Chiasme

Zie ook: Dichtkunst,

Een chiasme, chiasma of kruisstelling (via het Latijn uit het Grieks χίασμα "kruising") is een stijlfiguur die bestaat uit een herhaling met een omkering.

Bij deze stijlfiguur worden de overeenkomstige termen van twee formuleringen in omgekeerde volgorde geplaatst. Het chiasme wordt ook wel als een bijzonder geval van parallellisme gezien, waarbij volgorde-inversie wordt toegepast in de herhaling van een eenheid (G.J. van Bork, Algemeen letterkundig lexicon. www.dbnl.org).

Inhoud

Bijbel

In de Bijbel komen veelvuldig chiasma voor, bv. in de Psalmen (Ps. 1; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9; 11; 12; 13; 14; 15; 16; 17; 18; 19; ea.). Het herkennen van chiasma in Bijbelteksten kan helpen bij het uit het hoofd leren van deze teksten (memoriseren). Voor een overzicht van chiasma in de Bijbel zie hier.

Psalm 1 als voorbeeld:

1 A1 De gezegende man is niet bij de slechte man.
2    A2    De gezegende man kiest God's wet.
3       B       Groene boom staat voor de gezegende man.
4       B       Bruin kaf staat voor de slechte man.
5    A1    De slechte man is niet bij de gezegende man.
6 A2 God kiest de gezegende man.

Een ander schitterend voorbeeld is het Klaaglied van David over Saul en Jonathan (2 Sam. 1:19-27):

19 A De helden van Israël zijn gevallen
20     B    De Filistijnse vrouwen verheugen zich
21        C       Het land waar de helden zijn gevallen wordt vervloekt
22           D          De twee helden waren machtig in de strijd tegen de vijanden
23              E             Saul en Jonathan werden niet gescheiden door de dood
24           D'          De twee helden krijgen eerbetoon van de dochters van Israël
25        C'
      De helden vielen gedurende de oorlog
26     B'    De vriendschap van Jonathan is sterker dan de liefde van vrouwen
27 A' Hoe vielen de helden

Ook in het Nieuwe Testament vinden we chiasma, zoals in 1 Johannes 3:9:

  A Ieder die uit God geboren is,
    B   doet de zonde niet,
      C     want Zijn zaad blijft in hem;
    B'   en hij kan niet zondigen,
  A' omdat hij uit God geboren is.

Koop nu

Commentaar

Zie de huisregels welk commentaar wordt opgenomen!