April 9, 2006

You are currently browsing the daily archive for April 9, 2006.

De duizendpoot

In de tuin onder stenen kom ik regelmatig van die wemelende veelpotige rode monstertjes tegen die duizendpoten (Chilopoda) of miljoenpoten (Diplopoda) worden genoemd. Eigenlijk zeggen deze namen niets over het aantal poten, beiden zijn geleedpotige dieren die bestaan uit een kop met een groot aantal segmenten daarachter. Bij duizendpoten zit aan elk segment één paar poten, terwijl bij miljoenpoten aan elk segment twee paar poten zit.

Duizendpoten zijn snelle jagers met gifklauwen en gifklieren. De soorten die in Nederland voorkomen zijn (gelukkig) ongevaarlijk, maar kunnen wel gemeen bijten. Alles tot hun eigen grootte vangen ze, ik heb dan ook regelmatig gezien dat ze in mijn tuin allerlei spinnen en andere insecten te pakken namen. De tropische soortgenoten kunnen een stuk groter zijn (tot 25 centimeter!!) kunnen soms erg giftig zijn. Door de histamine-achtige stof die ze bij hun prooi inbrengen wordt het immuunsysteem verzwakt en (bij mensen) wordt een allergische reactie opgewekt waardoor de wond flink zwelt.

Ik ben dit dier nooit in de Bijbel tegengekomen, dus een terechte vraag is waarom dan toch over deze beesten schrijven. Het geval wil dat ik in het commentaar van Rashi het woord צינטפי״דש tegenkwam. Het betrof het Bijbelvers “Al wat op zijn buik gaat, en al wat gaat op zijn vier voeten, of al wat vele voeten heeft, onder alle kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt, die zult gij niet eten,want zij zijn een verfoeisel” (Lev. 11:42). Nu was dit voor mij een onbekend Hebreeuws woord en kon het niet in mijn woordenboeken vinden. Uiteindelijk had ik beter direct mijn Nederlandse vertaling van Rashi kunnen pakken want, zoals we van Rashi mogen verwachten, ging het om een Frans woord. In zijn commentaar op “al wat vele voeten heeft” beschrijft hij dat “Dit is de honderdpoot, een wemelend gedierte, dat pooten heeft van zijn kop tot zijn staart, aan deze en aan gene zijde, en men noemt het centipède (Siphra, Chullien 67b).

Uit het desbetreffende Bijbelgedeelte blijkt dat het tot de onreine dieren behoort, onderstaand filmfragment van een jonge reuzenduizendpoot (Scolopendra Gigantea Robusta) die een muis opeet laat zien waarom.


(c) szappan

Ps. Mocht de video niet starten, dubbelklik op het plaatje en het wordt in een nieuw scherm geopend.

Citaat van de dag

Simul justus et peccator

Gelijktijdig rechtvaardige en zondaar

Maarten Luther

Tags: