Samaritanen
Σαμαρείτης G4541 "Samaritaan", Σαμαρεῖτις G4542 "Samaritaanse vrouw", שֹׁמרֹנִי H8118 "Samaritanen",

Zie ook: Samaria,

De hedendaagse Samaritanen zijn een kleine, uit ongeveer 750 leden, etno-religieuze gemeenschap in Israël (Pummer, The Samaritans). Het zijn de laatste nakomelingen van de ballingen die de Assyriërs in 722 v.C. naar Israël werden gestuurd om daar te gaan wonen in de plaatsen van de eerder in ballingschap weggevoerde Joden.

De weinig tegenwoordige Samaritanen wonen voornamelijk in Holon en in Kiryat Luza (bij Nablus, het Bijbelse Samaria).

Inhoud

Bijbel

De Samaritanen zijn afstammelingen van de Dinaïeten, Afarsatieten, Tarpelieten, Afarsieten, Archavieten, Babyloniërs en Elamieten (uit Susa) die in ballingschap naar het gebied van het koninkrijk Israël zijn afgevoerd (Ezra 4:9-10) en zich daar vermengden met de achtergebleven Joden. Ze werden niet geaccepteerd door de later teruggekeerde Joodse ballingen, waardoor ze als tweederangs burgers in een geïsoleerde gemeenschap in het land bleven wonen.

Dit komt in het Nieuwe Testament vooral naar voren in de gelijkenis van de "barmhartige Samaritaan" (Luk. 10:25-37), waar deze Samaritaan wordt afgezet tegen een priester en een leviet. Mogelijk bedoelde Jezus zichzelf met de Samaritaan omdat de Joden Hem daarmee vergeleken (Joh. 8:48). Regelmatig lezen we dat de toenmalige Joden het gebied waar de Samaritanen woonden meden en via een omweg, langs de oostelijke kant van de Jordaan, naar Jeruzalem afreisden (), dit in tegenstelling tot Jezus die er wel doorheen trok (Luk. 17:11; Joh. 4:4ev.).


Terminologie

De Samaritanen noemen zichzelf de שוֹמְרִים samerim "bewakers van de Tora", van het Hebreeuws שומרוניםshomronim van שָׁמַר shamar H8104 "bewaken" (Gesenius).


Taal en schrift

In de 4de eeuw v. C. ontwikkelen de Samaritanen hun eigen taal, het Samaritaans Aramees, welke behoort tot het Westelijk Aramees en tegenwoordig bijna alleen nog wordt gebruikt voor hun liturgie. In de 10de tot de 12de eeuw n.C. werd de taal vermengd met het Arabisch van de toenmalige overheersers (Ben-Ḥayyim Ze'ev, p. 29). Ben-Haim Ze'ev heeft aangetoond dat het moderne Samaritaans niet erg afwijkend is als die in de tijd van de tweede tempel (Florentin, p. 4).

De taal kwam voor het eerst onder de aandacht van de westerse wereld met de publicatie van het manuscript van de Samaritaanse Pentateuch in 1631 door Jean Morin (Exercitationes ecclesiasticae in utrumque Samaritanorum Pentateuchum, 1631).

Hun schrift is een direct afgeleide van het paleo-Hebreeuws en lijkt erg op het schrift op de vele gevonden munten uit het oude Israël (Herbermann, Charles, Catholic Encyclopedia "Samaritan Language and Literature", 1913).


Godsdienst

In eerste instantie aanbaden de Samaritanen meerdere goden (2 Kon. 17:29). Later gingen ze over op het monotheïsme welke leek op die van het Jodendom en maakten op de Gerizim een tempel, die door Johannes I Hyrcanus in 128 v.C. werd verwoest. Desniettemin bleven de Samaritanen die plek, tot op de dag van vandaag, als hun heiligdom zien (cf. Joh. 4:20). Om hun eredienst op de berg Gerizim te rechtvaardigen, veranderden zij het woord Ebal van Mozes' opdracht in Gerizim (Deut. 27:4). Ook zijn zij van mening dat het niet uitgevoerde offer van Izaäk door Abraham plaats heeft gevonden op de berg Gerizim en niet op de berg Moriah (Genesis 22:2, 14).

Feesten

Bekend is tegenwoordig vooral hun jaarlijkse viering van Pesach, waarbij het de gewoonte is om een lam te offeren en het hele ritueel staat dichter bij de instellingen, zoals we die in de Bijbel lezen, dan de huidige Joodse viering.

Religieuze geschriften

De Samaritanen erkennen alleen de vijf boeken van Mozes als gezaghebbend.


Koop nu

Commentaar

Zie de huisregels welk commentaar wordt opgenomen!