Jesaja

You are currently browsing articles tagged Jesaja.

Een stem zegt: Proclameer! En hij zegt: Wat moet ik proclameren? Al het vlees is [als] gras en al zijn goedertierenheid als een bloem van het veld.

Jesaja 40:6

Het klinkt zo mooi om de mens te vergelijken met de schitterende bloemen die in de velden groeien. Maar lezen we verder dan zien we dat zodra de warme zomer komt het gras verdort en de bloemen verwelken, zoals ook te zien is op bovenstaande foto. In tegenstelling tot Gods Woord welke duurzaam is, want we lezen in vers 8Het gras verdort, de bloem verwelkt, maar het Woord van onze God bestaat tot in eeuwigheid.

Tags:

De woestijn en de dorre vlakte zullen zich verheugen,
de wildernis zal zich verblijden en bloeien met bolplanten.

Jesaja 35:1

Overal waar je in Nederland komt zie je wel iets groeien en het hele jaar door zien we dat er in de natuur iets groens is. In Israël en dan vooral in de woestijnachtige omgevingen is dat niet het geval, alleen in het voorjaar zien we dat na de regenbuien alles bloeit. Zelfs in de woestijnen zie je dan de planten uitspruiten en bloeien om daarna na een paar dagen weer te verwelken om het volgende jaar weer uit te komen. In gecultiveerde woestijngebieden bij Bersheba zie je grote graanvelden, terwijl een paar maanden later het een dorre vlakte is.

In de Judea woestijn zie je papaverachtigen zoals de Adonis palaestina Boiss., maar ook ooievaarsbekken (zie foto linksonder). Veel vertalingen hebben geworsteld met het laatste woord in deze tekst en welke ik heb vertaald met “bolplanten”, zo hebben de SV en de HSV het vertaald met “roos”, terwijl de WV “krokus” heeft en de NBV “lelie”. Dat komt omdat het Hebreeuwse woord ḇaṣṣeleṯ in de Bijbel alleen nog voorkomt in Hooglied 2:1 en dan in combinatie met Saron, een plaats/streek die ook in het volgende vers van Jesaja (35:2) wordt genoemd. Etymologen willen dit woord afleiden van beṣel (‘bol’) en hamats (‘prikkelende’of ‘prachtig’). Dat zou betekenen dat het gaat om een bolplant en biologen hebben verschillende planten aangewezen waar het om zou gaan, met als enige gemeenschappelijke kenmerk dat het bij hun determinatie om bolplanten gaat. Kijken we naar het Hebreeuws dan valt op dat in dit vers het om een categorische aanduiding gaat “met alle [soorten] ḇaṣṣeleṯ” (of “met al het gebloemte”), het lijkt mij dan ook logisch dat we niet zozeer aan één plant moeten denken, maar meer aan een groep planten en vandaar dat ik het heb vertaald met “bolplanten”. Daarbij moge het duidelijk zijn, dat zelfs dit nog niet de volledige lading dekt, want in de woestijn bloeien ook andere planten zoals op de foto afgebeeld en die geen bolplanten zijn.

Tags: , ,

Deze bekende tekst lezen we een paar keer in de Bijbel, namelijk zowel in Jesaja 22:13 als in 1 Corinthiërs 15:32. Toen ik de eerste keer dit bewust las moest ik denken aan de Perzische dichter Omar Khayyam die dit ook een paar keer aanhaalt in zijn gedichtenbundel de Rubaiyat, (XXIV en XXX) “Ah, make the most of what we yet may spend, Before we too into the Dust descend; Dust into Dust, and under Dust, to lie, Sans Wine, sans Song, sans Singer, and—sans End!” en “Yesterday This Day’s Madness did prepare; To-morrow’s Silence, Triumph, or Despair: Drink! for you know not whence you came, nor why: Drink! for you know not why you go, nor where.

De profeet Jesaja haalt de spotters aan als de vijand eraan komt. En het is Paulus die deze woorden aanhaalt tegen de Epicuristen die dit als argument gebruiken omdat er volgens hen geen leven na de dood is. Het is dan ook zeer de moeite om Paulus argumentatie verder te lezen als hij tot de conclusie komt “En er zijn hemelse lichamen en er zijn aardse lichamen, maar de heerlijkheid van de hemelse is verschillend, en die van de aardse is verschillend” (vs. 40). Misschien kunnen wij daar troost uit vinden.

Tags: , ,

De afgelopen jaren heb ik steeds op de weblog het Bijbelgedeelte geplaatst wat ik van plan ben om te lezen, dit jaar zal dat Jesaja 40:1-11 zijn.

1 Troost, troost Mijn volk,
zal uw God zeggen,
2 spreek naar het hart van Jeruzalem
en roep haar toe
dat haar strijd vervuld is,
dat haar ongerechtigheid verzoend is,
dat zij uit de hand van de HEERE het dubbele ontvangen heeft
voor al haar zonden.
3 Een stem van iemand die roept
in de woestijn:
Bereid de weg van de HEERE,
maak recht in de wildernis
een gebaande weg voor onze God.
4 Alle dalen zullen verhoogd worden,
alle bergen en heuvels zullen verlaagd worden;
wat krom is, zal recht worden;
wat rotsachtig is, zal tot een vlakte worden.
5 De heerlijkheid van de HEERE zal geopenbaard worden,
en alle vlees tezamen zal het zien,
want de mond van de HEERE heeft gesproken.
6 Een stem zegt: Roep!
En hij zegt: Wat moet ik roepen?
Alle vlees is gras
en al zijn goedertierenheid als een bloem op het veld.
7 Het gras verdort, de bloem valt af,
als de Geest van de HEERE erover blaast.
Voorwaar, het volk is gras.
8 Het gras verdort, de bloem valt af,
maar het Woord van onze God bestaat voor eeuwig.
9 Klim op een hoge berg,
Sion, verkondigster van een goede boodschap;
verhef uw stem met kracht,
Jeruzalem, verkondigster van een goede boodschap.
Verhef die, wees niet bevreesd.
Zeg tegen de steden van Juda:
Zie, uw God!
10 Zie, de Heere HEERE! Met kracht zal Hij komen,
en Zijn arm zal heersen.
Zie, Zijn loon heeft Hij bij Zich,
Zijn arbeidsloon gaat voor Hem uit.
11 Als een herder zal Hij Zijn kudde weiden:
Hij zal de lammetjes in Zijn armen bijeenbrengen
en in Zijn schoot dragen;
de zogenden zal Hij zachtjes leiden.

(HSV)

Een reden om dit Bijbelgedeelte te lezen heeft te maken dat het nog steeds actueel is. Als christenen worden we opgeroepen om Israël te troosten. Aan de andere kant worden ook wij getroost met de wetenschap dat Jezus zal terugkomen. Ik wens jullie allemaal een goed Nieuw 2013 toe.

Tags: ,

In onze kleine serie over muziek wil ik ook eens kijken naar de liederen die gezongen werden. We denken dan bijna altijd meteen aan de Psalmen, daarom koos ik voor eentje die ergens anders in de Bijbel voorkomt, nl. in Jesaja 5:1-7. Volgens de tekst zelf is het een liefdesliedje, hoewel de meeste vertalingen er de titel “lied van de wijngaard” boven hebben gezet. Omdat bij een vertaling vaak de intonaties en het woordspel vaak eruit gaan heb ik om een idee te geven hoe zo’n Hebreeuws lied eruit ziet de tekst getranscribeerd en eronder een zo’n letterlijk mogelijke vertaling.

1.
’āšîrâ nnā’ lîḏîḏî
laat me zingen voor mijn liefste

šîraṯ dwōḏî ləḵarəmwō
een lied van mijn liefste voor zijn wijngaard

kerem hāyâ lîḏîḏî
een wijngaard was er voor mijn liefste

bəqeren ben-šāmen:
op een berg zoon [van] olie

2.
wayə‘azzəqēhû wayəsaqqəlēhû
en hij spitte, en zuiverde het van stenen

wayyiṭṭā‘ēhû śōrēq
en hij plantte de beste wijnranken

wayyiḇen miḡədāl bəṯwōḵwō
en hij bouwde een wachttoren in het midden

wəḡam-yeqeḇ ḥāṣēḇ bwō
een wijnpers hakte hij daarin uit

wayəqaw la‘ăśwōṯ ‘ănāḇîm
en hij verwachtte dat [nu] zou groeien de druiven

wayya‘aś bə’ušîm:
en het waren stinkbessen

3.
wə‘atâ ywōšēḇ yərûšālaim
en nu inwoners van Jeruzalem

wə’îš yəhûḏâ
en mannen van Juda

šifəṭû-nā’ bênî
oordelen jullie tussen mij

ûḇên karəmî:
[en] tussen de wijngaard

4.
mah-lla‘ăśwōṯ ‘wōḏ ləḵarəmî
wat te doen nog meer voor de wijngaard

wəlō’ ‘āśîṯî bwō
en niet wat ik [al] heb gedaan in het?

madû‘a qiûêṯî la‘ăśwōṯ ‘ănāḇîm
waarom keek ik naar de groei van de druiven

wayya‘aś bə’ušîm:
en het waren stinkbessen

5.
wə‘atâ ’wōḏî‘â-nnā’ ’eṯəḵem
en nu zal ik bekendmaken aan jullie

’ēṯ ’ăšer-’ănî ‘ōśeh ləḵarəmî
en wat ik ga doen met de wijngaard

hāsēr məśûkāṯwō wəhāyâ ləḇā‘ēr
verwijderen de omtuining en het zal braakliggen

pārōṣ gəḏērwō wəhāyâ ləmirəmās:
afbreken de muur en het zal worden vertrapt

6.
wa’ăšîṯēhû ḇāṯâ
ik zal maken een ruïne van het

lō’ yizzāmēr wəlō’ yē‘āḏēr
niet zal ik het snoeien en niet zal ik schoffelen

wə‘ālâ šāmîr wāšāyiṯ
en opschieten zullen er doornen en distels

wə‘al he‘āḇîm ’ăṣaûeh
en ik zal de wolken bevelen

mēhaməṭîr ‘ālāyw māṭār:
de regen [niet] erop laten beregenen

7.
kî ḵerem JHWH ṣəḇā’wōṯ bêṯ yiśərā’ēl
want de wijngaard van de HEERE Tsebaot is het huis Israël

wə’îš yəhûḏâ nəṭa‘ ša‘ăšû‘āyw
en de mannen van Juda zijn de lievelingsplanten

wayəqaw ləmišəpāṭ wəhinnēh miśəpāḥ
Hij verwachtte recht maar het werd bloedvergieten

liṣəḏāqâ wəhinnēh ṣə‘āqâ:
rechtsbetrachting maar het werd [hulp]geschreeuw

Wat opvalt is dat het eerste gedeelte (vs. 1-4) en het laatste gedeelte totaal anders zijn (vs. 5-7). Het eerste gedeelte is dan ook een bekend thema, welke we vaak tegenkomen (cf. Mark. 12 en de Dode Zee rol 4Q500). Het is dan ook zeer goed mogelijk dat dit vroeger een profaan liedje was waarmee Jesaja begon.

In de Hebreeuwse dichtkunst bestond niet zozeer iets als eindrijm, veeleer werden verschillende vormen van alliteratie toegepast (let maar eens hoe de woorden qua klank op elkaar lijken), daarnaast is de opbouw een belangrijk element. In het eerste vers zie je dit al heel mooi terug “mijn liefste voor zijn wijngaard – een wijngaard was er voor mijn liefste”. In de Psalmen zie je dit nog veel verder uitgewerkt, je moet maar eens opletten hoe het begin en het einde vaak weer hetzelfde zijn. Tot slot is er het woordspel, woorden die erg qua klank op elkaar lijken maar het tegengestelde betekenen. In vers 7 zien we zo’n voorbeeld en de NBV heeft dat heel mooi weergegeven:

Hij verwachtte recht,
maar oogstte onrecht,
hij zocht rechtsbetrachting,
maar vond rechtsverkrachting.

Ik gaf als titel “een liefdeslied of een komedie” want al lezend zie je dat het totaal anders uitpakt dan verwacht, het was niet allemaal mooi en goed, maar het werd allemaal slecht. De toehoorders van dit lied horen pas aan het eind de clue en dat het God zelf is die de hoofdpersoon is.
Tot slot valt op dat het lied eigenlijk volledig bestaat uit kleine (bij)zinnen, ook dit heeft een goede reden, want een lied is om te zingen en de beste liederen zijn de meezingers die je zonder een een liedbundel of een beamer kan zingen.

Tags: , ,

Ruk op naar Gilead en haal balsem, maagd, dochter van Egypte.
Tevergeefs verhoogt u de medicijnen, herstel is er niet voor u.

Jesaja 46: 11 (HSV)

Toen ik vorig jaar in de omgeving was van Caesarea Philippi zag ik daar langs het water van de Jordaan een schitterende Styrax (Styrax officinalis) in bloei. En daar deze plaats in de buurt van Gilead ligt had ik kunnen verwachten dat deze boom hier zou kunnen groeien.

De Styrax is één van die bomen waarvan de hars gebruikt werd voor balsemen van lichamen en voor medicinale toepassingen. In de Bijbel zien we dan ook verschillende verwijzingen hiernaar. Daarnaast wordt de hars (storax) gebruikt voor de productie van wierook.

Bij de bestudering van het verspreidingsgebied van deze boom (Zuid-Oost Europa en Zuid-West Azië) kwam ik erachter dat deze boom ook af en toe in Nederland wordt verhandeld en dat deze boom zelfs goed winterhard is. En daar het niet een snelle groeier is (na 10 jaar is hij ongeveer 2 – 3 meter hoog) maakt deze struik uitstekend geschikt voor een Bijbeltuin. Dus ik reserveer alvast een plaatsje in mijn tuin voor het geval iemand hem mij wil geven.

Tags: , ,

Deze passage vinden we in Jesaja 35:1 van oa. de Herziene Statenvertaling. Andere vertalingen geven “narcis” of laten de plant weg (zoals de NBV).

Ook met deze plant weten we niet om welke het gaat. Desniettemin geeft onderstaand plaatje uit de Judea woestijn een aardig beeld wat met deze tekst wordt bedoeld.

Tags: , ,

Ik ben een roos van Saron, een lelie uit de dalen.

Hooglied 2:1 (HSV)

Ik denk dat de roos van Saron een van de bekendste beschrijvingen is van een plant uit het Bijbelboek Hooglied. Echter welke plant wordt er mee bedoeld? Bij het opslaan van de verschillende vertalingen blijkt dat dit vers divers wordt vertaald, zo heeft de NBV “lelie van de Saron”, de HSV, de SV en de  Naardense Vertaling “roos van Saron”, terwijl de NBG51, de GNB96 en Het Boek “narcis van Saron” hebben en de WV95 “krokus van de Saronvlakte”. Hieruit blijkt al dat onzeker is welke plant wordt bedoeld.

Een bekende verklaring is dat het om de Hibiscus syriacus zou gaan, echter dit is niet mogelijk daar deze plant pas veel later vanuit China is geïmporteerd, ondanks het feit dat deze in de volksmond roos van Saron wordt genoemd. Volgens anderen zou het gaan om een Lelie (Lilium candidum) of een Tulp (Tulipa agenensis subsp. boissieri).  De bekende bioloog Lytton John Musselman denkt dat het gaat om de Gladiolus italicus of de G. atroviolaceus en de natuurkenner Azaria Alon denkt dat het de witte Pancratium maritimum is.

Het grote probleem is dat deze plant alleen hier in Hooglied. Het Hebreeuwse woord “Saron” verwijst naar een streek in Israël, terwijl het andere Hebreeuwse woord ḇaṣṣeleṯ wordt genoemd in Jesaja 35:1. Etymologen willen dit woord afleiden van beṣel (‘bol’) en hamats (‘prikkelende’of ‘prachtig’). Dat zou betekenen dat het gaat om een bolplant. Nu zijn er ontzettend veel soorten bolplanten in Israël en de hierboven genoemde zijn de meest bekende.

Nu zijn er twee mogelijkheden. Ten eerste het gaat om een specifieke plant en in dat geval zal er nog heel wat onderzoek voor nodig zijn om tot een mogelijk determinatie te komen. De andere mogelijkheid is dat het niet gaat om een specifieke plant, maar om een groep bolplanten. In dat geval is het zeer goed mogelijk dat het gaat om de reeds genoemde bolplanten.

Tags: , , ,

Akoub

De volken razen woest, zoals het wildste water raast. Maar als God zijn stem verheft, vluchten ze ver weg. Ze stuiven uiteen, als kaf op de wind in de bergen, als dwarrelende bladeren in een storm.

Jesaja 17:13 (NBV)

Om nog even in de sfeer van de distels te blijven, vandaag de Akoub (Gundelia tournefortii). In het Hebreeuws wordt deze de galgal genoemd, een woord dat is afgeleid van galal wat “(weg)rollen, draaien, (af)wentelen” betekent. Het duidt dus op een plant dat draait, wentelt, rolt. En inderdaad als deze distel is uitgebloeid en de zomer hoogtij viert, dan verdort hij en bij de geringste storm laat hij los en rolt over de grond. In de genoemde passage komt dit in de NBV niet duidelijk tot uitdrukking, in oudere vertalingen wordt “bladeren in een storm” weergegeven als “kloot van den wervelwind” (SV), “werveldistel vóór de storm” (NBG), “distelpluizen, meegevoerd door de storm” (GNB96) of “vóór de wervelwind uit als werveldistels” (HSV).

Voor Israël was deze ‘galgal’-boodschap duidelijk: Israëls vijanden mogen dan wel groot en dreigen zijn, maar ze zijn niet echt sterk en zullen als de ‘galgal’ machteloos worden weggeblazen.

Als de plant nog jong is, dan is hij zeer geliefd als voedsel en volgens de kenners smaakt het naar broccoli. De bloemknoppen worden op een zelfde manier bereid als artisjokken.

Tot slot zijn pollen van deze plant in 1998 in de Lijkwade van Turijn gevonden. Dit leidde meteen tot speculaties dat de het deze plant was die gebruikt werd voor de doornenkroon van Christus. Ik acht dit niet waarschijnlijk en denk dat het de Jujube (Zizyphus spina-christi) was.

Tags: , ,

Ik liep langs de akker van een luiaard en langs de wijngaard van een onverstandig mens; hij stond vol distels en werd overwoekerd door onkruid; de stenen muur er omheen was afgebrokkeld.

En in hun paleizen zullen doornen opgaan, netelen en distelen in hun vestingen;

Zij schreeuwden tussen de struiken; onder de netelen vergaderden zij zich.

Volgens de bekende bioloog Henry Baker Tristram worden met de netels, de Acanthus (Acanthus spinosus) bedoeld. Een woekerende plant die de korenvelden verwoest en alle vervelende eigenschappen van de distel, de doorn en de brandnetel in zich verenigd. Niet voor niets het doembeeld van de luiaard die weigert zijn akker te onderhouden en het toonbeeld van de vergankelijke macht van koningen.

Voor zover ik heb kunnen nagaan, groeit naast de hierboven genoemde variëteit ook de Acanthus syriacus in Israël. Een schitterende plant die direct opvalt tussen het overige gewas.

Tags: , , , ,

« Older entries