Voedsel

You are currently browsing the archive for the Voedsel category.

De Vreter

Vorig jaar stonden de kranten bol dat er in Egypte een gigantische sprinkhanenplaag was die alles opvrat wat ze tegenkwamen en dat ze ook de omliggende landen bedreigden. Terwijl in Nederland de bietenvlieg weer in opkomst was en dan hebben we het nog niet eens over de rupsen, aaltjes, slakken, luizen, cicaden, coloradokever, wantsen en al dat andere ongedierte dat onze landerijen en onze tuinen bedreigen. Heb je in je eigen tuin een mooie plant gezet, of de volgende dag is hij verdwenen dankzij de vraatzucht van slakken.

Het is dan ook begrijpelijk dat men vroeger, toen er nog geen goede bestrijdingsmiddelen waren, ze enorm veel last hadden van al dat ongedierte en met lede ogen toezagen hoe een zwerm sprinkhanen of andere insecten in de kortste keren hun velden hadden opgevreten en dat er daardoor hongersnood kwam. Niet voor niets zei Jona dat hij woedend was dat zijn wonderboom in één nacht was opgevreten door de wormen. In de Bijbel zien we dan ook dat voor al dat ongedierte een naam was verzonnen, de Ochel “de Vreter, de Verslinder”, of zoals soms vertaald “de opeter” (SV), “de kaalvreter” (HSV), “de afvreter” (NBG) of “de veelvraten” (WV95). Niets was zo gevreesd bij de agrariër als de komst van de Vreter, die alles kaalvrat tot er niets meer over was.

Het was dan ook om die reden dat God de Israëlieten beloofd dat Hij “ter wille van u de kaalvreter bestraffen, zodat hij de vrucht van de aardbodem bij u niet te gronde richt,en de wijnstok op het veld bij u niet zonder vrucht zal blijven” (Maleachi 3:11) en dat de omliggende landen de Israëlieten benijden om deze zegen dat de Vreter niet hun akkers bedreigen (Mal. 3:12). Maar aan deze zegen is wel een voorwaarde verbonden, ze moeten geloven, ze moeten doen wat God van hen verlangt, ze moeten stoppen met God bestelen en bedriegen. God daagt hen zelfs uit “Probeer het maar eens … Breng de gaven, voor mij bestemd, naar de voorraadkamers in de tempel” (Mal. 3:10) en als ze dat doen dan zullen ze ook de gevolgen zien, nl. dat er overvloedig regen zal zijn zodat het zaad op hun akkers kunnen ontkiemen, dat al het ongedierte “de Vreter” niet zal komen, waardoor er overvloed zal zijn.

Tags: ,

Vandaag kreeg ik onderstaande foto binnen met een aantal vragen. Als eerste is dit photoshop of niet, waarbij ik denk dat het inderdaad photoshop is. Maar dan komen we op de andere vraag die interessanter is. Is dit kosher. In het Oude Testament zijn verschillende voedselwetten waarin besproken wordt wat je wel of niet mag eten. Wat je wel mag eten heet dan “kosher”. In dit geval zijn er een aantal teksten waaruit je kan opmaken dat het niet kosher is (ondanks het feit dat dit op de deksel staat).

Als eerste zien we een kikker, in Lev. 11:9 lezen we “Alles wat in het water leeft, in de zee of in de rivieren, en vinnen en schubben heeft, mag je eten“. Volgens de Joodse en Oud-Testamentische begrippen is een kikker een waterdier en zoals we kunnen zien heeft deze geen vinnen of schubben en is om die reden onrein. Nu zouden we hierover kunnen discussiëren maar er is nog een reden te bedenken waarom dit niet rein is.

Iets verder in hetzelfde hoofdstuk van Leviticus in 11:33 lezen we “Wanneer zo’n kadaver in een aarden kruik wordt aangetroffen, is de inhoud onrein; de kruik moet worden stukgeslagen“. Deze tekst slaat in eerste instantie op het verbod van het eten van “aas” (in het Hebreeuws te vertalen als “datgene wat is doodgevallen”). In de natuur gaat bijna geen een dier dood aan ouderdom, ze gaan of dood omdat ze al zwak of ziek zijn of doordat een roofdier ze heeft gevangen (omdat ze al zwak of ziek waren). De bovengenoemde regel dat de Israëlieten de hele voorraad graan of ander voedsel moesten weggooien als er een dood dier in gevallen was, is dan ook niet overdreven. Een muis of een rat, of in dit geval een kikker, valt niet zomaar in een kruik met voedsel. Het beest is waarschijnlijk gestorven aan een besmettelijke ziekte, die ook voor mensen gevaarlijk is. In een eenvoudige cultuur is een verbod hierop vele malen beter dan een wetenschappelijke uitleg die deze mensen niet zouden begrijpen. Dus ook op basis van deze tekst kan men concluderen dat de inhoud van dit “vat” niet rein is.

Tags: , ,

Toen gaf de priester hem dat heilige brood, omdat er geen ander brood was dan de toonbroden, die van voor het aangezicht van de HEERE weggenomen waren, om er vers brood neer te leggen op de dag dat het oude weggenomen werd.

1 Sam. 21: 6 (HSV)

Als we deze geschiedenis van David lezen dan zien we dat hij de oude toonbroden kreeg, omdat deze net door de verse (lett. de warme) toonbroden waren vervangen. We weten aan de hand hiervan dat David daar op de sabbat was, want in Leviticus 24:8 lezen we dat die op de sabbat vervangen moeten worden. Nu zouden we het hierbij kunnen laten, met als enige opmerking of David die broden dan wel mocht eten, maar in het Nieuwe Testament wordt deze gebeurtenis weer opnieuw aangehaald en wel door Jezus in zijn discussie met de farizeeën: “Hebt u niet gelezen wat David deed toen hij honger had, en zij die bij hem waren? Hoe hij het huis van God binnengegaan is en de toonbroden gegeten heeft, die hij niet mocht eten, evenmin als zij die bij hem waren, maar alleen de priesters?” (Mat. 12:3-4 HSV)

Dit laatste is interessant omdat de farizeeën nu net Jezus hadden aangevallen omdat zijn discipelen op de sabbat aren hadden geplukt en gegeten. Door deze verwijzing geeft Jezus aan dat zijn discipelen net zo onschuldig zijn als de mannen die bij David waren. Hij geeft aan dat men niet te wettisch moet zijn.

Tags: , ,

De toonbroden

Verder moet u meelbloem nemen en er twaalf koeken van bakken. Eén koek moet twee tiende [efa] zijn.

Leviticus 24:5 (HSV)

Op de tafel der toonbroden in de tabernakel werden 12 broden of koeken gelegd. In Leviticus 24:5-9 wordt beschreven hoe ze gemaakt moeten worden. Een van de dingen die me daarbij opviel in de commentaren en in veel Bijbelvertalingen is dat één zo’n brood een gewicht had van een tiende efa. Nu is een “efa” een inhoudsmaat en komt overeen met ongeveer 40 liter en dat zou betekenen dat een brood een gewicht heeft van ~ 5400 gram. We zien dit terug in de GNB96 waar vertaald wordt “‘Verder moeten jullie zelf van het fijnste meel twaalf broden bakken, elk van vierenvijftighonderd gram.” We hebben het dan nog niet over de vraag of het om ongezuurde broden gaat of niet, in ieder geval 12 van deze broden lagen op de tafel wat een gewicht geeft van bijna 65 kilogram. Nu zal de tafel stellig zo’n gewicht hebben kunnen dragen, maar er zijn meer complicaties want deze broden nemen ook een behoorlijk volume in. Verder moeten we bedenken dat deze broden op de tafel bleven als het volk naar een andere plaats trok (Num. 4:7), wat stellig dan problemen zou hebben opgeleverd. Om een indruk te geven is hiernaast een afbeelding toegevoegd waarop we de wisseling van de toonbroden in de Tempel kunnen zien.

De vraag is dan ook klopt dit en als je naar de grondtekst kijkt dan is het eerste wat opvalt dat er staat “Eén koek moet twee tiende zijn“, nergens wordt gesproken over een efa. Ook heb ik in geen enkel commentaar kunnen vinden waarom het een efa zou moeten zijn. Nu komen er in het Hebreeuws ook andere inhoudsmaten voor en het is interessant om te kijken of er een kleinere eenheid is die logischer is. Het blijkt dat dit inderdaad het geval is, er is de homer welke een tiende van een efa is (Ex. 16: 36). Dat brengt het gewicht (=1080 gr) onmiddellijk een stuk omlaag en geeft een totaal gewicht van ongeveer 13 kg voor alle broden en geeft voldoende ruimte om deze op de toontafel te leggen.

Tags: , , , ,

Hij zei tegen haar: ‘Eerst moeten de kinderen genoeg te eten krijgen; het is niet goed om de kinderen hun brood af te pakken en het aan de honden te voeren.’ De vrouw antwoordde: ‘Heer, de honden onder de tafel eten toch de kruimels op die de kinderen laten vallen.’

Markus 7:27-28 (NBV)

Dat kinderen tijdens het eten knoeien is niet van de laatste jaren, ook in de Bijbel wordt zoals we zien al hierover gesproken. En ook de honden zijn in de loop der eeuwen niet veranderd, want onze hond controleert nog altijd direct na de maaltijd of er soms wat eten op de grond is gevallen in de eetkamer.

Maar los van deze perikelen met kinderen is de opmerking van Jezus wel interessant nl. dat het eten aan de honden werd gevoerd. Want vroeger hadden ze nog niet zoals tegenwoordig speciaal hondenvoer, maar werden de dieren gewoon gevoerd met de restanten die overbleven van de maaltijd. Dit brengt ons op de eetgewoonten uit die tijd, zo had Hillel de Oudere – een van de belangrijkste Joodse leraren uit farizeïsche kring en tijdgenoot van koning Herodes – introduceerde het eerste sandwichachtige gerecht: de Korech. Dat bestond uit twee matsa (ongegist brood) met daartussen maror (de bittere kruiden) en charoseth (gehakte noten, appel, kaneel, suiker, rozijnen en wijn). Deze manier om voedsel op een “broodplank” te leggen was in die tijd heel normaal. Vlees en ander eten werd op het brood gestapeld en eraf gegeten. Het brood nam het vocht, vet en saus op uit het eten. Aan het einde van de maaltijd werd de broodplank aan de armen (Lukas 16:21) of aan de honden (Mattheus 15:26, 27, Markus 7:27, 28) gegeven.

Onze moderne pizza is een moderne variant van deze oude broodplanken met bijbehorende gerechten.

Tags: ,

Had ik al geschreven over de oogst van de amandelen en daarna over het kraken van de harde pitten, deze keer de laatste stap in het proces. Ik stond voor de keuze om of een oud-Perzisch recept Baghlava te maken of gewoon amandelspijs. Uiteindelijk viel de keuze op het laatste omdat ik een heel belangrijk onderdeel voor de Baghlava miste en dat was de “cardamon“.

Wat het leuke is van zelf amandelspijs bereiden van ingrediënten uit eigen tuin is dat je ziet hoeveel er afvalt. Van één volle emmer met amandelvruchten (10 liter), moest eerst de schillen verwijderd worden. Dit was nog het makkelijkst omdat deze als ze rijp zijn al gebarsten zijn. De schillen heb ik gewoon in de tuin gegooid als humus en als bescherming voor de vele bollen van andere Bijbelse planten. Na de winter zijn deze al snel volledig vergaan zodat de bollen daar geen last van hebben.

De volgende stap was het kraken van de pitten. Daar amandelen steenvruchten hebben, zijn deze keihard. Zo had ik vorig jaar vier notenkrakers erop kapot geknepen. Van de genoemde hoeveelheid had ik een schaal vol pitten en was daar ongeveer anderhalf uur mee bezig om ze te kraken.

Daarna had ik ongeveer 250 gram noten, dus al een flink stuk minder. Hiervan moeten de bruine velletjes ervan worden afgehaald en daar gebruik ik de volgende truc voor. Ik leg ze één tot twee minuten in kokend water, zodat deze schilletjes week worden. Daarna laat ik ze “schrikken” door er koud water overheen te gieten.

Daarna is het vrij gemakkelijk om de velletjes eraf te halen en binnen een kwartiertje was dat werkje gedaan. Daarna komt de eigenlijke bereiding, als eerste moeten de noten fijngemalen worden wat ik met een blender deed. Hierna mengde ik twee eieren en een eetlepel citroensap met 250 gram fijn basterdsuiker. Bij dit mengsel wordt uiteindelijk de gemalen noten gedaan en dit wordt gelijkmatig gemengd, wat met de blender erg gemakkelijk ging. Dit mengsel is de amandelspijs in wording en werd in een plastic bakje gedaan en zal de komende week in de koelkast staan.

Omdat er veel suiker in zit, is het belangrijk om zo snel mogelijk het gebruikte keukengereedschap schoon te maken, want anders krijg je deze bijna niet meer schoon.

Zoals ik al zei, de spijs blijft een week in de koelkast staan om verder uit te harden en om nog een belangrijke reden. Door de vele suiker en citroensap zullen eventuele bacteriën zoals de salmonella dood gaan, zodat je niet ziek wordt. Uiteindelijk heb ik op deze manier een halve kilo amandelspijs, welke je kan gebruiken in een brood, koeken of andere heerlijke recepten. Of zoals bij ons zeer waarschijnlijk het geval zal zijn, zullen we het direct nuttigen ;)

Tags: , ,

Amandelen kraken

Ik weet niet hoe men in het verleden de amandelpitten kraakte, want deze zijn enorm hard. Ik had al vermeld dat mijn neef een speciale notenkraker voor mij ging maken en van het weekend kreeg ik deze. Wat een geweldig apparaat: je legt de pit erin, even iets aandraaien en voor je het weet is hij gekraakt. Dat ding had ik al veel eerder moeten hebben want vorig jaar had ik verschillende (dure) commerciële notenkrakers om die pitten kapot gebroken.

Tags: , ,

In een van de laatste Bijbelquizen had ik een afbeelding van de amandelvrucht en dit weekend was het weer zover dat ik de amandelen in mijn tuin kon oogsten, ondanks het snoeien van vorig jaar had ik toch nog een volle emmer. Met een hockeystick heb ik als eerste de verschillende vruchten uit de boom geslagen, want ze hebben nogal de neiging om lang eraan te zitten, terwijl de vrucht zelf al gebarsten is. Na ze verzameld te hebben in een emmer moest de schil ervan af en dat is ondanks dat er vaak veel suikers in zitten een makkelijk maar kleverig karweitje. Uiteindelijk had ik ruim 1,5 kilo pitten, die nu eerst wat drogen om daarna gekraakt te worden om bij de pitvrucht te komen. Daar het een steenvrucht is, zijn deze enorm hard en vorig jaar had ik verschillende notenkrakers versleten om het werkje af te maken met een waterpomptang. Dit jaar wordt door mijn neef een metalen notenkraker gemaakt die dit werkje makkelijker moet maken. En natuurlijk is het plan om er weer amandelspijs van te maken (zie dit artikel voor een recept).

Tags: , , ,

Wijn

De afgelopen dagen kwam ik een paar artikelen tegen die gingen over wijn. Het eerste artikel is van het Deutsche Bibelgesellschaft, waarin een overzicht wordt gegeven van de wijnbouw in de Bijbel. Een uitstekend artikel om te lezen, daar het direct verband houdt met een ander artikel dat ik las in het blad Rechtstreeks van Oude Sporen, waarin de vraag wordt gesteld of bij het Avondmaal wijn of druivensap werd gedronken.

Dit laatste artikel is belangrijk omdat steeds meer evangelische christenen ervan uitgaan dat ten tijde van de Bijbel helemaal geen wijn werd gedronken maar dat ze altijd druivensap dronken. Nu is dit makkelijk te ontkrachten, want in de Bijbel werd regelmatig gesproken over dronkenschap, we hoeven maar te denken aan Noach (Gen. 9:21) of de geschiedenis van Jozef en de eerste ontmoeting met zijn broers (Genesis 43), of tot slot  moet men het Bijbelboek Esther er maar eens op nalezen dat berucht is van de vele vermeldingen over dronkenschap. In al deze gevallen zal deze dronkenschap niet zijn veroorzaakt door druivensap.

Ook in het Nieuwe Testament lezen we dat Paulus Timotheüs aanraadt om een weinig wijn te drinken (1 Tim. 5:23), waarbij hetzelfde Griekse woord wordt gebruikt als in de vele passages dat men niet dronken moet worden van wijn.

Nu weet ik ook dat bij het Avondmaal alleen sprake is van “de vrucht van de wijnstok” (Mat. 26:29; Mark. 14:25), maar kijken we naar alle andere passages in de Bijbel dan is het zeer goed mogelijk dat hier wijn wordt bedoeld en geen druivensap. Tenzij men heel consequent ook in alle andere passages het woord wijn wil veranderen naar druivensap.

Het probleem is dat veel evangelische christenen vinden dat alcohol drinken slecht is en daarom geheel moet worden verboden en verwijzen dan met hetzelfde gemak naar de vele teksten die over dronkenschap gaan. Ik zal binnenkort een reeks artikelen schrijven over verslaving en daar zal ik ook dit onderwerp behandelen. Voorlopig zeg ik dat af en toe een glas wijn, of zoals bij het avondmaal een slok wijn absoluut niet verkeerd is.

Tags: ,

Olijfolie wordt gemaakt van de vrucht van de olijfboom, dit is een heel proces want eerst moeten de olijfbomen bloeien, daarna zullen de vruchten ontstaan en in december-januari kunnen deze vruchten worden geoogst. Nu kun je dat met machines doen, maar de ouderwetse manier is om met een soort hark de vruchten van de bomen te harken zodat ze vallen op grote kleden die eronder liggen. Daarna ben je nog niet klaar, want met dat “harken” zitten er natuurlijk ook allerlei takjes en bladeren die handmatig verwijderd moeten worden. Pas daarna kunnen de vruchten in kratten worden vervoerd naar de olijvenpers. Hier worden ze gewassen en geperst om uiteindelijk de olie te splitsen in de olie, pitolie en het water.

Hoe dit allemaal te werk gaat kun je op de website Mandi Epidavros zien, twee oude bekenden van mij die ooit naar Griekenland zijn verhuist en hun eigen olijfgaard hebben. Hier is ook een schitterende fotogalerij te zien van het hele procedé, waarvan de eerste paar hieronder zijn weergegeven, de rest kun je op hun website zien.

huis0043.jpg huis0044.jpg huis0045.jpg
huis0046.jpg olijf001.jpg olijf002.jpg
olijf003.jpg olijf004.jpg olijf005.jpg
olijf006.jpg olijf007.jpg olijf009.jpg

Wie nog niet op vakantie is geweest en wil genieten van deze heerlijke omgeving dan kan dat. Want ze hebben ook nog een paar appartementen welke je kan huren.

Tags: , , ,

« Older entries