Na de heroprichting van Israël in 1948 kreeg het Bijbelboek een hernieuwde aandacht, er werden veel kibbutzim opgericht en de veelal jonge holocaust overlevenden werden getroffen door de schitterende natuur, na de aliyah van Joden uit Jemen kwamen ze in contact met hun Semitische verleden. Dit in combinatie met de vele opbloeiende liefdes, identificeerden zij zich met de beschrijvingen in Hooglied. Net als vele andere gedeelten uit de Bijbel vatten ze die letterlijk op en zagen als diepere betekenis ervan dat dit hun geestelijke erfenis was. Veel liederen werden gecomponeerd met oriëntaalse invloeden, waarbij regelmatig hele Bijbelgedeelten werden overgenomen.

Een van deze liederen is van de Israëlische zanger Ben Snof die een passage uit Hooglied 6:13 en 11 zingt (vetgedrukt staat niet in de Bijbeltekst). Onder het nummer staat de Hebreeuwse tekst met een Nederlandse vertaling, tijdens het zingen worden sommige stukjes herhaald, dus let goed op als je even de tekst kwijt bent.

hoy šûḇî šûḇî haššûlammîṯ
Keer terug, keer terug, o Sulamitische!
šûḇî wəneḥĕzeh-bāḵə
Keer terug, wij willen je zien!
hoy mah-teḥĕzû baššûlammîṯ
Wat zien jullie in de Sulamitische?
kiməḥōlaṯ hammaḥănāyim:
Zij is als een straatdanseres.

’el-ginnaṯ ’ĕḡwōz yāraḏətî
Naar de notentuin ben ik afgedaald,
lirə’wōṯ bə’ibê hannāḥal
om de nieuwe knoppen in de vallei te bekijken,
lirə’wōṯ hăfārəḥâ hagefen
om te zien of de wijnstok uitloopt
hēnēṣû hārimmōnîm:
en de granaatappelbomen gaan bloeien.

4x
hoy šûḇî šûḇî haššûlammîṯ
Keer terug, keer terug, o Sulamitische!
šûḇî wəneḥĕzeh-bāḵə
Keer terug, wij willen je zien!
hoy mah-teḥĕzû baššûlammîṯ
Wat zien jullie in de Sulamitische?
kiməḥōlaṯ hammaḥănāyim:
Zij is als een straatdanseres.

Tags: , ,

Dit is de 132e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: dit najaar is er een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum. En de Vrienden van Livius organiseren in Amsterdam een lezingenmiddag over antiek noordelijk Afrika.

We zijn nog steeds volop bezig met het omzetten van de Livius.org-nieuwssite, maar Michiel Gybels schreef nieuwe stukken over de Lycische steden Sillyum en Limyra.

In recensies schreef uw redacteur over het belang van de klassieken, de problemen bij het schrijven over de Oudheid, een joodse geschiedenis die eerder “inspirational literature” is, de bestudering van het antieke Baktrië, het belang van Romeins re-enactment, een goede vertaling van Ammianus die niet uit de verf komt door onvoldoende redactionele steun, een geschiedenis van Rome door een historica die denkt dat u alles wel kritiekloos gelooft en een egyptoloog die u wél serieus neemt.

In de reeks museumstukken: een Griekse vervloeking, het portret van Marcus Antonius, TS met een opmerkelijke herkomst, de Peutinger landkaart, Koptisch textiel en onbegrijpelijk glas.

Plus: Sapfo en pyrrhonisme.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat het Vaticaan het Vaticaanse Vergilius-handschrift heeft gedigitaliseerd.

======================================

EGYPTE

Leuk stuk over het graf uit de Vallei der Koningen dat bekendstaat als KV55.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

En verder: forten aan de Midden-Nijl.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Hoe wilt u worden betaald? Nou gewoon, in bier.

Handig overzichtsartikel over de Feniciërs (let niet op de idiote kop).

En verder: Şahmuratlı, Lagash, Babylon en Amlash.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Verwoestingen in Nimrud en schade aan het museum van Aleppo, dat al maanden vlakbij het front ligt. De UNESCO herinnert eraan dat plundering en vandalisme oorlogsmisdaden zijn. De rol van ISIS in de internationale handel in oudheden – maar alle partijen bezondigen zich eraan en er zijn rapporten over plunderingen in Palmyra door het Russische leger.

En een boeiende reconstructie van de laatste twee weken van ISIS in Palmyra.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Zo elke drie maanden is er weer een stuk over het Antikythera-mechanisme en elke drie maanden worden er weer nieuwe geheimen onthuld. Meestal is het iets dat we al wisten, dus uw redacteur laat het maar een beetje op z’n beloop, maar laten we er eens wél naar linken. U mocht eens denken dat er géén nieuws over zou zijn.

Ruim veertig scheepswrakken bij Fourni, allemaal gevonden binnen één jaar.

En verder: Akrotiri, Orthi Petra, Kition (Cyprus), Side (Turkije) en Despotiko.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Alleen een muntschat in Catalonië en verder berichten over Magnesia, Cyzicus en Sarmizegetusa.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Handig getimed, zo rond de Nero-expositie in Trier: de identificatie van het slagveld bij Rigolodunum, waar Cerialis een begon maakte met het oprollen van de Bataafse Opstand. De interpretatie dat hier een einde kwam aan “het vrije Keltendom”, is pertinent onzinnig.

Interessant: bijna industriële kalkverbranding in Enns aan de Donau.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Cambridge (“het Britse Pompeii”), gezichtsreconstructie van een Bronstijdvrouw, Market Harborough, Arbeia, een enorme muntschat in Cheshire, het amfitheater van Chester en Congresbury.

En verder: vandalisme van hunebedden, Markdorf, Kester, Paderborn, Honselersdijk, en het archeologisch depot van de Nederlandse provincie Limburg verhuist naar het stevig aan de weg timmerende Heerlen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Met veel tamtam gebracht: de ontdekking van een grafveld bij Ashkelon. Dat zal nieuw licht werpen op de Filistijnen maar op de toekomstige conclusies werd al vrolijk vooruitgelopen.

En verder: Hazor, de muren van Bethsaida (hoofdstad van het IJzertijdrijk Geshur), echt interessant nieuws uit Jeruzalem en een pottenbakkerij in Shlomi.

Een christelijke basiliek uit Onogur (Bulgarije).

======================================

OVERIG

Het ontstaan van de akkerbouw – verschillende keren op verschillende plaatsen in het Zagrosgebergte.

En verder: de klanken van het Proto-Indo-Europees, Yerevan, Bazira (ooit belegerd door Alexander de Grote) en de laatste aflevering in de Elgin-soap.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Een nieuwe vertaling van de Odyssee heeft even op zich laten wachten, maar nu is die er eindelijk in de prestigieuze Perpetua-reeks: verzorgd door de Belgische classicus Patrick Lateur en getiteld Odyssee. Een zwerver komt thuis.

In de Loeb Classical Library is een nieuwe vertaling verschenen van de Julius Caesar’s Civil Wars door classica Cynthia Damon, die bekend staat als een van de voornaamste Caesar-kenners ter wereld. Iedereen kent de Gallische Oorlog, maar Caesar heeft ook nog geschreven over de burgeroorlogen die hij voerde in Italië, Spanje en Griekenland.

Afvallige Contra Afvalligen is een keuze uit de geschriften van keizer Julianus, ook bekend als de Afvallige vanwege zijn antichristelijke houding. Zijn tekst Tegen de Galileeërs en het satirische Baardhater zijn compleet opgenomen en verder zijn er verschillende brieven en redevoeringen. Vertaald en verzorgd door Kees Meijling

Staatsvorming in het Nabije Oosten en het Mediterrane gebied is het onderwerp van The Oxford Handbook of the State in the Ancient Near East and Mediterranean. Het boek omspant 4000 jaar van de vroegste stadstaten tot het Romeinse Rijk en gaat in op politieke, militaire en ideologische aspecten.

In the Land of a Thousand Gods. A History of Asia Minor in the Ancient World is het monumentale werk van de Duitse oudhistoricus Christian Marek over de geschiedenis van Asia Minor van de vroege prehistorie tot en met de Romeinse tijd.

======================================

En dat was het voor deze keer: het is zomer en er is weinig nieuws.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen vijfde nummer gaat over Griekse sportfestivals en hoewel de Olympische Spelen worden genoemd, vervelen we u er niet mee en leggen we de nadruk op al die andere festivals.

Tags: ,

Dit is de 131e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief wordt gratis verstuurd naar ruim 6000 abonnees. Voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

===========================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: dit najaar is er een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum.

Uw redacteur plaatste wat oude recensies online van boeken over de Bronstijd, de Trojaanse Oorlog, Alexander de Grote, Karthago, Lucretius, de ondergang van het heidendom en Byzantijnse oorlogvoering. Plus een recensie van een nieuw boekje over Plinius de Jongere. Tevens begon uw redacteur een reeks over klassieke literatuur en hij behandelde daarbij heldendicht (1, 2, 3) en leerdicht.

In de reeks museumstukken: Aquillius, een Spaanse herbergierster, een damnatio memioriae, de vrouw van Allah en het portret van Justinianus.

Uw redacteur kreeg tevens een prijs en schreef daarom zijn eigen necrologie.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een verrukkelijk stuk onderzoeksjournalistiek over het zogenaamde Evangelie van de Vrouw van Jezus. Ariel Sabar speurde de vervalser op. Harvard, dat tegen beter weten in volhield dat de snipper echt was, wist ook de retractie te verprutsen.

======================================

EGYPTE

Hé, die piramide staat scheef.

De dolk van Toetanchamon had een ijzeren punt. De theorie dat dit metaal van een meteoriet afkomstig is, is al jaren oud – de nieuwswaarde van dit bericht is nul.

En verder: KV55 en het tweede schip van Cheops.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Nieuw licht – nou ja, zó nieuw is het nu ook weer niet – op de eerste steden in het Midden-Oosten.

Het gebeurt niet vaak dat de hoofdlijnen van de antieke chronologie grondig moeten worden aangepast, maar er zijn aanwijzingen dat de Induscultuur aanzienlijk ouder is dan altijd werd aangenomen.

Een van de favoriete plekken van uw redacteur: Byblos, waar de haven is geïdentificeerd. We weten nu eindelijk waar Wen-Amun zijn tijd doorbracht. (En let maar niet op de foto’s: een Steentijdbouwwerk en een Kruisvaarderskasteel.)

En verder: Uşaklı.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

ISIS wordt teruggedrongen maar is nog steeds in staat vernietigingen aan te richten, zoals in Nineve. Artikel over de gevolgen voor de Iraakse nestoriaanse christenen.

Om in de gaten te houden: het Syrische leger nadert Resafa, een laatantieke, versterkte nederzetting waar we de afgelopen maanden geheel niets over hebben gehoord. Is daar geplunderd of zijn de ruïnes met rust gelaten?

En nog een samenvatting van de schade aan Nineve – lees vooral de drie laatste alinea’s.

Tot slot een uitstapje naar Turkije, waar een reliëf uit Ereğli is verdwenen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: een Griekse archeoloog beweert een deel van een Bronstijd-troon te hebben gevonden. Tja.

Leuk artikel over de Griekse mysteriegodsdiensten.

Een prachtig stuk over de koningsgraven uit Pergamon, met lekker grote foto’s.

En verder: Athene (Kerameikos), Piraeus, opgravingen in Nicomedia en een graf bij Pafos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Uit de stad zelf: het Colosseum is heropend.

Om helemaal blij van te worden: prachtige foto’s van een nieuw mozaïek in Zeugma – met een opvallend vroege datering. Ook mozaïeken in Kirikkale.

Paardenraces in de hitte zijn niet zo goed voor het paard. Daar hadden ze in Carthago iets op gevonden.

En verder: een mijlpaal in Bulgarije van Philippus Arabs, een Romeinse villa in Bolzano, vier skeletten in Pompeii en Pompeii’s Villa van de Mysteriën.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Hunebedden en astronomie: een ietwat curieuze theorie. En vandalisme.

In Neuss is de haven geïdentificeerd en in Augsburg het Romeinse badhuis.

Ondanks claims van het tegendeel voegen acht goudstukken, hoe fraai ook, niets toe aan wat we al weten over het gevecht in Kalkriese.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: wat munten uit Devon (behoorlijk gehypet), Lincoln en 52.000 Romeinse munten.

En verder: Bronstijd/IJzertijd-grafveld bij Aalst (filmpje).

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Hé, dat is raar: deze maand alleen iets over ezels en over een mozaïek in Lod. Zelfs geen ruzie over Jeruzalem.

======================================

RE-ENACTMENT

Een fijn artikel in De Volkskrant over Romeins re-enactment legt uit waarom het meer is dan een rare hobby. In dat stuk wordt ook aangekondigd dat een groep, Pax Romana, een week lang de wacht gaat houden in De Meern. Zo’n leefexperiment ligt op de grens van re-enactment en experimentele archeologie en kan leiden tot leuke inzichten. Het crowdfundingsproject vindt u hier.

======================================

DNA

Het belang van DNA-onderzoek voor de bestudering van de oude wereld: er is – naast teksten, vondsten en vergelijkingen – een vierde venster op de Oudheid geopend.

Daan Nijssens meer persoonlijke visie op hetzelfde onderwerp hier.

En wat van conclusies u mag verwachten: Grieks DNA in Pakistan? (De associatie met Alexander de Grote verdient wat wantrouwen en de datering is verdacht precies.)

En nog wat niet-menselijke DNA: is de landbouw tweemaal ontstaan in het Midden-Oosten?

======================================

OVERIG

Het zal de trouwe lezers van deze nieuwsbrief niet zijn ontgaan dat vrij veel ruimte wordt besteed aan het doorprikken van de overdreven claims waarmee universiteitsmensen hun vondsten hypen (en hun vak beroven van respectabiliteit). Maarten Keulemans schreef een goed stuk over dit probleem, dat breder is dan de oudheidkunde. Welgemeende raad: als je niks te melden hebt, schrijf dan eens géén persbericht.

En verder: de domesticatie van de hond, Punische graven op Malta, een Getisch graf en een ceremonieel platform bij Petra.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In The Empire That Would Not Die: The Paradox of Eastern Roman Survival, 640-740 laat John Haldon zien dat het zeer verwonderlijk is dat het Oost-Romeinse Rijk in de zevende eeuw na Christus wist voort te bestaan.  In de zesde eeuw, onder keizer Justinianus was het de grootste staat in het Mediterrane gebied, maar het werd rond 700 bijna overrompeld door de moslims.

Van de American University in Cairo Press zijn enkele interessante titels in paperback verschenen. Van de bekende Duitse egyptoloog Jan Assman is er From Akhenaten to Moses. Ancient Egypt and Religious Change over de overgang van polytheïsme naar monotheïsme in het oude Egypte. Van de Britse egyptoloog Aidan Dudson is er Poisoned Legacy: The Fall of the Nineteenth Egyptian Dynasty over de burgeroorlog die volgde op de dood van farao Ramses II.

Romeinse politiek in het nieuwe boek van Constantijn-kenner Noel Lenski Constantine and the Cities. Imperial Authority and Civic Politics en in Heart of Rome. Ancient Rome’s Political Culture van historicus Jan Blits. Lenski richt zich op de relatie tussen de keizer en zijn onderdanen en de rol van het opkomende christendom daarin. Blits gaat in op de politieke instituten van de Romeinse Republiek.

Mycenae. From Myth to History gaat over de ontdekking en het opgraven van Mycene, de stad van Agamemnon. Heinrich Schliemann, Michael Ventris en Arthur Evans hebben er opgegraven en in dit boek wordt hun werk beschreven aan de hand van foto’s van de Amerikaanse fotograaf Robert McCabe. Zijn foto’s stammen uit de jaren 50 en 60, dus van voor de tijd van het massatoerisme, en geven een schitterend beeld van deze bijzondere plek.

======================================

DWAASHEID

Ovidius is véél realistisch om te worden gelezen.

======================================

EN TOT SLOT

Wat geef je iemand die alles al heeft? Een spel Mycenopoly natuurlijk!

Toota witharsechwanoo!

======================================

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het vijfde nummer verschijnt tijdens de Olympische Spelen en gaat over de Nemeïsche Spelen, de Isthmische Spelen en de Pythische Spelen. En ook over lokale sportfestivals op Rhodos en in Antiochië.

Tags: ,

1. Inleiding

In Jozua 2:2-7 lezen wij dat Jozua twee spionnen in het geheim naar het gebied rondom Jericho stuurde. Zij moesten het gebied bekijken en vooral observeren hoe sterk de stad Jericho was. De spionnen belandden bij Rachab de hoer en nadat de koning had gehoord dat die nacht twee spionnen van Israël bij haar waren gekomen, gaf hij Rachab het bevel dat zij de twee spionnen moest uitleveren. Rachab, had ondertussen de twee spionnen verborgen en vertelde aan de boodschappers van de koning dat zij niet wist waar deze twee mannen vandaan kwamen en liet in het midden of deze spionnen alweer weg waren.

Om deze mannen te beschermen vertelde Rachab hier niet de waarheid, de vraag die wij ons kunnen stellen is: “Keurde God deze leugen goed”?

Gedurende mijn onderzoek zijn twee hoofdstellingen te lezen namelijk:

  1. God keurde de leugen van Rachab niet goed. Een leugen is zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament altijd en overal een zonde. Het is een leugen die tegen het 9de gebod U zult geen vals getuigenis spreken tegen uw naaste ingaat.
  2. God keurde deze leugen goed. Omdat in dit geval Zijn volk gered werd.

2. Rachab

Rachab komt in het Oude Testament alleen voor in Jozua de hoofdstukken 2 en 6. Zij is de enige vrouw in de Bijbel met deze naam. In het Nieuwe Testament, wordt zij genoemd in Mat. 1:5 het geslachtsregister van Jezus, in Heb. 11:31 als een van de geloofshelden en Jacobus noemt haar in Jak. 2:25.

De naam Rachab heeft de betekenis: Ruim zijn, of wijd zijn (van Beek 1981:45).

In Joz. 2:1 wordt verteld dat Jozua twee verspieders het land Kanaän in stuurde om het land te verkennen. In Jericho gingen zij het huis van van een hoer binnen, wiens naam Rachab was.

2.1. Rachabs beroep

Het woord wat hier voor hoer wordt gebruikt is zona, en betekent ‘hoer’. (Paul2006:OSB). Van Beek zegt over dit woord zona: “Rabbijnse commentatoren hebben het verband gezien met de stam zon, waarvan mazon, spijs, is afgeleid en meenden dat het beroep van Rachab in de eerste plaats die van herbergierster is geweest“. Van Beek en Paul wijzen erop dat Flavius Josephus in zijn boek de Joodse Oudheden schrijft dat de verspieders hun intrek namen in een herberg (van Beek1981:46; Paul2006:OSB). Tevens wijzen beiden ook naar de codex Hammurabi. In deze codex staat geschreven:

Wanneer verdachte personen zich ophouden in de zaak van een herbergierster en zij heeft nagelaten deze mannen vast te houden en aan het paleis over te geven, dan zal deze herbergierster gedood worden” (van Beek1981:46; Paul2006:OSB).

3. De leugen van Rachab

Rachab bevond zich in een niet benijdenswaardige situatie. Om de spionnen te redden moest Rachab liegen tegen de boodschappers van haar koning. In “Was Rahab’s lie a sin”, wordt aangegeven dat meerdere commentatoren aangeven dat in dit geval liegen een zonde van een lagere orde is om zo een grote zonde te voorkomen (Barnes 1995:1).

In de Bijbel zijn een aantal noodleugens bekend, om er een aantal te noemen: In Ex. 1:15-21 wordt beschreven dat de vroedvrouwen van de Hebreeuwse vrouwen een leugen vertelden om de pasgeboren baby’s te redden. Een andere leugen wordt beschreven in 1 Sam. 19:14-17. Michal loog tweemaal tegen haar vader, koning Saul, om David en haarzelf te redden van de dood. Over een andere leugen kunnen wij lezen in 2 Sam. 17:17-21. Ahimaaz en Jonathan, twee mannen van David, worden door een onbekend gebleven vrouw beschermd voor de mannen van Absalom. Zij verstopte de mannen in een put en vertelde de mannen van Absalom een leugen, zodat zij niet gedood werden.

3.1. Visie: God keurde de noodleugen van Rachab af

Een argument dat pleit dat God in principe de noodleugen niet goedkeurt kunnen wij lezen in Ex. 20:16 U zult geen vals getuigenis spreken tegen uw naaste. Deze tekst wordt diverse keren bevestigt door de Bijbel heen, zoals in Ex. 23:1, Lev. 19:11 en in het Nieuwe Testament: Col.3:9 en Ef. 4:25.

In het boek “Oriëntatie in de Christelijke ethiek” wordt beschreven, met betrekking tot de noodleugen dat gehoorzaamheid aan God, in het negende gebod, boven alles gaat (Velema 1990:131). Velema geeft aan dat een noodleugen een botsing is van plichten. Naar mijn interpretatie is, wat Velema bedoeld, dat je beiden gehoorzaam moet zijn (Velema 1990:124).

In het geval van de noodleugen, zoals bijvoorbeeld die van Rachab, dan betekent dit volgens Velema, dat het 9de gebod van kracht blijft (Velema 1990:131). Velema schrijft hierover: Wie hier het gebod niet van kracht acht, ontslaat degene die het gebod in de relatie tot een ander misbruikt ook van schuld.—Het mes snijdt altijd aan twee kanten. Wij willen het gebod laten staan en de botsingen signaleren als gevolg van ongehoorzaamheid van een van de betrokken partijen. De gehoorzaamheid aan God gaat boven alles. Dat God deze gehoorzaamheid vraagt is niet voor tweeërlei uitleg vatbaar (Velema 1990:131).

Deze visie klinkt absoluut en helder maar het lijkt in tegenstelling te zijn met wat de schrijver van de Hebreeënbrief en Jakobus schrijven:

Hebr. 11:31 Door het geloof is Rachab, de hoer, niet omgekomen met de ongehoorzamen, omdat zij de verkenners met vrede had ontvangen.

Jak. 2:25 En is Rachab, de hoer, niet op dezelfde manier uit werken gerechtvaardigd, toen zij de boden heeft ontvangen en langs een andere weg heeft laten weggaan?

Hoewel Velema o.a. Rachab noemt met betrekking tot de noodleugen, geeft hij geen antwoord op de vraag: “Hoe kan God juist iemand rechtvaardig verklaren terwijl deze tegen zijn wil is gegaan” (Velema1990:125).

3.2 Visie: God keurde de leugen van Rachab goed.

De Studiebijbel geeft aan dat hoewel de leugen van Rachab in onze westerse zin een leugen zou zijn, maar naar oosterse opvatting dit niet het geval is, omdat mensenlevens op het spel staat. En daarom ook geen overtreding was van het 9de gebod (Paul 2006:OSB). In het verlengde verwijst de Studiebijbel naar het commentaar van Ex. 1:19. Deze schrijft hier over:

Over het uiten van een ‘noodleugen’ zoals die van Sifra en Pua en later in Israëls geschiedenis die van Rachab (Joz. 2:5; vgl. verder 2 Sam. 17:20) is in de loop van de kerkgeschiedenis heel verschillend gedacht. Sommigen hebben deze handelwijze afgewezen met een beroep op het negende gebod. We lezen echter dat God de vrouwen juist zegent voor hun handelwijze: Hij doet hun wel (vs. 20). Ook Rachab wordt later geprezen voor haar handelwijze (Joz. 6:25; Heb. 11:31; Jak. 2:25). In ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’ stellen zij Gods norm boven die van de overheid. De geboden van God zijn bedoeld tot welzijn van de mens en het volk. Wanneer mensenlevens op het spel staan, is het naar oosterse opvatting geen ‘vals getuigenis’ om die te redden uit de hand van de farao, terwijl een gewone leugen door de Schrift nadrukkelijk wordt afgewezen (bv. Ps. 5:7; Ef. 4:25) (Paul 2006:OSB).

Deze visie maakt een verschil tussen burgerlijke ongehoorzaamheid en gehoorzaamheid aan God. Petrus geeft in Handelingen 5:29 aan dat wij God meer gehoorzaam moeten zijn dan aan mensen. In dit geval gaat het om Gods norm.

Barnes geeft nog aan dat hij het opvallend vindt dat nergens in de Bijbel Rachab’s leugen bekritiseerd wordt. Rachab’s verplichting ging uit naar de God van de Bijbel en naar Zijn volk. En mede daarom is zijn conclusie dat Rachab’s leugen geen zonde was in de ogen van God (Barnes1990:15).

3.3 Conclusie

In beide gevallen staat de genade van God bovenaan. Rachab is gered, door de genade van God. Niet door eigen werken, maar door haar geloof in de Almachtige God.

De visie “God keurde de noodleugen van Rachab af” geeft mij geen antwoorden met betrekking tot de teksten in Heb. 11:31 en Jak. 2:25.

Mede het feit dat beide schrijvers Rachab eren om haar daad, dat zij de spionnen heeft laten vluchten. Dat in geen Bijbelpassage de leugen van Rachab wordt veroordeeld en dat in Ex. 1:19 God de vroedvrouwen zegende om hun levensreddende leugen is mijn conclusie dat God de leugen van Rachab goedkeurde.

Literatuurlijst:

  • Beek, M.A. 1981. Jozua. Prediking van het Oude Testament. Nijkerk: Callenbach
  • Velema, W.H. 1990. Oriëntatie in de christelijke ethiek. Theologie in reformatorische perspectief, deel 1. ’s Gravenhage. Boekencentrum B.V.
  • Barnes, Peter. 1 januari 1995. Was Rahab’s lie a sin. The Reformed theological review. Vol 54, Nr 1, 1-15.
  • Paul, Mart Jan. 2006. De twee verkenners te Jericho (2:1-24). Jozua. Online Studie Bijbel.

Dit artikel is met toestemming overgenomen van George Kayadoe.

Tags: , ,

Psalm 13:6

In onze reeks “Bijbel op Muziek” deze keer Psalm 13:6 welke gezongen wordt door Yonatan Razel. Net als de vorige keren staat onder het videofragment de getranscribeerde Hebreeuwse tekst met daaronder de vertaling. Er zitten veel herhalingen in (die ik niet heb uitgeschreven), dus goed opletten met het lezen en verder veel luisterplezier.

wa’ănî bəḥasədəḵā ḇāṭaḥətî

Ik echter vertrouw op Uw goedertierenheid,

yāḡēl libî bîšû‘āṯeḵā

mijn hart zal zich verheugen in Uw heil,

’āšîrâ laJHWH

ik zal voor de HEERE zingen,

kî ḡāmal ‘ālāy:

omdat Hij goed voor mij geweest is.

Tags: , , ,


Dit is de 130e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief – sinds deze maand met een oplage van meer dan 6000 – is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=========================

ROMEINENFESTIVAL

Deze nieuwsbrief kan niet anders beginnen met reclame voor het Romeinenfestival in Nijmegen, dat komend weekend plaatsvindt op de plek waar het hoort: in Museumpark Orientalis. Dankzij de gereconstrueerde gebouwen kan beter dan ooit worden getoond wie de Romeinen waren. Bovendien kan nu een van de wegen inzichtelijk worden gemaakt waarlangs de antieke cultuur invloed heeft op de onze: religie. De meer seculiere invloed zal aan de orde komen in bijv. de lezingen van Rick Verhagen over Romeins Recht.

Het lezingenprogramma is hier en de rest van het programma vindt u daar – het wordt ontzettend leuk. En dit superfilmpje toont iets van de militaire deelprogramma van het vorige festival.

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

De migratie van de Livius.org-website gaat langzaam verder met Spartacus, Cyrrhus, Nisibis en de vertaalde teksten van drie Griekse prozaschrijvers: Appianus, Herodianus en Philostratus.

Uw redacteur wijdde uit over Alexander de Grote in Pakistan en besteedde in de reeks museumstukken aandacht aan een egel uit Syrië, een knekelkist uit Samarkand en een heel, heel bijzonder fresco.

Het was begin mei Romeinenweek en uw redacteur blogde uitgebreid over de Bataafse Opstand. Andere Romeinse onderwerpen: portretten, speelfilm Agora, tekenaar Peter Connolly, het prachtige Thermenmuseum en de vraag wat het belang van Rome nu eigenlijk is.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat in Londen allerlei interessante houten schrijftabletten zijn opgegraven; op één daarvan staat de naam van Julius Classsicus, een van de leiders van de opstand die de Bataven in 69/70 ontketenden.

======================================

EGYPTE

Daar is Franck  Goddio weer, die oudheden opduikt. En er is dit keer iets heel bijzonders: terwijl we de afgelopen twintig jaar nog nooit ook maar één foto zagen waaruit bleek dat de vondsten onder water werden ingemeten, is er nu warempel wél een foto waarop iets is te zien dat lijkt op archeologie.

De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass, die u in deze nieuwsbrief al een tijdje had gemist, discussieerde mee over de verborgen ruimtes achter het graf van Toetanchamon. Mogelijke conclusie: er is niks.

En verder: Qubbet el-Hawa, Edfu, Hatshepsut, de Nilometer van Thmuis, toverspreuken en een babymummie.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De identificatie van de antieke stad Idu in het noordoosten van het huidige Irak.

’s Werelds oudste consumentenklacht – en die manier om het nieuws te brengen is niet eens overdreven.

Hype voor de Luwiërs, die een vergeten staat zouden hebben gehad. Venijn in de staart van het artikel.

En verder: de piramide van Unas, Gaza, tatoeages en Matariya.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

De zogenaamde Islamitische Staat blies een door koning Sanherib gebouwde stadspoort in Nineve op. Hier is zelfs geen religieuze verklaring voor te verzinnen – dit is pure vernielzucht. Het aan te duiden als het werk van Vandalen zou beledigend zijn voor een antiek volk.

Misschien is de grootste schade die de zogenaamde Islamitische Staat heeft toegebracht wel dat ze alle aandacht vestigde op noordelijk Irak en oostelijk Syrië. De plunderingen in Libië en Egypte zijn daardoor uit het zicht verloren, terwijl we juist daarvan een sterk vermoeden hebben dat die op de westerse markt zijn gekomen en hadden kunnen worden opgespoord. Een artikel in de National Geographic biedt balans.

Niet in een link te vatten – het nieuws circuleerde alleen via Twitter – is het nieuws dat na de bevrijding van Palmyra, de Russische machtsovername en het propagandagedoe is geplunderd door de troepen van Assad.

Cynisch bericht over Libië: er is minder gevaar voor de oudheden dan in Syrië. Dat klopt: het waardevolste materiaal is namelijk al in de zomer van 2014 geplunderd of vernietigd (meer).

In Italië worden vluchtelingen opgeleid om, eenmaal terug, oudheden te beschermen.

En voor het eerst nieuws over het klooster van Simeon de Styliet – en geen nieuws was dit keer geen goed nieuws.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Geestig: Plato’s Grot in claymotion.

Speelden vulkaanuitbarstingen en een klimaat-“dip” in de derde eeuw v.Chr. een rol bij de neergang van Ptolemaïsch Egypte?

Leuk berichtje over een antieke oven in Kornos die opnieuw wordt gebruikt.

Dat wil iedereen wel onder zijn bed vinden: een gouden krans.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar het bericht dat het graf van Aristoteles zou zijn ontdekt. Er is helaas niets meer gevonden dan een monumentje op een opvallende plek, dat van alles kan zijn. Zoals altijd zetten professionele oudheidkundigen het vak voor schut bij iedereen die kan lezen – want het wordt gezien.

En verder is er weer een aflevering in de Elgin-soap.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

De Britse TV-kok Floyd heeft iets te melden over Romeins koken.

Leuk artikel over de Thesaurus Linguae Latinae, inclusief het standaardgrapje over de N.

In de stad zelf: een Romeinse kazerne ligt in de weg van de nieuwe metrolijn.

En verder: vrouwenrechten, de gemiddelde levensduurverwachting, spelregels voor een paardenrace, Aspendus, Jerash, Napels, Sagalassos, Trogir.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Om blij van te worden: een meisje van acht uit Ieper vindt een beeldje van Venus.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Bath, Exeter, Gloucester, Londen, gezichtsreconstructie van iemand met “zwarte” gelaatstrekken en een loodbaar uit Somerset.

En verder: Bronstijdvondsten in Aalst, de Corbulogracht en Roeselare.

======================================

ISRAËL

Hoe lang was Goliat?

Gedoe in Jeruzalem is geen nieuws. Deze maand ruzie om de vermoedelijke plek van de Burcht Antonia.

En verder: een laatantiek wrak.

======================================

OVERIG

Interessant artikel over de grote mobiliteit van vrouwen in de Wikkeldraadcultuur, de vroegste Indo-Europeanen in Centraal Europa.

Interessant DNA-onderzoek in Karthago (commentaar) en minstens even interessante DNA-informatie over dromedarissen.

Is Rhapta geïdentificeerd, de grote haven in oostelijk Afrika die zo’n belangrijke rol speelde in de handel over de Indische Oceaan?

En verder: wierookbranders, een kurgan-achtig graf bij Istanbul.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Jan Bloemendal presenteerde onlangs zijn boek Latijn. Cultuurgeschiedenis van een wereldtaal bij de Athenaeumboekhandel, een allesomvattende studie over de taal met veel aandacht voor het christelijk latijn en het Neolatijn. Ook verschenen vertalingen van Plinius de Jongere door Vincent Hunink: De Vesuvius in Vlammen. Brieven aan Tacitus. en van Vergilius’ Georgica Boek 4 over bijen (Marguerite Prakke) onder de titel Vergilius’ Bijentuin.

Er is een grote tentoonstelling over keizer Nero in drie musea in het Duitse Trier: Nero: Kaiser, Künstler und Tyrann. Alle aspecten van zijn leven en heerschappij komen aan de orde: “Vom jungen hoffnungsvollen Thronanwärter bis zum verhassten Tyrannen und dem Selbstmord in politisch auswegloser Situation”. Het begeleidende boek bevat essays door gerenommeerde Duitse oudhistorici en archeologen en veel beeldmateriaal.

Nog meer interessante tentoonstellingen in het British Museum te Londen. Sunken Cities. Egypt’s Lost Worlds (catalogus) over de overblijfselen van Ptolemeische steden in de Middellandse Zee en Sicily. Culture and Conquest (catalogus) over de geschiedenis en archeologie van Sicilië. In het Metropolitan Museum of Art in New York is een tentoonstelling over Pergamon: Pergamon  and the Hellenistic Kingdoms of the Ancient World (catalogus).

======================================

DWAASHEID

Twee Texanen veegden de oude theorie af dat een gedicht van Sapfo astronomisch viel te dateren, Uw redacteur maakte zich boos.

======================================

INTERNET

Kijk, zo presenteer je de Oudheid: het Pergamonaltaar in 3D en in groot detail.

======================================

EN TOT SLOT

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen vierde nummer is gewijd aan het ontstaan van de Egyptische cultuur en het derde nummer, dat over Pergamon, kreeg een lyrische recensie in het NRC Handelsblad.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Het is al weer een tijdje dat we een muzikaal nummer hebben behandeld, daarom een Bijbeltekst uit Genesis afgewisseld door een Psalm en gezongen door Ofir Ben Shitrit. In sommige Nederlandse vertalingen zijn de verzen in Genesis 32 een tekst verschoven.

Net als de vorige keren staat onder het videofragment de getranscribeerde Hebreeuwse tekst met daaronder de vertaling. Er zitten veel herhalingen in, dus goed opletten met het lezen en verder veel luisterplezier.

Vers: (4x)

קָטֹ֜נְתִּי מִכֹּ֤ל הַחֲסָדִים֙
וּמִכָּל־הָ֣אֱמֶ֔ת
אֲשֶׁ֥ר עָשִׂ֖יתָ אֶת־עַבְדֶּ֑ךָ

Katonti mikol hachasadim
umikol ha’emet
asher asita et avdecha

Ik ben het niet waard al uw goedertierenheid
en al de trouw
die U Uw dienaar bewezen hebt.

Koor: (2x)

כִּ֣י בְמַקְלִ֗י
עָבַ֙רְתִּי֙ אֶת־הַיַּרְדֵּ֣ן
וְעַתָּ֥ה הָיִ֖יתִי לִשְׁנֵ֥י מַחֲנֹֽות

Ki vemakli
avarti et hayarden
ata hayiti lishnei machanot

הַצִּילֵ֥נִי נָ֛א

Hatzileni na
hatzileni na
hatzileni na

Want, met mijn staf
ben ik deze Jordaan overgestoken
en nu ben ik tot twee kampen uitgegroeid!

Red mij nu toch
Red mij nu toch
Red mij nu toch

Vers: (2x)

כִּֽי־חַ֭סְדְּךָ גָּדֹ֣ול עָלָ֑י
וְהִצַּ֥לְתָּ נַ֝פְשִׁ֗י
שְּׁאֹ֥ול תַּחְתִּיָּֽה׃

Ki chasdecha gadol alai
Ki chasdecha gadol alai
vehitzalta nafshi
vehitzalta nafshi
mish’ol tach’teiha

Want Uw goedertierenheid is groot over mij,
Want Uw goedertierenheid is groot over mij,
U hebt ontrukt mijn ziel
U hebt ontrukt mijn ziel
uit de diepten van het dodenrijk.

Koor: (2x)

כִּ֣י בְמַקְלִ֗י
עָבַ֙רְתִּי֙ אֶת־הַיַּרְדֵּ֣ן
וְעַתָּ֥ה הָיִ֖יתִי לִשְׁנֵ֥י מַחֲנֹֽות

Ki vemakli
avarti et hayarden
ata hayiti lishnei machanot

הַצִּילֵ֥נִי נָ֛א

Hatzileni na
hatzileni na
hatzileni na

Want, met mijn staf
ben ik deze Jordaan overgestoken
en nu ben ik tot twee kampen uitgegroeid!

Red mij nu toch
Red mij nu toch
Red mij nu toch

קָטֹ֜נְתִּי מִכֹּ֤ל הַחֲסָדִים֙
וּמִכָּל־הָ֣אֱמֶ֔ת
הָ֣אֱמֶ֔ת

Katonti mikol hachasadim
umikol ha’emet
Ha’emet…

Ik ben het niet waard al uw goedertierenheid
en al de trouw
De trouw…

Tags: , , , ,

Dit is de 129e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

===========================

ROMEINENWEEK

Het is Romeinenweek! Het programma met 369 activiteiten vindt u hier, variërend van wandeltochten en filmvoorstellingen via workshops en exposities tot boekenmarkten en presentaties. Het zou te ver gaan alles te noemen, maar dit arrangement – in één dag het Thermenmuseum, Aken, de Romeinse Katakomben in Valkenburg en Tongeren – leek uw redacteur het leukst om zelf bij aan te schuiven.

Uw redacteur doet aan de Romeineweek mee op zijn blog met deze week een feuilleton over de Bataafse Opstand, boeksignalementen (zoals van dit toffe boek dat u hier bestelt) en een reeks over de geschiedenis van christenen en niet-christenen in het Romeinse Rijk, die, als je er iets dieper op ingaat, heel anders in elkaar steekt dan vaak wordt beweerd: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 en twee aanvullende stukjes 8 en 9.

Verder nog twee Romeinse museumstukken: een Fayyumportret en een grafsteen met daarop een kat. En verder nog een stukje over Alexander de Grote in Oezbekistan – want het kan niet altijd Romeins zijn.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek verwijst uw redacteur voor één keer schaamteloos naar een stukje dat hij zelf schreef op nieuwssite Sargasso: acht à negen Romeinse portretten.

======================================

EGYPTE

De zuidgrens van Egypte werd, vanaf de Perzische tijd, bewaakt door een garnizoen van soldaten die werden gerekruteerd in Judea. Niemand heeft dat ooit betwijfeld, maar als er op een hellenistisch monument in die contreien een zespuntige ster wordt ontdekt, zijn de rapen gaar.

En verder: Luxor, Aswan, en Egyptische demonen. En uiteraard het maandelijkse gesleep met mummies.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een nieuwe Urartese opgraving (met een foto van een inscriptie die sterk lijkt op een inschrift uit Van).

De verdraaid aardige website van Daan Nijssen heeft een stuk over Touraj Daryaee.

En verder: pottenbakkersovens in Yalda, Hittitische leeuwen in Sorgun, Assyrische grafrituelen.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Het zal niemand zijn ontgaan dat Palmyra werd bevrijd/heroverd/bezet door de troepen van Assad, die er wel propagandistisch raad mee wist. Foto’s. De mijnen zijn geruimd. UNESCO onderzocht de schade , die vooral in het museum aanzienlijk is, en er zijn wat plannen voor restauraties (en dat is dus weer leuk voor Assad). Ondertussen gaan de verwoestingen verder met bijvoorbeeld twee stadspoorten in Nineve.

Zoals u weet: voor elke dief is er een heler. De problemen worden aangewakkerd doordat mensen gestolen goederen afnemen. En dat valt niet te vergoelijken: voor elk gestolen artikel dat op de tafel van een wetenschapper belandt, gaan er méér verloren.

Degenen die opmerken dat ISIS niet als enige profiteert en dat er grote verschillen lijken te zijn tussen de waarde van wat zoek is en de inkomsten, – kortom: mensen die belangrijke kanttekeningen plaatsen – worden vaak bekritiseerd. Een reactie.

In het kader symboolpolitiek: wetgeving en een boog op Trafalqar Square. Uw redacteur heeft zijn twijfels.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

In Athene is een interessant vloektablet gevonden.

Even verderop: tachtig skeletten van mensen die zijn geëxecuteerd. De macabere vondst wordt in verband gebracht met de mislukte coup van Kylon.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

De gaafste Romeinse vondst van de maand: een Romeins scheepswrak in de Rode Zee. Wéér bewijs voor de intensieve handel met India, waarvan langzamerhand duidelijk wordt dat die het batig slot vormde op de Romeinse jaarrekening. (Zie ook de boekenrubriek hieronder.)

Een enorme schat van Romeinse munten in Spanje. De NU.nl had blijkbaar redactieborrel en plaatste er maar een bijgeknipte foto bij van de Schat van Echt. (Uw redacteur verwacht dat NU.nl koning Willem-Alexander voortaan afbeeldt met een portret van Willem I.) Voor accuratere foto’s gaat u naar een Spaanse website met Engelse teksten.

Het graf van een Etruskische aristocrate.

Het groeiende bewijs dat de oude wereld in de zesde eeuw zwaar te lijden had van de gevolgen van vulkaanuitbarstingen en daarmee in feite ten onder ging. De Karolingen en de islam vulden het vacuüm.

In de stad zelf: de joodse catacomben zijn open voor het publiek.

En verder: Filadelfia, Sofia, een skeletmozaïek in Antiochië, een ietwat saaie muur in het Bulgaarse Ruse (maar wel een heel hoge), vraagtekens bij de restauratiewerkzaamheden in Pompeii, graven in Akkale (prachtfoto), en Kütahya, een Merovingische baby in Chartres.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Een interessant stuk over veenlijken.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: de Romeinse invasie van Caledonië, de Romeinse weg van Lanchester naar Hadrian’s Wall, Bath, een villa in Wiltshire en een Angelsaksisch graf.

En verder: Carnuntum, handel op de Rijn, Heerlen en de Nationale Onderzoeksagenda voor de Nederlandse archeologie.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: aanwijzingen dat er verschillende schrijvers in één nederzetting woonden, bewijzen een vrij algemene geletterdheid.  Dat is heel interessant en het bewijst dat is voldaan aan een belangrijke voorwaarde om de Bijbel te gaan schrijven, maar het bewijst dus niet dat dit ook feitelijk is gebeurd. De redenatiefout staat bekend als secundum quid en dat kan iedereen herkennen die op de middelbare school het  leerhuis heeft doorlopen. Het zijn dit soort berichten waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen – nou ja, bij iedereen dan die het leerhuis doorliep.

De Kasteel van Amstel-prijs had overigens ook kunnen gaan naar het bericht dat er glas-industrie was aan de voet van de berg Karmel. Het belangrijkste productiecentrum, Tyrus, lag om de hoek en onze bronnen noemen dat de industrie zich daarvandaan zuidwaarts uitstrekte. Nieuwswaarde: nul.

In de Gaza-strook dreigt de ruïne van een Byzantijnse kerk te worden verwoest.

In het kader van de Romeinenweek: het Tiende Legioen Fretensis (u weet wel, Masada) en Paulus’ geestelijke wapenrusting.

Een nieuwe lente, nieuwe aandacht voor het gebeente van Antigonos II, de door Marcus Antonius gedode laatste koning van Juda uit het Hasmonese huis. Het kán kloppen, maar dat hoeven we niet elk jaar opnieuw toegeschreeuwd te krijgen.

En verder: een amulet van Toetmozes III in Jeruzalem en een scarabee uit Dor, voortgezette opgravingen in Huqoq en Magdala, fresco’s in Muǧla.

En o ja, het was Pesach. Het voorspelbare stukje over de Uittocht is dit jaar hier.

======================================

OVERIG

Om helemaal blij te worden: wat leuke conclusies van het DNA-onderzoek. De helft van de Europese bevolking zou afstammen van één man, die leefde in de Bronstijd. Het komt niet helemaal als een verrassing: vorig jaar stamde tweederde van de Europeanen nog af van een handvol mannen in de Bronstijd.

De sociale context van geletterdheid: klinkt als jargon, is ook jargon, maar kan desondanks interessant worden.

Het bericht die je wist dat zou komen: het gebruik van virtual reality om ruïnes te tonen in hun oorspronkelijke staat.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In Moving Romans. Migration to Rome in the Principate gaat de Leidse oud-historicus Rens Tacoma in op het fenomeen van migratie in de Romeinse wereld. Vrijwillige en gedwongen verhuizingen waren aan de orde van de dag in het migrantenstad Rome. Het boek is tijdelijk te koop voor een speciale prijs: 59,95, in plaats van 102,95.

De Grens van het Romeinse Rijk. De Limes in Gelderland door Paul van der Heijden is een reconstructie van de Romeinse aanwezigheid in wat nu de provincie Gelderland is. Er is weinig bewaard gebleven in dit gebied, maar dit boek laat zien dat het onderzoek desondanks de moeite waard is. Van dezelfde auteur is er Romeinse wegen in Nederland.

Dat de ideeën van antieke auteurs nu nog steeds van waarde zijn laat Princeton University Press zien in de reeks met teksten van Cicero in de hoofdrol. Zojuist verschenen is het deel How to Grow Old. Ancient Wisdom for the Second Half of Life, over hoe je fatsoenlijk oud kunt worden. Eerder verschenen How to Run a Country. An Ancient Guide for Modern Leaders en How to Win an Election. An Ancient Guide for Modern Politicians.

Twee recente vertalingen: Mary Beard maakte een mooi en allesomvattend boek over Rome tussen haar stichting tot het hoogtepunt in de 2e en 3e eeuw: SPQR. Een geschiedenis van het Romeinse Rijk. Adrian Goldsworthy schreef een nieuwe biografie van keizer Augustus: Augustus. Van Revolutionair tot Keizer van Rome.

Rethinking Classical Roman-Indian trade. Political Economy of Eastern Mediterranean Exchange Relations van de Indiase Historicus Rajan Gurukkal gaat over de handelsrelaties tussen de Romeinen en de volkeren van het Indiase subcontinent en is een vooralsnog weinig behandeld thema.

======================================

DWAASHEID

Er was bizar nieuws dat aan de hand van antieke mest was vastgesteld welke route Hannibal over de Alpen nam. Uw redacteur zag het met groeiende verbijstering aan.

======================================

EN TOT SLOT

Zes mythes over Zeus.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het binnenkort verschijnende verde nummer zal zijn gewijd aan Egypte vóór de piramiden.

Toota witharsechwanoo!

Tags: ,

Het Jeruzalem Bijbel Centrum en AMI The Jerusalem Center for Biblical Studies & Research organiseren van 28 augustus tot 4 september 2016 een vakantie in Nederland, waarbij iedere dag diverse historische Joodse plekken in Amsterdam en andere steden zoals Haarlem en Elburg worden bezocht.

Men overnacht in het schitterende in het schitterende conferentiecentrum “Het Brandpunt” in Doorn en men zal overdag onder andere de Portugese Synagoge, de Hollandse Schouwburg, het Joods Historisch Museum en vele ander mooie plekken bezoeken.

De kosten variëren van 800 tot 850 euro.

Voor meer informatie en een volledig overzicht zie de uitgebreide folder.

Tags:

In 2017 wordt het begin van de Reformatie 500 jaar geleden groots gevierd. In dat kader heeft de Joodse gemeenschap aan de PKN gevraagd of zij ter gelegenheid van deze herdenking excuus wil aanbieden voor de vreselijke woorden die Luther aan tegen het einde van zijn leven zei over de Joden. Nu is dat ook gebeurd en te lezen in de verschillende media.

Op zich lijkt dit een goed gebaar, want vooral in zijn boek “De Joden en hun leugens“, maakte Luther het behoorlijk gortig en hoewel Luthers antisemitisme door theologen altijd is gebagatelliseerd, toont R. Süss aan dat diens aversie tegen de Joden een structureel karakter draagt en reeds aantoonbaar is in zijn vroegste geschriften. Het is om die reden dan ook goed dat de PKN afstand neemt van Luther’s stellingen.

Toch blijf ik met een dubbel gevoel zitten, want was het niet dezelfde PKN die vorig jaar nog openlijk afstand heeft genomen van de band met Israël? Met andere woorden, Jezus was misschien een Jood maar heeft verder niets met Israël te maken? Waarom ondersteunen en omhelzen ze nog steeds antisemitische groeperingen als Sabeel?

Zou het niet veel logischer zijn om eerst afstand te doen van hun eigen antisemitische gevoelens en daar openlijk afstand van te doen, dan van 500 jaar oude uitspraken?

Verdere bronnen:

Tags: ,

« Older entries