Joodse geschiedenis Barneveld

Zie ook: Beeldbank, Artikelen Blog, Jodendom,

In Barneveld (Nederland) was er vanaf halverwege de 18de eeuw tot de Tweede Wereldoorlog een kleine Joodse gemeenschap, terwijl in de Tweede Wereldoorlog een tweetal kampen waren waar Joden werden ondergebracht.

Inhoud

Geschiedenis

In het midden van de 18de eeuw wordt melding gemaakt van een joodse vleeshouwer in Barneveld. In de 19de eeuw is de joodse gemeenschap dusdanig gegroeid dat ze in 1853 de status van zelfstandige joodse gemeente krijgt (als bijkerk van Nijkerk). In 1855 wordt de synagoge aan de Catharinastraat (de huidige Jan van Schaffelaarstraat) ingewijd. De begraafplaats aan de Kallenbroekerweg, naast de algemene begraafplaats, werd in 1858 aangekocht.

In 1910 hield de joodse gemeente Barneveld op zelfstandig te functioneren, terwijl in 1922 de synagoge werd gesloten en verkocht aan de plaatselijke overheid. Tegenwoordig is het gebouw, in verkleinde vorm, in gebruik als winkel (op de eerste verdieping is nog het raam te zien, terwijl op verzoek ook nog de ramen en muren aan de zijkant zijn te bezichtigen).

In 1947 is de joodse gemeente formeel opgeheven. De begraafplaats is eigendom van de joodse gemeente te Amersfoort en wordt door de gemeente Barneveld onderhouden. In 2000 hebben de grafstenen en opknapbeurt ondergaan en geïnventariseerd. Een overzicht van de graven en gegevens is te vinden op het Stenen Archief.

Tweede Wereldoorlog

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog bevonden zich een tiental joden in Barneveld. Vier van hen wisten onder te duiken (de namen zijn ons onbekend). De anderen zijn gedeporteerd en later omgekomen in de concentratiekampen. Het betreft A. van Emden en L.G. van Praag waarvan zeker is dat zij reeds voor de oorlog in Barneveld woonden (Yad Vashem) en die in Barneveld zijn geboren (maar waarvan niet zeker is of ze nog daar woonden): Emanuel Cohen, Jacob Marcus de Leeuw, Jetje de Leeuw en Aaltje Roeper (Yad Vashem).

De Barneveld-groep

K.J. Frederiks, de secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken en professor C. van Dam, de secretaris-generaal van Onderwijs, stelden een aantal lijsten samen (Plan-Frederiks) met daarop prominente joden die door de Duitsers waren vrijgesteld van Arbeitseinsatz en deportatie. Deze joden, in totaal 670, werden ondergebracht bij kasteel 'De Schaffelaar' en later ook bij villa 'De Biezen'.

Bij de oprijlaan van De Schaffelaar is in 1987 een monument van de kunstenaar Ralph Prins, welke zelf ook behoorde tot de Barneveld-groep (Barneveldse krant, 27 januari 2015), geplaatst ter herinnering aan de internering van de "Barneveld-groep".


Aangemaakt 28 juni 2019


Koop nu

Commentaar

Zie de huisregels welk commentaar wordt opgenomen!