Hizkia

You are currently browsing articles tagged Hizkia.

Zegelafdruk van Hizkia

De afgelopen dagen hebben we in het nieuws het grote bericht kunnen horen dat er een zegel van Hizkia is gevonden.

Helaas moet we op dit bericht meteen al wat afdingen, want er is geen zegel gevonden maar een afdruk van een zegel, in vaktermen een “bulla” genoemd. Dit maakt natuurlijk het bericht niet meteen waardeloos. Het is altijd interessant om over een in-situ-vondst onder gecontroleerde omstandigheden te spreken. Het object is gevonden door Efrat Greenwald bij de Ophel opgravingen ter plaatse onder beheer staat van de Hebrew University of Jerusalem’s Institute of Archaeology en welke wordt geleid door Dr. Eilat Mazar. We mogen daarom zeker zijn dat het geen vervalsing is (zie ook Ritmeyer). Wat nog opgemerkt moet worden is dat deze zegelafdruk niet in 2015 is gevonden maar al een aantal jaren geleden.

Beschrijving van de zegelafdruk

De afdruk is 9,7 bij 8,6 mm en gedrukt in een 3 mm dikke zachte bulla en langs de randen is het framewerk te zien van de ring waarin de zegel was gezet. Volgens het persbericht staat op de afdruk de oud-Hebreeuwse tekst:

לחזקיהו [בן] אחז מלך יהדה
“Van Hizkia [zoon van] Achaz koning van Judah”

Het woord “zoon van” tussen de blokhaken wijst niet op een beschadigd gedeelte, maar op het feit dat dit, tegen de verwachting in, niet op de afdruk staat. Dit is niet vreemd want het verschijnsel komt vaker voor op zegels omdat de ruimte erop maar beperkt is (zie George Athas, A Seal of King Hezekiah).
Laten we de tekst ontleden, dit is lastig omdat een aantal letters niet goed zichtbaar zijn. Het eerste woord (bovenaan de foto) is de naam “Hizkia”, met in het midden een beschadiging waar de kaf (ק) had moeten staan. Daarna zien we een gedeeltelijke aleph (א) en een klein gedeelte van de cheth (ח), rechtsonder is de letter zain (ז), zodat de naam “Achaz” verdeeld is over twee regels (een aanwijzing dat de beperkte ruimte zo optimaal als mogelijk werd gebruikt). Het derde woord midden onderin is compleet en levert geen problemen op “melech” “koning”. Tot slot is van het laatste woord “jehudah” de dalet (ד) slechts gedeeltelijk zichtbaar, terwijl de he (ה) aan het einde mist vanwege een beschadiging. Echter op basis van andere soortgelijke bullae weten we dat deze normaal aanwezig zou zijn geweest en dat deze hier oorspronkelijk ook op heeft gestaan.

Na deze ontcijfering weten we dat er “Van Hize[k]iah A[ch]az koning van Juda[h]” heeft gestaan en belangrijker dat het om een koninklijk zegel gaat omdat er melech jehudah (koning van Judah) staat. Kijken we naar de achterkant dan vertoont deze afdrukken van twee koorden waarmee de bulla werd vastgehouden aan het document. Helaas is het document zelf niet bewaard gebleven en men vermoedy dat het om een stuk papyrus gaat, welke de tand des tijds niet heeft overleefd.

Bestuderen we de afdruk verder dan zien we het teken anch (de T met het ovaal erboven, rechts), dat in de Egyptische cultuur stond voor “sleutel tot het leven”. Dit teken geeft aan dat de drager onder bescherming van God stond. Het is op meerdere bullae uit diezelfde periode in het gehele Midden-Oosten gevonden, waaronder ook Israëlitische uit de 8ste eeuw v.C. en daarom zeker niet uniek. De constatering van de onderzoekers dat het zegel om die reden pas aan het einde van Hizkia’s leven en pas na zijn ziekte zou zijn gemaakt is goed mogelijk. De anch is zeker geen definitief bewijs daarvoor, daar het ook op bullae van andere koningen is gevonden. Het is om die reden eerder een teken van koninklijke macht.

Soortgelijke vondsten

De pers berichtte dat het om een unieke vondst ging. Dit is echter onjuist daar er meerdere bullae zijn gevonden met exact dezelfde tekst. Andere bullae hebben de tekst “Van Hizkia, zoon van Achaz”. (Robert Deutsch, Biblical Period Hebrew Bullae. The Josef Chaim Kaufman Collection, [2003], p. 13-21) Deze bullae zijn niet het enige wat we van Hizkia hebben gevonden. In 2009 werd er melding gemaakt van een vondst van een Lapidar-inscriptie (een in steen gemetselde inscriptie) in Jeruzalem met de naam Hizkia (Peter van der Veen, “König Hiskia in einer neuen Inschrift aus Jerusalem?”, Studium Integrale Journal 16 (2009), pp. 51-52). Daarnaast hebben we ook nog de Senherib Prisma of Taylor Prisma waarop de belegering van Jeruzalem wordt vermeld vanuit Assyrisch oogpunt. Deze prisma bevat ook de naam van koning Hizkia (British Museum, zie hier voor de complete tekst in Engels).

De pers heeft er een hele heisa van gemaakt. Het meest interessante aan deze vondst is dat deze in situ, op de plek waar het ooit is terechtgekomen, is gevonden. Dit kan een aanduiding zijn dat Hizkia op die plaats ooit aanwezig is geweest, in ieder geval is een van zijn brieven met zijn zegelafdruk hier terechtgekomen.

Dit maakt natuurlijk het bericht niet meteen waardeloos.

Tags: ,

Iedere schaker denkt een paar zetten vooruit en het is dan ook niet verwonderlijk dat veel moderne strategen ook goed kunnen schaken. Overigens wil dat niet zeggen dat ze dan ook altijd winnen.

Een bekende strateeg uit de Bijbel is koning Hizkia en uit verschillende passages weten we welke strategieën hij had toen de Assyrische koning Sanherib met zijn legers tegen Jeruzalem optrok.

Plan A
Toen Sanherib tegen Israël optrok had het al verschillende steden ingenomen, waaronder Lachish. Het eerste plan wat Hizkia had om Sanherib weg te houden was het geven van 9000 kilo zilver en 900 kilo goud (2 Kon. 18:14), naast zijn nederige verontschuldigingen. Helaas ging Sanherib niet terug en Plan A had gefaald.

Plan B
Hizkia ging over op zijn tweede plan, namelijk een alliantie aangaan met de Egyptische farao Tirhaka (2 Kon. 19:9), uit buiten-Bijbelse bronnen weten we dat deze farao inderdaad was opgetrokken en verslagen. Dus ook dit tweede plan faalde.

Plan C
Nu plan A en B hadden gefaald was het zeker dat er een belegering zou komen. Omdat een belegerde stad water nodig heeft zien we dat Hizkia een tunnel graaft (2 Kron. 32:30). Zeer waarschijnlijk zal hij de bronnen buiten Jeruzalem hebben bedekt, zodat zijn vijanden geen toegang hadden tot water.

Of dit laatste plan heeft gewerkt weten we niet, in ieder geval hebben de legers van Sanherib niet Jeruzalem ingenomen, want we lezen in 2 Kon. 19:34 dat God de bescherming van Jeruzalem op zich neemt en in de volgende verzen lezen we dat een engel van de Heer 185.000 slachtoffers maakt in het vijandelijke leger en dat Sanherib daarna terugkeerde (vs. 36). Zoals het een echte oosterse koning betaamt, was deze veldslag volgens Sanherib een geweldige overwinning (zoals we in buiten-Bijbelse bronnen kunnen lezen) en vermeld hij dat Lachish en vele andere steden waren verwoest en ingenomen en dat Jeruzalem “als een vogel in een kooi is opgesloten”. Met andere woorden, dit is zijn bekentenis dat hij Jeruzalem niet heeft ingenomen.

Tags: , ,

Een paar dagen geleden schreef ik over hoe lang Goliath was. Uit verschillende mailtjes bleek dat er nogal wat verwarring was. Op Wikipedia staat een verre van compleet artikel, waar allerlei verschillende lengtes wordt gegeven.

Ik gaf als lengte voor een “el”  45,72 cm, om de simpele reden, dat dit in de meeste Bijbelse encyclopedieën en commentaren wordt vermeld. Maar er zijn ook andere methoden om erachter te komen. Bijvoorbeeld in Jeruzalem werd door Hizkia een tunnel gemaakt (2 Kon. 20:20; 2 Kron. 32:30) en in het midden werd later een inscriptie gevonden. Deze enigszins beschadigde inscriptie  geeft het boeiende relaas dat de arbeiders van twee kanten waren begonnen met het uithouwen van deze meer dan 500 meter lange tunnel. Toen ze nog maar een paar meter van elkaar verwijderd waren hoorden ze het geklop van de houwelen.

Maar er wordt nog meer verteld, nl. in deze tekst lezen we dat de tunnel van Hizkia 1200 el lang is. Ook tegenwoordig kun je deze tunnel bezoeken en de lengte van deze tunnel is bepaald op 533 meter, een kleine berekening leert dan dat een el dus 0,4442 cm lang is.

Nu is dit niet precies de lengte die ik eerder opgaf, maar men moet bedenken dat in de inscriptie waarschijnlijk een afgerond getal werd gebruikt.

Tags: , , , , ,

Oude vijgen

Dat de vijgenboom al eeuwen in gebruik is blijkt ondermeer uit de geschiedenis van Christus en de verdorde vijgenboom, als we nog verder terug in de tijd gaan dan lezen we dat koning Hizkia op een gegeven moment door een ernstige ziekte getroffen wordt ( 2 Kon 20; Jes 38) en behandeld wordt door Jesaja door een ‘vijgenkoek‘ te leggen op de zweer die Hizkia zo ziek maakt (2 Kon 20:7; Jes 39:21).

Andere aanwijzingen vinden we in de archeologie, zo zijn er bij opgravingen in de Jordaan vallei restanten gevonden van vijgen welke 11400 jaar oud zouden zijn. Onderzoekers van Harvard University (USA) en Bar-Ilan University (Israël) hebben negen kleine vijgen, slechts 18 mm groot, gevonden naast 313 kleinere fragmenten van vijgen in een huis van de vroege Neolitische nederzetting Gilgal I. Volgens de onderzoekers zijn de vijgen gecultiveerd en niet van de wilde vijg.

Tags: ,

De ziekte van Hizkia

In de Bijbel lezen we dat koning Hizkia op een gegeven moment door een ernstige ziekte getroffen wordt ( 2 Kon 20; Jes 38). Vanuit de Bijbel is niet geheel duidelijk wat deze ziekte is, maar in de Talmud wordt gesproken over “shehin”, wat een verzamelnaam is voor allerlei uiteenlopende kwalen welke met name gepaard gaan met uitwendige zweren. Er kan dus sprake zijn van lepra, syfilis of pokken.

Dat de situatie ernstig was blijkt dat de profeet Jesaja Hizkia adviseerde om zijn testament op te maken (“Regel uw zaken, want u zult het niet meer zo lang maken”). Als Jesaja weggaat krijgt hij van God de opdracht om terug te keren naar Hizkia, met de opdracht om te zeggen dat er 15 jaar aan het leven van Hizkia zullen worden toegevoegd en dat hij na drie dagen weer beter zal worden. Als teken zal de schaduw van de zon tien treden omhoog gaan op de zonnewijzer van Achaz.

Interessant is dat Jesaja bij deze gelegenheid ook als arts optreed. Hij laat een ‘vijgenkoek’ leggen op de zweer die Hizkia zo ziek maakt (2 Kon 20:7; Jes 39:21). Nu lijkt deze therapie in de eerste instantie op kwakzalverij, maar dat is niet zo. Een vijgenkoek was een plak gedroogde en geconfijte vijgen, zoals we die heden ten dage nog kunnen kopen in winkels.


Deze geconfijte vijgen hebben een zeer hoog suikergehalte en was vroeger (ook in ons land) een beproefde therapie om zweren en etterende wonden te behandelen. Geconcentreerde suikeroplossingen, zoals deze vijgen maar bv. ook honing, zijn sterk hygroscopisch. Dat wil zeggen dat het de neiging heeft om vocht aan te trekken. Als deze op wonden en zweren worden gelegd, wordt op natuurlijke wijze het wondvocht en de pus uit de zweren gezogen (met de schadelijke bacteriën!). De ziektemakende microben sneuvelen daarbij door de hoge suikerconcentraties. Dat is ook de reden waarom geconfijte conserven niet snel bederven. In ieder geval de wond wordt hierdoor weer schoon en in zekere mate steriel, waardoor er genezing optreed.

Door deze medische behandeling van Jesaja met de vijgenkoek werd koning Hizkia weer beter.

Tags: ,