Livius Nieuwsbrief

You are currently browsing articles tagged Livius Nieuwsbrief.

Dit is de 107e aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar een greep uit het Liviusaanbod: de reizen naar Bulgarije en Turkije.

Jona Lendering (redactie)

======================================

ROMEINENFESTIVAL

Deze nieuwsbrief is iets eerder dan u gewend bent, want we vestigen graag nog even de aandacht op het Nijmeegse Romeinenfestival. Lezingen van bekende classici, demonstraties van ambachtslieden, een re-enactmentshow, een publieksopgraving, boekenverkoop en vooral veel zon: wat wil u nog meer?

Festivalkaarten bestellen kan met deze link en abonnees van deze nieuwsbrief krijgen 20% korting.

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Michel Gybels bezocht Turkije en schreef over “Midas City”. En omdat het Romeinenweek is, kroop uw redacteur elke dag in de pen met stukjes over de limes, de Romeinse Hercules, de Joodse en de Bataafse opstanden, Nehalennia, de taal der Romeinen, wetenschapsvoorlichting en Romeinen en fascisme.

======================================

EGYPTE

Vlees is een erg oneconomische vorm van voeding. Dus het is niet zo vreemd dat oude volken er niet zoveel van aten.

Nog een keer Hierakonpolis, het begint leuk te worden.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2, 3.

De claim, vorige maand, dat eindelijk duidelijk was wat egyptologen almaar niet hadden ontdekt, namelijk hoe zware stenen werden vervoerd, werd gefileerd op Kennislink en in Toebosch’ Eigen Tijdschrift.

De ongekende snelheid waarmee onderzoekers tegenwoordig antieke teksten publiceren.

En verder: Saqqara en Beni Suef.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Het zat er al een tijdje aan te komen: de synchronisering van de Mesopotamische en Egyptische chronologie van het late derde millennium v.Chr. aan de hand van een klimaatomslag.

De claim dat er in Ugarit een oudere versie is gevonden van het verhaal van Adam en Eva ziet er op het eerste gezicht betrouwbaar uit, maar na zoveel onjuiste claims mogen we wat sceptisch zijn. Niettemin: dit keer kan het eens kloppen.

Een project om Urartese voorwerpen terug te krijgen.

De Feniciërs kwamen uit Libanon, maar gek genoeg zijn daar niet zo heel veel vondsten gedaan: Tyrus, Sidon, Beiroet en Byblos zijn immers nog steeds bewoond, wat opgraving lastig maakt. Des te leuker is de vondst van het beeld van een priester in Sidon.

Niet alles is ellende in Syrië, zoals in Urkesh. Maar grosso modo ziet het er niet best uit (meer narigheid) (religieus motief).

En verder: een reconstructie van het antieke Babylon,

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Deze maand alleen berichten uit Limassol en Smyrna.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Dat was toch redelijk opvallend nieuws: een Romeins fort in Thüringen. Geen datering.

Om helemaal blij van te worden: een Romeins heiligdom bij Pont-Sainte-Maxence (Oise).

Een mal om valse Romeinse munten te slaan in Talkat. En dat ligt in India.

En verder: Petra, Sostra, Sungurlu.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Zoals bekend proberen Zuid-Holland, Utrecht en Gelderland de limes van de Beneden-Rijn op de werelderfgoedlijst te krijgen. Of dat lukt is onbekend, maar deze website hebben we alvast.

Een leuk bericht: een Romeinse wachttoren, ergens halverwege Lelystad en Almere. Dendro 69 n.Chr.

En verder: het Keltische fort op de Heuneburg en Maryport.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het hoger beroep in de Golb-affaire: op de meeste punten werd het oorspronkelijke vonnis bevestigd.

En hoppa, een plek waar Jezus wellicht is geweest. We hypen weer vrolijk, dit keer over Magdala.

En verder: Masada.

======================================

OVERIG

In België waren verkiezingen en de website ArcheoNet heeft de standpunten van de politieke partijen over archeologie eens bij elkaar geplaatst. Een goed initiatief.

Leuk artikel over het gebruik van het oude Rome door de fascisten.

In de vorige nieuwsbrief berichtten we over de moedwillige vernietiging van mummiemaskers. Mag dat zomaar? Van wie is zo’n oud voorwerp? Als je het netjes hebt gekocht, mag je dan je eigen bezittingen kapot maken? Een blogger stelt de vraag of de wet dat niet moet verbieden.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Een speciale editie deze maand, met highlights in het teken van het Romeinenfestival, boeken over klassieke architectuur, nieuwe Tattis en Dumbartons en een Top 5 die sterk is bepaald door recensies en evenementen.

Aansluitend bij ‘Proef de Oudheid’, het thema van het Romeinenfestival, is er veel in boekvorm. Sapor Limitis van Claudia Vandepoel staat vol Romeinse gerechten van ingrediënten uit het Limesgebied. Uit de oudheid zelf is er het kookboekje van Apicius. Andrew Dalby maakte het Classical Cookbook met antieke recepten voor de moderne keuken en Food in the Ancient World, een voedselalfabet met lemmata van ingrediënten en keukengerei tot antieke schrijvers over voedsel (in dezelfde reeks is er een Vogelalfabet). Wilt u weten wat de Romeinen dronken? Dan is er Wasser, Wein und Öl. Die Lebenssäfte der römischen Welt.

Over het Romeins grensgebied is er natuurlijk Edge of Empire van Jona Lendering en Arjen Bosman. Voor wie de omgeving wil verkennen, kan bijvoorbeeld naar Xanten met het speelse Ein Tag im Romischen Xanten (volgens de ondertitel nicht nur für Kinder) of naar de muur van Hadrianus met klassieker Een grens van steen van Herman Vuijsje. De tentoonstelling Gebrochener Glanz is nog tot eind juli te bezoeken en als catalogus bij ons voorradig. En of dat allemaal niet genoeg is: voor begin juli staat Romeinse sporen van Herman Clerinx gepland te verschijnen, met 350 bezoekbare vindplaatsen van Romeinse sporen. Het is alvast te reserveren.

Meer sporen uit de oudheid in de vorm van nieuwe boeken over klassieke architectuur, vol tekeningen en afbeeldingen. Sinds begin dit jaar was er al het degelijke Handbuch der Antiken Architektur van Patrick Schollmeyer, net binnen is Origins of Classical Architecture van Mark Wilson Jones en nieuw als paperback is The Art of Building in the Classical World van John R. Senseney (hardcover). Voor de architectuur van de Etrusken is er Monumentality in Etruscan and Early Roman Architecture van Michael L. Thomas. Eerst weten of opfrissen wie die Etrusken ook alweer waren? De nieuwste VSI is daar bij uitstek voor geschikt: The Etruscans, A Very Short Introduction, verzorgd door Christopher John Smith.

Tot slot in vogelvlucht een aantal gloednieuwe tweetalige deeltjes bij zowel Tatti als Dumbarton Oaks. Bij Tatti van Giovanni Pontano On Married Love en Eridanus, de Correspondentie van Lorenzo Valla en On the World and Religious Life van Coluccio Salutati. Bij Dumbarton is er van Henry van Avranches het tweedelige Saints’ Lives (deel 1, deel 2) en van Maximos Confessor On Difficulties in the Chuch Fathers of Ambigua, tevens in een deel 1 en deel 2.

Top 5

  1. Ineke Sluiter – Socrates. Het beknopte boekje over Socrates in de reeks Elementaire Deeltjes is, zeker na een succesvolle debatronde in Spui 25, een grote hit. Met afstand op de eerste plaats deze maand.
  2. Na een lovend artikel van Atte Jongstra in het NRC staat Twee steden van Fik Meijer weer in de top.
  3. Ook 1177 B.C. The Year Civilization Collapsed van Eric H. Cline kent een opleving na een lovende recensie in het NRC en de vijf ‘ballen’ die Jona Lendering aan het boek toekende.
  4. Epictetus’ Over Vrijheid, een gedeelte uit het verzameld werk dat Gerard Boter en Rob Brouwer vertaalden (volledig nog slechts verkrijgbaar als ebook), is goed voor een vierde plaats. ‘Vrij is degene die leeft zoals hij wil’.
  5. Christian Beginnings: From Nazareth to Nicaea, Ad 30-325 van Geza Vermes, die expert was op het gebied van vroeg Christendom en Dode Zeerollen, is de pocketeditie van de eerder verschenen hardcover.

======================================

EN TOT SLOT

Wat geef je aan iemand die alles al heeft? Een buste van een Romeinse keizer natuurlijk.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de honderdenvijfde aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de reis naar Bulgarije.

Jona Lendering (redactie)

======================================

KORTING

Het Nijmeegse Romeinenfestival is dit jaar op zaterdag 31 mei en zondag 1 juni op het Kops Plateau, de plaats waar de Romeinse generaal Drusus ooit zijn hoofdkwartier had. Re-enactors, vertalers en wetenschappers uit binnen- en buitenland leggen uit hoe leuk de Romeinse tijd was.

Abonnees van deze nieuwsbrief krijgen 20% korting op de toegangsprijs, tenminste als u uw kaartjes bestelt via deze link.

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Er wordt nog volop gewerkt aan de vernieuwing van Livius.org, maar we voegden deze maand ook iets nieuws toe, namelijk een stukje over een Romeinse haven aan de Rode Zee, Akaba. Uw redacteur was namelijk in Jordanië. En daarover had hij nog meer te vertellen: in Gadara, op de berg Nebo, in Petra.

======================================

EGYPTE

Eigenlijk is dit geen nieuws: in Egypte plundert men vrolijk verder. En verder.

Ook al geen nieuws: een baviaan zou bewijzen dat het land Punt in Eritrea ligt. Hier is hetzelfde uit 2010, want waarom zou je, zoals archeologen plegen te zeggen, een persbericht één keer naar buiten brengen als je ook twee keer naar fondsen kunt hengelen?

Ondanks de schijn van het tegendeel was dit géén 1 april-grap.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2, 3, 4, 5.

Een nieuwe maand, een nieuw beeld van Amenhotep III.

En verder: Abydos, een weerbericht met chronologische implicaties, Luxor, Luxor, Minya en een papyrus met een contract om een wijngaard te bewaken.

Plus: hoe generaal Allenby zijn klassieken kende en benutte. En hoe een moderne generaal oproept tot vandalisme.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Leuk artikel over de gebeurtenissen aan het einde van de Bronstijd: klimaatverandering, droogte, migraties (“zeevolken”) en interne revolutie. Het stuk hoort bij de publiciteit voor een boek waar je helemaal blij van wordt: als u dit jaar één boek over de Oudheid leest, neem dan 1177 BC. The Year Civilization Collapsed van Eric Cline.

De sombere situatie in Syrië (beschuldiging), Jemen, Irak en Afghanistan.

En verder: Jericho.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Grappig onderzoek naar een niet zo grappig onderwerp: gezichtsuitdrukkingen op Griekse grafstenen.

Voor wie eens een Grieks dinertje wil geven: tulpenbollen.

Vervolg over de vondsten in Vergina: 1 en 2.

En verder: een Griek in Egypte (en in het RMO), een graf in Athene, nieuwe opgravingen in Troje, scheepswrakken.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

De eerste veertig keer dat deze nieuwsbrief verscheen, was er een “Kasteel van Amsterdam-prijs” voor de opzichtigste manier om met een opgeleukt persbericht over een archeologische vondst te hengelen naar publiciteit (en fondsen). Deze maand reiken we die maar weer eens uit, want de claim dat Rome ouder is dan 753 v.Chr. is wel heel gênant. Zou er iemand zijn die waarde hecht aan de stichtingslegende?

Bravig stukje over onderwaterarcheologie, toch aardig.

In de stad zelf: restauratie van het Mausoleum van Augustus en een bedelende burgemeester.

Willen wij hier, in deze nieuwsbrief, meer of minder Pompeii? Minder! Minder!

En verder: Alexandria in Troas, keizer Claudius in Egypte, Algiers. En zo te zien is ook dit geen 1 april-grap.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Weer eens een reconstructie van een Romeins schip, dit keer in Xanten.

Een beeldschone foto van het graf van een Germaanse zou je bijna doen vergeten ook de tekst ernaast te lezen. Die is ook interessant.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: een aquaduct bij Cambridge, een weg bij Harrogate, een IJzertijd-muntatelier in Leicester, een mozaïek uit Wiltshire, Rendlesham (= Sutton Hoo).

En verder: Heffen, Ockenburg, Dudzele, Velsen.

======================================

DE VROUW VAN JEZUS

Mediamanipulatie inzake het Evangelie van de Vrouw van Jezus, en niet zo zuinig ook. U herinnert zich hoe anderhalf jaar geleden werd aangekondigd dat er een papyrussnipper was gevonden waarop leek te staan dat Jezus over iemand sprak als “mijn echtgenote”. De publicatie was al aangenomen door een wetenschappelijk tijdschrift, hoewel de herkomst onduidelijk was. In de blogosfeer werd vrij snel geconcludeerd wat de redactie van het tijdschrift had moeten zien: dat de snipper deels was overgeschreven uit een moderne uitgave van het Evangelie van Thomas en dat de kopiist zelfs een zetfout had overgeschreven. Dus werd de publicatie teruggenomen en werd aangekondigd dat onderzoek naar de herkomst zou plaatsvinden.

Wat zou dat kunnen opleveren? Oud papyrus kunt u overal kopen en het recept van antieke inkt is simpel: alle ingrediënten – bijvoorbeeld Arabische gom en roet – zijn gemakkelijk te verkrijgen. Hier vindt u het recept en een onfeilbare methode om “antieke” inkt zó te maken dat geen enkel laboratorium het als niet-antiek kan herkennen. Eitje.

Nu is er dan toch een uitkomst van het onderzoek: men kan niet eenduidig vaststellen dat het een vervalsing is. Maar dat wisten we dus anderhalf jaar geleden al en daaruit volgt dus niet dat het dus echt is.

Dat is wel hoe het naar buiten werd gebracht. Time en de New York Times leenden zich voor deze manipulatie van de berichtgeving, beide nog koppend dat het “waarschijnlijk” antiek was. De universiteit van Harvard liet die nuance maar helemaal achterwege. Time hypete meteen verder over de consequenties die een en ander zou hebben voor het hedendaagse christendom.

Hier is de eigenlijke publicatie. De inkt lijkt op oude inkt (maar die kan iedereen dus maken) en de papyrus is niet recent (maar die koop je op de markt). Cortomo, nix aan de handa.

Enkele redelijk-doordachte reacties uit de blogosfeer: 1, 2, 3 en 4. De twee belangrijkste reacties zijn die van Larry Hurtado: 1 en 2, die eraan herinnert dat het lab-onderzoek niets opleveren kón.

De conclusie lijkt dat men in Harvard tot alle prijs naar buiten heeft willen hebben dat het fragment authentiek is, en niemand heeft overtuigd. De universiteit is, ten opzichte van de sceptici, gaan bluffen en argumenteert niet langer. Dat voorspelt weinig goeds voor de toekomst. Gelukkig was het bericht net op tijd voor pasen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een Bronstijdsarcofaag uit het noorden van Israël. En een duizend jongere sarcofaag: gevonden op de zwarte markt en dus zonder context, maar desondanks geïdentificeerd als joods.

Handig lijstje van buitenbijbels bewijs voor Bijbelse personen: vijftig namen met bewijsplaatsen.

Liviusdocent Richard Kroes schrijft over de oorsprong van het antisemitisme. Ofwel: je moet niet aan de Oudheid toeschrijven wat een antropologische constante is.

In Jeruzalem ruzieën we gewoon door: 1, 2, 3.

De Jacobovici-Zias-rechtszaak is begonnen en zoals u weet is de verliezer al bekend: de wetenschap.

En omdat het overmorgen Goede Vrijdag is: hoe zat het ook alweer met het joodse Paasfeest?

======================================

OVERIG

Een vrij principiële rechterlijke uitspraak over het auteursrecht op kritische edities van antieke teksten.

En nu we het toch hebben over de juridische kaders van de oudheidkunde: aangescherpte regels over de teruggave van gestolen waar.

De speelfilm Noah trok nogal wat aandacht omdat de regisseur zich niet letterlijk had gehouden aan de Bijbel-zoals-gelezen-door-conservatieve-Amerikaanse-christenen. Deze recensie suggereert dat het toch (of juist daardoor) de moeite waard is.

Al een tijdje wordt vermoed dat de Eerste Tussenperiode in Egypte samenviel met een soortgelijke crisis in Irak, al is daar een chronologisch probleem zodat we niet weten welke crisis precies. Nu kunnen we er de Induscultuur aan toevoegen. Op de achtergrond speelt een klimaatomslag.

En verder: Fenicisch Malta en Andalusië.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In deze april-editie Philip Hardie, Ineke Sluiter, het antieke Syrië, keizers, tentoonstellingen en een verse Top.

Lang verwacht, eindelijk verschenen: het boek van Aeneïsexpert Philip Hardie, The Last Trojan Hero, over het naleven van de Aeneïs in en na de oudheid in gebieden van literatuur en muziek tot politiek en visuele kunsten. Als we de kenners mogen geloven: een meesterwerk.

Ineke Sluiter, hoogleraar Grieks in Leiden, verzorgde al een hoorcollege over Socrates, nu is daar ook een handzaam boekje bij gekomen, in de reeks Elementaire Deeltjes. Kort, bondig en relevant, als een Nederlandse variant op de Very Short Introductions.

Een geschiedenis van drieduizend jaar Syrië, van het bronzen tijdperk tot keizerlijk Rome: Trevor Bryce heeft zich eraan gewaagd in een gedegen, maar toegankelijke publicatie bij Oxford: Ancient Syria. Goed ook als achtergrond bij de huidige problematiek aldaar.

Ter viering van het Augustusjaar en vlak na een succesvolle Week van de Klassieken is er in navolging van Suetonius Matthew Dennisons De twaalf Caesars en over Augustus en zijn wereld Divus Augustus (en hadden we al enige maanden de biografie van Dahlheim).

De oudheid wordt gevierd in de vorm van verschillende internationale tentoonstellingen met prachtige catalogi. Het Parijse Grand Palais viert Augustus met Moi, Auguste. Alvast inlezen kan met de rijk geïllustreerde catalogus. Gaat u liever naar Duitsland, dan is daar onder meer in Dresden een tentoonstelling te bezoeken over de receptie van Dionysus en een tentoonstelling in Bonn over Romeinse bronzen uit het Limesgebied. Ook daarvan hebben we alvast de catalogi in huis: Dionysos. Rausch und Extase en Gebrochener Glanz.

Als uitsmijter de Top Klassieke Oudheid van deze maand:

  1. Nog steeds op nummer één: Twee steden van Fik Meijer, over Constantinopel en Rome
  2. Confronting the Classicsvan Mary Beard, nu als voordelige heruitgave (recensie)
  3. Het derde deeltje Seneca in vertaling van Vincent Hunink, Ware Geluk, is net zo populair als voorgangers Lengte van Leven en Innerlijke Rust
  4. Niet nieuw, wel onverminderd populair: Ovidius’ Metamorphosen (vert. d’Hane Scheltema)
  5. Vincent Hunink schreef een boekje over de Vrouwen naast Paulus en deelt zijn plaats als hekkensluiter van deze top met Stoic Sage, de Cambridgepublicatie van hoogleraar in Utrecht én Berlijn René Brouwer.

======================================

DWAASHEID

Je wrijft je ogen toch uit als je leest dat kwakhistoricus Reza Aslan zomaar mocht spreken in de aula van de Universiteit van Amsterdam.

Het graf van Odysseus is ontdekt. En Sodom dit jaar ook alweer.

======================================

INTERNET

Sombere conclusies over de eerste twintig jaar internet: als het gaat om het digitaliseren van teksten zijn de beloften niet waargemaakt (en zo denkt uw redacteur er ook over).

======================================

OVERLEDEN

Richard Frye (1920-2014) is overleden, de man die eindeloos veel heeft gepubliceerd over de architectuur van Iran. Dat hij bepaald geen vijand was van het land, moge blijken uit dit filmpje en dat maakt dit protest regelrecht pijnlijk.

======================================

EN TOT SLOT

Nog vierenveertig dagen tot het Nijmeegse Romeinenfestival. Zie het begin van deze brief en uw kortingskaartje bestelt u dus via deze link.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Twee weken vertraagd – maar u leest in een moment waarom – is hier de honderdenvierde aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

TIEN JAAR LIVIUS

Op 15 maart was het tien jaar geleden dat Livius werd opgericht. U leest er hier meer over. We hebben niet de tijd om het groots te vieren maar hebben wel wat nieuwtjes.

Hartelijk dank voor uw belangstelling voor de nieuwsbrief, de reizen, het journalistieke werk of de cursussen!

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

De website begint langzaam vernieuwd te raken. Kijk maar. Een enkel woord over de achterliggende ideeën hier.

Op onze zustersite LacusCurtius: Censorinus, De die natali. Latijn en Frans.

En verder: Richard Kroes over de mogelijkheid dat de islam is ontstaan uit het christendom, uw redacteur over Julius Caesar en Edwin de Vries over zijn werkzaamheden in Soedan af: 11, 12, 13.

======================================

EGYPTE

Dat de chronologie van de Bronstijd zeker zou zijn, is puur wensdenken. Een leuke vondst uit Luxor maakt dat weer eens duidelijk.

Ondertussen is er ook een majeure doorbraak: de uitbarsting van de Thera moet echt worden gedateerd in de zestiende en niet in de zeventiende eeuw. De as en het puimsteen van die explosie zijn op verschillende plaatsen gevonden – onder andere boven een paleis van de Hyksos in Egypte – en als die uitbarsting in de zeventiende eeuw zou hebben plaatsgevonden, moet de Hyksos al voor 1600 zijn vertrekken. Ander bewijsmateriaal suggereert dat de verdrijving een halve eeuw later plaatsvond; dat is nu bevestigd, zodat een serieus probleem uit de oude chronologie lijkt te zijn opgelost.

Waarom lachten de mensen in het oude Egypte?

Het is een terugkerend element in deze nieuwsbrief: wat zou het toch fijn zijn als archeologen eens ophielden met overdreven claims. Over Edfu wordt zowaar eens een hype teruggenomen.

En verder: Dakhaliya, Napata, een oude weg, een mummie in Luxor, de Memnonkolossen en de vrijspraak van de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Het bewijs dat de overgang van de Late Bronstijd/Vroege IJzertijd samenging met een klimaatverandering wordt steeds sterker.

De later-dan-aangenomen domesticatie van de dromedaris werd met veel aplomb gebracht. Maar dat weten we al een eeuw of zo. Wat weer wél nieuws is, is de domesticatie van de kat. En daar schrijft dan weer niemand over.

Lief stukje over archaïsche schrijfwijzen in het spijkerschrift.

Soms wordt op de zwarte markt een voorwerp aangeboden met grote wetenschappelijke waarde. In de regel vermijden wetenschappers zulke informatie, aangezien je daarmee mensen aanmoedigt illegaal te graven. Maar hier is een pleidooi dat wetenschappers kleitabletten van de zwarte markt tóch gaan gebruiken. Het zwakke punt in het betoog is dat wetenschappers, zelfs als ze zich beperken tot wat wél legaal is verworven, hun werk niet afkrijgen; het heeft dus geen enkele zin er nóg meer materiaal bij te nemen – zeker als dat leidt tot plundering. (Vgl. de discussie over de Sapfo-fragmenten even verderop in deze nieuwsbrief.)

En verder: Pella, Babylons Ishtarpoort, het jaarlijkse stukje over Hasankeyf, het halfjaarlijkse stukje dat de archeologen weer terug in Irak zijn en dat er nog veel valt te ontdekken, het maandelijkse stukje over Syrië.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Een overzicht met van publicaties over de nieuwe Sapfo-fragmenten. Een commentaar en wat context. (Livius-medewerker Richard Kroes beschreef het amateurisme in de Nederlandse pers.)

Vijf graven gevonden in het Griekse Vergina. Dat is natuurlijk nog niet leuk genoeg. Dus worden ze gelijk gepresenteerd als koninklijke graven.

Vorige maand noemden we de ontdekking van een beeld van Apollo in Gaza. Er is redelijke scepsis over de authenticiteit. Werd vervolgd, vervolgd en vervolgd.

En verder: Pavlopetri (eigenlijke prehistorie, maar soit), mensenoffers op Kreta, de theorie dat Alexander werd vergiftigd weer eens van stal gehaald plus een hellenistisch schooltje.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Briefje van een Romeinse soldaat aan het thuisfront en een libellus uit de tijd van de christenvervolging van keizer Decius.

En verder: Ampère, l’Arc de Dierrey, Arezzo, Esvres-sur-Indre, Gruaro, Napels (fenomenale foto hier), Romeinse bruggen, Sardes, Side, Sour el-Ghozlane (dat Pompeii te groot is voor adequaat monumentenbeheer, en dat het geld dát er is deels naar de georganiseerde misdaad gaat, is natuurlijk geen nieuws).

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

De nieuwe website Archeologie in Nederland.

In Utrecht is een begin gemaakt met de reconstructie van Castellum Hoge Woerd. Even verderop: de Utrechtse Heuvelrug raakte ontbost in de Romeinse tijd.

Zelf eens willen meedoen aan een opgraving? Kom deze zomer naar Nijmegen!

Op Twitter is deze foto van de recent-ontdekte Romeinse trainingskampen bij Xanten. (Bedankt, René Voorburg van Vici.org.)

Er is twijfel aan de authenticiteit van de Warren Cup in het British Museum. Ietwat ergerlijk is dat de berichtgeving er een soort wedstrijd Duitsland – Engeland van maakt.

Bij het Duitse Rülzheim is een grote schatvondst gedaan, die vanzelfsprekend wordt opgeleukt door naar de Nibelungen te verwijzen. De kritiek is niet mals: 1, 2.

Het haalde het internet niet, maar de Vecht wordt momenteel schoongemaakt en dat leverde zowaar een Romeins bronsstuk van keizer Titus op en een eerste-eeuwse mantelspeld. Leuk detail is dat de aanslag op de speld alleen op het land kan zijn ontstaan, dus het voorwerp is niet in de rivier verloren maar daar later in terechtgekomen.

En verder: Bar-sur-Aube, Bree, Carnuntum, Chateaumeillant en Haltern.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Om blij van te worden: een leuke schotenwisseling over het intellectuele niveau van de antieke gnostici. Deel een, deel twee, deel drie. Van dit soort discussies willen we meer.

De rechtszaak van Jacobovici tegen Zias lijkt doorgang te gaan vinden. De uitslag is niet belangrijk. Het staat immers al vast dat de verliezer de wetenschap is.

En verder: Abel Beth Maacah, een paar nieuwe snippers van de Dode Zee-rollen, kerkruïne overbouwd door een moskee in Diyarbakir,  Byzantijnse waterwerken in Tel Aviv.

======================================

OVERIG

Scherpe kop, goede analyse: oudhistorici hebben gefaald bij de uitleg van het oude Griekenland.

Curieus bericht over een piramide voor de Portugese kust. Misschien in de rubriek dwaasheid, maar laten we even afwachten.

Het soort grote-schaal-geschiedenis dat eeuwig zal blijven boeien (geen ironie): de factoren waardoor onze culturele evolutie sneller verloopt. Merk op hoe zorgvuldig het woord “vooruitgang” wordt vermelden.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In deze editie: een Romeins kookboek, een Top 5, twee zeer compacte, maar informatieve boeken en een scherpe aanbieding voor een prestigieuze publicatie.

Wat at een soldaat en de inheemse bevolking van het Romeinse Limesgebied? Archeoloog en museumkundige Claudia Vandepoel is met haar Historische Keuken gespecialiseerd in de Romeinse eetgewoonten. Door het (laten) proeven van historische recepten brengt ze het verleden dichterbij. Sapor Limitis, de Smaak van de Limes is het bijbehorende kookboek en staat vol met Romeinse recepten uit het Limesgebied. Van relatief obscuur geworden groenten als pastinaak tot inmiddels weer hippe ‘superfoods’ als spelt, maar ook met mosselen en lamshachee. Eet smakelijk!

Nieuw in deze boekenrubriek: de maandelijkse Top 5 best verkochte titels op de afdeling Klassieken:

  1. Fik Meijer – Twee Steden. Het nieuwste boek van Fik Meijer: een vergelijk tussen Constantinopel en Rome, de ‘twee steden’ uit de titel.
  2. Thucydides – De Peloponnesische Oorlog. De beroemde oorlog verteld door de even zo beroemde geschiedschrijver Thucydides werd vertaald door Wolther Kassies in de Baskervillereeks. Erg goed ontvangen, onder andere door het taalgebruik van Kassies.
  3. Capellanus – Liefde. Dit liefdeshandboek, in navolging van Ovidius, stamt uit de twaalfde eeuw en zorgt nog altijd voor controverses. Vertaald door niemand minder dan Piet Gerbrandy.
  4. Philostratus – Leven van Apollonius van Tyana. Nog een recente Baskerville, ditmaal in de vertaling van Simone Mooij.
  5. Seneca – Ware Geluk. Deel drie in de reeks kleine Seneca-vertalingen van Vincent Hunink blijft een handzame en daarmee populaire instap in het Stoïcisme van deze Romeinse filosoof.

Confronting the Classics, het nieuwste boek van Mary Beard, is nu ook verkrijgbaar als paperback. Behoorlijk wat compacter en dan ook meer dan twee keer goedkoper dan de wel veel mooier uitgegeven hardcover, maar met dezelfde interessante, zij het wat oude recensies en artikelen over de klassieken. Lees hier een recensie.

Het kan nóg compacter. De volledige klassieke literatuur in zo’n 125 pagina’s en in handformaat: er is een nieuw deeltje verschenen bij de Oxford Very Short Introductions: Classical Literature, verzorgd door William Alan. Een behandeling van de verschillende genres, auteurs en perioden in de klassieke literatuur, zoals de andere delen in de serie zeer beknopt, maar toch zeer informatief en scherp geformuleerd.

Onlangs succesvol bij Athenaeum gepresenteerd: Stoic Sage van René Brouwer, die als hoogleraar verbonden is aan de vakgroepen rechtsgeleerdheid en wijsbegeerte van zowel de Universiteit Utrecht als de Humboldt Universiteit in Berlijn. Het boek is nog tijdelijk beschikbaar voor de feestelijke introductieprijs van €49,95 (in plaats van €90,95).

======================================

DWAASHEID

Uw redacteur wond zich op over de mythe van “zwart Egypte”.

En verder: dit boek mag in geen bibliotheek ontbreken! De auteur heeft immers een kandidaatstitel in “Radio, TV, & Film Production” en niet minder dan 250 uur (dat zijn meer dan acht weken!) college gehad over Hebreeuws, Grieks, Latijn, Aramees, Judaïca, de Bijbel, archeologie en geologie. Als dat iemand niet kwalificeert als oudheidkundige, wat dan wel?

======================================

INTERNET

De website van het Allard Piersonmuseum is vernieuwd.

De Engelse Loeb-reeks, met tweetalige edities van antieke teksten, kondigt een digitaliseringsproject aan. Het cruciale “free access” ontbreekt, maar laten we ze het voordeel van de twijfel gunnen.

Hoe slecht is de Wikipedia? Een case study.

En dat kon dus twintig jaar geleden niet: een mooie landkaart van het menselijk DNA. Om een uurtje mee te spelen.

======================================

EN TOT SLOT

Nog zesenzeventig dagen tot het Romeinenfestival! Het eerste weekend van juni in Nijmegen.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de honderdenderde aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de cursus over de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zoetermeer of Schagen. Die wordt heel leuk.

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

De Livius.org-website is momenteel op de schop (en het wordt mooi), dus daar gebeurt weinig nieuws. Edwin de Vries is echter nog steeds in Soedan (6, 7, 8, 9, 10) en uw redacteur interviewde de Vlaamse striptekenaar Ken Broeders (van Apostata). Hij columnde ook over de wijze waarop joden en christenen gescheiden wegen gingen (1 en vooral 2).

======================================

EGYPTE

Het trok de aandacht: het graf van een nog onbekende farao. Potentieel veel interessanter is de ontdekking van het grafveld van een heel vroege, eveneens onbekende koninklijke familie.

Hadden we vorige maand een oude maar als nieuw gepresenteerde theorie over de bouw van de piramiden? Hier is er alweer een.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2, 3, 4.

Het toerisme is in verval, bewapende bendes overvallen opgravingen en meer, beschermende maatregelen.

Daar is de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass weer. En hij heeft een baan gevonden waarin hij opnieuw zijn volk niets uitlegt. Trefwoorden de volgende maanden: verval, bewapende bendes en meer. Waarom worden die beschermende maatregelen niet conditioneel gemaakt aan een uitgebreide Arabischtalige publieksvoorlichting?

En verder: Amara, Edfu, het dieet in Giza (luipaard), de haven van Giza, Luxor, een beeldschoon graf bij Luxor en een prachtig portret van Toetmozes III, ook uit Luxor.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een kleitablet over de Zondvloed is leuk. Minder leuk is de voorspelbare, bijbelse draai die er in de media aan werd gegeven, die in feite aangeeft hoe gering wetenschappers de voorkennis van het grote publiek inschatten. Desondanks: een leuke vondst.

Het inmiddels maandelijkse stukje over de schade in Syrië. In Irak gaat het echter beter: restauratiewerkzaamheden (fenomenale foto van Ktesifon) en het zoveelste stukje over het wel/niet heropenen van het museum in Bagdad.

Spelfouten zijn in antieke teksten de gewoonste zaak. De ouden hadden immers niet het gemak dat wij ondervinden van ons Besluit bekendmaking spellingvoorschriften 2005. Perzische spelfouten haalden desondanks het nieuws – met een curieus geplaatste foto.

En verder: Tell Abu al-Kharaz en Tal Al Umayri.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Drie Myceense graven bij Eghion. En: Myceense barbecues. En nog meer Myceens: de vloer van het paleis in Pylos.

Lezenswaardig artikel over de waarde van Homeros als historische bron.

Het is te mooi om waar te zijn: nieuwe fragmenten, toegeschreven aan Sapfo. Vertaling.

Mooi stuk over de François-vaas.

De zoveelste theorie over de dood van Alexander de Grote: vergiftigde wijn. Al eerder geopperd, dus de nieuwswaarde is weer eens nul.

Aangekondigd: de privatisering van de Griekse oudheden. Het is lastig te bedenken wat beter gedaan zou kunnen worden dan nu het geval is. Musea in zelfs de kleinste Griekse steden maken het land immers tot een droom voor elke liefhebber. De kritiek, negatief en positief, bleef niet uit: 1 en 2.

En verder: Pafos, Kato Pafos en een bouleuterion in Assos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Het doden van baby’s (“infanticide”) was vrij normaal in het Romeinse Rijk. Dat wist u. Maar het blijkt dat jongens en meisjes even vaak werden gedood, en dat wist u niet.

Bak zelf uw Romeinse brood. Maak zelf uw Romeinse doodsmasker.

Nieuwe vondsten in Pompeii, diner in Pompeii en een wat overbodig stuk over de oriëntatie van tempels in Pompeii.

Onder de Dom van Milaan is de christelijke doopkapel (waar Ambrosius Augustinus doopte) en daaronder blijkt een tempel van Minerva te zijn.

De epidemie die huishield tijdens de regering van keizer Justinianus is al een tijdje “hot”. Nu lijkt te zijn vastgesteld dat de bacil dezelfde was als de Zwarte Dood in de Middeleeuwen.

En verder: nieuwe opgravingen bij de Sant’Omobono in Rome, in de weg liggende oudheden in Amasia, Caričin Grad, Herculaneum. Herdonia, de villa van Patti en de gezichtsreconstructie van een Byzantijnse vrouw.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het is Louis Tobback, de burgemeester van Leuven, menens: niet voor het eerst haalt hij uit tegen “de willekeur van de ambtenaren van het agentschap Onroerend Erfgoed”.

Er wordt werk van gemaakt om de limes in het Nederlandse rivierengebied te laten plaatsen op de lijst van werelderfgoed. Laat beleidsbargoens als “intentieverklaring” en “gezamenlijke ambitie” u niet weerhouden te kijken naar het filmpje.

Wat doe je met het hoofd van een dode gladiator? Voor de honden natuurlijk.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: de  Crosby Garrett-helm opnieuw, Horndean, Ilkley, Quarry Farm. Bonus: zo krijgen we de krant elke dag vol met archeologisch nieuws & met een koppenmaker als deze heeft de archeologie geen vijanden meer nodig.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Er bestaat een cartoon van Hein de Kort over archeologen die helemaal uit hun dak gaan van antieke stront. En terecht: het kan worden gebruikt om uitspraken te doen over de staat van de antieke akkerbouw en dus technologie. Een voorbeeld uit de Negevwoestijn.

Deze maand is het Ai waar het gelijk van de Bijbel zou zijn bewezen. Voor het goede begrip: daarvoor is archeologie niet bedoeld, de vondst bewijst alleen iets als je al maximalistisch denkt en dus is er sprake van een cirkelredenering. De vondst heeft niet de wetenschappelijke literatuur gehaald, al kan dat veranderen.

De dromedaris blijkt later gedomesticeerd dan is aangenomen en – en dit is interessant – is gelijktijdig met het Vroeg IJzer IIa, de periode waarin de eerste monumentale gebouwen in het land van Israël verrezen.

Interessant artikel over de bronnentheorie, die aanneemt dat achter de eerste boeken van de Bijbel vier compositiestrata te herkennen zijn. De oudste daarvan, de Jahwist, heet dood te zijn, maar die diagnose is wellicht toch voorbarig.

Een beeldschone Apollo in Gaza.

Groeiende twijfels over de grafkamer van koning Herodes.

In Jeruzalem: een waterleiding uit de Bronstijd, de Koningsgraven, de Kedem Compound, Silwan en het gebruikelijke gedonder op de Tempelberg. Er is net een rapport uitgebracht over de activiteiten van de waqf – en dat liegt er niet om. De overdreven reacties ook niet, overigens: 1, 2, 3, 4, 5, 6.

Hoe zat het ook alweer met de loden codex uit Jordanië? Fake. Nog altijd fake.

De hoax van de maand: er zou een christelijke basilica zijn ontdekt bij het Turkse Iznik (Nikaia). Het ding is al jaren bekend en is (met wat moeite) zelfs te zien op Google Maps.

Deze kerk is tenminste wel nieuw ontdekt. En heeft mooie mozaïeken. Om helemaal blij van te worden.

En nog een vroege kerk – nestoriaans en Chinees.

En verder: Dan, Hebron (daar komt bonje van), en de politieke mythe rond Masada, Nahal RefaimQumran.

======================================

OVERIG

Dit is heel aardig: een longread over de instorting van de oude wereld en de opkomst van de islam, waarin alle historische en kwakhistorische opvattingen eens bij elkaar worden geplaatst. Niet alleen heel aardig maar ook heel nuttig.

In oktober vermeldden we al een nog niet zo succesvolle maar veelbelovende toepassing van computersimulaties als historisch verklaringsmodel. Nu is er meer (context).

De volgende aflevering in de soap over de vraag of de Karthagers kinderoffers brachten. Dit keer vindt men van wel. Men hoeft geen profeet te zijn om te voorspellen dat men volgend jaar het tegengestelde zal beweren.

Een antropologische klassieker, groot gemaakt door Von Humboldt, Sapir en Whorff: hoe taal ons denken en dus ons wereldbeeld beïnvloedt. De context is hier. Ooit werd het gymnasium opgericht met het idee dat als je maar veel Grieks en Latijn leerde, je ging denken als zo’n nobele Griek of stoere Romein. Later kwamen er andere motivaties.

En verder: de ondergang van de Induscultuur, demonen bestrijd je met eieren, reconstructie van het oude Karthager, krijgsolifanten, Zafar (de hoofdstad van Himyar), de Zeevolken, Afghanistan en antiek bier.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Richard Jebb (1841–1905) was professor Grieks in Cambridge en vooral gespecialiseerd in Sophocles. Het gedachtegoed van deze toonaangevende classicus is nu vereeuwigd door Christopher Stray, die zijn briefwisselingen heeft verzameld en geannoteerd in Sophocles’ Jebb. A Life in Letters. Een interessante kijk in de universitaire wereld rond Jebb en het Victoriaanse Groot-Britannië.

Het wordt al de nieuwe Braudel genoemd:  The Making of the Middle Sea, door Cyprian Broodbank. Handelend over de periode van het allereerste begin tot de opkomst van de klassieke wereld bevat dit ruim opgezette boek talloze afbeeldingen, kaarten, routes, tijdlijnen en meer om zo de rijke geschiedenis van het gebied rondom de Middellandse Zee inzichtelijk te maken.

Kwam er vorige keer al een stapel Blackwell Companions to the Ancient World binnen (Greek Mythology / Ancient Greek Language / Vergil’s Aeneid and Its Tradition), dat aantal is nu uitgebreid met Hellenistic Literature (onder redactie van James J. Clauss en Martine Cuypers en met bijdragen van onder anderen Andrew Erskine en Katharina Volk) en het zeer omvangrijke Ancient Egypt (onder redactie van Alan B. Lloyd met maar liefst 1276 pagina’s verdeeld over zeven subrubrieken).

Ook Cambridge heeft een prestigieuze Companionsreeks, waaraan deze week Ancient Mediterranean Religions is toegevoegd, verzorgd door Barbette Stanley Spaeth. Het beslaat negen regionen, waaronder Mesopotamië, Anatolië, Israël en natuurlijk Griekenland en Rome, maar heeft ook een sectie met thematische benaderingen, zoals geweld, gender, identiteit en het lichaam.

In de categorie nieuwe delen in mooie series zijn er meer vermeldenswaardige boeken. Zo zijn er geüpdatete edities van zowel Sallustius als van Xenophon in de Loeb Classical Library, en is ook de Dumbarton Oaks Medieval Library voorzien van nieuwe delen: de Patria, The Well-laden Ship en Ysengrimus. Beide series publiceren zowel de originele Griekse en/of Latijnse tekst als een Engelse vertaling.

======================================

DWAASHEID

Eigenlijk is dit stuk over de Bosnische piramides niet eens grappig meer.

Een fijne weerlegging van de claims van Graham Hancock (Fingerprints of the gods): 1, 2, 3.

======================================

OVERLEDEN

Peter Neve is overleden, de opgraven van Boğazköy-Hattuša.

======================================

EN TOT SLOT

Enigszins off-topic – zeg maar: behoorlijk off-topic – maar desondanks buitengewoon de moeite waard is dit artikel over het Voynich-manuscript.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de honderdentweede aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar een greep uit het Liviusaanbod: de Kruistochten in Hoorn of de reis naar Jordanië.

Jona Lendering (redactie)

======================================

DANK!

De Nieuwsbrief vierde vorige maand zijn honderdste aflevering en om dat te vieren richtte Livius de Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid op. Het bestuur daarvan dankt u hartelijk voor uw donaties en heeft al projecten op het oog die er in 2014 meer zullen worden gefinancierd.

Ook was er een prijsvraag waarmee boeken vielen te winnen. De uitslag vindt u hier.

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

De Livius.org-website wordt momenteel gerenoveerd, maar Edwin de Vries vertelde op de Livius.nl-site over zijn werkzaamheden op een opgraving in Soedan (1, 2, 3, 4) terwijl Josho Brouwers een grof staaltje kwakarcheologie aan de kaak stelt. Uw redacteur legde uit hoe het zit met de ster van Betlehem, had een kanttekening bij Sint-Nikolaas en behandelde in zijn reeks museumstukken een Spaanse slingerkogel en de buste van keizer Commodus.

======================================

EGYPTE

Ook deze maand stelt de BBC niet teleur met een volkomen overbodig artikel over de bouw van de piramiden. Zo’n zeven jaar geleden linkte deze nieuwsbrief al naar dit artikel.

Voorspelbaar bericht uit Egypte: chaos en schade voor het erfgoed. Meer. Maar soms worden gestolen voorwerpen teruggevonden. En soms gaat het ook fout zonder dat er mensen voor nodig zijn, zoals bij het grafveld van St. Mina.

Curieus bericht over iets dat nog niet is ontdekt riekt naar fondsenhengelarij.

Het maandelijkse gesleep met mummies.

En verder: Al-Qantara, Giza en het vervolg, graf van een bierbrouwer in Luxor (nog eens), de hond in de pot vinden, Vallei der Koningen, Armant.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Judith Weingarten verdrijft antieke seksgodinnen: 1, 2.

En verder: nieuwe lezing van het Zondvloedepos, het museum in Bagdad blijft gesloten, opgravingen in Armenië.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Mooi filmpje met een reconstructie van de Atheense akropolis.

En verder: Pafos, Messene en een hele lijst uit Turkije: Myndos, Antandros, Samsun, Assos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Peter Brown heeft het over Romeinse seksualiteit (maar uw redacteur heeft zo zijn twijfels).

Een mozaïek uit Calabrië dat uw redacteur om een of andere reden een half jaar geleden over het hoofd zag.

In Rome: het horologium Augusti, Sta Maria Antiqua en een grafveld.

En verder: de boekrollen van Herculaneum,Pompeii, meer Pompeii, El Asnam, Marsala, een melkfles, Romeinse boekbanden, Romeinse riviergoden en de analyse van Romeins gesteente.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Interessant relletje in de Franse archeologie.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: de Muur van Antoninus Pius en Rainham.

En verder: Utrecht. een greppel in Leersum, Romeinse scherven op het strand.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De oudste inscriptie uit Jeruzalem: “goedkope wijn”. Meer nieuws uit Jeruzalem: een Hasmonees gebouw. En ja, de archeologie van Israël is gepolitiseerd. Dat wisten we al.

En verder: een joodse grafsteen uit de vijfde eeuw, de Codex Washingtonianus, Elad en nieuw licht op het ontstaan van de christelijke kunst.

======================================

OVERIG

Interessant conflict over het hergebruik van antiek lood.

Om blij van te worden: het Amsterdamse Allard Piersonmuseum heeft grootse plannen: nieuwe zalen erbij en de gipsafgietsels die nu op zolder staan, tussen de andere voorwerpen.

Als de oudheidkunde wil overleven, zullen meer universiteiten hun oudheidkundige activiteiten moeten fuseren. Zoals in Mainz is gebeurd. Misschien maken we nog eens mee dat de Nederlandse en Vlaamse instituten fuseren tot één instelling die er echt toe doet.

En verder: een oeroude wagen in Servië (beetje curieuze website), de situatie in Syrië, verfijnde kalibratiecurve voor C14-dateringen.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Aan het eind van de twaalfde eeuw schreef Andreas Capellanus een handboek van de liefde: De Amore, een retorica van erotische omgangsvormen. Na Quintilianus’ Opleiding tot Redenaar heeft Piet Gerbrandy nu dit liefdesleerdicht vertaald. Voorzien van een scherpe inleiding, beknopt notenapparaat en een prachtige vormgeving.

De reeks Blackwell Companions to the Ancient World is ook aan het einde van dit jaar uitgebreid met een aantal nieuwe delen. Zo is daar A Companion to Greek Mythology onder redactie van Egbert J. Bakker, A Companion to the Ancient Greek Language onder redactie van Ken Dowden en Niall Livingstone en A Companion to Vergil’s Aeneid and Its Tradition onder redactie van Joseph Farrell en Michael C.J. Putnam. Zoals altijd staat elk deel vol met wetenschappelijke artikelen van experts op de desbetreffende vakgebieden, waaronder Philip Hardie, Gregory Nagy, Jan N. Bremmer, Fritz Graf, Philomen Probert en Stephen Colvin.

Patrick O’Sullivan en Christopher Collard verzorgden een nieuwe editie met commentaar van Euripides’ Cyclops and Major Fragments of Greek Satyric Drama (zoals Aeschylus, Sophocles, Lycophron en Achaeus). Regine May  heeft een nieuwe editie van boek 1 van Apuleius’ Metamorphosen becommentarieerd. Beide titels zijn gepubliceerd bij Aris & Phillips, dus voorzien van een Engelse vertaling op de rechterpagina.

Ook bij Cambridge nieuwe commentaren, en wel van Terentius’ Hecyra van de hand van Sander M. Goldberg en van Herodotus’ Histories book 5 van de hand van Simon Hornblower. In november verscheen al in dezelfde reeks Pliny the Younger: Epistles Book II van Christopher Whitton.

Walter Burkert staat bekend om verschillende wetenschappelijke studies over religie en culten in de klassieke oudheid en inmiddels klassiek geworden publicaties als Homo Necans, Ancient Mystery Cults en Greek Religion. Zijn Wilder Ursprung: Opferritual und Mythos bei den Griechen uit 1990 is nu eindelijk beschikbaar als Engelse paperback, vertaald door Peter Bing onder de titel Savage Energies. Lessons of Myth and Ritual in Ancient Greece. In een aantal essays breekt Burkert met het heersende beeld van de Griekse samenleving als model van rationaliteit en orde.

======================================

DWAASHEID

Hoe we de oudheidkunde belachelijk kunnen maken: ook deze maand lukt het weer uitstekend.

======================================

EN TOT SLOT

Welke antieke held bent u?

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,


Dit is de 101e aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de cursus Kruistochten in Hoorn.

Jona Lendering (redactie)

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

De website wordt momenteel vernieuwd en dus wordt niets toegevoegd, maar op onze zustersite verscheen een Engelse vertaling van Caesars Gallische Oorlog. En uw redacteur blogde uitvoerig over Apollonios van Tyana en vroeg zich af of antieke joden werkelijk monotheïstisch waren.

======================================

EGYPTE

Een oude theorie wordt weer eens als nieuw gepresenteerd: de dood van Toetanchamon.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2. Plus: gemummificeerd voedsel.

Dat we daar nou niet eerder op gekomen zijn: je kunt ruïnes natuurlijk ook laten bewaken.

En verder: vandalisme in Giza, een beeld van Montu, Luxor, meer Luxor, nog meer Luxor, een liefdesverhaal in antieke kleuren, de Al-Muzawaka necropolis in de Dakhla-oase. Plus de restauratie van papyri.

En omdat dit toch een beetje een jubileumnieuwsbrief is, stellen we ook de even geliefde als onvermijdelijke doctor Zahi Hawass weer eens op, die nu toch echt wegens corruptie lijkt te worden vervolgd. De hamvraag: wat hebben westerse universiteiten betaald?

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een oeroude spijkerschrifttekst in Oman.

Dit belooft interessant te worden: de vondst van een paleis te Kultepe (Kanesh). Zeker als de datering juist blijkt, zullen we hier meer over gaan horen.

Vrij sensationeel: zeshonderd zegels uit de zevende tot vierde eeuw v.Chr. bij Doliche.

Men is optimistisch – en dat is voor het eerst – over de toekomst van de Iraakse musea (meervoud). En pessimisme over Syrië.

En verder: Ur, een Hittitisch paleis in Sivas, Chalo, Karchemish, Persepolis, de Persepolis Fortification Tablets, een beetje wazig stukje over Kaleh Chendar (Khuzestan).

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Dit was nieuw voor uw redacteur, die hierover heel graag meer had willen lezen: onderzoek naar twee palimpsesten levert teksten op van Euripides en Aristoteles.

Het is niet alleen maar treurnis in Griekenland: het oude theater van Sparta wordt gerestaureerd. En in Turkije doen ze hetzelfde met het theater van Knidos.

Het Rijksmuseum van Oudheden heeft een schitterend portret uit Cyprus kunnen aankopen. En in een ander museum wordt de Nike van Samothrake gerestaureerd.

En verder: Megara, Thracisch graf te Sveshtari, Prastio, een tunnel in Metropolis, een Afrodite uit Antiochia-ad-Cragum, Loutraki, Plus: word stoïcijn!

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Niet voor het eerst: de vondst van de resten van de schepen die zonken tijdens de zeeslag bij de Aegatische Eilanden. Er begint behoorlijk wat materiaal boven water te komen.

Uit Rome: de aquaducten, het auditorium van Hadrianus en een mooi filmpje dat we misschien al eerder in deze nieuwsbrief hadden, maar vooruit – het is mooi genoeg om twee keer naar te kijken.

Overzichtsartikel over de opgravingen in Istanbul (niet alleen Romeins).

En verder: standbeelden (maar geen foto’s) in Napels en Plovdiv, Pompeii, Split, Portus, Hierapolis.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het begin van de Germaanse expansie voorbij de Lippe begon vroeger dan aangenomen: opgravingen bij Dortmund.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Old Oswestry, Peterborough, Woodchester (meer foto’s).

En verder: Haltern en Romeinse marskampen bij Bonn,

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Interessant nieuws uit Gezer, waar een Bronstijd-stad is ontdekt. En een Bronstijd-wijnkelder in Tel Kabri.

Leuk berichtje over DNA-onderzoek naar varkens in Israël.

Illegale opgravingen in een Hasmonees fort, lekker politiek gekleurd gebracht.

Het Evangelie van Judas, waarover een paar jaar geleden veel was te doen, keert terug naar Egypte.

En verder: het altaar uit Shiloh nog een keer.

======================================

OVERIG

Drie interessante blogstukjes van Josho Brouwers over antieke veldslagen: 1, 2, 3.

Ook interessant: hoe ver zijn westerse mogendheden bereid te gaan om oudheden te beschermen?

Schokkend: diefstal van oeroude Koran-manuscripten uit Sana’a. Voor de duiding – want dit is echt heel erg – klikt u hier.

En een curieus monument uit de Late Oudheid, hartje Zweden.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Philostratus’ Leven van Apollonius is het nieuwste deel in de Baskervillereeks, vertaald en toegelicht door Simone Mooij-Valk. Apollonius van Tyana staat onder meer bekend om zijn ascetische levenswijze en uitgebreide reizen. Philostratus beschrijft het leven en de reizen van de filosoof uitvoerig, inclusief de exotische dieren en zeden van vreemde volken waarmee hij in aanraking kwam.

Het oude Egypte is in de loop der tijden een inspiratiebron voor velen geweest. In het rijk geïllustreerde Egyptomania doet Bob Brier verslag van deze obsessie met Egypte, die onder andere tot uiting kwam in campagnes, films, boeken, schilderijen en de grote aandacht voor verschillende opgravingen. Het boek is goed getimed, want er verschijnen nu veel boeken over het oude Egypte. Een greep: The Material World of Ancient Egypt van William H. Peck, met een uitgebreide behandeling van verschillende antieke artefacten; ook over het dagelijks leven, maar minder wetenschappelijk is Ancient Egypt, Everyday life in the land of the Nile, van bovengenoemde Bob Brier; Eeuwig Egypte, de tentoonstellingscatalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Allard Pierson;  en over de Egyptische Taal is er The Ancient Egyptian Language, a Historical Study van James P. Allen.

In Latin, Story of a World Language behandelt Jürgen Leonhardt de geschiedenis van het Latijn als wereldtaal. Het boek begint logischerwijs in de oudheid en strekt tot aan de status van de taal in de moderne tijd.

Een beeld zegt meer dan duizend woorden, dat is zeker van toepassing op veel Griekse vazen. John H. Oakly verzamelde een aantal van deze prachtige kunstwerken en de verhalen die ze vertellen in The Greek Vase, The Art of the Storyteller. Op groot formaat en met vele kleurenafbeeldingen, zoals het onderwerp past.

Fik Meijer heeft een nieuwe titel aan zijn omvangrijke oeuvre toegevoegd:  Twee Steden. Na Paulus heeft de historicus zich nu laten inspireren door de ondergang van de ene en de opkomst van de andere stad in een vergelijking tussen Rome en Constantinopel.

======================================

DWAASHEID

En daar is ’ie weer: het beenderkistje van Jacobus. Een bewezen vervalsing, maar zolang er geld mee kan worden verdiend is dat natuurlijk irrelevant.

En verder: de stam Dan en de Kelten. Dat is zelfs voor crackpottheorieën wel heel erg gewaagd.

======================================

INTERNET

Om blij van te worden: virtuele wandeling door de catacomben van Priscilla (met een niet heel verrassend maar toch interessant nieuwtje). Of door de villa van keizer Hadrianus in Tivoli.

De halve antieke wereld op uw iPad/iPhone? Klik hier.

======================================

OVERLEDEN

Wie ooit Israël bezocht, kende de reisgids van de deze maand overleden Jerome Murphy-O’Connor, die er als geen ander in slaagde het leuke van archeologie en oude geschiedenis over te dragen.

======================================

STICHTING WETENSCHAPSVOORLICHTING OUDHEID

De vorige maand opgerichte Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid neemt als doel te bevorderen dat informatie over de Oudheid beter wordt overgedragen. U leest er hier meer over. Als u de stichting wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer NL25 INGB 0006 2904 08 t.n.v. Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid. Dank u wel.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Om helemaal blij van te worden: dit is de honderdste aflevering van de Livius Nieuwsbrief!

KEIHARD CIJFERMATERIAAL

De Livius Nieuwsbrief werd in november 2005 voor het eerst verstuurd en verscheen sindsdien ruwweg elke maand, met een ingelaste vijftigste aflevering en een extra nieuwsbrief toen voor het eerst een slagveld van Caesar in België werd geïdentificeerd.

De Livius Nieuwsbrief heeft één eigenzinnige redacteur en 4221 abonnees.

Uw redacteur besteedt elke maand één à anderhalve dag aan de Livius Nieuwsbrief. Eens per jaar is er een collecte of, zoals het tegenwoordig heet, doen we aan crowdfunding. Daarmee is de nieuwsbrief ongeveer kostendekkend.

De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass maakte zijn opwachting in tweeënzestig van de honderd nieuwsbrieven. Drie nieuwsbrieven hadden geen rubriek “dwaasheid”.

Van de tweeënvijftig ministers die Nederland sinds november 2005 heeft versleten, hadden er slechts vijftig geen abonnement op de Livius Nieuwsbrief. Sinds de Nieuwsbrief wordt gelezen in de Ministerraad, is de AEX ruim 100 punten gestegen.

======================================

VANITAS VANITATUM

Wat betekent de Livius Nieuwsbrief voor de lezers? Lees maar wat museumdirecteur Wim Weijland van het RMO te zeggen heeft, of archeologiejournalist Theo Toebosch, of Frits van der Meij van de Athenaeumuitgeverij of de voorzitter van het Nijmeegse Romeinenfestival Paul van der Heijden.

======================================

CADEAUTJES

Drie uitgeverijen hebben voor deze gelegenheid mooie boeken ter beschikking gesteld. Die kunt u winnen, als u voor dinsdagavond 23.00 een mailtje verstuurt met de juiste antwoorden op de vragen. Uw schaamteloos onkreukbare jury doet de boeken woensdag op de post, zodat ze nog voor pakjesavond worden bezorgd.

Ten eerste: Een Egyptische huurling van Griekse afkomst is begraven met de prachtige naam “Wahibre is de horizon”. Waar is zijn sarcofaag? Onder de goede inzenders worden drie exemplaren verloot van Henchmen of Ares. Warriors and Warfare in Ancient Greece, het onlangs bij Karwansaray verschenen boek van Livius-docent Josho Brouwers.

Ten tweede: Een van de leerlingen van de pythagorese filosoof Apollonius van Tyana, Damis, speelt een rol in een Nederlandse roman. Welke roman is dat? Onder de goede inzenders worden drie exemplaren verloot van Simone Mooij’s vertaling van Philostratus’ Het leven van Apollonius van Tyana, het onlangs verschenen laatste deel van de Baskerville-reeks van Athenaeum – Polak & Van Gennep.

Ten derde: Er zijn in Nederland en België verschillende re-enactmentgroepen. Eén ervan is door de Vlaamse striptekenaar Ken Broeders vereeuwigd in een deel van zijn Apostata-reeks, maar welke groep is dat? Onder de goede inzenders worden drie exemplaren verloot van Jeroen Wijnendaeles Romeinen en barbaren. De ondergang van het Romeinse Rijk in het westen, dat onlangs is verschenen bij het Davidsfonds.

Ten vierde: Er liggen veertig troostprijzen klaar, namelijk het boekje Spijkers op laag water. Vijftig misverstanden over de Oudheid, dat uw redacteur schreef op basis van vragen van onder andere nieuwsbriefabonnees. Die worden verloot onder de inzenders die de grote prijzen niet hebben gewonnen.

======================================

EEN NIEUW INITIATIEF

De vrijwilligers achter de website Livius.org hebben sinds het midden van de jaren negentig geprobeerd mensen informatie te geven over de oude wereld. Dit gebeurde deels door het schrijven van webpagina’s, deels door het beantwoorden van correspondentie, deels door de Livius Nieuwsbrief.

Helaas blijkt in de oudheidkunde niemand – ook wijzelf niet – het niveau te halen dat bij andere disciplines vanzelfsprekend is. Willen de klassieken meer dan tien jaar toekomst hebben, dan zullen er dingen moeten veranderen. Een meneer die onze bezorgdheid deelt, heeft een schenking gedaan om kleinschalige projecten op het gebied van de oudheidkundige wetenschapsvoorlichting te ondersteunen.

De vorige maand opgerichte Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid neemt als doel te bevorderen dat informatie over de gehele Oudheid beter wordt overgedragen. U leest er hier meer over.

======================================

EN TOT SLOT

Het leukste stukje waar uw redacteur ooit naar linkte was, volgens hem, dit.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer NL25 INGB 0006 2904 08 t.n.v. Stichting Wetenschapsvoorlichting Oudheid. Dank u wel.

Tags: ,

Dit is de negenennegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een cursus uit het Liviusaanbod: de reis naar Petra (en de rest van Jordanië).

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Weinig op de Livius-site, die wacht op een restyling, maar uw redacteur heeft in augustus/september een dag-bij-dag-verslag geschreven van Xerxes’ veldtocht naar Griekenland. Het overzicht, dat in de vorige nieuwsbrief zo opvallend niet was voorzien van een link, is daar. Plus: twee recente publicaties over Julianus de Afvallige.

In de reeks museumstukken: Babylonische astronomie, de Augustus van Primaporta en Germaans aardewerk.

======================================

EGYPTE

De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass was lange tijd de running gag in deze nieuwsbrief, maar inmiddels is het niet langer grappig: de National Geographic Society lijkt steekpenningen aan hem te hebben betaald. Dit verhaal gaat een vervolg krijgen, want de echte vraag zou wel eens kunnen zijn welke serieuze instellingen dat niet hebben gedaan.

Zoals al eerder is gedaan met prehistorische grotschilderingen die te kwetsbaar waren om aan het publiek te tonen, wil men nu een kopie bouwen van het graf van Toetanchamon. Waar deze broche overigens vandaan komt.

De theorie, nu een jaar of twee oud, dat de twaalfde eeuw v.Chr. werd getypeerd door een grondige klimaatomslag, begint steeds duidelijker gestalte te krijgen.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

En verder: satire in faraonisch Egypte (let niet op de gratuite politieke opmerkingen), graf in Abusir, het graf van de beeldhouwer die de beroemde kop van Nefretiti maakte, beeld van Ramses II in Sharqiya (met vervolg).

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Het ontstaan van het schrift in Mesopotamië.

Een heel interessant bericht over Hurritische (vroeg-Hittitische) vondsten in Istanbul, verder westelijk dan ooit voor mogelijk werd gehouden.

Het effect van migratie op de etnische samenstelling van de bevolking in Mesopotamië blijkt gering te zijn geweest. Niet dat migratietheorieën de afgelopen halve eeuw serieus zijn genomen, overigens.

Dit kan leuk worden: in Persepolis zijn vondsten gedaan uit de tijd van Cyrus de Grote.

Om helemaal blij van te worden: met antieke zaden is een dadelpalm opgekweekt. Sommige gewassen zijn door de eeuwen heen zo ver veredeld, dat de oorspronkelijke vorm niet meer bestaat, en dat is erg, want de oergewassen waren vaak sterker dan de jongere, gespecialiseerde gewassen. Het terugwinnen is belangrijk om planten en bomen te hebben die tegen nieuwe ziektes resistent zijn. Met de dadelpalm valt de afstand tussen oergewas en moderne boom wel mee, maar het is goed dat dit soort onderzoek plaatsvindt.

Waar journalistiek overgaat in propaganda: van een zwaar-beschadigde christelijke kerk in Syrië wordt kritiekloos overgenomen dat ze rond 200 zou zijn gebouwd over een Jupitertempel.

Terwijl de ondergang van Aleppo onvermijdelijk wordt, wordt er ook nog archeologisch onderzoek gedaan in Syrië: in het druzische stadje Sweida, helemaal in het zuiden.

En verder: menselijk hersenweefsel uit Seyitömer Höyük, Iraakse nederzetting te Gunduk, Hittitisch heiligdom te Oymaağaç, de opgravingen te Sidon, opgravingen in Koerdisch Irak, Tyrisch purper, plus: een heerlijk nietszeggend artikel over een kleitablet, gevonden bij Alacahöyük, waarvan niet wordt verteld wat er nou op staat.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Voor wie nog wil beweren dat de wijnrank betrekkelijk laat in Griekenland werd geïntroduceerd, is er dit bericht.

Reconstructie van oud-Griekse muziek: het is vaker gedaan maar blijft leuk. Dat geldt ook voor de reconstructie van gekleurde standbeelden.

Lang geleden had deze nieuwsbrief elke maand een stukje over de Elgin-marbles. Een nieuwe aflevering in de soap.

En verder: archaïsche porticus bij Argilos, het theater van Sparta en een Thracische wijnkelder uit de zesde eeuw v.Chr.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Vorige maand werd een intact Etruskisch graf gevonden dat – de Italiaanse archeologie zijnde de Italiaanse archeologie – meteen werd geïdentificeerd als de laatste rustplaats van een broer van de Romeinse koning Tarquinius Priscus. Inmiddels is vastgesteld dat er een vrouw ligt begraven, maar dat zal niet verhinderen dat ze in de PR toch de broer was van de Romeinse vorst.

Indachtig het oudhistorische spreekwoord “als je maar een interpretatie van twintig jaar geleden weerlegt, lijk je altijd vernieuwend” de rehabilitatie van keizer Tiberius.

En verder: de stichting van Aosta, de aquaducten van Rome, een vierde-eeuwse tempel in Rome, scheepswrak in Narbonne, de Hadrianustempel te Efese, Portugees Alcoutim, de legioenbasis van Novae, Aphrodite en Kerberos uit Hierapolis, godenbeelden uit Milete, plus nieuwe opgravingen in Andriake, waar ene Nikolaas van Myra zijn kerkje bouwde.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het gaat niet zo goed met de Nederlandse archeologie: documentaire van Een Vandaag.

Het Romeinse wegdorp Belginum blijkt groter te zijn dan men vermoedde.

Indrukwekkende opgraving van een tijdens de Grote Volksverhuizingen uitgemoord Zweeds dorp. Uit dezelfde tijd en regio: de muur die de Juten/Denen moest scheiden van de Saksen, blijkt uit de Late Oudheid te dateren.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: IJzertijdfort bij Kenfig, herdatering van Romeinse wegen, Romeinse villa bij Devizes, fenomenaal mooie stenen adelaar uit Londen, kindergraf (locatie niet bekendgemaakt), plus een buste van Nero – o nee, wacht.

En verder: vissersbedrijf aan de Seine en muntvondst in Stein.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Dat had u natuurlijk nóóit verwacht in Israël, het land waar de archeologen altijd zo voorzichtig zijn met hun interpretaties: het graf van koning Herodes is dus toch niet gevonden.

Spaans zilver in zuidelijk Fenicië is ook interessant zonder gezochte bijbelse parallel.

Jeruzalem: een vloektablet uit de vierde eeuw en een artikel over de – je verwacht het niet – gepolitiseerde archeologie in die stad.

En verder: de waterwerken van Megiddo, joden en christenen bezochten ooit hetzelfde heiligdom te Migdol, eindoordeel inzake het Joas-tablet.

======================================

OVERIG

Liviusdocent Richard Kroes over archeologie in de Nederlandse “Bible belt”.

En verder: een zonnewijzer uit de Late Bronstijd in de Oekraïne en robotslangen op een opgraving.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Paul Erdkamp heeft de redactie verzorgd voor een nieuw deel in de reeks Cambridge Companions: Ancient Rome. Het boek bevat 31 artikelen over diverse onderwerpen van verschillende specialisten, waaronder Walter Scheidel (die eind vorig jaar het deel Roman Economy voor zijn rekening nam), Arjan Zuiderhoek en Paul Erdkamp zelf. Verdeeld over zes thema’s (waaronder stedelijke ontwikkeling, logistiek en dagelijks leven) gaan de artikelen in op onderwerpen variërend van watervoorziening tot de opkomst van het Christendom.

Ook over Alexander en Darius is een boek met artikelen verschenen, onder redactie van Diederik Burgersdijk, Wouter Henkelman en Willemijn Waal. De historische Alexander wordt vooral aan de hand van Perzische bronnen gereconstrueerd, de mythische Alexander wordt juist vanuit literair perspectief bezien. Artikelen in de bundel zijn van de hand van verschillende specialisten binnen en buiten de klassieke wereld, waaronder Eric Moormann, Henk Singor en Robbert Bosschart.

Aan meer figuren uit de oudheid wordt deze maand een boek gewijd. In Nero. Drie gezichten van een populaire keizer doet historicus en archeoloog Sam van Overmeire zijn best de keizer van een positiever imago te voorzien dan gebruikelijk is, door antieke bronnen zoals Suetonius en Tacitus te weerleggen en zich onder andere te beroepen op archeologische vondsten. Lees hier de recensie.

Ruim een jaar na het verschijnen van de hardback is Pursuits of Wisdom nu ook als paperback verkrijgbaar. John M. Cooper onderzoekt de aloude vraag Hoe het beste te leven?, volgens zes stromingen uit de antieke filosofie, van Socrates tot Plotinus. Erudiet en omvangrijk.

Over die levensvraag heeft natuurlijk ook Seneca zich gebogen. Na Lengte van het Leven (De brevitate vitae) heeft Vincent Hunink nu zijn Innerlijke Rust (De tranquillitate animi) vertaald. Seneca’s stoïcijnse filosofie in de markt gezet als ‘cursus timemanagement’ voor stressvolle tijden.

======================================

DWAASHEID

Het is weer lekker: tien overeenkomsten tussen het Romeinse Rijk en Amerika. Graag ook eens een overzicht van tien verschillen.

David Meadows introduceert een handig hulpmiddel om kwakhistorici te ontmaskeren.

En verder: de Ark van het Verbond (“for just $24.50!”); Jezus als verzinsel.

======================================

INTERNET

Cadeautje: Andrew George’s uitgave van het Gilgamesj-epos (en kijk hier even wat u bespaart). Om teleurstellingen te voorkomen: geen vertaling.

======================================

ZOMAAR KORTING

Drie Livius-docenten hebben twee boeken uitgegeven bij Karwansaray. Josho Brouwers’ boek over de Griekse krijgskunst, Henchmen of Ares, verschijnt in november en is hier al te bestellen met 40% korting.

Korting is er ook op het boek van Bosman & Lendering, Edge of Empire: vul bij “discount code” het woord “Liviuskorting” in en u betaalt 20% minder. Ideaal om als kerstcadeau voor Nederlanders in het buitenland.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags:

Dit is de achtennegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar een greep uit het Liviusaanbod: de cursus over Paulus in Gouda, de cursus over het Byzantijnse Rijk in Dronten en Zaandam en de sierradencursus in Leiden. Of ga volgend jaar mee naar Iran.

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

Op de Livius.org-website is geen nieuws, maar uw redacteur heeft sinds augustus een dag-bij-dag-verslag geschreven van Xerxes’ veldtocht naar Griekenland. Het overzicht is daar.

Op de Livius.nl-website legt Richard Kroes uit waarom archeologen houden van bedorven voedsel en verdiept uw redacteur zich in het Egyptische monnikenleven.

======================================

EGYPTE

Dit was moeilijk te missen: een herdatering van de vroegste Egyptische heersers.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2, 3.

Kort na de val van president Mubarak kondigde de archeologische dienst aan dat te Giza een van de schepen van Cheops zou worden opgegraven. Dat werd beschouwd als een stunt om media-aandacht te genereren en de toeristen terug te lokken. Inmiddels is het zover, maar met de publiciteit wil het niet echt vlotten, om over toeristeninkomsten maar te zwijgen.

En verder: vandalisme in een Koptisch klooster.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Het deprimerende stukje dat we elke maand hebben over het erfgoed in Syrië. De wapenhandel wordt gefinancierd door oudheden te verkopen.

Lief berichtje over een zijweg in de Iraans-Amerikaanse détente: teruggave van oudheden.

En verder: de Wetten van Hammurabi, Idu, mooie foto’s van Naqsh-e Rustam en Bishapur.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Ontdekking van enkele niet-geplunderde Myceense graven in het noorden van de Peloponnesos – en ook een Myceens paleis met Lineair-B-tabletten in het zuiden. Ander Myceens nieuws kwam uit Hala Sultan Tekke op Cyprus.

Toerisme in Athene – wie wel eens een scheepslading cruisetoeristen heeft gezien, weet waar het over gaat.

Leuk onderzoek naar de herkomst van het hout waarvan triëren werden gebouwd.

Wat Griekse en Romeinse artsen niet begrepen over het menselijk lichaam.

Dat heb je nu met die Amerikaanse government shutdown: de website van de NASA is onbereikbaar. Maar de foto van een analemma boven de Apollotempel van Korinthe was heel mooi, echt waar.

En verder: Alexandrië, Andros, Elutherna, Iasos, Kyrene (vergelijk), Limasol, dopinggebruik in Magnesia, Nemea, Samsun, Smyrna, Strongyli, Thracisch paardengraf en de Nike van Samothrake.

Plus: zes mythes over Zeus.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Donder toch op met die vermelding van Tarquinius Priscus! Een ongeschonden Etruskisch graf is al interessant genoeg en hoeft écht niet te worden opgeleukt met een vermelding van een historisch persoon. Dit scoort 3 op de schaal van Ktesias voor slechte archeologiejournalistiek.

Hé, dat is leuk lekker: enkele Romeinse recepten.

Wat de Chinezen over het Romeinse Rijk wisten.

Een met een muur versterkte deel van de limes in het huidige Roemenië is beter bekend geworden dankzij luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog. Meer limes op De Krim.

En verder: Antiochia ad Cragnum, Ayn Gharandal, Beiroet, Derbe, het vorig jaar ontdekte theater van Interamna Lirenas, Narni, het mausoleum van Augustus in Rome, Siirt, Tivoli, Libanees Tripoli en Turks Tripoli.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Herbouw van een Romeinse wachttoren in Leidsche Rijn.

De Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie jubileert en organiseert een expositie in de Boerentoren.

Leuk onderzoek naar de Late Oudheid in zuidelijk Nederland – ofwel, de tijd waarin de grondslagen werden gelegd voor de Frankische heerschappij.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Colchester, Ham Hill, Havant, Londen en lees vooral dit wat rommelige stukje over mummies in Barnsley.

En verder: Crivitz (Late Bronstijd), Oedelem, Gooik, Ninove.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Interessant: metaalmijnen in de Negev zijn in gebruik geweest in de tiende eeuw v.Chr. Dat wil echter niet zeggen dat de exploitant koning Salomo heette.

Een TV-serie over de geschiedenis van het jodendom: de BBC zijnde de BBC moet dat wel fout gaan en het gaat dan ook fout.

Interessant stuk over de economische betekenis van de enorme aantallen offers die in Jeruzalem werden gebracht.

Hoeveel sarcasme zullen we eens uitgieten over het bericht dat Masada – je gelooft het niet! – een moderne politieke mythe is?

Respectabele geleerde ontdekt te laat dat samenwerking met Simcha Jacobovichi geen manier is om wetenschap uit te leggen. De echte vraag blijft onbeantwoord: waarom wist de respectabele geleerde dit niet eerder? Jacobovichi’s praktijken zijn genoegzaam bekend.

En verder: Dalmanoutha, Gezer, Jeruzalem: 1, 2, 3.

======================================

OVERIG

Het wordt algemeen aangenomen dat het opkomst van de akkerbouw leidde tot een vergroting van de bevolking. Dat is natuurlijk waar, maar inmiddels zijn er voldoende data om het beeld verfijnen. Onderzoek waar je blij van wordt.

En nog iets om blij van te worden: poging de physics of society toe te passen op de Oudheid. Het gaat niet om het resultaat, dat niet indrukwekkend is in zijn nauwkeurigheid, maar om het feit dat het vijfde historische verklaringsmodel nu eindelijk wordt toegepast. De oudheidkunde laat niet langer een kans op een kwalitatief beter – want kwantificeerbaar – soort kennis liggen.

Een nieuwe techniek om het antieke landschap met een combinatie van luchtfoto’s en lasers in beeld te brengen. Uw redacteur vraagt zich overigens af of het werkelijk zo nieuw is: in Nederland is dit allang digitaal online (kijk maar hier en uw achtertuin is daar).

Uw redacteur schreef zijn duizendste blogstukje en heeft iets te melden over wetenschapscommunicatie. Dat daar in de oudheidkunde iets grondig verkeerd zit, wordt inmiddels ook toegegeven.

En verder: gebruik van animaties bij de presentatie van archeologische opgravingen, een Skythisch (Sarmatisch) graf, interessant onderzoek in India.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Na de Burgeroorlog van Lucanus (vert. Piet Schrijvers) en Julianus van Ammianus (vert. Daan den Hengst) is er een nieuw deel in de Baskerville-reeks: Thucydides’  Peloponnesische Oorlog. De vertaling is van Wolther Kassies, die eerder in dezelfde serie Apollonius, Hesiodus en Polybius vertaalde. Niet voor niets wordt Thucydides de grondlegger van de wetenschappelijke geschiedschrijving genoemd: systematisch maar toch meeslepend neemt hij de lezer mee op oorlogspad in de beroemde strijd tussen Sparta en Athene.

Ook van de Historiai van Herodotus is een nieuwe vertaling uit, gelardeerd met kaarten, achtergronden en een voorwoord van Paul Cartledge. De vertaler is classicus Tom Holland, bekend van zijn talloze bestsellers over de oudheid en programma’s bij de BBC. Beschouwd als het eerste grote non-fictie-meesterwerk handelt het verslag over die andere serie oorlogen, namelijk die van de Grieken tegen de Perzen.

Anton van Hooff schreef een boek voor iedereen die zijn of haar kennis van de oudheid wil opvijzelen, en richt zich daarbij in het bijzonder op mensen met het zogenaamde HBS-trauma: wel veel geleerd, maar toch het gevoel iets wezenlijks gemist te hebben. Klassiek is bijzonder vlot en enthousiasmerend geschreven en is daarmee niet alleen een must voor leken, maar zeker ook verhelderend voor hen die wel thuis zijn in de Grieks-Romeinse wereld.

De al-Shabah Collection in Koeweit is vermaard om haar collectie islamitische kunst, maar huisvest ook een belangrijke collectie antieke kunst. In Splendors of the Ancient East wordt deze afdeling Oudheden gepresenteerd, met voorwerpen van bronstijd tot islamitische tijd op groot formaat, vol afbeeldingen en essays. Voor de liefhebber: deels in het Arabisch, deels in het Engels geschreven.

De Cyrus Cylinder komt ook uit het Oosten, maar bevindt zich in het British Museum, dat aan het voorwerp een boek heeft gewijd: The Cyrus Cylinder and Ancient Persia. Toen de Perzische koning Cyrus de Grote (550-530 v.Chr.) in 539 Babylon innam, liet hij een tekst optekenen met regels voor het overwonnen volk. Ook deze catalogus staat bol van afbeeldingen en achtergrondteksten.

Over antieke teksten gesproken: de speurtocht naar het Lineair B is hot. Was er eerst aandacht in The Man Who Deciphered Linear B, dat het verhaal vertelt van Michael Ventris en hoe hij Lineair B ontcijferde, nu is er Riddle of the Labyrinth van Margalit Fox, over de drie wetenschappers (Evans, Kober en Ventris) die samen het mysterieuze schrift ontcijferden. Goed ontvangen door Charlotte Higgins in The Guardian, die vooral de levendige vertelkwaliteiten van Fox waardeert.

Last, but certainly not least: er is weer een nieuwe GreenYellow verschenen, en wel van Sophocles’ Philoctetes, verzorgd door Seth L. Schein (University of California).

======================================

DWAASHEID

Van iemand met een academische titel verwacht je meer inzicht dan dat ze een van de personages op het borstpantser van de Augustus van Primaporta identificeert als Nehalennia. Uw redacteur maakt zich kwaad maar het haalt natuurlijk niets uit.

Roger Pearse fileert een kwakhstorische theorie over het Testimonium Flavianum.

======================================

INTERNET

Een redelijk compleet overzicht van wat er zoal aan digitale Griekse en Latijnse teksten online is.

De Assyrische koningsinscripties gaan online.

======================================

ZOMAAR KORTING

Drie Livius-docenten hebben twee boeken uitgegeven bij Karwansaray. Josho Brouwers’ boek over de Griekse krijgskunst, Henchmen of Ares, verschijnt in november en is hier al te bestellen met 40% korting.

Korting is er ook op het boek van Bosman & Lendering, Edge of Empire: vul bij “discount code” het woord “Liviuskorting” in en u betaalt 20% minder. Ideaal om als kerstcadeau voor Nederlanders in het buitenland.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: IBAN NL NL26INGB0670791121 BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags:

Dit is de zevenennegentigste aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUWE LIVIUS-WEBSITE

De twee Livius-websites zijn gemaakt in klassieke html, wat langzamerhand toch wel wat onpraktisch begon te worden. Inmiddels is de website van de school, Livius.nl, dan toch gerenoveerd. Neem er eens een kijkje, want het is mooi geworden.

Op de andere website, Livius.org, zijn twee pagina’s gekomen over Romeins Toulouse.

=================================

HUISHOUDELIJKE MEDEDELING

De Livius Nieuwsbrief bestaat deze maand acht jaar. We hebben inmiddels 4078 abonnees, die we nooit zullen lastigvallen met abonnementsgelden of advertenties. Maar eens in het jaar bedelen we – en dat is vandaag.

Uw redacteur is per maand ongeveer twee, drie dagdelen bezig met de Nieuwsbrief: uren waarin hij niet kan werken voor de Livius-vennootschap en in feite leeft op andermans kosten. De vennoten doen daar niet moeilijk over, maar als u hun geste wil beantwoorden en in hun kosten wil delen, overweeg dan een bijdrage te storten op bankrekening 67.07.91.121 t.n.v. Livius, o.v.v. “nieuwsbrief”. Uw steun is beslist niet verplicht, maar wordt beslist wel gewaardeerd.

========================================

EGYPTE

In Egypte liep het gierend uit de hand. Het Malawi-museum in Minya werd geplunderd, waarbij mummies in brand werden gestoken. Een overzicht van de rest van de schade is hier en een overzicht van aanvallen op Koptisch erfgoed is daar. Enkele musea zijn gesloten en egyptologen vragen het buitenland zich er niet mee te bemoeien. En hier en daar is nog het deprimerende een & ander.

Volgens Herodotos stuurde de Perzische koning Kambyses, die net Egypte had veroverd, in 524 v.Chr. een leger de westelijke woestijn in om de oases daar te veroveren. Het zou door een zandstorm zijn verzwolgen. Sindsdien is gezocht naar dat “verdwenen leger”, maar vrijwel iedereen die erover heeft geschreven, neemt Herodotos’ verslag goedgelovig voor waar aan. Een intelligent artikel stelt de goede vraag: of er wel stofstormen zijn die complete legers kunnen vernietigen.

Wat moet je eten om een piramide te bouwen?

En verder: kijk nog eens wat u op zolder hebt liggen.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De stand van zaken in Syrië, nogmaals, nogmaals, nogmaals en het portret van een smokkelaar.

In Amman is het nieuwe archeologische museum van Jordanië geopend.

En verder: Aslantepe (= Melitene) en Sidon.

======================================

DE OUDE GRIEKEN (en wijde omgeving)

Herbouw van een Grieks schip door de moderne bewoners van het antieke Faselis – met vermoedelijk een foutje in de capaciteit.

Een vondst van een tekst in Lineair-A, zoals nu in Zominthos, is altijd belangrijk. Er is betrekkelijk weinig van dit materiaal bekend maar er zijn voorstellen gedaan voor de ontcijfering. Door de geringe omvang van het corpus kunnen we niet weten of die voorstellen correct zijn, maar áls zo’n voorstel klopt, zouden we het nieuw tablet meteen moeten kunnen lezen. We zullen snel meer horen.

En verder: Myceense vondsten bij Bodrum (Halikarnassos), Starosel, scheepswrakken in de Egeïsche Zee, Sliven, vandalisme in Kyrene, Antiochië in Pisidië en Laodicea.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Dit kan heel leuk worden: de vondst van een archaïsche tempel in het centrum van Rome. Ruwweg even oud en even leuk: een enorm complex in Gabii. Let niet op de hype, het is ook zonder aandachttrekkerij iets om blij van te worden.

Gereconstrueerde muziek uit het oude Rome, Romeinse glastechnologie en de verspreiding van glazen kralen als middel om handelsroutes te reconstrueren.

Een beetje vaag artikel over de ontdekking van een (amfi?)theater lijkt betrekking te hebben op Issos. Als het werkelijk iets is van de afmetingen in Efese, is dit een majeure vondst.

Een amfitheater bij Genzano? Dat moet dan van Commodus zijn geweest. Als u de redenatiefout niet herkent, bent u geslaagd voor het tentamen “archeoloog in Italië”.

En verder: Aquincum (=Boedapest), ‘Ayn Gharandal, de rivier de Rubico, Tivoli en Tyrus.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Op de Harzhorn – u weet wel, dat Romeinse slagveld, diep in Germanië – is een pantserhemd gevonden.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Conwy Valley, Gloscat, Maryport maar weer eens,  Vindolanda, plus: pre-Romeinse kolonisatie van de Fær Øer (vergelijk).

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De paradoxen van de handel in vervalste eenheden zijn altijd heerlijk. Een paar jaar geleden kwam een tekst uit de tijd van de Eerste Tempel op de markt, waarvan al snel werd vastgesteld dat ze onecht was. De vervalser werd gearresteerd en berecht. Het voorwerp is dus niet echt – dus waarom legt Israël er beslag op?

Degene die de vervalsing aantoonde was Yuval Goren. Niet voor het eerst probeert het tijdschrift Biblical Archaeological Review deze Israëlische archeoloog, die bewees dat ook andere door BAR als echt beschouwde voorwerpen vervalsingen waren, in diskrediet te brengen.

Dat was lachen natuurlijk, het TV-interview dat Fox had met Reza Aslan, die auteur van een boek over de historische Jezus. Probleem één is dat het boek niet deugt en probleem twee is dat een echte geleerde, geconfronteerd met een vraag waaruit bezorgdheid spreekt, geen autoriteit claimt maar de methode uitlegt. Simcha Jacobovici, die doorgaans figureert in onze rubriek “dwaasheid”, doet ook een duit in het zakje – en voor het eerst is uw redacteur het met hem eens.

Lawrence Schiffmann legt uit wat de studie van Dode Zee-rollen inhoudt.

Sprekend over de Rollen: Groningen heeft een beroemd instituut voor de bestudering van die oude teksten. Momenteel start men een project om een computersysteem de handschriften van de individuele klerken te laten herkennen. Om het te financieren, is een crowdfundingproject gestart – en daarover leest u hier meer.

Waarom de “stallen van Salomo” in Megiddo niet zijn gebouwd door Salomo (maar wie geloofde dat nog?).

En verder: Anthedon (niet de objectiefste bron), Ashdod, kaneel in Dor, Jeruzalem (1, 2, 3) en Tel Rechesh.

======================================

OVERIG

Hoe pijl en boog de wereldgeschiedenis een andere loop gaven.

Het is vaker gedaan maar blijft een interessant thema: posttraumatische stressstoornissen in de zo soldateske oude wereld.

Een teken des tijds: toeristen willen meer informatie. Een derde van de mensen is hoogopgeleid en wil serieus worden geïnformeerd. De meeste universiteiten en nogal wat musea zijn de laatste vijftien jaar niet met de ontwikkelingen meegegroeid.

En verder: Göbekli Tepe (te nemen met een korreltje zout), Byzantijnse schepen in Istanbul, een Sarmatisch graf in zuidelijk Rusland, leuk artikel over computerspel Total War: Rome II – over het verschil tussen “echt” en “authentiek”.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Lujzika Adema van Kooten van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel.

Marietje d’Hane-Scheltema presenteerde onlangs bij Athenaeum haar nieuwste boek. Ditmaal geen vertaling in navolging van haar Metamorphosen, Aeneïs, Oresteia of Satiren, maar een boek óver een van haar auteurs: Ovidius. Leidraad in het boek is dat Ovidius volgens d’Hane-Scheltema Alles altijd anders doet, geïntegreerd door de eeuwige verandering in de natuur. Gelardeerd met citaten in zowel Latijn als Nederlands is het een mooi en ook persoonlijk verhaal over de Romeinse auteur wiens vertaling d’Hane-Scheltema de meeste roem bezorgde.

Gregory Nagy, professor Grieks aan Harvard, geeft in The Ancient Greek Hero in 24 Hours in boekvorm college over het Griekse concept ‘Held’ op basis van vaasafbeeldingen en teksten van Homerus, Aeschylus, Sophocles, Euripides, Sappho, Pindarus, Plato en anderen. De 24 afleveringen of ‘college-uren’ in het boek zijn gebaseerd op het vak dat Nagy al vanaf de jaren zeventig aan Harvard doceert.

In Greeks and Barbarians legt Kostas Vlassopoulos de onderlinge sociale, economische, politieke èn culturele interacties tussen Grieken en niet-Grieken bloot. Handelsnetwerken, kolonisering, globalisering en machtsverhoudingen worden uitgebreid behandeld in dit ambitieuze onderzoek.

Het levensverhaal van Zenobia van Palmyra, de Syrische koningin die in de derde eeuw een opstand tegen de Romeinen leidde, spreekt zo tot de verbeelding, dat het moeilijk is mythe en werkelijkheid van elkaar te scheiden. Desalniettemin waagt archeoloog Yasmine Zahran zich in Zenobia: Between Reality and Legend aan een accurate geschiedenis van deze vrouw.

De oudheid levert meer vrouwen die tot de verbeelding spreken. In Pythagorean Women: Their History and their Writings doet Sarah B. Pomery onderzoek naar de vrouwen in de cultus van Pythagoras, die nauwlettend de omgangsvormen en leefregels voor familie- en seksleven bepaalde teneinde een perfecte harmonie in het huishouden te creëren. Het boek bevat veel (vertaalde) teksten van en over deze vrouwen, plus foto’s van archeologische vondsten en opgravingslocaties.

======================================

DWAASHEID

Dit is toch wel gênant: als het ei van Columbus presenteren dat vrouwen! vroeger! wél! een! belangrijke! rol! speelden! in! de! kerk! Er is echter niemand die ontkent dat er diaconessen en vrouwelijke bisschoppen zijn geweest, er is niemand die tegenspreekt dat Paulus een vrouwelijke apostel Junia vermeldt. Kortom, er is niets nieuws te melden, maar als je eenmaal claimt dat vrouwen op een bepaalde manier vergeten zijn, verliest elke journalist ineens alle kritische zin.

Juist ja. Uw redacteur geeft er maar geen commentaar meer op.

En nee, zonder een spa in de grond te steken weten we al dat het graf van Alexander de Grote niet in Amfipolis zal worden gevonden.

======================================

EN TOT SLOT

Het heeft helemaal niets met de Oudheid te maken maar is wel verrotte interessant: de graven van VOC-mensen in Isfahan.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013) en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

« Older entries