Dit is de 129e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

===========================

ROMEINENWEEK

Het is Romeinenweek! Het programma met 369 activiteiten vindt u hier, variërend van wandeltochten en filmvoorstellingen via workshops en exposities tot boekenmarkten en presentaties. Het zou te ver gaan alles te noemen, maar dit arrangement – in één dag het Thermenmuseum, Aken, de Romeinse Katakomben in Valkenburg en Tongeren – leek uw redacteur het leukst om zelf bij aan te schuiven.

Uw redacteur doet aan de Romeineweek mee op zijn blog met deze week een feuilleton over de Bataafse Opstand, boeksignalementen (zoals van dit toffe boek dat u hier bestelt) en een reeks over de geschiedenis van christenen en niet-christenen in het Romeinse Rijk, die, als je er iets dieper op ingaat, heel anders in elkaar steekt dan vaak wordt beweerd: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 en twee aanvullende stukjes 8 en 9.

Verder nog twee Romeinse museumstukken: een Fayyumportret en een grafsteen met daarop een kat. En verder nog een stukje over Alexander de Grote in Oezbekistan – want het kan niet altijd Romeins zijn.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek verwijst uw redacteur voor één keer schaamteloos naar een stukje dat hij zelf schreef op nieuwssite Sargasso: acht à negen Romeinse portretten.

======================================

EGYPTE

De zuidgrens van Egypte werd, vanaf de Perzische tijd, bewaakt door een garnizoen van soldaten die werden gerekruteerd in Judea. Niemand heeft dat ooit betwijfeld, maar als er op een hellenistisch monument in die contreien een zespuntige ster wordt ontdekt, zijn de rapen gaar.

En verder: Luxor, Aswan, en Egyptische demonen. En uiteraard het maandelijkse gesleep met mummies.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een nieuwe Urartese opgraving (met een foto van een inscriptie die sterk lijkt op een inschrift uit Van).

De verdraaid aardige website van Daan Nijssen heeft een stuk over Touraj Daryaee.

En verder: pottenbakkersovens in Yalda, Hittitische leeuwen in Sorgun, Assyrische grafrituelen.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Het zal niemand zijn ontgaan dat Palmyra werd bevrijd/heroverd/bezet door de troepen van Assad, die er wel propagandistisch raad mee wist. Foto’s. De mijnen zijn geruimd. UNESCO onderzocht de schade , die vooral in het museum aanzienlijk is, en er zijn wat plannen voor restauraties (en dat is dus weer leuk voor Assad). Ondertussen gaan de verwoestingen verder met bijvoorbeeld twee stadspoorten in Nineve.

Zoals u weet: voor elke dief is er een heler. De problemen worden aangewakkerd doordat mensen gestolen goederen afnemen. En dat valt niet te vergoelijken: voor elk gestolen artikel dat op de tafel van een wetenschapper belandt, gaan er méér verloren.

Degenen die opmerken dat ISIS niet als enige profiteert en dat er grote verschillen lijken te zijn tussen de waarde van wat zoek is en de inkomsten, – kortom: mensen die belangrijke kanttekeningen plaatsen – worden vaak bekritiseerd. Een reactie.

In het kader symboolpolitiek: wetgeving en een boog op Trafalqar Square. Uw redacteur heeft zijn twijfels.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

In Athene is een interessant vloektablet gevonden.

Even verderop: tachtig skeletten van mensen die zijn geëxecuteerd. De macabere vondst wordt in verband gebracht met de mislukte coup van Kylon.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

De gaafste Romeinse vondst van de maand: een Romeins scheepswrak in de Rode Zee. Wéér bewijs voor de intensieve handel met India, waarvan langzamerhand duidelijk wordt dat die het batig slot vormde op de Romeinse jaarrekening. (Zie ook de boekenrubriek hieronder.)

Een enorme schat van Romeinse munten in Spanje. De NU.nl had blijkbaar redactieborrel en plaatste er maar een bijgeknipte foto bij van de Schat van Echt. (Uw redacteur verwacht dat NU.nl koning Willem-Alexander voortaan afbeeldt met een portret van Willem I.) Voor accuratere foto’s gaat u naar een Spaanse website met Engelse teksten.

Het graf van een Etruskische aristocrate.

Het groeiende bewijs dat de oude wereld in de zesde eeuw zwaar te lijden had van de gevolgen van vulkaanuitbarstingen en daarmee in feite ten onder ging. De Karolingen en de islam vulden het vacuüm.

In de stad zelf: de joodse catacomben zijn open voor het publiek.

En verder: Filadelfia, Sofia, een skeletmozaïek in Antiochië, een ietwat saaie muur in het Bulgaarse Ruse (maar wel een heel hoge), vraagtekens bij de restauratiewerkzaamheden in Pompeii, graven in Akkale (prachtfoto), en Kütahya, een Merovingische baby in Chartres.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Een interessant stuk over veenlijken.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: de Romeinse invasie van Caledonië, de Romeinse weg van Lanchester naar Hadrian’s Wall, Bath, een villa in Wiltshire en een Angelsaksisch graf.

En verder: Carnuntum, handel op de Rijn, Heerlen en de Nationale Onderzoeksagenda voor de Nederlandse archeologie.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: aanwijzingen dat er verschillende schrijvers in één nederzetting woonden, bewijzen een vrij algemene geletterdheid.  Dat is heel interessant en het bewijst dat is voldaan aan een belangrijke voorwaarde om de Bijbel te gaan schrijven, maar het bewijst dus niet dat dit ook feitelijk is gebeurd. De redenatiefout staat bekend als secundum quid en dat kan iedereen herkennen die op de middelbare school het  leerhuis heeft doorlopen. Het zijn dit soort berichten waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen – nou ja, bij iedereen dan die het leerhuis doorliep.

De Kasteel van Amstel-prijs had overigens ook kunnen gaan naar het bericht dat er glas-industrie was aan de voet van de berg Karmel. Het belangrijkste productiecentrum, Tyrus, lag om de hoek en onze bronnen noemen dat de industrie zich daarvandaan zuidwaarts uitstrekte. Nieuwswaarde: nul.

In de Gaza-strook dreigt de ruïne van een Byzantijnse kerk te worden verwoest.

In het kader van de Romeinenweek: het Tiende Legioen Fretensis (u weet wel, Masada) en Paulus’ geestelijke wapenrusting.

Een nieuwe lente, nieuwe aandacht voor het gebeente van Antigonos II, de door Marcus Antonius gedode laatste koning van Juda uit het Hasmonese huis. Het kán kloppen, maar dat hoeven we niet elk jaar opnieuw toegeschreeuwd te krijgen.

En verder: een amulet van Toetmozes III in Jeruzalem en een scarabee uit Dor, voortgezette opgravingen in Huqoq en Magdala, fresco’s in Muǧla.

En o ja, het was Pesach. Het voorspelbare stukje over de Uittocht is dit jaar hier.

======================================

OVERIG

Om helemaal blij te worden: wat leuke conclusies van het DNA-onderzoek. De helft van de Europese bevolking zou afstammen van één man, die leefde in de Bronstijd. Het komt niet helemaal als een verrassing: vorig jaar stamde tweederde van de Europeanen nog af van een handvol mannen in de Bronstijd.

De sociale context van geletterdheid: klinkt als jargon, is ook jargon, maar kan desondanks interessant worden.

Het bericht die je wist dat zou komen: het gebruik van virtual reality om ruïnes te tonen in hun oorspronkelijke staat.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In Moving Romans. Migration to Rome in the Principate gaat de Leidse oud-historicus Rens Tacoma in op het fenomeen van migratie in de Romeinse wereld. Vrijwillige en gedwongen verhuizingen waren aan de orde van de dag in het migrantenstad Rome. Het boek is tijdelijk te koop voor een speciale prijs: 59,95, in plaats van 102,95.

De Grens van het Romeinse Rijk. De Limes in Gelderland door Paul van der Heijden is een reconstructie van de Romeinse aanwezigheid in wat nu de provincie Gelderland is. Er is weinig bewaard gebleven in dit gebied, maar dit boek laat zien dat het onderzoek desondanks de moeite waard is. Van dezelfde auteur is er Romeinse wegen in Nederland.

Dat de ideeën van antieke auteurs nu nog steeds van waarde zijn laat Princeton University Press zien in de reeks met teksten van Cicero in de hoofdrol. Zojuist verschenen is het deel How to Grow Old. Ancient Wisdom for the Second Half of Life, over hoe je fatsoenlijk oud kunt worden. Eerder verschenen How to Run a Country. An Ancient Guide for Modern Leaders en How to Win an Election. An Ancient Guide for Modern Politicians.

Twee recente vertalingen: Mary Beard maakte een mooi en allesomvattend boek over Rome tussen haar stichting tot het hoogtepunt in de 2e en 3e eeuw: SPQR. Een geschiedenis van het Romeinse Rijk. Adrian Goldsworthy schreef een nieuwe biografie van keizer Augustus: Augustus. Van Revolutionair tot Keizer van Rome.

Rethinking Classical Roman-Indian trade. Political Economy of Eastern Mediterranean Exchange Relations van de Indiase Historicus Rajan Gurukkal gaat over de handelsrelaties tussen de Romeinen en de volkeren van het Indiase subcontinent en is een vooralsnog weinig behandeld thema.

======================================

DWAASHEID

Er was bizar nieuws dat aan de hand van antieke mest was vastgesteld welke route Hannibal over de Alpen nam. Uw redacteur zag het met groeiende verbijstering aan.

======================================

EN TOT SLOT

Zes mythes over Zeus.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het binnenkort verschijnende verde nummer zal zijn gewijd aan Egypte vóór de piramiden.

Toota witharsechwanoo!

Tags: ,

Het Jeruzalem Bijbel Centrum en AMI The Jerusalem Center for Biblical Studies & Research organiseren van 28 augustus tot 4 september 2016 een vakantie in Nederland, waarbij iedere dag diverse historische Joodse plekken in Amsterdam en andere steden zoals Haarlem en Elburg worden bezocht.

Men overnacht in het schitterende in het schitterende conferentiecentrum “Het Brandpunt” in Doorn en men zal overdag onder andere de Portugese Synagoge, de Hollandse Schouwburg, het Joods Historisch Museum en vele ander mooie plekken bezoeken.

De kosten variëren van 800 tot 850 euro.

Voor meer informatie en een volledig overzicht zie de uitgebreide folder.

Tags:

In 2017 wordt het begin van de Reformatie 500 jaar geleden groots gevierd. In dat kader heeft de Joodse gemeenschap aan de PKN gevraagd of zij ter gelegenheid van deze herdenking excuus wil aanbieden voor de vreselijke woorden die Luther aan tegen het einde van zijn leven zei over de Joden. Nu is dat ook gebeurd en te lezen in de verschillende media.

Op zich lijkt dit een goed gebaar, want vooral in zijn boek “De Joden en hun leugens“, maakte Luther het behoorlijk gortig en hoewel Luthers antisemitisme door theologen altijd is gebagatelliseerd, toont R. Süss aan dat diens aversie tegen de Joden een structureel karakter draagt en reeds aantoonbaar is in zijn vroegste geschriften. Het is om die reden dan ook goed dat de PKN afstand neemt van Luther’s stellingen.

Toch blijf ik met een dubbel gevoel zitten, want was het niet dezelfde PKN die vorig jaar nog openlijk afstand heeft genomen van de band met Israël? Met andere woorden, Jezus was misschien een Jood maar heeft verder niets met Israël te maken? Waarom ondersteunen en omhelzen ze nog steeds antisemitische groeperingen als Sabeel?

Zou het niet veel logischer zijn om eerst afstand te doen van hun eigen antisemitische gevoelens en daar openlijk afstand van te doen, dan van 500 jaar oude uitspraken?

Verdere bronnen:

Tags: ,

In de Bijbel komen heel veel namen voor van personen, plaatsen en landen. Vooral geslachtsregisters zijn soms een ware struikelblok als je die moet voorlezen. Nu bestaat er voor de Hebreeuwse benamingen gelukkig een eenvoudige regel. De klemtoon is bijna altijd op de laatste lettergreep, dus Tel Aviv spreek je uit als Tel Aviev en Bathseba spreek je uit als Bathsheba. Niet alleen de Joden spreken het zo uit, het is ook een algemeen geaccepteerde consensus in de theologische/Hebreeuwse wetenschappen.

Weinig reden dus voor verwarring, ware het niet dat het NBG in al haar wijsheid heeft besloten om daar verandering in te brengen. Want zij hebben in samenwerking met Meertens Instituut nu op hun website een “klemtoonadvies” geplaatst. Je zou verwachten dat ze de wetenschappelijke notatie zouden volgen, ervoor zouden zorgen dat het lezerspubliek geleerd zou worden wat de correcte uitspraak is. Echter tot grote verbazing, hun “Uitgangspunt in het advies was de praktijk” en slechts in een aantal gevallen is “gekozen voor de uitspraakpraktijk onder geleerden en bijbelwetenschappers“. Met andere woorden, hun consensus is niet wetenschappelijk maar gebaseerd hoe niet deskundigen menen dat een naam uitgesproken moet worden.

Het is te betreuren dat hiervoor is gekozen, weliswaar blijft het een advies, maar dit advies zal ervoor zorgen dat meer en meer Bijbelse namen verkeerd worden uitgesproken. Uit eerste reacties bleek dat de teleurstelling groot was “Dat is volgens NBG echter geen handige norm, want ze hebben meegewerkt aan ‘uitgebreid onderzoek’ om een alternatieve willekeurige norm te stellen, en stellen die ook” of “Daarom kan ik het niet anders verstaan dan als discriminatie van Joden, met een heidens ‘beter weten’ masker ervoor” (Bron: FB).

Tags:

Dit is de 128de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Gestaag werken we verder aan het overzetten van de Livius.org-website van de oude naar de nieuwe stijl. Enkele recente aanpassingen zijn Mérida, Mainz (nog niet af), Ptolemaios I Soter, Filippos II van Macedonië, de Peloponnesische Oorlog, Herodotos en Livius.

In onze reeks museumstukken: de antieke muurkroon, het Perzische hofritueel, een Romeinse muurschildering, een Hefaistion, een faience-flesje en de Armeense godin Anahit.

En verder op de blog van uw redacteur: alles wat u altijd al wilde weten over Velleius Paterculus maar te verlegen was om te vragen, de dood van Marcus Aurelius (1, 2, 3, 4), hoe de grondslagen van ons geschiedbeeld werden gelegd door Turgot/Condorcet, Montelius en Childe (en een kanttekening).

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat in een graf in Noorwegen glazen kralen zijn gevonden die zijn vervaardigd in het atelier van de glasmaker van Toetanchamon.

======================================

EGYPTE

We wisten dat Ramses III was vermoord en dat blijkt nu door meer dan één moordenaar te zijn gedaan.

En verder:  Aswan, meer nieuws over het schip uit Abusir, Gebel es-Sisila, Thebe, Tel al-Tabla, restauratieperikelen en een samenvatting van het nieuws over de kamers in het graf van Toetanchamon.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Hoe klonk het Gilgamesj-epos? Nou, zo.

Pamukkale – in de klassieke tijd bekend als Hierapolis – blijkt aanzienlijk ouder te zijn: vondsten uit de IJzertijd.

En verder: een Achaimenidische schaal (met een even klein als intrigerende foto), Koya, een muur in Jordanië, Palmyra (zomaar leuk), Ur en Uruk.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Het kan niemand zijn ontgaan dat, terwijl men in Irak verder plunderde, Palmyra in Syrië werd bevrijd. Foto’s. Ongeveer 80% van de ruïnes zou onaangetast zijn gebleven; over de plundering van de omgeving zijn geen cijfers bekend. Desondanks een poging de schade in kaart te brengen. Herbouw is aangekondigd en dus willen zowel de Britten als de Russen het contract verwerven om Palmyra te herbouwen.

En zoals u weet begon het plunderen in Egypte. “Space archaeologists” zouden de schade inventariseren – dat wil zeggen op satellietbeelden kijken. Dat klinkt als een hype en dat is het eigenlijk ook: genuanceerd verhaal in Toebosch’ onvolprezen eigen tijdschrift, met venijn in de staart.

En nogmaals: voor elke dief is er een heler. Dus dáár kan het onderzoek beginnen. Dit relief gaat alvast terug. Een interessant initiatief om de markt in papyri in de gaten te houden en te documenteren wat wordt aangeboden – niet per se illegaal, maar het verband met de Green Collection is er. En waarom het allemaal zo verschrikkelijk erg is. De snoeiharde 1 april-grap van “Looting matters” mag er trouwens ook zijn.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Op Ithaka is – een tijdje geleden alweer – een oud paleis gevonden. Dat is geweldig interessant maar vanzelfsprekend moet Odysseus er weer bij worden gehaald. Houdt het dan nooit op, denk je als oudheidliefhebber mismoedig, komt er dan geen einde aan?

De Elgin-soap: u wist al hoe het British Museum een beeld uitleende aan de Hermitage, maar hoe men Griekse claims omzeilde, leest u hier.

En verder: Nikomedia en de  archeologie van bergtoppen.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Ging Sagalassos ten onder doordat de bevolking verhuisde of door massamoord? DNA-onderzoek gaat het antwoord bieden.

Dit is wel heel erg leuk: de Torlonia-collectie (antieke sculptuur) wordt voor het publiek ontsloten. Gave foto’s. De Sta Maria Antica is zelfs al open voor het publiek. Nog meer gave foto’s.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar het bericht dat de Romeinen al metaalhoudende inkt zouden hebben gekend. Dat hale je de koekoek, die inkt was er al in de derde eeuw v.Chr. Dit is dus het soort gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen. Uw redacteur legt uit.

De Kasteel van Amstel-prijs had ook kunnen gaan naar het bericht over een nieuw-ontdekt fragment van Dexippus. Het is nieuws uit de winter van 2013/2014 maar zoals wel vaker geldt het oudheidkundige spreekwoord “breng nooit iets één keer naar buiten als je ook twee keer naar fondsen kunt hengelen”.

Overleed Alarik aan malaria?

En verder: een herberg in Lattara, Romeinse wijn, Korinthe, Fano, Damascus, Plovdiv, Cumae (grappig), Tivoli, een Armeense inscriptie in het Turkse Adana en een lief verhaal over de vondst van een Romeins goudstuk.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Voor je het weet moet je over élke expositie schrijven, en de meeste zijn helemaal zo interessant niet. Dus de museumrubriek die deze nieuwsbrief aanvankelijk had, is al heel snel geschrapt. Maar voor de “Romeinse kust” in het RMO maakt uw redacteur graag een uitzondering: Nederland en Vlaanderen hebben een uniek deel van de Romeinse Rijksgrens, de limes, binnen de eigen grenzen en dat mag – nee moet – meer aandacht hebben. Lees het commentaar in Toebosch’ Eigen Tijdschrift over deze kleine expositie en laat uw limes-moeheid u niet weerhouden naar Leiden te gaan.

IJzer maken zoals ze het deden in de IJzertijd: lees er hier meer over.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Anglesey,  de Leasowe-man en daar zijn die onthoofde gladiatoren uit York ook weer eens.

En verder: het Tollense-slagveld nog eens, Brussel, het graf van een priesters bij Erkelenz en een Merovingisch grafveld bij Alphen aan den Rijn.

======================================

ISRAËL en het JODENDOM

Om blij van te worden: een IJzertijd-zegel uit Jeruzalem van een vrouw die aanzienlijke rechten blijkt te hebben gehad.

Een nieuwe maand, een nieuwe Byzantijnse wijnpers.

En verder: Bronstijdgraven bij Betlehem, Tel Kabri en gedoe rond een afbeelding van een lier.

======================================

OVERIG

Een ongeveer zeventig letters lange Etruskische inscriptie bij Poggio Colla (niet ver van Florence). En het graf van een Etruskische prinses.

En verder: antiek textiel, heel erg leuk DNA-onderzoek naar appels, de Thracische grafheuvel Maltepe, Hund (waar Alexander de Indus overstak) en de open deur van de maand.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

En het is feest. De Athenaeum Boekhandel bestaat namelijk vijftig jaar en viert dat door 20% korting te geven op alle delen uit de Loeb Classical Library. (Bij online aanschaf gebruikt u de kortingscode: AB50HARVARD.) Daarnaast krijgt u 20% korting op enkele boeken:

Minstens even leuk: stevige kortingen op de Landmark-edities van Herodotus, Thucydides en Arrian (alle van 32,50 voor 22,95) en ook de Xenophon (28,50 voor 19,95). Voor het geval u het niet wist: de Landmark-reeks is dé standaard van een vertaling van een antieke tekst.

Deze maand verscheen het boek Een telkens nieuwe Oudheid. Of hoe Tiberius in New Jersey belandde van David Rijser die illustreert hoe de klassieke literaire en materiële cultuur hun doorwerking vinden in de hedendaagse cultuur.

Oudhistoricus Paul Cartledge schreef Democracy. A life, een politieke biografie van de democratie. Hij legt hierin uit dat ‘de’ democratie in het oude Griekenland eigenlijk niet bestond, omdat iedere stadstaat er zijn eigen vorm aan gaf en er van inspraak van het volk nauwelijks sprake was.

De Mary Beard van de Egyptologie is Joann Fletcher. Zij schreef The Story of Egypt, een complete geschiedenis van het oude Egypte lopend van het allervroegste begin tot het einde van de Ptolemaeën.

======================================

GAMES

Josho Brouwers bespreekt Far Cry Primal. Inclusief gereconstrueerd Proto-Indo-Europees.

======================================

EN TOT SLOT

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het onlangs verschenen derde nummer was gewijd aan Pergamon. En hier leest u iets over de ambities.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

We zien soms dat in verschillende moderne vertalingen stukken tekst zijn weggelaten of anders zijn vertaald. De reden is meestal omdat de vertalers andere grondteksten prefereerden boven andere grondteksten. Op Social Media is dit vaak een reden tot zwaar verhitte discussies, zonder dat vaak wordt gekeken naar de grondteksten zelf. Het is om die reden dat we langzaam maar zeker steeds meer tekstkritische vertaalnotities bij de Bijbelteksten zetten, zodat in een oogopslag de bezoeker direct kan zien wat in de verschillende grondteksten staat.

Zo zijn we de afgelopen dagen bezig geweest met de Hebreeën brief en hebben de eerste tien hoofdstukken voorzien van deze tekstkritische vertaalnotities. Voor zover nog niet gedaan, zal dit ook voor de rest van de Bijbel gebeuren.

Daarnaast zijn we natuurlijk ook constant bezig met het verder uitbreiden van de achtergrondartikelen en de woordstudies. Voor hen die meer willen weten, kijk ook eens bij de literatuurverwijzingen waar verder achtergrondinformatie wordt gegeven en ook boeken worden vermeld waarin de desbetreffende tekst, artikel of woord verder wordt behandeld.

Tags:

Website nieuws

De vernieuwing van de website gaat gestaag door en al een groot gedeelte is al helemaal te bezichtigen. Want naast de onderwerpen, waar men allerlei verdiepingsartikelen en achtergrondinformatie vind, is ook het woordenboek nu helemaal vernieuwd. Vandaag is het Bijbelgedeelte grotendeels klaargekomen, de komende dagen zal hard gewerkt worden om ook nog enkele kleinere onderdelen toe te voegen, maar het is al volledig functioneel.

Vooral de layout is veranderd, maar alle tekst is meegegaan. Zo ziet u voortaan bovenin de grondtekst met zijn transliteratie en de Statenvertaling. Daaronder is alle tekst zoveel mogelijk in drie onderdelen verdeeld:

  • Algemene informatie; waar men oa. verwijzingen ziet naar achtergrondartikelen en informatie die over een hoofdstuk of perikoop gaan.
  • Aantekeningen; Het gedeelte waar men zonder kennis van de grondtalen informatie over het vers vindt.
  • Vertaalnotities; Als eerste een eenvoudige interlineair naar de woordstudies en daaronder eventueel verdere informatie over vertaalproblemen en in welke bronnen er afwijkingen zijn geconstateerd of juist worden genoemd.

Vindt u het belangrijk dat dit werk blijft bestaan, u kunt ons ondersteunen door uw boeken in te kopen via onze webshop. Vindt u een boek niet, geen nood klik gewoon op een van de leveranciers bij een willekeurig boek en zoek daar verder.

Tags:

C.S. Lewis

Een van mijn lievelingsschrijvers is C.S. Lewis en ik heb het geluk dat hij heel wat boeken heeft geschreven, waaronder de bekende Narnia-reeks en Ruimte-trilogie. Nu zijn er in de loop der tijd heel van biografieën geschreven over hem, maar die halen het natuurlijk niet bij zijn eigen autobiografie Surprised by Joy. Dit jaar is van dit boek een Nederlandse versie verschenen en kan ik alleen maar aanbevelen aan iedereen.

Dit boek geeft niet alleen inzicht in zijn veelbewogen leven, hoe hij van atheïst in een christen veranderd, maar geeft ook een beter inzicht in het begrijpen van zijn boeken.

Een overzicht van zijn boeken is hier te vinden en zijn autobiografie is hier te bestellen.

Tags:

Doelgroepbijbels

De afgelopen eeuwen zijn er vele soorten Bijbels op de markt gebracht met een speciaal doel, namelijk om de lezer snel te voorzien van achtergrond informatie. Een van de allereerste doelgroep Bijbels die in Nederland op de markt werd gebracht was de Staten Vertaling met kanttekeningen die nog steeds veel wordt gebruikt. Een andere is de The Thompson Chain Reference Bible van Frank Charles Thompson waarin men snel kan zien waar een bepaald begrip verder in de Bijbel wordt gebruikt.

Een nieuw genre zijn de zogeheten StudieBijbels welke zowel in een HSV als NBV versie is uitgegeven en die, zij het zeer verkort, lijken op de Statenvertaling met kanttekeningen. Speciaal voor de jeugd zijn er nu ook Jongerenbijbels, met daarin allerlei artikelen die speciaal voor hen zijn geschreven. Nieuw is de Vrouwenbijbel, met daarin allerlei artikelen waar zij in geschikt zijn en binnenkort komt ook een versie voor de mannen.

We kunnen ons dan ook afvragen of al dit soort speciale doelgroep Bijbels wel nodig zijn, hebben we niet voldoende aan een gewone Bijbel. Natuurlijk is een gewone Bijbel belangrijk, maar in de praktijk blijkt dat de lezer niet altijd direct begrijpt wat er met een bepaalde passage wordt bedoeld en zal dan graag daar meer informatie over willen weten. Daar niet alle lezers een uitgebreide bibliotheek hebben met commentaren, zijn juist deze doelgroep Bijbels een uitkomst. Want naast de gehele Bijbeltekst, wordt in aparte perikopen ingegaan wat wordt bedoeld met deze passages en dat is de meerwaarde van dit soort Bijbels.

(Voor meer informatie en eventueel bestellen kunt u op de links klikken.)

Tags: , ,


Dit is de 127e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=======================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: u kunt in Hoorn ontdekken wat de Romeinen in Noord-Holland deden, u kunt de Koran, Tora en Bijbel leren kennen in Bussum en u kunt u verdiepen in Islamitisch Andalusië in Gouda.

Uw redacteur las een boek over gelijkenissen, bezocht het Huis van Hilde en schreef over “valse eerstes”, waarbij aan de Grieken en Romeinen culturele innovaties worden toegeschreven waaraan ze part noch deel hadden.

Hij blikt verder nog een keer terug op Caesar in Kessel, heeft bedenkingen bij het recente boek van Maarten van Rossem, constateert dat Fik Meijer door gebrek aan methodische kennis desinformeert, en beschrijft hoe populaire boeken als die van Van Rossem en Meijer betere boeken uit de markt duwen, waardoor wetenschappelijke inzichten wijken voor verouderde informatie.

In de reeks museumstukken: een mooie albasten kruik uit Libanon, een mooie Romeinse penning met Romulus en Remus en een muurschildering uit een Romeinse catacombe.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een filmpje met uitleg over de taal die in de Late Oudheid in onze contreien werd gesproken. Michiel de Vaan en Marc van Oostendorp leggen uit. Voortaan neemt uw redacteur afscheid met “toota witharsechwanoo”.

======================================

EGYPTE

Meer over het pas-ontdekte graf van koningin Khentkaus III. Let niet op de opkomst van de democratie die ze zou hebben gadegeslagen of de modieuze hype over klimaatverandering.

Een Egyptische functionaris versprak zich over de kamers achter het graf van Toetanchamon en laten we hopen dat hij zich niet vergist.

Over de problemen bij de identificatie van mummies – het soort artikelen waarvan we er meer willen hebben.

En verder: scheurbuik, een vroegdynastiek stuk textiel, een schip bij Abusir, Karnak, vingerafdrukken, Fayyumportretten en wat mooie foto’s van de piramiden in Soedan (meer).

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Handig overzicht van de Mesopotamische wiskunde.

En verder: waren de Achaimeniden zoroastriërs?

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Geen nieuws over verwoestingen, maar wel een reeks artikelen over pogingen de schade te documenteren. Overzichtsartikelen: 1, 2. Deze landkaart onderrapporteert de schade in bijvoorbeeld Libië, waar nu eenmaal geen filmpjes zijn gemaakt van vrolijke jihadisten die de Romeinse grafmonumenten aan de woestijnrand opblazen.

En daar was er weer zo een, zo’n filoloog die niet begrijpt dat voor elke wetenschappelijke stap voorwaarts die je zet dankzij een illegaal verworven vondst, tien stappen onmogelijk worden gemaakt. Helaas niet ten overvloede legt uw redacteur weer uit waarom het onverstandig is illegaal oudheden aan te kopen.

In Egypte, waar Het Grote Plunderen is begonnen, kwamen twee bewakers van de opgraving van Dayr al-Barsha om het leven tijdens een vuurgevecht. Een echte nabestaandenuitkering is er niet en daarom zijn de archeologen uit Leuven een crowdfundingsactie gestart: hier.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Het Mazotos-scheepswrak. “It’s like excavating a time-capsule”, gemeenplaatst de archeologe, maar laat dat u niet weerhouden: er is een prachtige foto van het wrak.

En verder: zeer vroege exploitatie van de zilvermijnen van Thorikos, piraterij en Griekse baarden en baarden.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Hoe reconstrueer je een monument uit de Oudheid? Met de computer natuurlijk, zoals ze in Bordeaux doen. Om blij van te worden.

Zo eens in het jaar is er iemand die als nieuws brengt dat men in de Oudheid anders dacht over homoseksualiteit.

Er is de laatste jaren steeds meer duidelijkheid gekomen over de immense crisis die in de tweede helft van de zesde eeuw het begin van het einde van de Oudheid inluidde. Een epidemie speelde een belangrijke rol en er komt ook steeds meer klimatologisch bewijs. Aan het begin van de zevende eeuw volgde de genadeklap.

In de stad zelf: de piramide van Cestius. En verder: vandalisme in Drangovo, Lattara, kanalen bij de Dode Zee, Pompeii, marmer bij Baiae en een Byzantijns pithos bij Trabzon (geweldige foto).

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het gebruik van lidar om Romeinse wegen te verkennen brengt ons als vanzelf bij het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Colchester, Londen en de ROMA/AMOR-palindroom.

En verder: Antwerpen, Bissingen, Deinze.

======================================

ISRAËL

En verder: de Timna-vallei (meer), een Kanaänitisch beeldje met een leuke vondstgeschiedenis en een Egyptisch zegel met een soortgelijke achtergrond.

======================================

OVERIG

Want archeologen dragen ook binnenshuis een leren hoed.

Nog eens die lange muren die in Jordanië in de woestijn staan. Ondateerbaar maar in elk geval uit de Oudheid.

En verder: hoe graaf je geluid op?

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Catullus’ Bedspread. The Life of Rome’s Most Erotic Poet is een vlot-geschreven biografie over de Romeinse dichter Catullus. De auteur, Daisy Dunn, is schrijfster, journalist en classica en maakte naast de biografie ook een nieuwe vertaling van Catullus’ gedichten

Het bestuderen van hoe samenlevingen herinneren en vergeten (cultural memory) is een snelgroeiende tak in de geschiedwetenschap, en is bij uitstek multidisciplinair. Nu is er Cultural Memories in the Roman Empire waarin grote namen als Karl Galinsky, Susan Alcock, Greg Woolf en Tim Whitmarsh hun licht laten schijnen op herinnering en vergeten in het Romeinse Rijk.

Drie boeken over de Griekse economie en het daarbij onvermijdelijke medium, geld. The Making of the Ancient Greek Economy gaat over de economische kant van de opkomst van de Griekse stadstaten. Het gebruik van munten als archeologische en historische bron is het onderwerp van The Oxford Handbook to Greek and Roman Coinage en The Hellenistic World: Using Coins as Sources.

UvA-classicus Mark Heerink schreef Echoing Hylas. A Study in Hellenistic and Roman Metapoetics over de mythe van Hylas en Hercules, en het steeds terugkeren van deze mythe en haar personages, vaak in de vorm van een metafoor, bij verschillende dichters in de Oudheid.

In Keeping Their Marbles: How the Treasures of the Past Ended Up in Museums – And Why They Should Stay There beargumenteert Tiffany Jenkins dat westerse musea die in het verleden oudheden verwierven juist als redders van dit erfgoed moeten worden beschouwd, en dus ook niet nu verplicht zouden moeten worden objecten (zoals de Elgin Marbles) te repatriëren.

======================================

DWAASHEID

De oudste vermelding van Jezus zou hem als magiër typeren. Dat er chrestos (bruikbaar) staat en geen christos (iets dat is gezalfd), slaat men in het artikel maar over. Als het over de Oudheid gaat, is feitelijke juistheid immers irrelevant.

======================================

INTERNET

Het enorme repositorium aan informatie over de Bijbel van Jan Pieter van de Giessen krijgt momenteel een nieuw jasje, zoals deze pagina over planten uit het Midden-Oosten.

======================================

EN TOT SLOT

Meestal staat op deze plek een grapje, maar dit keer verwijs ik nog een keer naar de crowdfundingsactie die het archeologenteam van Dayr al-Barsha is begonnen om de families van de twee vermoorde bewakers van een nette nabestaandenuitkering te voorzien: hier.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het binnenkort verschijnende derde nummer zal zijn gewijd aan Pergamon.

Tags: ,

« Older entries