January 5, 2006

You are currently browsing the daily archive for January 5, 2006.

Boerenkalender van Gezer

January 5, 2006 in Kalender by JP vd Giessen

In 1908 is er op de locatie Tell el-Jazari (het oude Gezer, (30km NW van Jeruzalem) de boerenkalender van Gezer gevonden. Op deze kalender, vermoedelijk geschreven in 925 v.C. staan de zaai- een oogstmaanden. Dit kalkstenen tablet is een van de oudste overblijfselen waar het Hebreeuwse schrift op staat.


YRHW ‘SP YRHW Z

Rc YRHW LQŠ

YRHcSD PŠT

YRH QSR ŠcRM

YRH QSR WKL

YRHW ZMR

YRH QS

 Twee maanden inhalen (van de vruchten)

twee maanden zaaiing

twee maanden laat-zaaisel (?)

een maan uithakken van het vlas

een maand gerste-oogst

een maand van alles

twee maanden krenten

een maand ooftoogst

 August-September

Oktober-November

December-Januari

Februari

Maart

April

Mei-Juni

Juli


  • Albright, W. F. “The Gezer Calendar.” Bulletin of the American Schools of Oriental Research 82 (1943) 18-24.
  • Albright, W. F. “Palestinian Inscriptions.” In Ancient Near Eastern Texts. Edited by J. B. Pritchard, 320-22. 3rd ed. Princeton, N.J.: Princeton Univ. Press, 1969.
  • Borowski , Oded. “Agriculture.” In Anchor Bible Dictionary. Edited by D. N. Freedman, 1.95-98. New York: Doubleday, 1992.
  • Borowski, Oded. Agriculture in Iron Age Israel. Winona Lake, Ind.: Eisenbrauns, 1987.
  • Cassuto, Umberto. “The Gezer Calendar and Its Historical-Religious Value.” In idem, Biblical and Oriental Studies. Vol. 2: Bible and Ancient Oriental Texts, 211-28. Trans. I. Abrahams. Jerusalem: Magnes, 1975.
  • Frick, Frank S. “Ecology, Agriculture and Patterns of Settlement.” In The World of Ancient Israel: Sociological, Anthropological and Political Perspectives. Edited by R. E. Clements, 67-93. Cambridge: Cambridge Univ. Press, 1989.
  • Frick, Frank S. “Palestine, Climate of.” In Anchor Bible Dictionary. Edited by D. N. Freedman, 5.119-26. New York: Doubleday, 1992.
  • Frick, Frank S. “Rain.” In Anchor Bible Dictionary. Edited by D. N. Freedman, 5.612. New York: Doubleday, 1992.
  • de Geus, C. H. J. “The Importance of Agricultural Terraces, with an excursus on the Hebrew word gbî.” Palestine Exploration Quarterly 107 (1975) 65-74.
  • Gibson, John C. L. Textbook of Syrian Semitic Inscriptions, vol. 1. 2nd ed. Oxford: Oxford Univ. Press, 1973.
  • Hopkins, David. “The Dynamics of Agriculture in Monarchical Israel.” In SBL Seminar Papers, 1983, 177-202. Chico, Calif.: Scholars, 1983.
  • Hopkins, David C. The Highlands of Canaan: Agricultural Life in the Early Iron Age. Social World of Biblical Antiquity 3. Sheffield: Almond, 1985.
  • Hopkins, David. “Life on the Land: The Subsistence Struggles of Early Israel.” Biblical Archaeologist 50 (1987) 178-91.
  • Rahtjen, B. D. “A Note Concerning the Form of the Gezer Tablet.” Palestine Exploration Quarterly 93 (1961) 70-72.
  • Smelik, Klaas A. D. Writings From Ancient Israel: A Handbook of Historical and Religious Documents. Translated by G. I. Davies. Edinburgh: T. & T. Clark; Louisville: Westminster John Knox, 1991.
  • Stager, Lawrence E. “The First Fruits of Civilization.” In Palestine in the Bronze and Iron Ages: Papers in Honour of Olga Tufnell. Edited by J. N. Tubb, 172-88. London: Institute of Archaeology, 1985.
  • Talmon, Shemaryahu. “The Gezer Calendar and the Seasonal Cycle of Ancient Canaan.” Journal of the American Oriental Society 83 (1963) 177-87.
  • Tropper, J. “Nominativ Dual yarihau im Gezer-Kalender.” Zeitschrift für Althebräistik 6 (1993) 228-31.
  • Turkowski, L. “Peasant Agriculture in the Judean Hills.” Palestine Exploration Quarterly 101 (1969) 101-12.
  • Vanderkam, James C. “Calendars, Ancient Israelite and Early Jewish.” In Anchor Bible Dictionary. Edited by D. N. Freedman, 1.814-20. New York: Doubleday, 1992.
  • Vriezen, Dr. Th. C., “de literatuur van oud-israël”, Den Haag, Servire, 1961, p. 14.
  • Young, I. “The Style of the Gezer Calendar and Some ‘Archaic Biblical Hebrew’ Passages.” Vetus Testamentum 42 (1992) 362-75.

Update 16 Feb 2006: DailyHebrew heeft een interessant artikel.
Update 26 Feb 2006: Yitzhak Sapir heeft het volgende artikel ” ירחו yrhw in the Gezer Calendar” op zijn blog gezet.

Ster van Bethlehem: Driekoningen

January 5, 2006 in Astronomie, Ster van Bethlehem by JP vd Giessen

Op 6 januari vieren de christenen het bezoek van de wijzen, die door de Ster van Bethlehem naar het kind Jezus in de kribbe werden geleid. Dit feest wordt “driekoningen” of “epifanie” genoemd.
De oosters-orthodoxe christenen vieren op deze dag de doop van Jezus in de Jordaan. Toen maakte een stem vanuit de hemel openbaar, dat Jezus de Heer, de Messias is. Toen begon Jezus zijn openbare optreden.
De katholieke christenen vieren de doop van Jezus een week later. Het derde ‘moment’ waarop openbaar wordt dat Jezus de Heer is, is de bruiloft in Kana: hier geschiedt dit echter niet door de Vader middels een ster of een stem, maar door Jezus zelf middels het wijnwonder.


De oorsprong van Driekoningen, dat op 6 januari gevierd wordt, gaat terug tot de Germaanse Joeltijd, die op 6 januari eindigde. Driekoningen is een typische benaming van het volk. Het feest wijkt af van hetgeen er in het Evangelie volgens Lucas staat: hierin is geen sprake van koningen maar van wijzen, en bovendien wordt er geen aantal genoemd.

Door de hele geschiedenis heen zijn er verhalen verschenen hoeveel wijzen er waren. In de Midden Oosten sprak men over 12, maar op de oudste afbeeldingen werden soms twee, drie of vier wijzen afgebeeld. Al gauw kwam men echter op het aantal drie. Origenes bepaalde het aantal, aan de hand van de geschenken: Goud, Wierook en Mirre, een bewijs is dit echter niet. Dat 6 januari naar deze drie koningen werd genoemd, is eerder een omgekeerde bewijsvoering.

In de negende eeuw krijgen de drie ‘koningen’ ook een naam: Caspar, Melchior en Balthassar. Ze komen het eerst voor bij de monnik Beda Venrabilis (672-735), maar of hij de uitvinder is van deze namen is niet geheel zeker. De naam Caspar komt al voor in Syrische geschriften als Gudiphorhem (afgeleid van Gathaspar), waarschijnlijk wordt hiermee de indisch-parthische koning Gondophares bedoelt welke volgens de overlevering door de apostel Thomas is gedoopt. Deze koning regeerde van 38 tot 51 n.C. De naam Melchior wat “Koning van het licht” betekend, wijst daarmee klaarblijkelijk op de ster. Balthassar is door verbuiging van de Aramese naam Bel-sar-ussur ontstaan, welke in een totaal andere context ook in de Bijbel wordt genoemd (Dan. 11:7, 5:1ev.).

Rond het feest van Driekoningen bestaan er van oudsher vele volkse gebruiken.
Een gebruik in nog veel gezinnen is, dat men een boon stopt in het deeg van koek of oliebollen: wie de boon vindt in zijn koek of oliebol mag die dag koning zijn en het menu samenstellen. Een ander gebruik is het houden van volkse spelen en optochten. In sommige streken in Vlaanderen is het Driekoningenfeest uitgegroeid tot een carnavalesk, uitbundig volksfeest, de kinderen gaan op of rond Driekoningen, verkleed als Gaspar, Melchior en Balthazar, van huis tot huis driekoningenliederen gaan zingen en hiervoor van de toehoorders wat zakgeld of snoep krijgen.

Met dit feest wordt ook de kersttijd besloten.

Naast de uitgebreide literatuurlijst welke ik al eerder heb gepost hieronder nog een aantal links die meer specifiek op het feest zelf ingaan:

Tags: