vlaamse classicus Patrick Lateur blogt elke week: “De Oudheid op zondag”.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 136e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Het nieuwe cursusprogramma is er, met cursussen over de herkomst van de Europese volken (kortom, het recente DNA-onderzoek) in Amsterdam en Dronten, Egypte in het vernieuwde Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, Mesopotamië in Bussum en Hoorn, het antieke Noord-Afrika in Amsterdam, het ontstaan van West-Europa in Haarlem, Zaanstad en Zoetermeer, islamitisch Spanje in Schagen, het Nibelungenlied in Amsterdam en de Zijderoute in Gouda.


In de reeks museumstukken: eliteaardewerk, een Mesopotamisch kadaster, de Trojaanse Oorlog, een schitterend Grieks grafreliëf, een lever voor de ingewandenschouw en de gouden plaatjes uit Pyrgi,

Over boeken: Hugo Konings boek over de uitleg van mythen, Piet Gerbrandy’s vertaling van Synesios’ hymnen en de boeken van Luit van der Tuuk over de Friezen en Franken.

En: Tepe Sialk, de herkomst van de Batavenmythe en wat hebben de verkiezingsprogramma’s te bieden voor Oudheidliefhebbers?

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

Dat uw redacteur het eerste exemplaar kreeg van de tentoonstellingscatalogus heeft vanzelfsprekend geheel geen invloed gehad op de uitverkiezing van de expositie over Egyptische koninginnen in onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek

In dit keer het bericht dat in het Rijksmuseum van Oudheden de Egyptische collectie weer open is en er een expositie is over. Toebosch’ onvolprezen Eigen Tijdschrift is enthousiast.

In de bonus krijgt u nog een reeks stukjes over Egyptische koninginnen: algemeenNeithhotepMerneithNitokris.

======================================

EGYPTE

Dat het alfabetische schrift in het Midden-Oosten is ontstaan, staat vast. De oudste onomstreden tekens komen uit de Sinai maar er zijn (uit de Wadi el-Hol) ook Egyptische tekens die alfabetisch zouden kunnen zijn. De zaak wordt nu complexer – wat betekent dat we meer informatie hebben en dus dichter bij een oplossing zouden zijn als het niet zo gepolitiseerd was.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 12 (Nefertari), 3. En dan hebben we het nog niet gehad over de Leidse krokokodillenmummie.

En verder: interessante ontdekking in AbydosSohag (waar zelfs de schijn dat archeologie een wetenschap is moet wijken voor het toeristisch belang), Aswan en beeldschoon oud glas.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een prachtige kruik uit de Midden-Bronstijd, gevonden in Tel Aviv. Om helemaal blij van te worden, zo’n mooie foto.

Daan Nijssen vertelt over het schandaal van de Persepolis Fortification Tablets.

En verder: ArslantepeKhirbet al-Batrawymilieuvervuiling, . Plus: spijkerschriftkoekjes.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

In noordelijk Irak is het offensief naar Mosul gestart. Er zijn geruchten over grote verwoestingen, aangericht door ISIS, in Nineveh. In Nimrod zijn soortgelijke geruchten inmiddels bevestigd.

Daan Nijssen legt uit waarom ISIS de zaken kapotmaakt. En het opiniestuk die je wist dat zou komen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Niet direct nieuws, maar wel interessant: meer details over de instorting van Santorini (Thera) en de daarop volgende, al bekende stormvloed.

Een oud kliekje opnieuw opgediend: de bijbelse stam Dan was mogelijk een groep Myceense huurlingen.

En verder: geboortebeperking en de skeletten uit Faleron weer eens.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een fascinerend Etruskisch graf met een naargeestig skelet.

Keizer Silbannacus, wie kent hem niet?

In de stad zelf: het heropende Circus Maximus.

Vaker dan je zou denken is er nieuws over smokkelaars van oudheden die worden gearresteerd – zoals deze twee Nederlanders.

En verder: AlexandriëAntalya, een dierenkerkhof in BereniceMardinPlovdivPompeii, een inscriptie uit Sanli Urfa maar geen woord over de inhoud, Starza della Regina (oudheidkundige standaardoverdrijving), Vindonissa

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

De nieuwe website “Archeologie op de kaart”: een mooi begin van wat hopelijk véél uitgebreider gaat worden.

Een geweldig stuk over de Romeinse kust: genuanceerd, zonder overdreven claims. Wetenschapsjournalistiek over de Oudheid – het kan dus wél goed.

De ontdekking van een Merovingisch grafveld bij het Limburgse Echt. En – daarmee verwant – een stukje over Frankische kunst.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Cissbury RingBristol en de zwarte bewoners van Leicester. Want de simpele conclusie van het DNA-onderzoek, dat migratie iets is van alle tijden, lijkt maar niet door te dringen.

En verder: Bronstijd-graven op de Utrechtse Heuvelrug en hoe Archeon werd gepiepeld.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een IJzertijdnederzetting is natuurlijk niet interessant. Dus verzinnen we er een paleis van koning David bij. En dat recyclen we net zo lang tot iedereen een grondige weerzin heeft van de oudheidkunde. Nu weer een expositie. En niemand die de moeite neemt zelfs maar op te schrijven hoe de opgraving heet (Khirbet Qeiyafa).

En dat is dan weer wél nieuws: de ontdekking van een ritueel bad in Machereus.

Diverse berichtjes uit Jeruzalem: grafschenning, de Grafbasiliek (werkelijk niets nieuws, maar ja, het is bijna kerstmis hè) en een Byzantijnse boog.

Een interessante inscriptie uit de tijd van Bar Kochba illustreert hoe moeilijk de onderdrukking van diens messiaanse opstand is geweest.

En verder: Masada.

Een stukje over het vroege christendom waarin werkelijk niets nieuws staat: inderdaad, de christenen waren joods; inderdaad, ze hadden ruzie; inderdaad, de Bijbel circuleerde nog niet in een voor ons herkenbare vorm; inderdaad, ze scholen niet in catacomben; inderdaad, we weten niets over Petrus. Kortom: een stuk dat niets noemt dat u niet allang weet. En helaas is het bittere noodzaak dat op het internet te herhalen – zie ook “overig” (hieronder).

======================================

OVERIG

Omdat oudheidkundigen verzuimen uit te leggen dat ze een wetenschap beoefenen met een echte methode, denkt iedereen dat ’ie kan meepraten. Mark Rutte herhaalde zijn blunder over de val van het Romeinse Rijk, in Engeland herhaalt iemand van UKIP dat verhaal, en verder wordt Cicero te onpas gebruikt. Zolang wetenschappers de methode niet uitleggen, zijn manifesten als dit pure symptoombestrijding.

Het leuke verhaal over de eerste tekeningen van Palmyra, n.a.v. de expositie in Deventer.

De Universiteit van Amsterdam biedt een interessante reeks “big history”.

En verder: een Paflagonisch graf.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Het tweede deel in John Romer’s History of Ancient Egypt is verschenen en heeft de ondertitel From the Great Pyramid to the fall of the Middle Kingdom. Het behandelt op uitvoerige wijze de geschiedenis van het oude Egypte tussen 2500 en 1800 voor Christus.

Geneeskunde is een kleine selectie uit de Naturalis Historiae van Plinius de Oudere. Zoals de titel doet vermoeden zijn hier de gedeelten samengebracht over medicijnen, geneeskrachtige kruiden en hun functioneren.

Dat niet iedere Griek blind geloofde in de mythen over goden, helden en monsters laat Hugo Koning zien in het boek Mythen moet je niet geloven! waarin hij de tekst Peri Apiston (Ongelooflijke verhalen) van Palaiphatos (vierde eeuw voor Christus) opnieuw heeft vertaald en ingeleid. (recensie)

Over de Griekse filosofie is het geprezen overzichtswerk van Anthony Gottlieb in vertaling verschenen: De Droom der Rede. een geschiedenis van de filosofie van de Grieken tot de Renaissance.

======================================

DWAASHEID

En daar waren ze weer: de loden codex (commentaar) en het Evangelie van de Vrouw van Jezus (commentaar).

======================================

INTERNET

Gnomon biedt zijn catalogus van oudheidkundige artikelen digitaal aan. Het totale aantal van 600.000 publicaties is overigens een fractie van de totale productie. Alleen al voor Nederland werden tussen 2000 en 2010 een half miljoen pagina’s geschreven – ofwel een toren van vijfentwintig meter.

======================================

OVERLEDEN

De Nijmeegse stadsarcheoloog Jan Thijssen is overleden.

======================================

EN TOT SLOT

Een belangrijke doorbraak in het hiëroglyfenonderzoek.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 135de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl. Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: de cursus over antiek Noord-Afrika in Amsterdam.

Op de Livius.org-website zijn we nog steeds bezig met de migratie naar een nieuwe stijl, maar inmiddels is de Bataafse Opstand overgezet. Blogstukjes: antieke kleuren, Kelten in de Lage Landen, de Chamaven (Germaanse stam uit de Achterhoek), zomaar wat mooie papyri en de val van het Serapeum. In de serie museumstukken: schitterend ivoor uit Megiddo, de kalender van Gezer en het prachtige portret van Shapur II.

Plus drie boekbesprekingen: kwakhistoricus Reza Aslan over Jezus, Maurice Caseys verkeerd gerichte weerlegging van kwakhistorische Jezusboeken en Paul Veyne draaft door over Palmyra.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer de etymologie van “Nehalennia”.

======================================

EGYPTE

Prachtige foto van een graf in Abydos met op de muren afbeeldingen van schepen. Een nieuw najaar, nieuw onderzoek, een nieuwe geheime ruimte in een koningsgraf. Dit keer de Grote Piramide.

En verder: Aswan en een héél zinvol artikel over het maandelijkse gesleep met mummies.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Cyrus de Grote blijft symbool van een niet-islamitisch Iran: een bijeenkomst in Pasargadai.

En verder: Dohuk (Bronstijdstad in N-Irak), Tell Sabi Abyad, een oeroude werf bij Silifke, een graf in Muǧla.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Er zijn twee offensieven ingezet tegen ISIS: een richting Raqqa en een richting Mosul. Bij dat laatste is Nimrud bevrijd. Ook Khorsabad ligt inmiddels aan de veilige kant van de frontlinie.

In het Allard Piersonmuseum was een bijeenkomst over Palmyra, waarbij onder andere eenzijdige media-aandacht en de toekomst ter sprake kwamen.  “De gedachtenwisseling bij deze bijeenkomst was boeiender en interessanter dan een jaar eerder,” schrijft Toebosch’ Onvolprezen Eigen Tijdschrift.

Daan Nijssen schrijft stug door over het oud-oosterse, hellenistische en Romeinse erfgoed dat verloren is gegaan: Aššur, Nimrod, de eerste Arabieren, Hatra en Palmyra.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

In Agrigento is het antieke Griekse theater geïdentificeerd.

Veel gedoe deze maand over de mogelijkheid dat de standbeelden van krijgers in het graf van China’s eerste keizer zouden zijn geïnspireerd door Griekse sculptuur. En de weerlegging.

En verder: opnieuw Pylos en nog eens Pylos. En Knidos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Interessant: de plek waar de Romeinse legionairs Jeruzalem binnendrongen.

Om helemaal blij van te worden: mozaïeken in Edessa (Sanli Urfa).

Zevenhonderd flesjes met rustgevende middelen bij Istanbul – en een vergezocht verband met een vroeg-zevende-eeuwse belegering.

En verder: een mooie reconstructie van een huis uit Pompeii, Assos, Stara Zagora, de Baai van Napels en waren de Romeinen in Japan?

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Je kunt drones inzetten voor allerlei doeleinden. Dus waarom zou je er geen erosie mee meten? Zoals in Tienen.

De Limburger besteedde terecht veel aandacht aan het antieke Heerlen en aan het zich zo succesvol vernieuwende Thermenmuseum. Toen ze toch bezig waren, ging het nabijgelegen Simpelveld in één adem door.

Weer een nieuwe aflevering in de kinderachtige discussie over welke stad in Nederland het oudst is. Ga iets serieus doen.

En verder: Kuringen, Paderborn en een pot antieke gezichtscrème uit Londen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Interessante vondsten in Jaffa documenteren gevechten tussen Egyptenaren en Kanaänieten.

De onlangs opgedoken Dode Zee-rol-fragmenten zijn vermoedelijk vals. En nóg een papyrus, ook al ongeloofwaardig.

Een grappige christelijke inscriptie uit Smyrna die iets heeft van een satorvierkant.

En verder: reparaties aan de H. Graf-basiliek in Jeruzalem.

======================================

OVERIG

Fijn stukje over de “vallei der Thracische koningen” in Bulgarije.

En verder: Etruskisch Vulci, een Fenicisch wrak bij Gozo.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In How to win an argument: An Ancient Guide to the Art of Persuasion zijn de antieke wijsheden van Cicero bijeengebracht over hoe men anderen kan overtuigen en beïnvloeden, een uitermate relevant en nuttig onderwerp. Dit is het vierde deeltje in een reeks met daarin How to grow old: Ancient Wisdom for the Second Half of Life, How to win an election: An Ancient Guide for Modern Politicians en How to run a country: An Ancient Guide for Modern Leaders. De boeken laten op aardige wijze zien hoe interessant en toepasselijk antieke teksten nog kunnen zijn voor het moderne leven.

De Macht van de Traditie: het keizerschap van Augustus en Constantijn is het boek dat classicus Diederik Burgersdijk schreef over het bij nadere beschouwing traditionele en klassieke keizerschap van Constantijn, dat grote gelijkenissen vertoonde met het keizerschap van de eerste keizer Augustus.

Cambridge University Press kwam deze maand met een grote hoeveelheid nieuwe titels in paperback, een selectie: Pericles: A Biography in Context over de Griekse staatsman, Scylla: Myth, Metaphor, Paradox over het bekende Griekse zeemonster, Ancient Libraries over bibliotheken in de klassieke oudheid, Proclus: An Introduction over de Neoplatonist Proclus, Theater Outside Athens: Drama in Greek Sicily and South Italy over Grieks theater buiten Griekenland, Ancient Greek Music: A new technical History over de ontwikkeling van de muziek bij de Grieken en Augustine Deformed: Love, Sin, and Freedom in the Western Moral Tradition over het denken van Augustinus.

======================================

DWAASHEID

Archeologen vinden mozaïeksteentjes in het zand dat in de jaren negentig bij de bouw van een moskee op de Tempelberg is weggegooid en dat nu wordt gezeefd in de hoop iets te vinden. Die mozaïeksteentjes interpreteer je dus als behorend tot de joodse tempel – al kunnen ze net zo goed behoren tot de christelijke kerk die hier heeft gestaan of een islamitisch bouwwerk van voor de Kruistochten.

N.a.v. een UNESCO-resolutie kwam de kwakhistorische theorie weer naar voren dat de joodse tempel nooit heeft gestaan op de Tempelberg. En dat is evidente onzin.

======================================

EN TOT SLOT

Dreigt er een nieuwe Trojaanse Oorlog?

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen zevende nummer, dat een dezer dagen van de drukpersen rolt, is gewijd aan Nineve en het antieke Assyrië.

Tags: ,

Dit is de 134e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================

HUISHOUDELIJKE MEDEDELING

De Livius Nieuwsbrief, die inmiddels ruim elf jaar bestaat, heeft nu een kleine 6200 abonnees, die we nooit zullen lastigvallen met abonnementsgelden of advertenties. Maar één keer per jaar bedelen we – en dat is vandaag.

Uw redacteur is per maand ongeveer drie dagdelen bezig met de Nieuwsbrief: uren waarin hij niet kan werken voor de Livius-vennootschap en in feite leeft op de kosten van de vennoten. Die doen daar niet moeilijk over, maar als u hun geste wil beantwoorden en in hun kosten wil delen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer

IBAN NL26 INGB 0670 7911 21
t.n.v. Livius,
o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief.

Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht over een Grieks-joods grafschrift uit Egypte.

======================================

EGYPTE EN HET OUDE NABIJE OOSTEN

Opvallend weinig nieuws uit Egypte en het Nabije Oosten deze maand, maar er is een boeiend artikel over Egyptische doodsoorzaken. En verder zijn opgravingsresultaten uit Giza en Matariya.

In het Nabije Oosten: monumentenbeheer in Iran, een nieuw museum in Irak en opgravingsresultaten in Kültepe en Van,

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Iedereen is verontwaardigd over de verwoesting van ons erfgoed in Libië, Egypte, Syrië en Irak, maar waar gaat het nu eigenlijk om? Daan Nijssen legt het uit in zijn reeks “Verloren Oudheid: Kalhu, Dur-Sharrukin, Nineveh en het Mesopotamische koningsideaal.

En verder: de strijd tegen smokkelaars in Irak; Russische archeologen in Syrië; de situatie in Karchemish; uw redacteur zag een foto; en vervalsers slaan hun slag.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Het Antikythera-mechanisme is een soort planetarium vol tandwielen dat is opgedoken voor de kust van het Griekse eiland. Nu is er ook menselijk botmateriaal gevonden.

En verder: Magnesia, Euromos, Hala Sultan Tekke (bij Larnaka), Kourion en een hellenistisch beeld van Kybele in Kurul.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een tijdje geleden werd in Vagnari in Italië het skelet van iemand geïdentificeerd die, afgaande op zijn DNA-materiaal, uit oostelijk Azië afkomstig moest zijn. Het was de eerste keer dat zoiets echt bewezen kon worden en sindsdien weten archeologen dat “een Chinees in het westen” bestaan kan. Dat leidde tot een hype toen deze maand oosters-ogende skeletten werden vermeld in Londen. De Volkskrant bracht het terug tot normale proporties en toen verprutste de koppenmaker het.

Omgekeerd doken er Romeinse munten op in Japan. (Glas kenden we al.)

In de stad zelf: elke vijf jaar wordt de roterende eetzaal van Nero wel ergens in Rome geïdentificeerd. Ook dit keer hangt het van de misschiens en mogelijks aan elkaar.

Ook in de stad zelf: technologie om de catacomben driedimensioneel te documenteren.

De identificatie van het slagveld bij Abritus, waar keizer Decius in 251 sneuvelde.

Er komt steeds meer duidelijkheid over de Justiniaanse Epidemie, die een belangrijke rol speelde bij het einde van de Oudheid.

En verder: Vulci, restauratie van een standbeeld, de tuinen van Petra, sculptuur uit dezelfde stad, een Romeins “zwitsers officiersmes”, Tieion en Ravenna.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Klein nieuws uit Peer en over het badhuis van de Romeinse villa van Meerssen.

Uw redacteur sprak over de manier waarop we de limes, die niet meteen wordt herkend als ons eigen erfgoed, kunnen beschermen tegen wetenschapsscepsis.

Erve Eme, een van de weinige plaatsen in Nederland waar u kennis kunt nemen van het Frankische verleden, lijkt in de problemen te raken.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Romeinse slingerstenen bij Burnswark in Schotland, Dorset, mijnen in Kent, een straat bij Rochester en een Angelsaksisch paleis bij Sutton Hoo. De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel, waarvan de stompzinnigheid geen toelichting behoeft.

======================================

ISRAËL

Zo rolt de wereld: we vinden een heiligdom in Lachis, maar dat is nog niet genoeg – als in een latere bewoningsfase daarboven een toilet is aangebracht, is dat het bewijs dat men (om zo te zeggen) schijt had aan dat heiligdom. Dat is dan weer bewijs dat de bijbelse beschrijving van de monotheïstische hervormingen van Hizkia authentiek zijn. Want de Bijbel móet in Israël tot elke prijs gelijk hebben.

Ook bij opgravingen in Gezer is het gelijk van de Bijbel de enige vraag die relevant lijkt te zijn.

De laatste jaren is er progressie bij het lezen van verkoolde boekrollen. Meestal gaat het dan om Herculaneum, maar dit keer is het een manuscript van Leviticus.

Staat Alexander de Grote op het Huqoq-mozaïek? In elk geval leuke plaatjes. Om helemaal blij van te worden.

Stukken marmer op de stort? Dat moet uit de Tempel komen! Iets realistischer: een gewicht met de naam van een hogepriesterlijke familie. Nog realistischer: een goudstuk uit Jeruzalem waar geen slingers en guirlandes aan bevestigd hoeven worden.

En verder: Samaria.

======================================

OVERIG

Wat doe je als archeologisch opgravingsbedrijf als de opdrachtgever niet betaalt? Een ingewikkeld verhaal, maar het gaat in feite om een dubbele vraag: willen wij dat onze kinderen genieten kunnen van het erfgoed en, zo ja, wat hebben wij daarvoor over?

En verder: antiek gerst, de taal der Sabeeërs in Jemen.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door@ Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Imperial Triumph. The Roman World from Hadrian to Constantine, door Michael Kulikowski, is een overzichtswerk van de politieke en militaire geschiedenis van het Romeinse Rijk van de tweede tot en met de vierde eeuw na Christus en sluit wat betreft inhoud en stijl mooi aan bij het boek van Mary Beard (SPQR) dat eindigt in het begin van de derde eeuw. Nu met een speciale prijs van 29,95.

Piet Gerbrandy vertaalde de hymnen van de vierde eeuwse bisschop Synesios van Kyrene (370-413) Dans die het heelal omkranst. Negen Hymnen aan de Ene. De gedichten vormen de diepste gedachten van Synesios over het mysterie van het universum, over god en mens, geest en ziel, energie en materie. Zie hier voor een leesfragment.

Uit het Deens vertaald is het boek van Maria Hansen met de titel The Spolia Churches of Rome. Recycling Antiquity in the Middle Ages. Het vormt een praktische en goed geïllustreerde gids langs vele kerken in Rome die (deels) zijn opgebouwd uit materiaal afkomstig van antieke gebouwen en monumenten, ook wel spolia genoemd. Onmisbaar bij een bezoek aan de eeuwige stad.

Jörg Rüpke, hoogleraar en bekend antiek godsdiensthistoricus schreef een overzichtswerk over religie in de Oudheid, van de IJzertijd in de negende eeuw tot en met de vestiging van het christendom in de vierde eeuw na christus: Pantheon. Geschichte der Antiken Religionen.

Hippokrates. Meister der Heilkunst door Hellmut Flashar is een biografie van de man die in de vijfde en vierder eeuw voor Christus in de Griekse wereld al was uitgegroeid tot beroemde arts en ook in onze tijd door zijn vele geschriften van grote invloed zou blijven.

======================================

EN TOT SLOT

De Antwerpse tekenaar Ken Broeders voltooide onlangs zijn zevendelige stripverhaal over Julianus de Afvallige.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen zesde nummer is gewijd aan het archaïsche Rome.

Tags: ,

Dit is de 133e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: zondag 11 september bieden de Vrienden van Livius hun halfjaarlijkse lezingenmiddag aan, die dit keer is gewijd aan Antiek Noord-Afrika. Komt allen!

Verder is er dit najaar is een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum.

We zijn nog steeds volop bezig met het omzetten van de Livius.org-nieuwssite, maar Michiel Gybels schreef nieuwe stukken over de Lycische steden Rhodiapolis en Arykanda.

Uw redacteur blogde over de Olympische Spelen, legde uit waarom hij de Late Oudheid zo leuk vindt en prees de musea van Xanten aan. In de serie museumstukken: een beeldje uit Mari, de beelden van Kleobis en Biton in Delfi, een reliëf van de Slag bij Actium en een Avaarse hoorn. Uw redacteur las trouwens ook een boek over Augustinus.

======================================

DOORBRAAK

Dit had dus wereldnieuws moeten zijn: de problemen met de chronologie van Mesopotamië zijn na een eeuw opgelost. Dat had best wat aandacht in de media mogen hebben want dit is even fundamenteel als de ontdekking van zwaartekrachtgolven, kwantumverstrengeling of het majorana-deeltje.

======================================

EGYPTE

Longread over Sattjeni, dochter van de gouverneur van Elefantine.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2. En een boeiend stuk over tatoeages.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: een boek dat claimt Egyptische teksten voor het eerst als tekst te presenteren, met vertaling. Dit is het soort gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen.

En verder: “emoticons” (ofwel merktekens), Luxor en Egypte wil zijn toeristen terug.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De bestudering van antieke gewassen is belangrijk omdat die nog niet waren veredeld, wat in de praktijk betekent dat ze in één richting worden doorontwikkeld en kwetsbaarder worden. De oude gewassen waren sterker. Onderzoek naar tarwe en sesam uit Çavustepe.

Dit is interessant: een tempel uit de Perzische tijd bij Niğde in ZW-Turkije.

Om blij te worden was een Perzische inscriptie, vermoedelijk van Darius de Grote, die is gevonden bij Fanagoria (tegenover De Krim). De opgravers zijn opmerkelijk terughoudend in hun interpretatie.

En verder: Borsippa, Nerik, Sidon, Alacahöyük, Babylon, Persepolis.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Buitengewoon interessant overzicht van de schade in Syrië, zoals te zien op satellietfoto’s. (Lichtpuntje: Ugarit lijkt niet te zijn getroffen.) Dat ISIS in het defensief is gedrongen, wil overigens niet zeggen dat er niet meer wordt geplunderd: materiaal uit Tell Ajaja lijkt bijvoorbeeld te zijn vernietigd.

Iedereen spreekt schande van de vernietiging van het antieke erfgoed, maar alleen specialisten weten wat van culturen dat waren en hoe groot de schade nu eigenlijk is. Nieuwssite Sargasso heeft historicus Daan Nijssen gevraagd te gaan schrijven over de “verloren Oudheid”, en de eerste twee stukken zijn er.

Artikel over de dood van kinderen die zoeken naar Egyptische oudheden. Zoals bekend komen er nogal wat geroofde papyri op de markt de laatste jaren en dus is er een congres over papyrologie en ethiek.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Interessante Bronstijd-vondsten op Cyprus.

Niemand heeft ooit betwijfeld dat de Grieken mensenoffers brachten, maar als je pretendeert dat wetenschappers meenden dat het marginaal was, kun je je vondst makkelijker hypen.

Een grafkamer in Amisos aan de Zwarte Zee – en let eens op hoe zorgvuldig het woord “Grieks” wordt vermeden.

Herontdekking van een zeldzaam model Griekse helm.

En verder: Bresto, Soli, de uitspraak van het Grieks.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Aan het rijtje standbeelden dat in Perge is gevonden, kan nu een fraaie Caracalla worden toegevoegd.

Om helemaal blij te worden: de vondst van een vloektablet uit Viminacium. Geschreven in Griekse letters, dus wel leesbaar, maar aanvankelijk volslagen onbegrijpelijk. De oplossing was eigenlijk niet zó vreemd maar wel erg leuk.

Wim Hupperetz, de directeur van het Allard Piersonmuseum, heeft vragen bij een scheepsreliëf in zijn museum.

Zo om de twee jaar worden er fragmenten gevonden van de Forma Urbis, een in marmer gegrifte landkaart van het keizerlijke Rome.

Over het einde van de antieke wereld is al een paar jaar veel te doen. Een dip in het klimaat en een epidemie, beide tijdens de regering van Justinianus, lijken een belangrijke rol te hebben gespeeld. Langzaam maar zeker krijgen we meer duidelijkheid. Inmiddels zijn de bacteriën van de epidemie met zekerheid als pest geïdentificeerd.

En verder: een prachtig mozaïek op Cyprus, een kerk in Stratonicea, Pompeii, een mozaïek uit Iconium, Toebosch’ onvolprezen Eigen Tijdschrift over de Via Appia, Metropolis, Alexandrië, Porolissum, filmpjes van Ostia, Chedworth en een leuk filmpje over de uitspraak van het Latijn.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Weleens een Romeins schip zien varen? Het kan op verschillende plaatsen, maar er is een nieuw schip bij gekomen, de Victoria. Op 10-11 september in Tolkamer (bij Lobith).

En verder: Zutphen en Kester.

======================================

ISRAËL EN JODENDOM

Van dik hout zaagt men planken: een steenwerkplaats is gevonden “halverwege Nazaret en Kana” – en zo wordt geïnsinueerd dat het de plek is waar de stenen kruiken vandaan kwamen waarin het water zat dat in wijn veranderde bij de bruiloft in Kana. Helemáál uitgesloten is dat ondertussen niet.

Cursus framen voor beginnen: als je maar een vertekende weergave biedt van het standaardbeeld is elke oudheidkundige vondst een sensatie. Les één: Sepforis.

Mocht u nog niet weten dat archeologie in Israël politiek is met andere middelen, lees dan even dit zinnetje: een opgraving in Bethar (in de Palestijnse gebieden) die plaatsvindt als “part of an annual event ahead of Tisha B’Av”.

Als je het hebt over de Oudheid, moet Indiana Jones worden genoemd. Ook als het gaat om een geleerde die zich bezighoudt met antieke teksten – in dit geval een palimpsest met de tekst van Jubileeën.

En verder: Nablus, Gezer (gevalletje oudheidkundige standaardoverdrijving), Gath en joods erfgoed in Saoedi-Arabië.

======================================

OVERIG

Het zal u niet zijn ontgaan dat de regering in Turkije aan het afrekenen is met haar tegenstanders. Het heeft er de schijn van dat de Oostenrijkse archeologen in Efese hun seizoen niet kunnen afmaken.

De Zwarte Dood kon zich in de eerste helft van de veertiende eeuw zo gemakkelijk verspreiden van China naar het westen omdat de Mongolen de Zijderoute hadden heropend. Bacteriën en bacillen reizen immers ook. Niemand heeft dat ooit betwijfeld, maar je kunt wat evident is natuurlijk ook presenteren als iets nieuws. Zeker als je wat poep & pies toevoegt.

Steentje in de archeologische vijver: een archeologiebedrijf kondigt aan opgegraven voorwerpen te gaan veilen omdat veel opdrachtgevers weigeren te betalen.

En verder: een oeroud gouden kraaltje en de hoed van Ötzi.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Pax Romana: War, Peace and Conquest in the Roman World is het nieuwe boek van Adrian Goldsworthy over de agressieve oorlogen die de Romeinen voerden tegen andere volkeren en de oorlogen die ze onder elkaar uitvochten, maar ook over de langdurige periodes van vrede en voorspoed (die desondanks vaak ook gepaard gingen met bloedige veldtochten buiten Italië).

Odysseia is de geheel herziene vertaling van de Odyssee van Homeros door Imme Dros, oorspronkelijk verschenen in 1991. Dit in navolging van haar vorig jaar verschenen en bejubelde Ilias-vertaling, en even mooi uitgegeven bij uitgeverij Van Oorschot.

Richard Payne’s A State of Mixture. Christians, Zoroastrians, and Iranian Political Culture in Late Antiquity gaat over christelijke gemeenschappen binnen het Iraanse rijk van de Sassaniden tijdens de late oudheid. Ondanks dat het zoroastrisme de dominante religie was blijken de christenen grote invloed te hebben gehad en juist niet te zijn gemarginaliseerd zoals vaak is aangenomen.

Palmyra. De onvervangbare schat door Paul Veyne is een liefdesverklaring van de Franse oudhistoricus en archeoloog voor de antieke woestijnstad, waar in de afgelopen tijd veel verwoestingen hebben plaatsgevonden door IS en andere strijdende partijen. Lees de recensie van Diederik Burgersdijk op onze website.

Hoe Alexander de Grote legerplaatsen en nederzettingen stichtte tijdens zijn veldtocht in het oosten (Centraal-Azië, Baktrië en India) en hoe deze uitgroeiden tot multi-etnische steden die zowel Grieks/Macedonisch als inheems waren beschrijft Rachel Mairs in The Hellenistic Far East – Archaeology, Language, and Identity in Greek Central Asia.

======================================

DWAASHEID

Het welbeschouwd hilarische verhaal van de vijf Olympische ringen.

======================================

INTERNET

De gedigitaliseerde boeken uit de Oxfordbibliotheek zijn weer online.

======================================

EN TOT SLOT

Onverwachte ontdekking van een Griekse amfoor.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 132e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: dit najaar is er een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum. En de Vrienden van Livius organiseren in Amsterdam een lezingenmiddag over antiek noordelijk Afrika.

We zijn nog steeds volop bezig met het omzetten van de Livius.org-nieuwssite, maar Michiel Gybels schreef nieuwe stukken over de Lycische steden Sillyum en Limyra.

In recensies schreef uw redacteur over het belang van de klassieken, de problemen bij het schrijven over de Oudheid, een joodse geschiedenis die eerder “inspirational literature” is, de bestudering van het antieke Baktrië, het belang van Romeins re-enactment, een goede vertaling van Ammianus die niet uit de verf komt door onvoldoende redactionele steun, een geschiedenis van Rome door een historica die denkt dat u alles wel kritiekloos gelooft en een egyptoloog die u wél serieus neemt.

In de reeks museumstukken: een Griekse vervloeking, het portret van Marcus Antonius, TS met een opmerkelijke herkomst, de Peutinger landkaart, Koptisch textiel en onbegrijpelijk glas.

Plus: Sapfo en pyrrhonisme.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat het Vaticaan het Vaticaanse Vergilius-handschrift heeft gedigitaliseerd.

======================================

EGYPTE

Leuk stuk over het graf uit de Vallei der Koningen dat bekendstaat als KV55.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

En verder: forten aan de Midden-Nijl.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Hoe wilt u worden betaald? Nou gewoon, in bier.

Handig overzichtsartikel over de Feniciërs (let niet op de idiote kop).

En verder: Şahmuratlı, Lagash, Babylon en Amlash.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Verwoestingen in Nimrud en schade aan het museum van Aleppo, dat al maanden vlakbij het front ligt. De UNESCO herinnert eraan dat plundering en vandalisme oorlogsmisdaden zijn. De rol van ISIS in de internationale handel in oudheden – maar alle partijen bezondigen zich eraan en er zijn rapporten over plunderingen in Palmyra door het Russische leger.

En een boeiende reconstructie van de laatste twee weken van ISIS in Palmyra.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Zo elke drie maanden is er weer een stuk over het Antikythera-mechanisme en elke drie maanden worden er weer nieuwe geheimen onthuld. Meestal is het iets dat we al wisten, dus uw redacteur laat het maar een beetje op z’n beloop, maar laten we er eens wél naar linken. U mocht eens denken dat er géén nieuws over zou zijn.

Ruim veertig scheepswrakken bij Fourni, allemaal gevonden binnen één jaar.

En verder: Akrotiri, Orthi Petra, Kition (Cyprus), Side (Turkije) en Despotiko.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Alleen een muntschat in Catalonië en verder berichten over Magnesia, Cyzicus en Sarmizegetusa.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Handig getimed, zo rond de Nero-expositie in Trier: de identificatie van het slagveld bij Rigolodunum, waar Cerialis een begon maakte met het oprollen van de Bataafse Opstand. De interpretatie dat hier een einde kwam aan “het vrije Keltendom”, is pertinent onzinnig.

Interessant: bijna industriële kalkverbranding in Enns aan de Donau.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Cambridge (“het Britse Pompeii”), gezichtsreconstructie van een Bronstijdvrouw, Market Harborough, Arbeia, een enorme muntschat in Cheshire, het amfitheater van Chester en Congresbury.

En verder: vandalisme van hunebedden, Markdorf, Kester, Paderborn, Honselersdijk, en het archeologisch depot van de Nederlandse provincie Limburg verhuist naar het stevig aan de weg timmerende Heerlen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Met veel tamtam gebracht: de ontdekking van een grafveld bij Ashkelon. Dat zal nieuw licht werpen op de Filistijnen maar op de toekomstige conclusies werd al vrolijk vooruitgelopen.

En verder: Hazor, de muren van Bethsaida (hoofdstad van het IJzertijdrijk Geshur), echt interessant nieuws uit Jeruzalem en een pottenbakkerij in Shlomi.

Een christelijke basiliek uit Onogur (Bulgarije).

======================================

OVERIG

Het ontstaan van de akkerbouw – verschillende keren op verschillende plaatsen in het Zagrosgebergte.

En verder: de klanken van het Proto-Indo-Europees, Yerevan, Bazira (ooit belegerd door Alexander de Grote) en de laatste aflevering in de Elgin-soap.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Een nieuwe vertaling van de Odyssee heeft even op zich laten wachten, maar nu is die er eindelijk in de prestigieuze Perpetua-reeks: verzorgd door de Belgische classicus Patrick Lateur en getiteld Odyssee. Een zwerver komt thuis.

In de Loeb Classical Library is een nieuwe vertaling verschenen van de Julius Caesar’s Civil Wars door classica Cynthia Damon, die bekend staat als een van de voornaamste Caesar-kenners ter wereld. Iedereen kent de Gallische Oorlog, maar Caesar heeft ook nog geschreven over de burgeroorlogen die hij voerde in Italië, Spanje en Griekenland.

Afvallige Contra Afvalligen is een keuze uit de geschriften van keizer Julianus, ook bekend als de Afvallige vanwege zijn antichristelijke houding. Zijn tekst Tegen de Galileeërs en het satirische Baardhater zijn compleet opgenomen en verder zijn er verschillende brieven en redevoeringen. Vertaald en verzorgd door Kees Meijling

Staatsvorming in het Nabije Oosten en het Mediterrane gebied is het onderwerp van The Oxford Handbook of the State in the Ancient Near East and Mediterranean. Het boek omspant 4000 jaar van de vroegste stadstaten tot het Romeinse Rijk en gaat in op politieke, militaire en ideologische aspecten.

In the Land of a Thousand Gods. A History of Asia Minor in the Ancient World is het monumentale werk van de Duitse oudhistoricus Christian Marek over de geschiedenis van Asia Minor van de vroege prehistorie tot en met de Romeinse tijd.

======================================

En dat was het voor deze keer: het is zomer en er is weinig nieuws.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen vijfde nummer gaat over Griekse sportfestivals en hoewel de Olympische Spelen worden genoemd, vervelen we u er niet mee en leggen we de nadruk op al die andere festivals.

Tags: ,

Dit is de 131e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief wordt gratis verstuurd naar ruim 6000 abonnees. Voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

===========================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: dit najaar is er een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum.

Uw redacteur plaatste wat oude recensies online van boeken over de Bronstijd, de Trojaanse Oorlog, Alexander de Grote, Karthago, Lucretius, de ondergang van het heidendom en Byzantijnse oorlogvoering. Plus een recensie van een nieuw boekje over Plinius de Jongere. Tevens begon uw redacteur een reeks over klassieke literatuur en hij behandelde daarbij heldendicht (1, 2, 3) en leerdicht.

In de reeks museumstukken: Aquillius, een Spaanse herbergierster, een damnatio memioriae, de vrouw van Allah en het portret van Justinianus.

Uw redacteur kreeg tevens een prijs en schreef daarom zijn eigen necrologie.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een verrukkelijk stuk onderzoeksjournalistiek over het zogenaamde Evangelie van de Vrouw van Jezus. Ariel Sabar speurde de vervalser op. Harvard, dat tegen beter weten in volhield dat de snipper echt was, wist ook de retractie te verprutsen.

======================================

EGYPTE

Hé, die piramide staat scheef.

De dolk van Toetanchamon had een ijzeren punt. De theorie dat dit metaal van een meteoriet afkomstig is, is al jaren oud – de nieuwswaarde van dit bericht is nul.

En verder: KV55 en het tweede schip van Cheops.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Nieuw licht – nou ja, zó nieuw is het nu ook weer niet – op de eerste steden in het Midden-Oosten.

Het gebeurt niet vaak dat de hoofdlijnen van de antieke chronologie grondig moeten worden aangepast, maar er zijn aanwijzingen dat de Induscultuur aanzienlijk ouder is dan altijd werd aangenomen.

Een van de favoriete plekken van uw redacteur: Byblos, waar de haven is geïdentificeerd. We weten nu eindelijk waar Wen-Amun zijn tijd doorbracht. (En let maar niet op de foto’s: een Steentijdbouwwerk en een Kruisvaarderskasteel.)

En verder: Uşaklı.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

ISIS wordt teruggedrongen maar is nog steeds in staat vernietigingen aan te richten, zoals in Nineve. Artikel over de gevolgen voor de Iraakse nestoriaanse christenen.

Om in de gaten te houden: het Syrische leger nadert Resafa, een laatantieke, versterkte nederzetting waar we de afgelopen maanden geheel niets over hebben gehoord. Is daar geplunderd of zijn de ruïnes met rust gelaten?

En nog een samenvatting van de schade aan Nineve – lees vooral de drie laatste alinea’s.

Tot slot een uitstapje naar Turkije, waar een reliëf uit Ereğli is verdwenen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: een Griekse archeoloog beweert een deel van een Bronstijd-troon te hebben gevonden. Tja.

Leuk artikel over de Griekse mysteriegodsdiensten.

Een prachtig stuk over de koningsgraven uit Pergamon, met lekker grote foto’s.

En verder: Athene (Kerameikos), Piraeus, opgravingen in Nicomedia en een graf bij Pafos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Uit de stad zelf: het Colosseum is heropend.

Om helemaal blij van te worden: prachtige foto’s van een nieuw mozaïek in Zeugma – met een opvallend vroege datering. Ook mozaïeken in Kirikkale.

Paardenraces in de hitte zijn niet zo goed voor het paard. Daar hadden ze in Carthago iets op gevonden.

En verder: een mijlpaal in Bulgarije van Philippus Arabs, een Romeinse villa in Bolzano, vier skeletten in Pompeii en Pompeii’s Villa van de Mysteriën.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Hunebedden en astronomie: een ietwat curieuze theorie. En vandalisme.

In Neuss is de haven geïdentificeerd en in Augsburg het Romeinse badhuis.

Ondanks claims van het tegendeel voegen acht goudstukken, hoe fraai ook, niets toe aan wat we al weten over het gevecht in Kalkriese.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: wat munten uit Devon (behoorlijk gehypet), Lincoln en 52.000 Romeinse munten.

En verder: Bronstijd/IJzertijd-grafveld bij Aalst (filmpje).

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Hé, dat is raar: deze maand alleen iets over ezels en over een mozaïek in Lod. Zelfs geen ruzie over Jeruzalem.

======================================

RE-ENACTMENT

Een fijn artikel in De Volkskrant over Romeins re-enactment legt uit waarom het meer is dan een rare hobby. In dat stuk wordt ook aangekondigd dat een groep, Pax Romana, een week lang de wacht gaat houden in De Meern. Zo’n leefexperiment ligt op de grens van re-enactment en experimentele archeologie en kan leiden tot leuke inzichten. Het crowdfundingsproject vindt u hier.

======================================

DNA

Het belang van DNA-onderzoek voor de bestudering van de oude wereld: er is – naast teksten, vondsten en vergelijkingen – een vierde venster op de Oudheid geopend.

Daan Nijssens meer persoonlijke visie op hetzelfde onderwerp hier.

En wat van conclusies u mag verwachten: Grieks DNA in Pakistan? (De associatie met Alexander de Grote verdient wat wantrouwen en de datering is verdacht precies.)

En nog wat niet-menselijke DNA: is de landbouw tweemaal ontstaan in het Midden-Oosten?

======================================

OVERIG

Het zal de trouwe lezers van deze nieuwsbrief niet zijn ontgaan dat vrij veel ruimte wordt besteed aan het doorprikken van de overdreven claims waarmee universiteitsmensen hun vondsten hypen (en hun vak beroven van respectabiliteit). Maarten Keulemans schreef een goed stuk over dit probleem, dat breder is dan de oudheidkunde. Welgemeende raad: als je niks te melden hebt, schrijf dan eens géén persbericht.

En verder: de domesticatie van de hond, Punische graven op Malta, een Getisch graf en een ceremonieel platform bij Petra.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In The Empire That Would Not Die: The Paradox of Eastern Roman Survival, 640-740 laat John Haldon zien dat het zeer verwonderlijk is dat het Oost-Romeinse Rijk in de zevende eeuw na Christus wist voort te bestaan.  In de zesde eeuw, onder keizer Justinianus was het de grootste staat in het Mediterrane gebied, maar het werd rond 700 bijna overrompeld door de moslims.

Van de American University in Cairo Press zijn enkele interessante titels in paperback verschenen. Van de bekende Duitse egyptoloog Jan Assman is er From Akhenaten to Moses. Ancient Egypt and Religious Change over de overgang van polytheïsme naar monotheïsme in het oude Egypte. Van de Britse egyptoloog Aidan Dudson is er Poisoned Legacy: The Fall of the Nineteenth Egyptian Dynasty over de burgeroorlog die volgde op de dood van farao Ramses II.

Romeinse politiek in het nieuwe boek van Constantijn-kenner Noel Lenski Constantine and the Cities. Imperial Authority and Civic Politics en in Heart of Rome. Ancient Rome’s Political Culture van historicus Jan Blits. Lenski richt zich op de relatie tussen de keizer en zijn onderdanen en de rol van het opkomende christendom daarin. Blits gaat in op de politieke instituten van de Romeinse Republiek.

Mycenae. From Myth to History gaat over de ontdekking en het opgraven van Mycene, de stad van Agamemnon. Heinrich Schliemann, Michael Ventris en Arthur Evans hebben er opgegraven en in dit boek wordt hun werk beschreven aan de hand van foto’s van de Amerikaanse fotograaf Robert McCabe. Zijn foto’s stammen uit de jaren 50 en 60, dus van voor de tijd van het massatoerisme, en geven een schitterend beeld van deze bijzondere plek.

======================================

DWAASHEID

Ovidius is véél realistisch om te worden gelezen.

======================================

EN TOT SLOT

Wat geef je iemand die alles al heeft? Een spel Mycenopoly natuurlijk!

Toota witharsechwanoo!

======================================

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het vijfde nummer verschijnt tijdens de Olympische Spelen en gaat over de Nemeïsche Spelen, de Isthmische Spelen en de Pythische Spelen. En ook over lokale sportfestivals op Rhodos en in Antiochië.

Tags: ,


Dit is de 130e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief – sinds deze maand met een oplage van meer dan 6000 – is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=========================

ROMEINENFESTIVAL

Deze nieuwsbrief kan niet anders beginnen met reclame voor het Romeinenfestival in Nijmegen, dat komend weekend plaatsvindt op de plek waar het hoort: in Museumpark Orientalis. Dankzij de gereconstrueerde gebouwen kan beter dan ooit worden getoond wie de Romeinen waren. Bovendien kan nu een van de wegen inzichtelijk worden gemaakt waarlangs de antieke cultuur invloed heeft op de onze: religie. De meer seculiere invloed zal aan de orde komen in bijv. de lezingen van Rick Verhagen over Romeins Recht.

Het lezingenprogramma is hier en de rest van het programma vindt u daar – het wordt ontzettend leuk. En dit superfilmpje toont iets van de militaire deelprogramma van het vorige festival.

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

De migratie van de Livius.org-website gaat langzaam verder met Spartacus, Cyrrhus, Nisibis en de vertaalde teksten van drie Griekse prozaschrijvers: Appianus, Herodianus en Philostratus.

Uw redacteur wijdde uit over Alexander de Grote in Pakistan en besteedde in de reeks museumstukken aandacht aan een egel uit Syrië, een knekelkist uit Samarkand en een heel, heel bijzonder fresco.

Het was begin mei Romeinenweek en uw redacteur blogde uitgebreid over de Bataafse Opstand. Andere Romeinse onderwerpen: portretten, speelfilm Agora, tekenaar Peter Connolly, het prachtige Thermenmuseum en de vraag wat het belang van Rome nu eigenlijk is.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat in Londen allerlei interessante houten schrijftabletten zijn opgegraven; op één daarvan staat de naam van Julius Classsicus, een van de leiders van de opstand die de Bataven in 69/70 ontketenden.

======================================

EGYPTE

Daar is Franck  Goddio weer, die oudheden opduikt. En er is dit keer iets heel bijzonders: terwijl we de afgelopen twintig jaar nog nooit ook maar één foto zagen waaruit bleek dat de vondsten onder water werden ingemeten, is er nu warempel wél een foto waarop iets is te zien dat lijkt op archeologie.

De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass, die u in deze nieuwsbrief al een tijdje had gemist, discussieerde mee over de verborgen ruimtes achter het graf van Toetanchamon. Mogelijke conclusie: er is niks.

En verder: Qubbet el-Hawa, Edfu, Hatshepsut, de Nilometer van Thmuis, toverspreuken en een babymummie.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De identificatie van de antieke stad Idu in het noordoosten van het huidige Irak.

’s Werelds oudste consumentenklacht – en die manier om het nieuws te brengen is niet eens overdreven.

Hype voor de Luwiërs, die een vergeten staat zouden hebben gehad. Venijn in de staart van het artikel.

En verder: de piramide van Unas, Gaza, tatoeages en Matariya.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

De zogenaamde Islamitische Staat blies een door koning Sanherib gebouwde stadspoort in Nineve op. Hier is zelfs geen religieuze verklaring voor te verzinnen – dit is pure vernielzucht. Het aan te duiden als het werk van Vandalen zou beledigend zijn voor een antiek volk.

Misschien is de grootste schade die de zogenaamde Islamitische Staat heeft toegebracht wel dat ze alle aandacht vestigde op noordelijk Irak en oostelijk Syrië. De plunderingen in Libië en Egypte zijn daardoor uit het zicht verloren, terwijl we juist daarvan een sterk vermoeden hebben dat die op de westerse markt zijn gekomen en hadden kunnen worden opgespoord. Een artikel in de National Geographic biedt balans.

Niet in een link te vatten – het nieuws circuleerde alleen via Twitter – is het nieuws dat na de bevrijding van Palmyra, de Russische machtsovername en het propagandagedoe is geplunderd door de troepen van Assad.

Cynisch bericht over Libië: er is minder gevaar voor de oudheden dan in Syrië. Dat klopt: het waardevolste materiaal is namelijk al in de zomer van 2014 geplunderd of vernietigd (meer).

In Italië worden vluchtelingen opgeleid om, eenmaal terug, oudheden te beschermen.

En voor het eerst nieuws over het klooster van Simeon de Styliet – en geen nieuws was dit keer geen goed nieuws.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Geestig: Plato’s Grot in claymotion.

Speelden vulkaanuitbarstingen en een klimaat-“dip” in de derde eeuw v.Chr. een rol bij de neergang van Ptolemaïsch Egypte?

Leuk berichtje over een antieke oven in Kornos die opnieuw wordt gebruikt.

Dat wil iedereen wel onder zijn bed vinden: een gouden krans.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar het bericht dat het graf van Aristoteles zou zijn ontdekt. Er is helaas niets meer gevonden dan een monumentje op een opvallende plek, dat van alles kan zijn. Zoals altijd zetten professionele oudheidkundigen het vak voor schut bij iedereen die kan lezen – want het wordt gezien.

En verder is er weer een aflevering in de Elgin-soap.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

De Britse TV-kok Floyd heeft iets te melden over Romeins koken.

Leuk artikel over de Thesaurus Linguae Latinae, inclusief het standaardgrapje over de N.

In de stad zelf: een Romeinse kazerne ligt in de weg van de nieuwe metrolijn.

En verder: vrouwenrechten, de gemiddelde levensduurverwachting, spelregels voor een paardenrace, Aspendus, Jerash, Napels, Sagalassos, Trogir.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Om blij van te worden: een meisje van acht uit Ieper vindt een beeldje van Venus.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Bath, Exeter, Gloucester, Londen, gezichtsreconstructie van iemand met “zwarte” gelaatstrekken en een loodbaar uit Somerset.

En verder: Bronstijdvondsten in Aalst, de Corbulogracht en Roeselare.

======================================

ISRAËL

Hoe lang was Goliat?

Gedoe in Jeruzalem is geen nieuws. Deze maand ruzie om de vermoedelijke plek van de Burcht Antonia.

En verder: een laatantiek wrak.

======================================

OVERIG

Interessant artikel over de grote mobiliteit van vrouwen in de Wikkeldraadcultuur, de vroegste Indo-Europeanen in Centraal Europa.

Interessant DNA-onderzoek in Karthago (commentaar) en minstens even interessante DNA-informatie over dromedarissen.

Is Rhapta geïdentificeerd, de grote haven in oostelijk Afrika die zo’n belangrijke rol speelde in de handel over de Indische Oceaan?

En verder: wierookbranders, een kurgan-achtig graf bij Istanbul.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Jan Bloemendal presenteerde onlangs zijn boek Latijn. Cultuurgeschiedenis van een wereldtaal bij de Athenaeumboekhandel, een allesomvattende studie over de taal met veel aandacht voor het christelijk latijn en het Neolatijn. Ook verschenen vertalingen van Plinius de Jongere door Vincent Hunink: De Vesuvius in Vlammen. Brieven aan Tacitus. en van Vergilius’ Georgica Boek 4 over bijen (Marguerite Prakke) onder de titel Vergilius’ Bijentuin.

Er is een grote tentoonstelling over keizer Nero in drie musea in het Duitse Trier: Nero: Kaiser, Künstler und Tyrann. Alle aspecten van zijn leven en heerschappij komen aan de orde: “Vom jungen hoffnungsvollen Thronanwärter bis zum verhassten Tyrannen und dem Selbstmord in politisch auswegloser Situation”. Het begeleidende boek bevat essays door gerenommeerde Duitse oudhistorici en archeologen en veel beeldmateriaal.

Nog meer interessante tentoonstellingen in het British Museum te Londen. Sunken Cities. Egypt’s Lost Worlds (catalogus) over de overblijfselen van Ptolemeische steden in de Middellandse Zee en Sicily. Culture and Conquest (catalogus) over de geschiedenis en archeologie van Sicilië. In het Metropolitan Museum of Art in New York is een tentoonstelling over Pergamon: Pergamon  and the Hellenistic Kingdoms of the Ancient World (catalogus).

======================================

DWAASHEID

Twee Texanen veegden de oude theorie af dat een gedicht van Sapfo astronomisch viel te dateren, Uw redacteur maakte zich boos.

======================================

INTERNET

Kijk, zo presenteer je de Oudheid: het Pergamonaltaar in 3D en in groot detail.

======================================

EN TOT SLOT

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen vierde nummer is gewijd aan het ontstaan van de Egyptische cultuur en het derde nummer, dat over Pergamon, kreeg een lyrische recensie in het NRC Handelsblad.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

« Older entries