Literatuur
Bijbelteksten

Thorarol (Jemenitisch)

Jemenitische rollen van de Wet (YT) bevatten de Vijf Boeken van Mozes (de Thora) en vertegenwoordigen een van de drie gezaghebbende schrijftradities voor de overdracht van de Thora, de andere twee zijn de Asjkenazische en Sefardische tradities die enigszins verschillen. Hoewel alle drie de tradities beweren de Masoretische tradities van Aaron ben Moses ben Asher te volgen, zijn er in de loop der jaren kleine verschillen ontstaan ​​tussen de drie belangrijkste tradities. Bijbelse teksten die door Ben Asher zijn nagelezen, zijn bewaard gebleven in twee bestaande codices (de Aleppo Codex en de Leningrad Codex), waarvan gezegd wordt dat de laatste alleen is gebaseerd op teksten die door Ben Asher zijn nagelezen. Het eerste werk, hoewel nauwkeuriger, is gedeeltelijk verloren gegaan na de verwijdering uit Aleppo in 1947.

Beschrijving

De Jemenitische Thorarol is uniek omdat hij veel van de vreemd gevormde letters bevat, zoals de "overlappende" pe (פ) en de "kromme" lamed (ל), enz., die worden genoemd in Sefer Tagae, en ook door Menachem Meiri en door Maimonides (Hil. Sefer Torah 7:8), hoewel niet gevonden in de spelling van Ben Asher. De oude regelindelingen die door de vroege Jemenitische schrijvers in hun Thora-rollen werden gebruikt, zijn vrijwel hetzelfde als die welke door Ben Asher werden voorgeschreven. Net als de Masoretische traditie van Ben Asher bevat hij ook bijna alle plene en defecte scriptum, evenals de grote en kleine letters die werden gebruikt bij het schrijven van de Thora, een werk dat door middeleeuwse schrijvers in Israël als het meest nauwkeurig van alle Masoretische tradities werd beschouwd.

De geschillen tussen Ben Asher en Ben Naphtali zijn goed bekend bij Hebreeuwse grammatici. Het oordeel van Maimonides in dat geschil is in overeenstemming met Ben Asher (Hil. Sefer Torah 7:8):

De codex waarop we in deze zaken hebben vertrouwd, is de bekende codex in Egypte, die vierentwintig canonieke boeken omvat, [en] die zich gedurende meerdere jaren in Jeruzalem bevond om de rollen daaruit te proeflezen, en heel [Israël] vertrouwde erop, aangezien Ben-Asher het vele jaren had proefgelezen en nauwkeurig had bestudeerd, en het vele malen had proefgelezen, precies zoals ze het hadden overgeschreven. Nu vertrouwde ik erop met betrekking tot het boek van de Wet dat ik schreef, volgens de regels die het juiste schrijven ervan regelen.

De uitspraak van Maimonides in dit opzicht zorgde er uiteindelijk voor dat de Joden in Jemen hun vroegere systeem van spelling opgaven, en tijdens zijn leven waren de meeste schrijvers in Jemen al begonnen hun vroegere systeem van spelling te vervangen door dat van Ben-Asher. Schrijvers in Jemen, met name de illustere Benayah-familie van schrijvers uit de 15^de en 16^de eeuw, modelleerden hun eigen codices met de juiste spelling, vocalisatie en accentuering naar Maimonides' geaccepteerde praktijk in zijn Sefer Torah, die op zijn beurt zijn Torah-rol had gebaseerd op de spelling van Ben-Asher, met speciale aandacht voor de regelindelingen van de twee door hem genoemde Prozaïsche liederen, de Open en Gesloten delen van de Torah, en het plene en defecte scriptum. Dergelijke codices werden verspreid door heel Jemen. De tījān (codices) werden met bijzondere zorg gekopieerd, omdat ze bedoeld waren als modelteksten waaruit schrijvers de Thorarollen zouden kopiëren, met één uitzondering: in de Thora-rollen zelf stonden ze niet voluit en met geen accentuering. In de meeste van deze tījān was elke drie pagina's gelijk aan één kolom in de Sefer Torah. Een terugkerende bekentenis komt voor in bijna alle kopieën van codices die door de Benayah-familie zijn geschreven, namelijk dat de codex die voor de lezer lag, "volledig volgens de indeling van het boek dat in Egypte was, dat werd bewerkt door Ben Asher..." Gebaseerd op de voorgaande regels van deze bekentenis, wordt verwezen naar de Open en Gesloten secties (Parshiya) die werden gekopieerd uit de sectie over orthografie in het Jemenitische MS. van Maimonides' Mishneh Torah, een werk waarvan Maimonides zelf beweert dat het gebaseerd is op Ben-Asher (d.w.z. de Aleppo Codex), dat sinds de tijd van Maimonides algemeen erkend wordt als de meest accurate recensie van de Hebreeuwse Bijbel. Benayah's gebruik van deze bekentenis weerspiegelt eenvoudigweg de woorden van Maimonides in zijn Hilkhot Sefer Torah, terwijl de meeste geleerden betwijfelen of hij daadwerkelijk een codex heeft gezien die door Ben-Asher is nagelezen. Anderen zeggen dat de bekentenis slechts verwijst naar de Tiberische masoretische traditie (klinkers en accentueringen) die door de Benayah-familie in hun codices is overgenomen.

Plene and defective scriptum

Er zijn dertien (Wikipedia, Torah scroll (Yemenite)), of volgens anderen negen (Aish, Torah Transmission) orthografische tradities in de eerste categorie die kenmerkend zijn voor de Jemenitische traditie en die verschillen van de tradities die door andere groepen worden gedragen. De Jemenitische regeling is in veel bronnen gepubliceerd, waarvan de meest opmerkelijke die van de laatste opperrabbijn van Jemen, Rabbi Amram Qorah, is. Bij controle met diverse Jemenitische rollen blijkt dat er nog meer verschillen zijn.

In de orthografie is een plene scriptum (Latijn voor 'volledig geschreven') een woord met een extra letter, meestal een die overbodig is – normaal gesproken niet in dat woord geschreven – en ook niet nodig is voor het juiste begrip van het woord. In tegenstelling tot een defective scriptum waarin een letter die normaal gesproken aanwezig is, is weggelaten.

Uit een vergelijkende studie blijkt dat de Jemenitische traditie in plene en defective scriptum bijna volledig in harmonie is met die van de Aleppo Codex die werd nagelezen door de masoreet, Ben-Asher.

Vers	YT	scriptum	Beschrijving
Gen. 4:13	מִנְּשֹֽׂא	מִנְּשֽׂוֹא	Is zonder de ו geschreven (defective scriptum)
Gen. 7:11	מַעְיְנֹת֙	מעינות	Is zonder de ו geschreven (defective scriptum). Niet door allen erkend.
Gen. 9:29	ויהיו	וַֽיְהִי֙	Is als meervoud geschreven.
Gen. 41:45	פּֽוֹטִיפֶ֛רַע	פֹּ֥וטִי פֶ֛רַע	Als één woord geschreven
Ex. 25:31	תֵּעָשֶׂ֤ה	תֵּיעָשֶׂה	Is zonder de י geschreven (defective scriptum)
Ex. 28:26	הָאֵפֹ֖ד	הָאֵפוֹד	Is zonder de ו geschreven (defective scriptum)
Lev. 7:22–23			Dit gedeelte is geschreven als een open parshiya
Lev. 7:28–29			Dit gedeelte is geschreven als een open parshiya
Num. 1:17	בְּשֵׁמֹֽת	בְּשֵׁמֹֽות	Is zonder de ו geschreven (defective scriptum)
Num. 10:10	חָדְשֵׁיכֶם	חׇדְשֵׁכֶם	Is zonder de י geschreven (plene scriptum)
Num. 22:5	בְּעֹ֗ר	בְּעֹ֗ור	Is zonder de ו geschreven (defective scriptum)
Num. 25:12	שָׁלֹֽום	שָׁלֽם	De ו is niet gebroken.
Deut. 23:1 [2]	דַּכָּ֛א	דכה	Het woord דכא wordt geschreven met een "aleph", in plaats van "he"

De heersende opvatting is dat als er een Torahrol wordt gevonden die niet is geschreven zoals voorgeschreven in al het bovenstaande (zoals nagelaten door de ouden), diezelfde rol ongeldig is (minder heilig is) en wordt beschouwd als slechts een van de codices (Hebr. ḥūmashin) (Maimonides, Mishne Torah (Hil. Sefer Torah 7:11)).

Aangemaakt 17 september 2024