Dit is de Romeinenweek-aflevering van de Livius Nieuwsbrief met niet alleen nieuws over Rome en zijn rijk, maar ook over andere delen van de oude wereld. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

====================

ROMEINENWEEK

Het is weer Romeinenweek! Er zijn activiteiten door heel het land, georganiseerd door talloze culturele instellingen, verenigingen en vrijwilligers. Er is voor jong en oud wat te beleven: van wandelingen en fietstochten tot workshops en lezingen. Ook zal een bont Romeins gezelschap van oost naar west door het land trekken. Het volledige reisschema van het Romeinse reisgezelschap is hier te vinden en voor meer informatie kunt u daar terecht.

Uw redacteur blogt mee: Wat zijn die Romeinen nou eigenlijk? Hoe kun we ze kennen? (deel twee) En meer stukjes in de rest van deze week.

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Zoals we vorige maand meldden, werkt Livius mee aan een nieuw tijdschrift van Karwansaray Publishers, Ancient History Magazine. Mede dankzij uw bijdragen aan het crowdfundingsproject gaat het tijdschrift er ook feitelijk komen. Dank voor uw hulp!

En verder: twee blogstukjes over tijdsbegrip in de Oudheid (1, 2) en drie stukjes tegen kwakgeschiedenis. Caesar had geen beroertes, Paulus zag geen meteoriet en dat Marcusfragment, tja, de trage publicatie wordt zo zoetjesaan een schandaal (als het überhaupt heeft bestaan).

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht – misschien niet mooi, maar wel superinteressant – dat in de rivier de Avon, niet ver van Bath, een Karthaagse munt is gevonden. Het kan uiteraard gaan om een munt die een hedendaagse verzamelaar is kwijtgeraakt, maar het lijkt erop dat het Karthaagse handelsnetwerk heel ver Brittannië in reikte.

======================================

EGYPTE

Een relletje over de vraag of een mooie fresco uit Meidum (vervolg) misschien fake is. Het voorval plaatst weer eens op de agenda dat de overgrote meerderheid der museumstukken nooit is gecontroleerd met de allerlaatste technieken.

Een door Nektanebo gebouwde kapel bij de Zonnetempel in Heliopolis. Toffe foto.

U miste doctor Zahi Hawass al. Die maakt deze maand een come-back. En hij deed zijns ondanks ook nog eens iets verstandigs, namelijk boos worden op een kwakhistoricus. Lees het commentaar onder het filmpje en je krijgt zowaar nog sympathie voor De Onvermijdelijke.

De diefstal van een mummie-hoofd, dat gelukkig werd teruggevonden vóór het was doorverkocht aan een verzamelaar of kapotgemaakt om er papyrusteksten uit te slopen.

En verder: Al-Kab (bij Aswan), Quesna, Memfis, Meroë.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Archeologen doen hun best te verhinderen dat de door ISIS aangerichte schade nog groter wordt: 1, 2, 3, 4. Gelukkig hoeft u niet alles te geloven (nog eens) wat ISIS de wereld instuurt en wat op de sociale media wordt gedeeld. Wie het deelt, kiest in feite partij voor ISIS.

Ook goed nieuws uit Irak: de eerste foto’s van het Belula-reliëf. In Ur, dat niet door ISIS wordt bedreigd, misbruikt men ISIS om wat publiciteit te krijgen. (Meestal knort uw redacteur over dergelijke onzin.)

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Wat verwikkelingen rond de Elgin Marbles: het British Museum wijst arbitrage af, de Grieken zijn boos maar er is toch wat beweging. Of niet.

Een in Cyrene geroofd beeld duikt op in Londen, waar de autoriteiten actie ondernemen.

Om helemaal blij van te worden: de Venus van Milo en 3d-printen.

Joris Verheijen schrijft over de morele kant van de Griekse slavernij.

En verder: Olympia, Kition, een middeltje tegen een kater, Halikarnassos, het houdt maar niet op in Amfipolis, filmpje over het Antikythera-mechanisme en hoe een Tanagra-beeldje belandde in het Rijksmuseum van Oudheden.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Weinig nieuws deze maand. Alleen wat berichtjes uit Lecce, Rome (Colosseum, Basilica Ulpia), Hosn Niha, Constantinopel.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Leuke website over de Romeinse aardwerkproductie in Asse (in Vlaanderen).

Het Nederlandse deel van de Romeinse Rijngrens wordt opgevoerd als werelderfgoed. Een deel in Duitsland is dat al. Ook het tussenliggende gedeelte doet mee.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Ribchester (met een prachtige foto die er echter niets mee heeft te maken), Cambridge, Binchester, Bedale, Camp Farm en Liverpool.

En verder: Stasegem, Vichy, eenenachtig slingerkogels in Haltern, de Corbulogracht bij Voorschoten, Heerlen, Oudewater, de terugkeer van de De Meern-1 naar Utrecht-Leidse Rijn, een muntschat in Herent, Arnhem-Meinerswijk en de gezichtsreconstructie van de Frankische “heer van Morken”.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het is niet zo dat Joden geen varkensvlees eten – het is meer dat ze kip handiger vonden.

Enorme gaten bij de Dode Zee. En leuk commentaar.

Kijk, dat is nu ronduit goed nieuws: de Protestantse Theologische Universiteit is een blog begonnen om publieksvragen te beantwoorden. Was Jezus getrouwd? Welke taal sprak hij? Nu maar hopen dat andere vakterreinen dit goede initiatief navolgen. Want.

Sprekend over Jezus: om de zoveel tijd duikt de claim op dat de Talpiotgraven aan hem en zijn familie behoren (voorbeeld). De politieke spin: een graf van Jezus = geen opstanding. Of die opstanding een historisch feit is, is een geloofsaanname die we hier niet zullen bespreken, maar archeologisch klopt er weinig van de Talpiottheorie, lees maar hier.

En verder: Ashdod-aan-Zee, standaardgeruzie in Jeruzalem, en nog meer gedoe, plus een interview met uw redacteur (pdf) over zijn boek Israël verdeeld.

======================================

OVERIG

Voortgang van de rechtszaak over het Krim-goud. Daarmee verwant: de plek waar de Witaszkowo-schat is gevonden, is nu bekend.

Verbetering van de koolstofdateringsmethode.

Beter ten halve gekeerd… een archeoloog weigert verder mee te doen aan de verdomming van het academisch onderwijs. Misschien lovenswaardig maar in elk geval dertig jaar te laat.

En verder: Volterra, een Thracisch kinderoffer en een Byzantijnse bulla in Tiel.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Kort na het verschijnen van In Moerassen en Donkere Wouden is er opnieuw een vertaling van de Nijmeegse classicus Vincent Hunink: Martialis De Waanzin van Rome, ingeleid door Diederik Burgersdijk. De dichter Marcus Valerius Martialis (ca 40-102) staat bekend om zijn venijnige epigrammen die hij schreef in de eerste eeuw na christus tijdens het bewind van de keizers Domitianus en Trajanus. In zijn puntdichten geeft hij een bijzondere, zij het vaak een satirische kijk op het Romeinse leven.

In zijn nieuwe boek Emperors and Ancestors: Roman Rulers and the Constraints of Tradition beschrijft de Nijmeegse hoogleraar Olivier Hekster hoe de Romeinse keizers in de eerste eeuwen van onze jaartelling het vraagstuk van hun opvolging probeerden te regelen en vooral op welke manieren voorgangers werden gebruikt, dan wel misbruikt om de eigen macht te legitimeren en te versterken. Dit mooi uitgegeven boek kost normaal €119.50, maar is nu bij Athenaeum te koop voor de speciale prijs van €59,50.

Cicero’s De Provinciis Consularibus Oratio (American Philological Association Texts and Commentaries) betreft een commentaar op de redevoering die Cicero uitsprak in 56 v.Chr. in de Romeinse Senaat ten gunste van het Triumviraat van Caesar, Pompeius en Crassus. “Perhaps no other single Roman speech exemplifies the connection between oratory, politics and imperialism better than Cicero’s De Provinciis Consularibus.” Het bevat verwijzingen naar de manier waarop provinciën als Gallië, Macedonië en Judea werden bestuurd en toont ons hoe politiek werd bedreven tijdens de Late Republiek.

Oudhistoricus Klaus Rosen schreef een boek over het leven van de kerkvader Augustinus (354-430): Augustinus, Genie und Heiliger. Eine Historische Biographie. Rosen beschouwt Augustinus als historische figuur (en niet zozeer als theologische of filosofische persoonlijkheid), beschrijft zijn levensloop en wat er allemaal van invloed is geweest op zijn nog steeds actuele werken. De biografie beschrijft onder meer Augustinus’ tijd in Thagaste, Carthago, Milaan en hoe hij van 396 tot zijn dood in Hippo Regius (Algerije) priester en bisschop was.

Constellation Myths (Eratosthenes & Hyginus): With Aratus’s Phaenomena is een nieuw deel in de serie Oxford World’s Classics waarin teksten van de Griekse astronoom Eratosthenes (3e eeuw v. Chr.), de Romein Hyginus (bibliothecaris van keizer Augustus, die de teksten van Eratosthenes samenvatte) en de Griekse dichter Aratus (vierde eeuw v.Chr.) zijn samengebracht die betrekking hebben op de mythologische achtergrond bij hemellichamen en sterrenbeelden: “these texts provide a complete collection of Greek astral myths; imaginative and picturesque, they also offer an intriguing insight into ancient science and culture”.

======================================

DWAASHEID

Enkele bijbelgeleerden schrijven dat de Bijbel nergens het huwelijk definieert als man-vrouw-relatie. Tja. Dat veronderstelden de auteurs van de Bijbel bekend, zoals ze ook bekend veronderstelden dat Jeruzalem op een berg ligt en Jericho bij de Jordaan. Uw redacteur maakt zich boos.

======================================

EN TOT SLOT

Sommige mensen zijn echt gek van Egypte.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

De zegswijze van Madame de Pompadour Après nous le déluge! (“Na ons de zondvloed!”) komt voor in Mattheüs 24:38, waar Jezus zegt: ‘Zoals het was in de dagen van Noach, zo zal het zijn wanneer de Mensenzoon komt. Want zoals men in de dagen voor de vloed alleen maar bezig was met eten en drinken, met trouwen en uithuwelijken, tot aan de dag waarop Noach de ark binnenging, en zoals men niet wist dat de vloed zou komen, totdat die kwam en iedereen wegnam, zo zal het ook zijn wanneer de Mensenzoon komt.’ Wie hier iets meer over wil weten, zie de de website Bijbel en Cultuur.

De vraag van deze week:

De eerste verwijzing naar muziek in de Bijbel was die bedoeld om God te eren of niet? En natuurlijk waar in de Bijbel staat het.

Tags: ,

Ik had al op de FaceBook pagina van onze website er aandacht aan besteed, maar de geleerde Dr William Hartmann, co-founder of the Planetary Science Institute in Tucson, Arizona heeft in een artikel van een toonaangevend blad gesuggereerd dat Paulus tot geloof is gekomen door een meteoor. Natuurlijk zijn er altijd kranten die het meteen overnemen voor waar en gelukkig zijn er ook weblogs die deze onzin beschrijven als “kwakgeschiedenis“, want dat is het gewoon.

Tegenwoordig zien we dat veel universitaire onderzoekscentra middelen zoeken om in de publiciteit te komen en op die manier gemakkelijk aan geld voor verder onderzoek. Het is dan makkelijk om de niet wetenschappelijk ingestelde media te overladen met dit soort berichten, wetend dat zij het niet zullen controleren. Het is jammer, want het laat eerder zien dat met liever niet bewijsbare onzin verkoopt, dan dat ze het grote publiek willen voorlichten met gedegen kennis over de stand van zaken in de wetenschap.

Mijn bedoeling was er niet over te schrijven, dat ik het toch doe is omdat ik me zorgen maak, want dit soort berichten kom ik steeds vaker tegen en steeds meer mensen nemen het klakkeloos aan. Terwijl als deze mensen zich iets zouden verdiepen in de materie direct zouden opmerken dat het onzin is. Soms denk ik dan ook dat men niet meer geïnteresseerd is in de waarheid, dat universiteiten niet meer geïnteresseerd zijn in de wetenschap, ongeacht welke wetenschappelijk richting dan ook. Met als gevolg dat er steeds meer pseudo-geleerden komen die hun goed verkopende onzin verkopen. Is het een kenmerk van het komende failliet van onze wetenschappelijke onderwijsinstellingen? Ik weet het niet, maar soms bekruipt mij dit gevoel wel. Hopelijk heb ik het bij het verkeerde eind en kunnen we vele jaren later over dit soort onzin lachen.

Tags:

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

Het was inderdaad Eutychus die in een raam in slaap viel (Hand. 20:9)

De vraag van deze week:

Madame de Pompadour zou tegen Lodewijk XV de historische uitspraak Après nous le déluge! (“Na ons de zondvloed!”) gezegd hebben, toen deze zich na de nederlaag tegen de Pruisische koning Frederik de Grote in de slag bij Rossbach (1757) buitengewoon ongerust toonde. Echter van welk Bijbels persoon heeft zij deze woorden overgenomen of afgeleid?

Tags: ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

Saul en Jonathan stierven op het gebergte van Gilboa, hoe Jonathan stierf is niet geheel duidelijk, het kan door het zwaard maar ook door een boogschutter. Saul stortte zichzelf op zijn zwaard omdat zijn wapendrager hem niet wilde doden. (1 Sam. 31:1-8)

De vraag van deze week:

Wie viel tijdens een redevoering van Paulus in slaap?

Tags: ,

Af en toe lees je over zinkgaten en hoe gevaarlijk die zijn, van de week kwam ik een interessant artikel tegen over zinkgaten in de omgeving van de Dode Zee met veel mooie foto’s en dan ga je automatisch denken of deze zinkgaten ook in de Bijbel worden genoemd.

Zinkgaten ontstaan meestal door karst (=oplossing van kalksteen in water) of zoals in de buurt van de Dode Zee door het oplossen van zout in de bodem. Terwijl ik het artikel las, moest ik dan ook denken aan de vele zinkgaten die we tegenwoordig in de buurt van de Dode Zee kunnen vinden en de Maktesh Ramon de grootste krater ter wereld (van dit soort), die door een soortgelijke situatie lang geleden is ontstaan.

Als je de foto bekijkt en denkt aan de mensen die daarin kunnen vallen, dan moet je automatisch denken aan de geschiedenis van Korach en Dathan (Num. 16:31-33):

Nauwelijks was hij uitgesproken of de grond onder hun voeten spleet open, de aarde opende haar mond en slokte hen op, met hun families, alle mensen van Korach en alles wat ze bezaten. Zo daalden zij met allen die bij hen hoorden levend in het dodenrijk af. De aarde sloot zich boven hen, en zij waren uit de gemeenschap verdwenen.

Was hier sprake van een soortgelijke situatie? Of wat te denken van de geschiedenis van de koningen van Sodom en Gomorra die vluchtten voor hun vijanden en vielen in asfaltputten (Gen. 14:10), waren dat dezelfde soort putten die we tegenwoordig nog vinden langs de westkant Dode Zee, temeer daar ook nu nog deze zinkgaten zich aan de westkant bevinden?

Een conclusie durf ik niet hieraan te verbinden, maar de genoemde beschrijvingen uit de Bijbel komen angstvallig overeen met de hedendaagse beschrijvingen van zinkgaten. Ik hoop dan ook dat iemand hier eens nader onderzoek aan wijdt.

Tags: , ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

De kortste tekst is in de Bijbel vinden we in het Nieuwe Testament en wel in Johannes 11:35 “Jezus weende” een goede tweede vinden we in het Oude Testament in 1 Kronieken 1: 1 “Adam, Seth, Enos”.

De vraag van deze week:

Waar en hoe stierven Saul en Jonathan?

Tags: ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

Jesaja had minimaal twee kinderen, Sjear-Jashub (Jes. 7:3) en Machal Sjalal Chasj Baz (Jes. 8:3), maar sommige uitleggers denken dat Immanuel (Jes. 7:14), hoewel het een verwijzing is naar de toekomst ook een echt kind van hem was.

De vraag van deze week:

Wat is het kortste vers in de Bijbel?

Tags: ,

Pieter Siebesma is een van de zeer gewaardeerde mensen die me de afgelopen jaren vaak heeft geholpen met het begrijpen van Hebreeuws. Van een van zijn lessen is nu een video opname gemaakt die ik jullie zeker niet wil onthouden. Want in een kleine 2 uur legt hij uit hoe je het Hebreeuwse alfabet kan leren en zelfs al de eerste Hebreeuwse woorden kan ontcijferen.

Tags: ,

Dit is de 116de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Een greep uit het Liviusaanbod: de cursus over het vroege joden- en christendom in Schagen.

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW TIJDSCHRIFT

Livius werkt mee aan een nieuw tijdschrift van Karwansaray Publishers, dat Ancient History Magazine zal heten. Het nulnummer is er al en u leest daar waarom dit een superproject is.

Momenteel loopt een crowdsourcingproject, waarmee we het geld hopen op te halen om in het najaar het eerste nummer te kunnen uitbrengen. Als u het wil helpen financieren, leest u over de Kickstarter hier meer. Een creditcard is noodzakelijk; als u die niet heeft, kan Livius bemiddelen: zie de gegevens onderaan deze nieuwsbrief.

======================================

PRIJSVRAAG

Vorige maand konden we namens uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep exemplaren verloten van Vincent Huninks vertaling van Tacitus’ teksten over de Germanen In moerassen en donkere wouden (meer). Het antwoord op de vraag die u moest beantwoorden – de naam van een dit jaar precies twee millennia geleden gestichte plaats waarover Tacitus een stoer verhaal heeft te vertellen – was: Velsen. Hier leest u er meer over. De boeken zijn terechtgekomen bij abonnees in Amsterdam, Leiden, Deventer, Maastricht en Antwerpen. (Een extra exemplaar is verstuurd naar de 5200ste abonnee op de nieuwsbrief.)

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek een geweldig filmpje over de constructie van de Zuil van Trajanus.

======================================

EGYPTE

Een tijdje geleden bracht de UvA non-nieuws naar buiten dat was ontdekt hoe de Egyptenaren grote stenen verplaatsten. Dat zou namelijk een mysterie zijn. Leuvense egyptologen maakten gehakt van dat bericht – lees ook Toebosch’ Eigen Tijdschrift over de kwestie – en tonen deze maand hoeveel we weten over steentransport.

Vorige maand was er gedoe rond de baard van Toetanchamon. Deze maand hebben we het over zijn stoel.

Ach ja, elke twee jaar wordt er week opgeroepen de piramiden te slopen. Dit keer was ISIS aan de beurt.

En verder: Luxor (meer), Karnak, kanker, plundering in Antinoupolis.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Het heeft niet ontbroken aan overzichten van de schade die de laatste weken door de zogenaamde Islamitische Staat is aangericht: hier bijvoorbeeld, daar is een vervolg, en daar vindt u het eerste van drie delen over Hatra. Schade in Nineve: 1 en 2. Archeologen zijn verontwaardigd, er komt een crisisorganisatie, er zijn satellietbeelden, Syrische burgers doen hun best de ruïnes te beschermen, Syrië beschuldigt Turkije van medeplichtigheid, uw redacteur denkt te weten hoe ISIS op het idee is gekomen, er is in Bulgarije een smokkelaar opgepakt en enkele voorwerpen uit Palmyra zijn terecht.

Voor het goede begrip: het echte misdrijf is niet de vernietiging van redelijk gedocumenteerde ruïnes en het opblazen van museumstukken. Dat is propaganda. Het echte misdrijf is de verkoop van ongedocumenteerde archeologische vondsten (meer) en dáárvan zijn geen beelden. De filmpjes die u zag, zijn ISIS’ goocheltruuk, waarmee de aandacht werd afgeleid van de echte problemen.

Er is overigens nog steeds geen speciale wetgeving om de helers aan te pakken.

En verder: Jiroft (meer), de Verenigde Arabische Emiraten, meer over de ontdekking van die ondergrondse stad in Turkije (meer), hoe een oud-Iraanse duivel in de Bijbel terechtkwam, en een klagende klant.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Het portret van Sokrates, het portret van Sokrates, hoezo het portret van Sokrates? Josho Brouwers legt uit. En trouwens, over drielijvige krijgers heeft hij ook iets te zeggen.

We hypen nog even verder over Amfipolis, dit keer met beschuldigingen aan het adres van de opgravers. Wat wel nieuws lijkt te zijn, is dat de leeuw van Amfipolis niet bij de grafheuvel hoort (al had niemand een jaar geleden het vermoeden dat het wel zo was).

Terwijl we verbijsterd gadeslaan hoe het werelderfgoed in Egypte, Syrië en Irak wordt gesloopt, zijn er mensen die dit het moment vinden om de Elgin Marbles te heragenderen.

Over de Sapfo-fragmenten lezen we deze maand dat ontdekker Obbink de fragmenten kreeg van iemand die ze uit een boekkartonnage had losgeweekt. Vorig jaar weekte hij ze zelf nog los.

En verder: Halikarnassos, Side en Vergina.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Normaal gesproken besteedt deze nieuwsbrief weinig aandacht aan de maandelijkse berichten over voorwerpen die aan musea worden teruggegeven. Die voegen immers niets toe aan onze kennis van de oude wereld. Voor een keer is dat anders: een fenomenale goudschat gaat terug naar Roemenië en dit keer leren we er iets van over het antieke Dacië.

Hoe je het door Asterix aangerichte onheil kunt pareren: sterk filmpje over Caesars veroveringen in Gallië weerlegt alle clichés.

Dat is nodig, want dit soort artikelen, waarin men pretendeert nieuwe dingen te noemen die allang bekend zijn, is nog altijd standaard.

En verder: Mina, Romeins fort in Triëst, Herakleion, Arles, Philippi, Palermo, Herculaneum (Villa van de Mysteriën) en Romeinse vondsten uit India.

Uit de Stad Zélf: de Catacomben van Priscilla, het zogenaamde tempeltje van Romulus en Rome was geen stad van marmer – maar wie nam Augustus’ claim dan letterlijk?

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het graf van een vrouw uit de Bronstijd in Westwoud.

En verder: een Keltisch graf in de buurt van Troyes; foto’s van de vorige maand gevonden viergodensteen in Tongeren; Cambridge en Cirencester.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Dit is interessant: een theorie dat de Leraar der Gerechtigheid (de grondlegger van de sekte die we kennen uit de Dode Zee-rollen) geen ander is dan Hyrkanos II, de hogepriester die de Romeinen binnenliet.

Christelijke homoseksualiteit was helemaal niet ongebruikelijk. Duh. Veel interessanter is dat er nog altijd mensen zijn die denken dat ze de christelijke bronnen, geschreven door een kleine groep hardliners, mogen lezen als feitelijk-juiste beschrijvingen van de Oudheid. Als je oude bronnen nooit eens goed leest, zie je steeds iets nieuws dat er niet is.

En verder: Ashkelon, hellenistische sierraden, Herodion, Hippos-Sussita, een mooi bronzen beeld.

======================================

OVERIG

Bericht over schade aan het erfgoed in Libië focust op de toeristenfuiken aan de kust. (Libiës unieke monumenten én de feitelijke schade zijn meer landinwaarts, zoals beschreven in dit stukje, dat alweer wat ouder is.)

In het verlengde daarvan: de gijzeling in het Bardo-museum in Tunis.

Het archeologisch-taalkundig onderzoek naar de herkomst van de Indo-Europese talen en het DNA-onderzoek zijn al een paar jaar geleden een huwelijk aangegaan, maar het blijft een onwennig huwelijk: nog altijd zijn er tegenstrijdige uitkomsten.

En verder: herhaling van de berichten over de schade in Mohenjo Daro, DNA-onderzoek van perkament, de instorting van het Thracische koningsgraf te Golyamata Kosmatka (toelichting), en de verspreiding van de akkerbouw – sneller dan gedacht.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In het kader van de Week van de Klassieken verscheen het themaboekje Te Wapen! waarin Hein van Dolen, Olivier Hekster en Fik Meijer enkele beroemde veldslagen uit de Klassieke oudheid beschrijven. Hekster beschrijft onder meer een ‘andere’ slag bij Thermopylae in 267 na Christus tussen Goten en Romeinen en geeft een Nederlandse vertaling van een nieuw ontdekt stuk tekst uit de Skythika van de derde eeuwse schrijver Dexippus, waarin de inval van Goten en Herulen in Griekenland ter sprake komt (recensie).

De conflicten tussen grootmachten Carthago en Rome spreken altijd erg tot de verbeelding. De Punische oorlogen worden meesterlijk beschreven door de Australische hoogleraar Dexter Hoyos in zijn nieuwste boek Mastering the West – Rome and Carthage at War (recensie) en is ter gelegenheid van de Week van de Klassieken gunstig geprijsd: 24,50 in plaats van 32,50.

Daarnaast is er de bundel Pluk de Dag – 50 Oden van de Romeinse dichter Horatius, vertaald, ingeleid en toegelicht door Paul Claes. Claes noemt Horatius de “meest onvertaalbare en de meest vertaalde van alle Romeinse dichters”, maar vooral ook één van de grootste. Zie hier een fragment.

Van de Historische Uitgeverij is er het tweede deel in de reeks van Seneca’s Tragediën getiteld Seneca II: Thyestes, Agamemnon, Oedipus, Hercules. Schrijvers licht zijn vertaling toe op onze website:

In het Valkhof Museum in Nijmegen is nu de tentoonstelling Van hun Voetstuk – Romeinse Beelden herontdekt waarin overblijfselen van monumentale bronzen beelden in de noordelijke regionen van het Romeinse Rijk worden getoond, maar ook een nagenoeg compleet standbeeld van keizerin Agrippina afkomstig uit Herculaneum. Bij de tentoonstelling is een mooi vormgegeven catalogus verschenen met veel foto’s en interessant onderzoek naar de verschillende objecten.

En tot slot: tijdens de Week van de Klassieken krijgt u 20% korting op alle delen uit de Loeb Classical Library (van 24,95 voor 19,95).

======================================

DWAASHEID

Daar is ’ie weer: Ramses II was de farao van de Uittocht. Met andere woorden, je bewijst het “gelijk” van de Bijbel door de chronologie (die de Uittocht veel eerder plaatst) maar te negeren. Verder doe je wat aannames die niet op de teksten zijn gebaseerd. Kortom, je gebruikt uit de Bijbel alleen wat je nodig hebt en negeert de rest en je voegt toe wat er niet staat. En daarop mag je dus promoveren.

Atlantis lag deze maand voor de kust van Marokko.

Er lijkt iets serieus mis bij Trouw, waar men vorige maand de historiciteit van Jezus presenteerde als een bediscussieerbaar onderwerp, en dit keer publiceert over de Loden Codex, alsof er over die vervalsing nog discussie zou zijn.

Tevens zijn er vijf zwarte beschavingen die niet in Afrika liggen. U weet wel: Kreta, India, Mexico, China en Mesopotamië. Toelichting.

Een herdatering van de Trojaanse Oorlog, die een nieuwe, niet uit de Oudheid bekende, manier van lezen van de Ilias veronderstelt.

En verder: het huis van Jezus is opgegraven. En omdat het volgende week Pasen is, krijgt u deze flauwekul erbij.

======================================

INTERNET

Een geweldig initiatief van de Protestantse Theologische Universiteit: een blog waar u antwoord krijgt op uw vragen. Laten we hopen dat het ook in de toekomst goed loopt en dat het navolging krijgt van de archeologen, classici en oudhistorici.

======================================

OVERLEDEN

Twee bekende onderzoekers zijn de afgelopen maand overleden: de Amerikaanse assyrioloog William Hallo en de Zwitserse godsdiensthistoricus Walter Burkert.

======================================

EN TOT SLOT

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. “Ondersteuning Nieuwsbrief”. Als u de Kickstarter wil steunen, vermeldt u “Kickstarter”. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

« Older entries