Livius Nieuwsbrief

You are currently browsing articles tagged Livius Nieuwsbrief.

Dit is de 136e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Het nieuwe cursusprogramma is er, met cursussen over de herkomst van de Europese volken (kortom, het recente DNA-onderzoek) in Amsterdam en Dronten, Egypte in het vernieuwde Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, Mesopotamië in Bussum en Hoorn, het antieke Noord-Afrika in Amsterdam, het ontstaan van West-Europa in Haarlem, Zaanstad en Zoetermeer, islamitisch Spanje in Schagen, het Nibelungenlied in Amsterdam en de Zijderoute in Gouda.


In de reeks museumstukken: eliteaardewerk, een Mesopotamisch kadaster, de Trojaanse Oorlog, een schitterend Grieks grafreliëf, een lever voor de ingewandenschouw en de gouden plaatjes uit Pyrgi,

Over boeken: Hugo Konings boek over de uitleg van mythen, Piet Gerbrandy’s vertaling van Synesios’ hymnen en de boeken van Luit van der Tuuk over de Friezen en Franken.

En: Tepe Sialk, de herkomst van de Batavenmythe en wat hebben de verkiezingsprogramma’s te bieden voor Oudheidliefhebbers?

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

Dat uw redacteur het eerste exemplaar kreeg van de tentoonstellingscatalogus heeft vanzelfsprekend geheel geen invloed gehad op de uitverkiezing van de expositie over Egyptische koninginnen in onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek

In dit keer het bericht dat in het Rijksmuseum van Oudheden de Egyptische collectie weer open is en er een expositie is over. Toebosch’ onvolprezen Eigen Tijdschrift is enthousiast.

In de bonus krijgt u nog een reeks stukjes over Egyptische koninginnen: algemeenNeithhotepMerneithNitokris.

======================================

EGYPTE

Dat het alfabetische schrift in het Midden-Oosten is ontstaan, staat vast. De oudste onomstreden tekens komen uit de Sinai maar er zijn (uit de Wadi el-Hol) ook Egyptische tekens die alfabetisch zouden kunnen zijn. De zaak wordt nu complexer – wat betekent dat we meer informatie hebben en dus dichter bij een oplossing zouden zijn als het niet zo gepolitiseerd was.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 12 (Nefertari), 3. En dan hebben we het nog niet gehad over de Leidse krokokodillenmummie.

En verder: interessante ontdekking in AbydosSohag (waar zelfs de schijn dat archeologie een wetenschap is moet wijken voor het toeristisch belang), Aswan en beeldschoon oud glas.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een prachtige kruik uit de Midden-Bronstijd, gevonden in Tel Aviv. Om helemaal blij van te worden, zo’n mooie foto.

Daan Nijssen vertelt over het schandaal van de Persepolis Fortification Tablets.

En verder: ArslantepeKhirbet al-Batrawymilieuvervuiling, . Plus: spijkerschriftkoekjes.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

In noordelijk Irak is het offensief naar Mosul gestart. Er zijn geruchten over grote verwoestingen, aangericht door ISIS, in Nineveh. In Nimrod zijn soortgelijke geruchten inmiddels bevestigd.

Daan Nijssen legt uit waarom ISIS de zaken kapotmaakt. En het opiniestuk die je wist dat zou komen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Niet direct nieuws, maar wel interessant: meer details over de instorting van Santorini (Thera) en de daarop volgende, al bekende stormvloed.

Een oud kliekje opnieuw opgediend: de bijbelse stam Dan was mogelijk een groep Myceense huurlingen.

En verder: geboortebeperking en de skeletten uit Faleron weer eens.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een fascinerend Etruskisch graf met een naargeestig skelet.

Keizer Silbannacus, wie kent hem niet?

In de stad zelf: het heropende Circus Maximus.

Vaker dan je zou denken is er nieuws over smokkelaars van oudheden die worden gearresteerd – zoals deze twee Nederlanders.

En verder: AlexandriëAntalya, een dierenkerkhof in BereniceMardinPlovdivPompeii, een inscriptie uit Sanli Urfa maar geen woord over de inhoud, Starza della Regina (oudheidkundige standaardoverdrijving), Vindonissa

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

De nieuwe website “Archeologie op de kaart”: een mooi begin van wat hopelijk véél uitgebreider gaat worden.

Een geweldig stuk over de Romeinse kust: genuanceerd, zonder overdreven claims. Wetenschapsjournalistiek over de Oudheid – het kan dus wél goed.

De ontdekking van een Merovingisch grafveld bij het Limburgse Echt. En – daarmee verwant – een stukje over Frankische kunst.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Cissbury RingBristol en de zwarte bewoners van Leicester. Want de simpele conclusie van het DNA-onderzoek, dat migratie iets is van alle tijden, lijkt maar niet door te dringen.

En verder: Bronstijd-graven op de Utrechtse Heuvelrug en hoe Archeon werd gepiepeld.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een IJzertijdnederzetting is natuurlijk niet interessant. Dus verzinnen we er een paleis van koning David bij. En dat recyclen we net zo lang tot iedereen een grondige weerzin heeft van de oudheidkunde. Nu weer een expositie. En niemand die de moeite neemt zelfs maar op te schrijven hoe de opgraving heet (Khirbet Qeiyafa).

En dat is dan weer wél nieuws: de ontdekking van een ritueel bad in Machereus.

Diverse berichtjes uit Jeruzalem: grafschenning, de Grafbasiliek (werkelijk niets nieuws, maar ja, het is bijna kerstmis hè) en een Byzantijnse boog.

Een interessante inscriptie uit de tijd van Bar Kochba illustreert hoe moeilijk de onderdrukking van diens messiaanse opstand is geweest.

En verder: Masada.

Een stukje over het vroege christendom waarin werkelijk niets nieuws staat: inderdaad, de christenen waren joods; inderdaad, ze hadden ruzie; inderdaad, de Bijbel circuleerde nog niet in een voor ons herkenbare vorm; inderdaad, ze scholen niet in catacomben; inderdaad, we weten niets over Petrus. Kortom: een stuk dat niets noemt dat u niet allang weet. En helaas is het bittere noodzaak dat op het internet te herhalen – zie ook “overig” (hieronder).

======================================

OVERIG

Omdat oudheidkundigen verzuimen uit te leggen dat ze een wetenschap beoefenen met een echte methode, denkt iedereen dat ’ie kan meepraten. Mark Rutte herhaalde zijn blunder over de val van het Romeinse Rijk, in Engeland herhaalt iemand van UKIP dat verhaal, en verder wordt Cicero te onpas gebruikt. Zolang wetenschappers de methode niet uitleggen, zijn manifesten als dit pure symptoombestrijding.

Het leuke verhaal over de eerste tekeningen van Palmyra, n.a.v. de expositie in Deventer.

De Universiteit van Amsterdam biedt een interessante reeks “big history”.

En verder: een Paflagonisch graf.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Het tweede deel in John Romer’s History of Ancient Egypt is verschenen en heeft de ondertitel From the Great Pyramid to the fall of the Middle Kingdom. Het behandelt op uitvoerige wijze de geschiedenis van het oude Egypte tussen 2500 en 1800 voor Christus.

Geneeskunde is een kleine selectie uit de Naturalis Historiae van Plinius de Oudere. Zoals de titel doet vermoeden zijn hier de gedeelten samengebracht over medicijnen, geneeskrachtige kruiden en hun functioneren.

Dat niet iedere Griek blind geloofde in de mythen over goden, helden en monsters laat Hugo Koning zien in het boek Mythen moet je niet geloven! waarin hij de tekst Peri Apiston (Ongelooflijke verhalen) van Palaiphatos (vierde eeuw voor Christus) opnieuw heeft vertaald en ingeleid. (recensie)

Over de Griekse filosofie is het geprezen overzichtswerk van Anthony Gottlieb in vertaling verschenen: De Droom der Rede. een geschiedenis van de filosofie van de Grieken tot de Renaissance.

======================================

DWAASHEID

En daar waren ze weer: de loden codex (commentaar) en het Evangelie van de Vrouw van Jezus (commentaar).

======================================

INTERNET

Gnomon biedt zijn catalogus van oudheidkundige artikelen digitaal aan. Het totale aantal van 600.000 publicaties is overigens een fractie van de totale productie. Alleen al voor Nederland werden tussen 2000 en 2010 een half miljoen pagina’s geschreven – ofwel een toren van vijfentwintig meter.

======================================

OVERLEDEN

De Nijmeegse stadsarcheoloog Jan Thijssen is overleden.

======================================

EN TOT SLOT

Een belangrijke doorbraak in het hiëroglyfenonderzoek.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 135de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl. Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: de cursus over antiek Noord-Afrika in Amsterdam.

Op de Livius.org-website zijn we nog steeds bezig met de migratie naar een nieuwe stijl, maar inmiddels is de Bataafse Opstand overgezet. Blogstukjes: antieke kleuren, Kelten in de Lage Landen, de Chamaven (Germaanse stam uit de Achterhoek), zomaar wat mooie papyri en de val van het Serapeum. In de serie museumstukken: schitterend ivoor uit Megiddo, de kalender van Gezer en het prachtige portret van Shapur II.

Plus drie boekbesprekingen: kwakhistoricus Reza Aslan over Jezus, Maurice Caseys verkeerd gerichte weerlegging van kwakhistorische Jezusboeken en Paul Veyne draaft door over Palmyra.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer de etymologie van “Nehalennia”.

======================================

EGYPTE

Prachtige foto van een graf in Abydos met op de muren afbeeldingen van schepen. Een nieuw najaar, nieuw onderzoek, een nieuwe geheime ruimte in een koningsgraf. Dit keer de Grote Piramide.

En verder: Aswan en een héél zinvol artikel over het maandelijkse gesleep met mummies.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Cyrus de Grote blijft symbool van een niet-islamitisch Iran: een bijeenkomst in Pasargadai.

En verder: Dohuk (Bronstijdstad in N-Irak), Tell Sabi Abyad, een oeroude werf bij Silifke, een graf in Muǧla.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Er zijn twee offensieven ingezet tegen ISIS: een richting Raqqa en een richting Mosul. Bij dat laatste is Nimrud bevrijd. Ook Khorsabad ligt inmiddels aan de veilige kant van de frontlinie.

In het Allard Piersonmuseum was een bijeenkomst over Palmyra, waarbij onder andere eenzijdige media-aandacht en de toekomst ter sprake kwamen.  “De gedachtenwisseling bij deze bijeenkomst was boeiender en interessanter dan een jaar eerder,” schrijft Toebosch’ Onvolprezen Eigen Tijdschrift.

Daan Nijssen schrijft stug door over het oud-oosterse, hellenistische en Romeinse erfgoed dat verloren is gegaan: Aššur, Nimrod, de eerste Arabieren, Hatra en Palmyra.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

In Agrigento is het antieke Griekse theater geïdentificeerd.

Veel gedoe deze maand over de mogelijkheid dat de standbeelden van krijgers in het graf van China’s eerste keizer zouden zijn geïnspireerd door Griekse sculptuur. En de weerlegging.

En verder: opnieuw Pylos en nog eens Pylos. En Knidos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Interessant: de plek waar de Romeinse legionairs Jeruzalem binnendrongen.

Om helemaal blij van te worden: mozaïeken in Edessa (Sanli Urfa).

Zevenhonderd flesjes met rustgevende middelen bij Istanbul – en een vergezocht verband met een vroeg-zevende-eeuwse belegering.

En verder: een mooie reconstructie van een huis uit Pompeii, Assos, Stara Zagora, de Baai van Napels en waren de Romeinen in Japan?

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Je kunt drones inzetten voor allerlei doeleinden. Dus waarom zou je er geen erosie mee meten? Zoals in Tienen.

De Limburger besteedde terecht veel aandacht aan het antieke Heerlen en aan het zich zo succesvol vernieuwende Thermenmuseum. Toen ze toch bezig waren, ging het nabijgelegen Simpelveld in één adem door.

Weer een nieuwe aflevering in de kinderachtige discussie over welke stad in Nederland het oudst is. Ga iets serieus doen.

En verder: Kuringen, Paderborn en een pot antieke gezichtscrème uit Londen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Interessante vondsten in Jaffa documenteren gevechten tussen Egyptenaren en Kanaänieten.

De onlangs opgedoken Dode Zee-rol-fragmenten zijn vermoedelijk vals. En nóg een papyrus, ook al ongeloofwaardig.

Een grappige christelijke inscriptie uit Smyrna die iets heeft van een satorvierkant.

En verder: reparaties aan de H. Graf-basiliek in Jeruzalem.

======================================

OVERIG

Fijn stukje over de “vallei der Thracische koningen” in Bulgarije.

En verder: Etruskisch Vulci, een Fenicisch wrak bij Gozo.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In How to win an argument: An Ancient Guide to the Art of Persuasion zijn de antieke wijsheden van Cicero bijeengebracht over hoe men anderen kan overtuigen en beïnvloeden, een uitermate relevant en nuttig onderwerp. Dit is het vierde deeltje in een reeks met daarin How to grow old: Ancient Wisdom for the Second Half of Life, How to win an election: An Ancient Guide for Modern Politicians en How to run a country: An Ancient Guide for Modern Leaders. De boeken laten op aardige wijze zien hoe interessant en toepasselijk antieke teksten nog kunnen zijn voor het moderne leven.

De Macht van de Traditie: het keizerschap van Augustus en Constantijn is het boek dat classicus Diederik Burgersdijk schreef over het bij nadere beschouwing traditionele en klassieke keizerschap van Constantijn, dat grote gelijkenissen vertoonde met het keizerschap van de eerste keizer Augustus.

Cambridge University Press kwam deze maand met een grote hoeveelheid nieuwe titels in paperback, een selectie: Pericles: A Biography in Context over de Griekse staatsman, Scylla: Myth, Metaphor, Paradox over het bekende Griekse zeemonster, Ancient Libraries over bibliotheken in de klassieke oudheid, Proclus: An Introduction over de Neoplatonist Proclus, Theater Outside Athens: Drama in Greek Sicily and South Italy over Grieks theater buiten Griekenland, Ancient Greek Music: A new technical History over de ontwikkeling van de muziek bij de Grieken en Augustine Deformed: Love, Sin, and Freedom in the Western Moral Tradition over het denken van Augustinus.

======================================

DWAASHEID

Archeologen vinden mozaïeksteentjes in het zand dat in de jaren negentig bij de bouw van een moskee op de Tempelberg is weggegooid en dat nu wordt gezeefd in de hoop iets te vinden. Die mozaïeksteentjes interpreteer je dus als behorend tot de joodse tempel – al kunnen ze net zo goed behoren tot de christelijke kerk die hier heeft gestaan of een islamitisch bouwwerk van voor de Kruistochten.

N.a.v. een UNESCO-resolutie kwam de kwakhistorische theorie weer naar voren dat de joodse tempel nooit heeft gestaan op de Tempelberg. En dat is evidente onzin.

======================================

EN TOT SLOT

Dreigt er een nieuwe Trojaanse Oorlog?

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen zevende nummer, dat een dezer dagen van de drukpersen rolt, is gewijd aan Nineve en het antieke Assyrië.

Tags: ,

Dit is de 134e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================

HUISHOUDELIJKE MEDEDELING

De Livius Nieuwsbrief, die inmiddels ruim elf jaar bestaat, heeft nu een kleine 6200 abonnees, die we nooit zullen lastigvallen met abonnementsgelden of advertenties. Maar één keer per jaar bedelen we – en dat is vandaag.

Uw redacteur is per maand ongeveer drie dagdelen bezig met de Nieuwsbrief: uren waarin hij niet kan werken voor de Livius-vennootschap en in feite leeft op de kosten van de vennoten. Die doen daar niet moeilijk over, maar als u hun geste wil beantwoorden en in hun kosten wil delen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer

IBAN NL26 INGB 0670 7911 21
t.n.v. Livius,
o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief.

Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht over een Grieks-joods grafschrift uit Egypte.

======================================

EGYPTE EN HET OUDE NABIJE OOSTEN

Opvallend weinig nieuws uit Egypte en het Nabije Oosten deze maand, maar er is een boeiend artikel over Egyptische doodsoorzaken. En verder zijn opgravingsresultaten uit Giza en Matariya.

In het Nabije Oosten: monumentenbeheer in Iran, een nieuw museum in Irak en opgravingsresultaten in Kültepe en Van,

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Iedereen is verontwaardigd over de verwoesting van ons erfgoed in Libië, Egypte, Syrië en Irak, maar waar gaat het nu eigenlijk om? Daan Nijssen legt het uit in zijn reeks “Verloren Oudheid: Kalhu, Dur-Sharrukin, Nineveh en het Mesopotamische koningsideaal.

En verder: de strijd tegen smokkelaars in Irak; Russische archeologen in Syrië; de situatie in Karchemish; uw redacteur zag een foto; en vervalsers slaan hun slag.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Het Antikythera-mechanisme is een soort planetarium vol tandwielen dat is opgedoken voor de kust van het Griekse eiland. Nu is er ook menselijk botmateriaal gevonden.

En verder: Magnesia, Euromos, Hala Sultan Tekke (bij Larnaka), Kourion en een hellenistisch beeld van Kybele in Kurul.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een tijdje geleden werd in Vagnari in Italië het skelet van iemand geïdentificeerd die, afgaande op zijn DNA-materiaal, uit oostelijk Azië afkomstig moest zijn. Het was de eerste keer dat zoiets echt bewezen kon worden en sindsdien weten archeologen dat “een Chinees in het westen” bestaan kan. Dat leidde tot een hype toen deze maand oosters-ogende skeletten werden vermeld in Londen. De Volkskrant bracht het terug tot normale proporties en toen verprutste de koppenmaker het.

Omgekeerd doken er Romeinse munten op in Japan. (Glas kenden we al.)

In de stad zelf: elke vijf jaar wordt de roterende eetzaal van Nero wel ergens in Rome geïdentificeerd. Ook dit keer hangt het van de misschiens en mogelijks aan elkaar.

Ook in de stad zelf: technologie om de catacomben driedimensioneel te documenteren.

De identificatie van het slagveld bij Abritus, waar keizer Decius in 251 sneuvelde.

Er komt steeds meer duidelijkheid over de Justiniaanse Epidemie, die een belangrijke rol speelde bij het einde van de Oudheid.

En verder: Vulci, restauratie van een standbeeld, de tuinen van Petra, sculptuur uit dezelfde stad, een Romeins “zwitsers officiersmes”, Tieion en Ravenna.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Klein nieuws uit Peer en over het badhuis van de Romeinse villa van Meerssen.

Uw redacteur sprak over de manier waarop we de limes, die niet meteen wordt herkend als ons eigen erfgoed, kunnen beschermen tegen wetenschapsscepsis.

Erve Eme, een van de weinige plaatsen in Nederland waar u kennis kunt nemen van het Frankische verleden, lijkt in de problemen te raken.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Romeinse slingerstenen bij Burnswark in Schotland, Dorset, mijnen in Kent, een straat bij Rochester en een Angelsaksisch paleis bij Sutton Hoo. De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel, waarvan de stompzinnigheid geen toelichting behoeft.

======================================

ISRAËL

Zo rolt de wereld: we vinden een heiligdom in Lachis, maar dat is nog niet genoeg – als in een latere bewoningsfase daarboven een toilet is aangebracht, is dat het bewijs dat men (om zo te zeggen) schijt had aan dat heiligdom. Dat is dan weer bewijs dat de bijbelse beschrijving van de monotheïstische hervormingen van Hizkia authentiek zijn. Want de Bijbel móet in Israël tot elke prijs gelijk hebben.

Ook bij opgravingen in Gezer is het gelijk van de Bijbel de enige vraag die relevant lijkt te zijn.

De laatste jaren is er progressie bij het lezen van verkoolde boekrollen. Meestal gaat het dan om Herculaneum, maar dit keer is het een manuscript van Leviticus.

Staat Alexander de Grote op het Huqoq-mozaïek? In elk geval leuke plaatjes. Om helemaal blij van te worden.

Stukken marmer op de stort? Dat moet uit de Tempel komen! Iets realistischer: een gewicht met de naam van een hogepriesterlijke familie. Nog realistischer: een goudstuk uit Jeruzalem waar geen slingers en guirlandes aan bevestigd hoeven worden.

En verder: Samaria.

======================================

OVERIG

Wat doe je als archeologisch opgravingsbedrijf als de opdrachtgever niet betaalt? Een ingewikkeld verhaal, maar het gaat in feite om een dubbele vraag: willen wij dat onze kinderen genieten kunnen van het erfgoed en, zo ja, wat hebben wij daarvoor over?

En verder: antiek gerst, de taal der Sabeeërs in Jemen.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door@ Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Imperial Triumph. The Roman World from Hadrian to Constantine, door Michael Kulikowski, is een overzichtswerk van de politieke en militaire geschiedenis van het Romeinse Rijk van de tweede tot en met de vierde eeuw na Christus en sluit wat betreft inhoud en stijl mooi aan bij het boek van Mary Beard (SPQR) dat eindigt in het begin van de derde eeuw. Nu met een speciale prijs van 29,95.

Piet Gerbrandy vertaalde de hymnen van de vierde eeuwse bisschop Synesios van Kyrene (370-413) Dans die het heelal omkranst. Negen Hymnen aan de Ene. De gedichten vormen de diepste gedachten van Synesios over het mysterie van het universum, over god en mens, geest en ziel, energie en materie. Zie hier voor een leesfragment.

Uit het Deens vertaald is het boek van Maria Hansen met de titel The Spolia Churches of Rome. Recycling Antiquity in the Middle Ages. Het vormt een praktische en goed geïllustreerde gids langs vele kerken in Rome die (deels) zijn opgebouwd uit materiaal afkomstig van antieke gebouwen en monumenten, ook wel spolia genoemd. Onmisbaar bij een bezoek aan de eeuwige stad.

Jörg Rüpke, hoogleraar en bekend antiek godsdiensthistoricus schreef een overzichtswerk over religie in de Oudheid, van de IJzertijd in de negende eeuw tot en met de vestiging van het christendom in de vierde eeuw na christus: Pantheon. Geschichte der Antiken Religionen.

Hippokrates. Meister der Heilkunst door Hellmut Flashar is een biografie van de man die in de vijfde en vierder eeuw voor Christus in de Griekse wereld al was uitgegroeid tot beroemde arts en ook in onze tijd door zijn vele geschriften van grote invloed zou blijven.

======================================

EN TOT SLOT

De Antwerpse tekenaar Ken Broeders voltooide onlangs zijn zevendelige stripverhaal over Julianus de Afvallige.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen zesde nummer is gewijd aan het archaïsche Rome.

Tags: ,

Dit is de 133e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

========================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: zondag 11 september bieden de Vrienden van Livius hun halfjaarlijkse lezingenmiddag aan, die dit keer is gewijd aan Antiek Noord-Afrika. Komt allen!

Verder is er dit najaar is een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum.

We zijn nog steeds volop bezig met het omzetten van de Livius.org-nieuwssite, maar Michiel Gybels schreef nieuwe stukken over de Lycische steden Rhodiapolis en Arykanda.

Uw redacteur blogde over de Olympische Spelen, legde uit waarom hij de Late Oudheid zo leuk vindt en prees de musea van Xanten aan. In de serie museumstukken: een beeldje uit Mari, de beelden van Kleobis en Biton in Delfi, een reliëf van de Slag bij Actium en een Avaarse hoorn. Uw redacteur las trouwens ook een boek over Augustinus.

======================================

DOORBRAAK

Dit had dus wereldnieuws moeten zijn: de problemen met de chronologie van Mesopotamië zijn na een eeuw opgelost. Dat had best wat aandacht in de media mogen hebben want dit is even fundamenteel als de ontdekking van zwaartekrachtgolven, kwantumverstrengeling of het majorana-deeltje.

======================================

EGYPTE

Longread over Sattjeni, dochter van de gouverneur van Elefantine.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2. En een boeiend stuk over tatoeages.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: een boek dat claimt Egyptische teksten voor het eerst als tekst te presenteren, met vertaling. Dit is het soort gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen.

En verder: “emoticons” (ofwel merktekens), Luxor en Egypte wil zijn toeristen terug.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De bestudering van antieke gewassen is belangrijk omdat die nog niet waren veredeld, wat in de praktijk betekent dat ze in één richting worden doorontwikkeld en kwetsbaarder worden. De oude gewassen waren sterker. Onderzoek naar tarwe en sesam uit Çavustepe.

Dit is interessant: een tempel uit de Perzische tijd bij Niğde in ZW-Turkije.

Om blij te worden was een Perzische inscriptie, vermoedelijk van Darius de Grote, die is gevonden bij Fanagoria (tegenover De Krim). De opgravers zijn opmerkelijk terughoudend in hun interpretatie.

En verder: Borsippa, Nerik, Sidon, Alacahöyük, Babylon, Persepolis.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Buitengewoon interessant overzicht van de schade in Syrië, zoals te zien op satellietfoto’s. (Lichtpuntje: Ugarit lijkt niet te zijn getroffen.) Dat ISIS in het defensief is gedrongen, wil overigens niet zeggen dat er niet meer wordt geplunderd: materiaal uit Tell Ajaja lijkt bijvoorbeeld te zijn vernietigd.

Iedereen spreekt schande van de vernietiging van het antieke erfgoed, maar alleen specialisten weten wat van culturen dat waren en hoe groot de schade nu eigenlijk is. Nieuwssite Sargasso heeft historicus Daan Nijssen gevraagd te gaan schrijven over de “verloren Oudheid”, en de eerste twee stukken zijn er.

Artikel over de dood van kinderen die zoeken naar Egyptische oudheden. Zoals bekend komen er nogal wat geroofde papyri op de markt de laatste jaren en dus is er een congres over papyrologie en ethiek.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Interessante Bronstijd-vondsten op Cyprus.

Niemand heeft ooit betwijfeld dat de Grieken mensenoffers brachten, maar als je pretendeert dat wetenschappers meenden dat het marginaal was, kun je je vondst makkelijker hypen.

Een grafkamer in Amisos aan de Zwarte Zee – en let eens op hoe zorgvuldig het woord “Grieks” wordt vermeden.

Herontdekking van een zeldzaam model Griekse helm.

En verder: Bresto, Soli, de uitspraak van het Grieks.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Aan het rijtje standbeelden dat in Perge is gevonden, kan nu een fraaie Caracalla worden toegevoegd.

Om helemaal blij te worden: de vondst van een vloektablet uit Viminacium. Geschreven in Griekse letters, dus wel leesbaar, maar aanvankelijk volslagen onbegrijpelijk. De oplossing was eigenlijk niet zó vreemd maar wel erg leuk.

Wim Hupperetz, de directeur van het Allard Piersonmuseum, heeft vragen bij een scheepsreliëf in zijn museum.

Zo om de twee jaar worden er fragmenten gevonden van de Forma Urbis, een in marmer gegrifte landkaart van het keizerlijke Rome.

Over het einde van de antieke wereld is al een paar jaar veel te doen. Een dip in het klimaat en een epidemie, beide tijdens de regering van Justinianus, lijken een belangrijke rol te hebben gespeeld. Langzaam maar zeker krijgen we meer duidelijkheid. Inmiddels zijn de bacteriën van de epidemie met zekerheid als pest geïdentificeerd.

En verder: een prachtig mozaïek op Cyprus, een kerk in Stratonicea, Pompeii, een mozaïek uit Iconium, Toebosch’ onvolprezen Eigen Tijdschrift over de Via Appia, Metropolis, Alexandrië, Porolissum, filmpjes van Ostia, Chedworth en een leuk filmpje over de uitspraak van het Latijn.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Weleens een Romeins schip zien varen? Het kan op verschillende plaatsen, maar er is een nieuw schip bij gekomen, de Victoria. Op 10-11 september in Tolkamer (bij Lobith).

En verder: Zutphen en Kester.

======================================

ISRAËL EN JODENDOM

Van dik hout zaagt men planken: een steenwerkplaats is gevonden “halverwege Nazaret en Kana” – en zo wordt geïnsinueerd dat het de plek is waar de stenen kruiken vandaan kwamen waarin het water zat dat in wijn veranderde bij de bruiloft in Kana. Helemáál uitgesloten is dat ondertussen niet.

Cursus framen voor beginnen: als je maar een vertekende weergave biedt van het standaardbeeld is elke oudheidkundige vondst een sensatie. Les één: Sepforis.

Mocht u nog niet weten dat archeologie in Israël politiek is met andere middelen, lees dan even dit zinnetje: een opgraving in Bethar (in de Palestijnse gebieden) die plaatsvindt als “part of an annual event ahead of Tisha B’Av”.

Als je het hebt over de Oudheid, moet Indiana Jones worden genoemd. Ook als het gaat om een geleerde die zich bezighoudt met antieke teksten – in dit geval een palimpsest met de tekst van Jubileeën.

En verder: Nablus, Gezer (gevalletje oudheidkundige standaardoverdrijving), Gath en joods erfgoed in Saoedi-Arabië.

======================================

OVERIG

Het zal u niet zijn ontgaan dat de regering in Turkije aan het afrekenen is met haar tegenstanders. Het heeft er de schijn van dat de Oostenrijkse archeologen in Efese hun seizoen niet kunnen afmaken.

De Zwarte Dood kon zich in de eerste helft van de veertiende eeuw zo gemakkelijk verspreiden van China naar het westen omdat de Mongolen de Zijderoute hadden heropend. Bacteriën en bacillen reizen immers ook. Niemand heeft dat ooit betwijfeld, maar je kunt wat evident is natuurlijk ook presenteren als iets nieuws. Zeker als je wat poep & pies toevoegt.

Steentje in de archeologische vijver: een archeologiebedrijf kondigt aan opgegraven voorwerpen te gaan veilen omdat veel opdrachtgevers weigeren te betalen.

En verder: een oeroud gouden kraaltje en de hoed van Ötzi.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Pax Romana: War, Peace and Conquest in the Roman World is het nieuwe boek van Adrian Goldsworthy over de agressieve oorlogen die de Romeinen voerden tegen andere volkeren en de oorlogen die ze onder elkaar uitvochten, maar ook over de langdurige periodes van vrede en voorspoed (die desondanks vaak ook gepaard gingen met bloedige veldtochten buiten Italië).

Odysseia is de geheel herziene vertaling van de Odyssee van Homeros door Imme Dros, oorspronkelijk verschenen in 1991. Dit in navolging van haar vorig jaar verschenen en bejubelde Ilias-vertaling, en even mooi uitgegeven bij uitgeverij Van Oorschot.

Richard Payne’s A State of Mixture. Christians, Zoroastrians, and Iranian Political Culture in Late Antiquity gaat over christelijke gemeenschappen binnen het Iraanse rijk van de Sassaniden tijdens de late oudheid. Ondanks dat het zoroastrisme de dominante religie was blijken de christenen grote invloed te hebben gehad en juist niet te zijn gemarginaliseerd zoals vaak is aangenomen.

Palmyra. De onvervangbare schat door Paul Veyne is een liefdesverklaring van de Franse oudhistoricus en archeoloog voor de antieke woestijnstad, waar in de afgelopen tijd veel verwoestingen hebben plaatsgevonden door IS en andere strijdende partijen. Lees de recensie van Diederik Burgersdijk op onze website.

Hoe Alexander de Grote legerplaatsen en nederzettingen stichtte tijdens zijn veldtocht in het oosten (Centraal-Azië, Baktrië en India) en hoe deze uitgroeiden tot multi-etnische steden die zowel Grieks/Macedonisch als inheems waren beschrijft Rachel Mairs in The Hellenistic Far East – Archaeology, Language, and Identity in Greek Central Asia.

======================================

DWAASHEID

Het welbeschouwd hilarische verhaal van de vijf Olympische ringen.

======================================

INTERNET

De gedigitaliseerde boeken uit de Oxfordbibliotheek zijn weer online.

======================================

EN TOT SLOT

Onverwachte ontdekking van een Griekse amfoor.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 132e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: dit najaar is er een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum. En de Vrienden van Livius organiseren in Amsterdam een lezingenmiddag over antiek noordelijk Afrika.

We zijn nog steeds volop bezig met het omzetten van de Livius.org-nieuwssite, maar Michiel Gybels schreef nieuwe stukken over de Lycische steden Sillyum en Limyra.

In recensies schreef uw redacteur over het belang van de klassieken, de problemen bij het schrijven over de Oudheid, een joodse geschiedenis die eerder “inspirational literature” is, de bestudering van het antieke Baktrië, het belang van Romeins re-enactment, een goede vertaling van Ammianus die niet uit de verf komt door onvoldoende redactionele steun, een geschiedenis van Rome door een historica die denkt dat u alles wel kritiekloos gelooft en een egyptoloog die u wél serieus neemt.

In de reeks museumstukken: een Griekse vervloeking, het portret van Marcus Antonius, TS met een opmerkelijke herkomst, de Peutinger landkaart, Koptisch textiel en onbegrijpelijk glas.

Plus: Sapfo en pyrrhonisme.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat het Vaticaan het Vaticaanse Vergilius-handschrift heeft gedigitaliseerd.

======================================

EGYPTE

Leuk stuk over het graf uit de Vallei der Koningen dat bekendstaat als KV55.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

En verder: forten aan de Midden-Nijl.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Hoe wilt u worden betaald? Nou gewoon, in bier.

Handig overzichtsartikel over de Feniciërs (let niet op de idiote kop).

En verder: Şahmuratlı, Lagash, Babylon en Amlash.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Verwoestingen in Nimrud en schade aan het museum van Aleppo, dat al maanden vlakbij het front ligt. De UNESCO herinnert eraan dat plundering en vandalisme oorlogsmisdaden zijn. De rol van ISIS in de internationale handel in oudheden – maar alle partijen bezondigen zich eraan en er zijn rapporten over plunderingen in Palmyra door het Russische leger.

En een boeiende reconstructie van de laatste twee weken van ISIS in Palmyra.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Zo elke drie maanden is er weer een stuk over het Antikythera-mechanisme en elke drie maanden worden er weer nieuwe geheimen onthuld. Meestal is het iets dat we al wisten, dus uw redacteur laat het maar een beetje op z’n beloop, maar laten we er eens wél naar linken. U mocht eens denken dat er géén nieuws over zou zijn.

Ruim veertig scheepswrakken bij Fourni, allemaal gevonden binnen één jaar.

En verder: Akrotiri, Orthi Petra, Kition (Cyprus), Side (Turkije) en Despotiko.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Alleen een muntschat in Catalonië en verder berichten over Magnesia, Cyzicus en Sarmizegetusa.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Handig getimed, zo rond de Nero-expositie in Trier: de identificatie van het slagveld bij Rigolodunum, waar Cerialis een begon maakte met het oprollen van de Bataafse Opstand. De interpretatie dat hier een einde kwam aan “het vrije Keltendom”, is pertinent onzinnig.

Interessant: bijna industriële kalkverbranding in Enns aan de Donau.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Cambridge (“het Britse Pompeii”), gezichtsreconstructie van een Bronstijdvrouw, Market Harborough, Arbeia, een enorme muntschat in Cheshire, het amfitheater van Chester en Congresbury.

En verder: vandalisme van hunebedden, Markdorf, Kester, Paderborn, Honselersdijk, en het archeologisch depot van de Nederlandse provincie Limburg verhuist naar het stevig aan de weg timmerende Heerlen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Met veel tamtam gebracht: de ontdekking van een grafveld bij Ashkelon. Dat zal nieuw licht werpen op de Filistijnen maar op de toekomstige conclusies werd al vrolijk vooruitgelopen.

En verder: Hazor, de muren van Bethsaida (hoofdstad van het IJzertijdrijk Geshur), echt interessant nieuws uit Jeruzalem en een pottenbakkerij in Shlomi.

Een christelijke basiliek uit Onogur (Bulgarije).

======================================

OVERIG

Het ontstaan van de akkerbouw – verschillende keren op verschillende plaatsen in het Zagrosgebergte.

En verder: de klanken van het Proto-Indo-Europees, Yerevan, Bazira (ooit belegerd door Alexander de Grote) en de laatste aflevering in de Elgin-soap.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Een nieuwe vertaling van de Odyssee heeft even op zich laten wachten, maar nu is die er eindelijk in de prestigieuze Perpetua-reeks: verzorgd door de Belgische classicus Patrick Lateur en getiteld Odyssee. Een zwerver komt thuis.

In de Loeb Classical Library is een nieuwe vertaling verschenen van de Julius Caesar’s Civil Wars door classica Cynthia Damon, die bekend staat als een van de voornaamste Caesar-kenners ter wereld. Iedereen kent de Gallische Oorlog, maar Caesar heeft ook nog geschreven over de burgeroorlogen die hij voerde in Italië, Spanje en Griekenland.

Afvallige Contra Afvalligen is een keuze uit de geschriften van keizer Julianus, ook bekend als de Afvallige vanwege zijn antichristelijke houding. Zijn tekst Tegen de Galileeërs en het satirische Baardhater zijn compleet opgenomen en verder zijn er verschillende brieven en redevoeringen. Vertaald en verzorgd door Kees Meijling

Staatsvorming in het Nabije Oosten en het Mediterrane gebied is het onderwerp van The Oxford Handbook of the State in the Ancient Near East and Mediterranean. Het boek omspant 4000 jaar van de vroegste stadstaten tot het Romeinse Rijk en gaat in op politieke, militaire en ideologische aspecten.

In the Land of a Thousand Gods. A History of Asia Minor in the Ancient World is het monumentale werk van de Duitse oudhistoricus Christian Marek over de geschiedenis van Asia Minor van de vroege prehistorie tot en met de Romeinse tijd.

======================================

En dat was het voor deze keer: het is zomer en er is weinig nieuws.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen vijfde nummer gaat over Griekse sportfestivals en hoewel de Olympische Spelen worden genoemd, vervelen we u er niet mee en leggen we de nadruk op al die andere festivals.

Tags: ,

Dit is de 131e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief wordt gratis verstuurd naar ruim 6000 abonnees. Voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

===========================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: dit najaar is er een cursus over Mesopotamië in Zoetermeer, behandelen we de geschiedenis van het Midden-Oosten in Zaanstad, komt in Gouda de Bronstijd aan de orde, worden de Vroege Middeleeuwen behandeld in Hoorn, Bussum, Amsterdam en Schagen, kunt u naar Dronten voor islamitisch Spanje, hebben we het in Haarlem over de pausen en kunt u alles wat u wilde weten over de Politionele Acties vernemen in Bussum.

Uw redacteur plaatste wat oude recensies online van boeken over de Bronstijd, de Trojaanse Oorlog, Alexander de Grote, Karthago, Lucretius, de ondergang van het heidendom en Byzantijnse oorlogvoering. Plus een recensie van een nieuw boekje over Plinius de Jongere. Tevens begon uw redacteur een reeks over klassieke literatuur en hij behandelde daarbij heldendicht (1, 2, 3) en leerdicht.

In de reeks museumstukken: Aquillius, een Spaanse herbergierster, een damnatio memioriae, de vrouw van Allah en het portret van Justinianus.

Uw redacteur kreeg tevens een prijs en schreef daarom zijn eigen necrologie.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een verrukkelijk stuk onderzoeksjournalistiek over het zogenaamde Evangelie van de Vrouw van Jezus. Ariel Sabar speurde de vervalser op. Harvard, dat tegen beter weten in volhield dat de snipper echt was, wist ook de retractie te verprutsen.

======================================

EGYPTE

Hé, die piramide staat scheef.

De dolk van Toetanchamon had een ijzeren punt. De theorie dat dit metaal van een meteoriet afkomstig is, is al jaren oud – de nieuwswaarde van dit bericht is nul.

En verder: KV55 en het tweede schip van Cheops.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Nieuw licht – nou ja, zó nieuw is het nu ook weer niet – op de eerste steden in het Midden-Oosten.

Het gebeurt niet vaak dat de hoofdlijnen van de antieke chronologie grondig moeten worden aangepast, maar er zijn aanwijzingen dat de Induscultuur aanzienlijk ouder is dan altijd werd aangenomen.

Een van de favoriete plekken van uw redacteur: Byblos, waar de haven is geïdentificeerd. We weten nu eindelijk waar Wen-Amun zijn tijd doorbracht. (En let maar niet op de foto’s: een Steentijdbouwwerk en een Kruisvaarderskasteel.)

En verder: Uşaklı.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

ISIS wordt teruggedrongen maar is nog steeds in staat vernietigingen aan te richten, zoals in Nineve. Artikel over de gevolgen voor de Iraakse nestoriaanse christenen.

Om in de gaten te houden: het Syrische leger nadert Resafa, een laatantieke, versterkte nederzetting waar we de afgelopen maanden geheel niets over hebben gehoord. Is daar geplunderd of zijn de ruïnes met rust gelaten?

En nog een samenvatting van de schade aan Nineve – lees vooral de drie laatste alinea’s.

Tot slot een uitstapje naar Turkije, waar een reliëf uit Ereğli is verdwenen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: een Griekse archeoloog beweert een deel van een Bronstijd-troon te hebben gevonden. Tja.

Leuk artikel over de Griekse mysteriegodsdiensten.

Een prachtig stuk over de koningsgraven uit Pergamon, met lekker grote foto’s.

En verder: Athene (Kerameikos), Piraeus, opgravingen in Nicomedia en een graf bij Pafos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Uit de stad zelf: het Colosseum is heropend.

Om helemaal blij van te worden: prachtige foto’s van een nieuw mozaïek in Zeugma – met een opvallend vroege datering. Ook mozaïeken in Kirikkale.

Paardenraces in de hitte zijn niet zo goed voor het paard. Daar hadden ze in Carthago iets op gevonden.

En verder: een mijlpaal in Bulgarije van Philippus Arabs, een Romeinse villa in Bolzano, vier skeletten in Pompeii en Pompeii’s Villa van de Mysteriën.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Hunebedden en astronomie: een ietwat curieuze theorie. En vandalisme.

In Neuss is de haven geïdentificeerd en in Augsburg het Romeinse badhuis.

Ondanks claims van het tegendeel voegen acht goudstukken, hoe fraai ook, niets toe aan wat we al weten over het gevecht in Kalkriese.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: wat munten uit Devon (behoorlijk gehypet), Lincoln en 52.000 Romeinse munten.

En verder: Bronstijd/IJzertijd-grafveld bij Aalst (filmpje).

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Hé, dat is raar: deze maand alleen iets over ezels en over een mozaïek in Lod. Zelfs geen ruzie over Jeruzalem.

======================================

RE-ENACTMENT

Een fijn artikel in De Volkskrant over Romeins re-enactment legt uit waarom het meer is dan een rare hobby. In dat stuk wordt ook aangekondigd dat een groep, Pax Romana, een week lang de wacht gaat houden in De Meern. Zo’n leefexperiment ligt op de grens van re-enactment en experimentele archeologie en kan leiden tot leuke inzichten. Het crowdfundingsproject vindt u hier.

======================================

DNA

Het belang van DNA-onderzoek voor de bestudering van de oude wereld: er is – naast teksten, vondsten en vergelijkingen – een vierde venster op de Oudheid geopend.

Daan Nijssens meer persoonlijke visie op hetzelfde onderwerp hier.

En wat van conclusies u mag verwachten: Grieks DNA in Pakistan? (De associatie met Alexander de Grote verdient wat wantrouwen en de datering is verdacht precies.)

En nog wat niet-menselijke DNA: is de landbouw tweemaal ontstaan in het Midden-Oosten?

======================================

OVERIG

Het zal de trouwe lezers van deze nieuwsbrief niet zijn ontgaan dat vrij veel ruimte wordt besteed aan het doorprikken van de overdreven claims waarmee universiteitsmensen hun vondsten hypen (en hun vak beroven van respectabiliteit). Maarten Keulemans schreef een goed stuk over dit probleem, dat breder is dan de oudheidkunde. Welgemeende raad: als je niks te melden hebt, schrijf dan eens géén persbericht.

En verder: de domesticatie van de hond, Punische graven op Malta, een Getisch graf en een ceremonieel platform bij Petra.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In The Empire That Would Not Die: The Paradox of Eastern Roman Survival, 640-740 laat John Haldon zien dat het zeer verwonderlijk is dat het Oost-Romeinse Rijk in de zevende eeuw na Christus wist voort te bestaan.  In de zesde eeuw, onder keizer Justinianus was het de grootste staat in het Mediterrane gebied, maar het werd rond 700 bijna overrompeld door de moslims.

Van de American University in Cairo Press zijn enkele interessante titels in paperback verschenen. Van de bekende Duitse egyptoloog Jan Assman is er From Akhenaten to Moses. Ancient Egypt and Religious Change over de overgang van polytheïsme naar monotheïsme in het oude Egypte. Van de Britse egyptoloog Aidan Dudson is er Poisoned Legacy: The Fall of the Nineteenth Egyptian Dynasty over de burgeroorlog die volgde op de dood van farao Ramses II.

Romeinse politiek in het nieuwe boek van Constantijn-kenner Noel Lenski Constantine and the Cities. Imperial Authority and Civic Politics en in Heart of Rome. Ancient Rome’s Political Culture van historicus Jan Blits. Lenski richt zich op de relatie tussen de keizer en zijn onderdanen en de rol van het opkomende christendom daarin. Blits gaat in op de politieke instituten van de Romeinse Republiek.

Mycenae. From Myth to History gaat over de ontdekking en het opgraven van Mycene, de stad van Agamemnon. Heinrich Schliemann, Michael Ventris en Arthur Evans hebben er opgegraven en in dit boek wordt hun werk beschreven aan de hand van foto’s van de Amerikaanse fotograaf Robert McCabe. Zijn foto’s stammen uit de jaren 50 en 60, dus van voor de tijd van het massatoerisme, en geven een schitterend beeld van deze bijzondere plek.

======================================

DWAASHEID

Ovidius is véél realistisch om te worden gelezen.

======================================

EN TOT SLOT

Wat geef je iemand die alles al heeft? Een spel Mycenopoly natuurlijk!

Toota witharsechwanoo!

======================================

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het vijfde nummer verschijnt tijdens de Olympische Spelen en gaat over de Nemeïsche Spelen, de Isthmische Spelen en de Pythische Spelen. En ook over lokale sportfestivals op Rhodos en in Antiochië.

Tags: ,


Dit is de 130e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief – sinds deze maand met een oplage van meer dan 6000 – is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=========================

ROMEINENFESTIVAL

Deze nieuwsbrief kan niet anders beginnen met reclame voor het Romeinenfestival in Nijmegen, dat komend weekend plaatsvindt op de plek waar het hoort: in Museumpark Orientalis. Dankzij de gereconstrueerde gebouwen kan beter dan ooit worden getoond wie de Romeinen waren. Bovendien kan nu een van de wegen inzichtelijk worden gemaakt waarlangs de antieke cultuur invloed heeft op de onze: religie. De meer seculiere invloed zal aan de orde komen in bijv. de lezingen van Rick Verhagen over Romeins Recht.

Het lezingenprogramma is hier en de rest van het programma vindt u daar – het wordt ontzettend leuk. En dit superfilmpje toont iets van de militaire deelprogramma van het vorige festival.

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

De migratie van de Livius.org-website gaat langzaam verder met Spartacus, Cyrrhus, Nisibis en de vertaalde teksten van drie Griekse prozaschrijvers: Appianus, Herodianus en Philostratus.

Uw redacteur wijdde uit over Alexander de Grote in Pakistan en besteedde in de reeks museumstukken aandacht aan een egel uit Syrië, een knekelkist uit Samarkand en een heel, heel bijzonder fresco.

Het was begin mei Romeinenweek en uw redacteur blogde uitgebreid over de Bataafse Opstand. Andere Romeinse onderwerpen: portretten, speelfilm Agora, tekenaar Peter Connolly, het prachtige Thermenmuseum en de vraag wat het belang van Rome nu eigenlijk is.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat in Londen allerlei interessante houten schrijftabletten zijn opgegraven; op één daarvan staat de naam van Julius Classsicus, een van de leiders van de opstand die de Bataven in 69/70 ontketenden.

======================================

EGYPTE

Daar is Franck  Goddio weer, die oudheden opduikt. En er is dit keer iets heel bijzonders: terwijl we de afgelopen twintig jaar nog nooit ook maar één foto zagen waaruit bleek dat de vondsten onder water werden ingemeten, is er nu warempel wél een foto waarop iets is te zien dat lijkt op archeologie.

De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass, die u in deze nieuwsbrief al een tijdje had gemist, discussieerde mee over de verborgen ruimtes achter het graf van Toetanchamon. Mogelijke conclusie: er is niks.

En verder: Qubbet el-Hawa, Edfu, Hatshepsut, de Nilometer van Thmuis, toverspreuken en een babymummie.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De identificatie van de antieke stad Idu in het noordoosten van het huidige Irak.

’s Werelds oudste consumentenklacht – en die manier om het nieuws te brengen is niet eens overdreven.

Hype voor de Luwiërs, die een vergeten staat zouden hebben gehad. Venijn in de staart van het artikel.

En verder: de piramide van Unas, Gaza, tatoeages en Matariya.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

De zogenaamde Islamitische Staat blies een door koning Sanherib gebouwde stadspoort in Nineve op. Hier is zelfs geen religieuze verklaring voor te verzinnen – dit is pure vernielzucht. Het aan te duiden als het werk van Vandalen zou beledigend zijn voor een antiek volk.

Misschien is de grootste schade die de zogenaamde Islamitische Staat heeft toegebracht wel dat ze alle aandacht vestigde op noordelijk Irak en oostelijk Syrië. De plunderingen in Libië en Egypte zijn daardoor uit het zicht verloren, terwijl we juist daarvan een sterk vermoeden hebben dat die op de westerse markt zijn gekomen en hadden kunnen worden opgespoord. Een artikel in de National Geographic biedt balans.

Niet in een link te vatten – het nieuws circuleerde alleen via Twitter – is het nieuws dat na de bevrijding van Palmyra, de Russische machtsovername en het propagandagedoe is geplunderd door de troepen van Assad.

Cynisch bericht over Libië: er is minder gevaar voor de oudheden dan in Syrië. Dat klopt: het waardevolste materiaal is namelijk al in de zomer van 2014 geplunderd of vernietigd (meer).

In Italië worden vluchtelingen opgeleid om, eenmaal terug, oudheden te beschermen.

En voor het eerst nieuws over het klooster van Simeon de Styliet – en geen nieuws was dit keer geen goed nieuws.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Geestig: Plato’s Grot in claymotion.

Speelden vulkaanuitbarstingen en een klimaat-“dip” in de derde eeuw v.Chr. een rol bij de neergang van Ptolemaïsch Egypte?

Leuk berichtje over een antieke oven in Kornos die opnieuw wordt gebruikt.

Dat wil iedereen wel onder zijn bed vinden: een gouden krans.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar het bericht dat het graf van Aristoteles zou zijn ontdekt. Er is helaas niets meer gevonden dan een monumentje op een opvallende plek, dat van alles kan zijn. Zoals altijd zetten professionele oudheidkundigen het vak voor schut bij iedereen die kan lezen – want het wordt gezien.

En verder is er weer een aflevering in de Elgin-soap.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

De Britse TV-kok Floyd heeft iets te melden over Romeins koken.

Leuk artikel over de Thesaurus Linguae Latinae, inclusief het standaardgrapje over de N.

In de stad zelf: een Romeinse kazerne ligt in de weg van de nieuwe metrolijn.

En verder: vrouwenrechten, de gemiddelde levensduurverwachting, spelregels voor een paardenrace, Aspendus, Jerash, Napels, Sagalassos, Trogir.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Om blij van te worden: een meisje van acht uit Ieper vindt een beeldje van Venus.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Bath, Exeter, Gloucester, Londen, gezichtsreconstructie van iemand met “zwarte” gelaatstrekken en een loodbaar uit Somerset.

En verder: Bronstijdvondsten in Aalst, de Corbulogracht en Roeselare.

======================================

ISRAËL

Hoe lang was Goliat?

Gedoe in Jeruzalem is geen nieuws. Deze maand ruzie om de vermoedelijke plek van de Burcht Antonia.

En verder: een laatantiek wrak.

======================================

OVERIG

Interessant artikel over de grote mobiliteit van vrouwen in de Wikkeldraadcultuur, de vroegste Indo-Europeanen in Centraal Europa.

Interessant DNA-onderzoek in Karthago (commentaar) en minstens even interessante DNA-informatie over dromedarissen.

Is Rhapta geïdentificeerd, de grote haven in oostelijk Afrika die zo’n belangrijke rol speelde in de handel over de Indische Oceaan?

En verder: wierookbranders, een kurgan-achtig graf bij Istanbul.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Jan Bloemendal presenteerde onlangs zijn boek Latijn. Cultuurgeschiedenis van een wereldtaal bij de Athenaeumboekhandel, een allesomvattende studie over de taal met veel aandacht voor het christelijk latijn en het Neolatijn. Ook verschenen vertalingen van Plinius de Jongere door Vincent Hunink: De Vesuvius in Vlammen. Brieven aan Tacitus. en van Vergilius’ Georgica Boek 4 over bijen (Marguerite Prakke) onder de titel Vergilius’ Bijentuin.

Er is een grote tentoonstelling over keizer Nero in drie musea in het Duitse Trier: Nero: Kaiser, Künstler und Tyrann. Alle aspecten van zijn leven en heerschappij komen aan de orde: “Vom jungen hoffnungsvollen Thronanwärter bis zum verhassten Tyrannen und dem Selbstmord in politisch auswegloser Situation”. Het begeleidende boek bevat essays door gerenommeerde Duitse oudhistorici en archeologen en veel beeldmateriaal.

Nog meer interessante tentoonstellingen in het British Museum te Londen. Sunken Cities. Egypt’s Lost Worlds (catalogus) over de overblijfselen van Ptolemeische steden in de Middellandse Zee en Sicily. Culture and Conquest (catalogus) over de geschiedenis en archeologie van Sicilië. In het Metropolitan Museum of Art in New York is een tentoonstelling over Pergamon: Pergamon  and the Hellenistic Kingdoms of the Ancient World (catalogus).

======================================

DWAASHEID

Twee Texanen veegden de oude theorie af dat een gedicht van Sapfo astronomisch viel te dateren, Uw redacteur maakte zich boos.

======================================

INTERNET

Kijk, zo presenteer je de Oudheid: het Pergamonaltaar in 3D en in groot detail.

======================================

EN TOT SLOT

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het net verschenen vierde nummer is gewijd aan het ontstaan van de Egyptische cultuur en het derde nummer, dat over Pergamon, kreeg een lyrische recensie in het NRC Handelsblad.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 129e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

===========================

ROMEINENWEEK

Het is Romeinenweek! Het programma met 369 activiteiten vindt u hier, variërend van wandeltochten en filmvoorstellingen via workshops en exposities tot boekenmarkten en presentaties. Het zou te ver gaan alles te noemen, maar dit arrangement – in één dag het Thermenmuseum, Aken, de Romeinse Katakomben in Valkenburg en Tongeren – leek uw redacteur het leukst om zelf bij aan te schuiven.

Uw redacteur doet aan de Romeineweek mee op zijn blog met deze week een feuilleton over de Bataafse Opstand, boeksignalementen (zoals van dit toffe boek dat u hier bestelt) en een reeks over de geschiedenis van christenen en niet-christenen in het Romeinse Rijk, die, als je er iets dieper op ingaat, heel anders in elkaar steekt dan vaak wordt beweerd: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 en twee aanvullende stukjes 8 en 9.

Verder nog twee Romeinse museumstukken: een Fayyumportret en een grafsteen met daarop een kat. En verder nog een stukje over Alexander de Grote in Oezbekistan – want het kan niet altijd Romeins zijn.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek verwijst uw redacteur voor één keer schaamteloos naar een stukje dat hij zelf schreef op nieuwssite Sargasso: acht à negen Romeinse portretten.

======================================

EGYPTE

De zuidgrens van Egypte werd, vanaf de Perzische tijd, bewaakt door een garnizoen van soldaten die werden gerekruteerd in Judea. Niemand heeft dat ooit betwijfeld, maar als er op een hellenistisch monument in die contreien een zespuntige ster wordt ontdekt, zijn de rapen gaar.

En verder: Luxor, Aswan, en Egyptische demonen. En uiteraard het maandelijkse gesleep met mummies.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een nieuwe Urartese opgraving (met een foto van een inscriptie die sterk lijkt op een inschrift uit Van).

De verdraaid aardige website van Daan Nijssen heeft een stuk over Touraj Daryaee.

En verder: pottenbakkersovens in Yalda, Hittitische leeuwen in Sorgun, Assyrische grafrituelen.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Het zal niemand zijn ontgaan dat Palmyra werd bevrijd/heroverd/bezet door de troepen van Assad, die er wel propagandistisch raad mee wist. Foto’s. De mijnen zijn geruimd. UNESCO onderzocht de schade , die vooral in het museum aanzienlijk is, en er zijn wat plannen voor restauraties (en dat is dus weer leuk voor Assad). Ondertussen gaan de verwoestingen verder met bijvoorbeeld twee stadspoorten in Nineve.

Zoals u weet: voor elke dief is er een heler. De problemen worden aangewakkerd doordat mensen gestolen goederen afnemen. En dat valt niet te vergoelijken: voor elk gestolen artikel dat op de tafel van een wetenschapper belandt, gaan er méér verloren.

Degenen die opmerken dat ISIS niet als enige profiteert en dat er grote verschillen lijken te zijn tussen de waarde van wat zoek is en de inkomsten, – kortom: mensen die belangrijke kanttekeningen plaatsen – worden vaak bekritiseerd. Een reactie.

In het kader symboolpolitiek: wetgeving en een boog op Trafalqar Square. Uw redacteur heeft zijn twijfels.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

In Athene is een interessant vloektablet gevonden.

Even verderop: tachtig skeletten van mensen die zijn geëxecuteerd. De macabere vondst wordt in verband gebracht met de mislukte coup van Kylon.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

De gaafste Romeinse vondst van de maand: een Romeins scheepswrak in de Rode Zee. Wéér bewijs voor de intensieve handel met India, waarvan langzamerhand duidelijk wordt dat die het batig slot vormde op de Romeinse jaarrekening. (Zie ook de boekenrubriek hieronder.)

Een enorme schat van Romeinse munten in Spanje. De NU.nl had blijkbaar redactieborrel en plaatste er maar een bijgeknipte foto bij van de Schat van Echt. (Uw redacteur verwacht dat NU.nl koning Willem-Alexander voortaan afbeeldt met een portret van Willem I.) Voor accuratere foto’s gaat u naar een Spaanse website met Engelse teksten.

Het graf van een Etruskische aristocrate.

Het groeiende bewijs dat de oude wereld in de zesde eeuw zwaar te lijden had van de gevolgen van vulkaanuitbarstingen en daarmee in feite ten onder ging. De Karolingen en de islam vulden het vacuüm.

In de stad zelf: de joodse catacomben zijn open voor het publiek.

En verder: Filadelfia, Sofia, een skeletmozaïek in Antiochië, een ietwat saaie muur in het Bulgaarse Ruse (maar wel een heel hoge), vraagtekens bij de restauratiewerkzaamheden in Pompeii, graven in Akkale (prachtfoto), en Kütahya, een Merovingische baby in Chartres.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Een interessant stuk over veenlijken.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: de Romeinse invasie van Caledonië, de Romeinse weg van Lanchester naar Hadrian’s Wall, Bath, een villa in Wiltshire en een Angelsaksisch graf.

En verder: Carnuntum, handel op de Rijn, Heerlen en de Nationale Onderzoeksagenda voor de Nederlandse archeologie.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: aanwijzingen dat er verschillende schrijvers in één nederzetting woonden, bewijzen een vrij algemene geletterdheid.  Dat is heel interessant en het bewijst dat is voldaan aan een belangrijke voorwaarde om de Bijbel te gaan schrijven, maar het bewijst dus niet dat dit ook feitelijk is gebeurd. De redenatiefout staat bekend als secundum quid en dat kan iedereen herkennen die op de middelbare school het  leerhuis heeft doorlopen. Het zijn dit soort berichten waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen – nou ja, bij iedereen dan die het leerhuis doorliep.

De Kasteel van Amstel-prijs had overigens ook kunnen gaan naar het bericht dat er glas-industrie was aan de voet van de berg Karmel. Het belangrijkste productiecentrum, Tyrus, lag om de hoek en onze bronnen noemen dat de industrie zich daarvandaan zuidwaarts uitstrekte. Nieuwswaarde: nul.

In de Gaza-strook dreigt de ruïne van een Byzantijnse kerk te worden verwoest.

In het kader van de Romeinenweek: het Tiende Legioen Fretensis (u weet wel, Masada) en Paulus’ geestelijke wapenrusting.

Een nieuwe lente, nieuwe aandacht voor het gebeente van Antigonos II, de door Marcus Antonius gedode laatste koning van Juda uit het Hasmonese huis. Het kán kloppen, maar dat hoeven we niet elk jaar opnieuw toegeschreeuwd te krijgen.

En verder: een amulet van Toetmozes III in Jeruzalem en een scarabee uit Dor, voortgezette opgravingen in Huqoq en Magdala, fresco’s in Muǧla.

En o ja, het was Pesach. Het voorspelbare stukje over de Uittocht is dit jaar hier.

======================================

OVERIG

Om helemaal blij te worden: wat leuke conclusies van het DNA-onderzoek. De helft van de Europese bevolking zou afstammen van één man, die leefde in de Bronstijd. Het komt niet helemaal als een verrassing: vorig jaar stamde tweederde van de Europeanen nog af van een handvol mannen in de Bronstijd.

De sociale context van geletterdheid: klinkt als jargon, is ook jargon, maar kan desondanks interessant worden.

Het bericht die je wist dat zou komen: het gebruik van virtual reality om ruïnes te tonen in hun oorspronkelijke staat.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

In Moving Romans. Migration to Rome in the Principate gaat de Leidse oud-historicus Rens Tacoma in op het fenomeen van migratie in de Romeinse wereld. Vrijwillige en gedwongen verhuizingen waren aan de orde van de dag in het migrantenstad Rome. Het boek is tijdelijk te koop voor een speciale prijs: 59,95, in plaats van 102,95.

De Grens van het Romeinse Rijk. De Limes in Gelderland door Paul van der Heijden is een reconstructie van de Romeinse aanwezigheid in wat nu de provincie Gelderland is. Er is weinig bewaard gebleven in dit gebied, maar dit boek laat zien dat het onderzoek desondanks de moeite waard is. Van dezelfde auteur is er Romeinse wegen in Nederland.

Dat de ideeën van antieke auteurs nu nog steeds van waarde zijn laat Princeton University Press zien in de reeks met teksten van Cicero in de hoofdrol. Zojuist verschenen is het deel How to Grow Old. Ancient Wisdom for the Second Half of Life, over hoe je fatsoenlijk oud kunt worden. Eerder verschenen How to Run a Country. An Ancient Guide for Modern Leaders en How to Win an Election. An Ancient Guide for Modern Politicians.

Twee recente vertalingen: Mary Beard maakte een mooi en allesomvattend boek over Rome tussen haar stichting tot het hoogtepunt in de 2e en 3e eeuw: SPQR. Een geschiedenis van het Romeinse Rijk. Adrian Goldsworthy schreef een nieuwe biografie van keizer Augustus: Augustus. Van Revolutionair tot Keizer van Rome.

Rethinking Classical Roman-Indian trade. Political Economy of Eastern Mediterranean Exchange Relations van de Indiase Historicus Rajan Gurukkal gaat over de handelsrelaties tussen de Romeinen en de volkeren van het Indiase subcontinent en is een vooralsnog weinig behandeld thema.

======================================

DWAASHEID

Er was bizar nieuws dat aan de hand van antieke mest was vastgesteld welke route Hannibal over de Alpen nam. Uw redacteur zag het met groeiende verbijstering aan.

======================================

EN TOT SLOT

Zes mythes over Zeus.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het binnenkort verschijnende verde nummer zal zijn gewijd aan Egypte vóór de piramiden.

Toota witharsechwanoo!

Tags: ,

Dit is de 128de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Gestaag werken we verder aan het overzetten van de Livius.org-website van de oude naar de nieuwe stijl. Enkele recente aanpassingen zijn Mérida, Mainz (nog niet af), Ptolemaios I Soter, Filippos II van Macedonië, de Peloponnesische Oorlog, Herodotos en Livius.

In onze reeks museumstukken: de antieke muurkroon, het Perzische hofritueel, een Romeinse muurschildering, een Hefaistion, een faience-flesje en de Armeense godin Anahit.

En verder op de blog van uw redacteur: alles wat u altijd al wilde weten over Velleius Paterculus maar te verlegen was om te vragen, de dood van Marcus Aurelius (1, 2, 3, 4), hoe de grondslagen van ons geschiedbeeld werden gelegd door Turgot/Condorcet, Montelius en Childe (en een kanttekening).

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat in een graf in Noorwegen glazen kralen zijn gevonden die zijn vervaardigd in het atelier van de glasmaker van Toetanchamon.

======================================

EGYPTE

We wisten dat Ramses III was vermoord en dat blijkt nu door meer dan één moordenaar te zijn gedaan.

En verder:  Aswan, meer nieuws over het schip uit Abusir, Gebel es-Sisila, Thebe, Tel al-Tabla, restauratieperikelen en een samenvatting van het nieuws over de kamers in het graf van Toetanchamon.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Hoe klonk het Gilgamesj-epos? Nou, zo.

Pamukkale – in de klassieke tijd bekend als Hierapolis – blijkt aanzienlijk ouder te zijn: vondsten uit de IJzertijd.

En verder: een Achaimenidische schaal (met een even klein als intrigerende foto), Koya, een muur in Jordanië, Palmyra (zomaar leuk), Ur en Uruk.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Het kan niemand zijn ontgaan dat, terwijl men in Irak verder plunderde, Palmyra in Syrië werd bevrijd. Foto’s. Ongeveer 80% van de ruïnes zou onaangetast zijn gebleven; over de plundering van de omgeving zijn geen cijfers bekend. Desondanks een poging de schade in kaart te brengen. Herbouw is aangekondigd en dus willen zowel de Britten als de Russen het contract verwerven om Palmyra te herbouwen.

En zoals u weet begon het plunderen in Egypte. “Space archaeologists” zouden de schade inventariseren – dat wil zeggen op satellietbeelden kijken. Dat klinkt als een hype en dat is het eigenlijk ook: genuanceerd verhaal in Toebosch’ onvolprezen eigen tijdschrift, met venijn in de staart.

En nogmaals: voor elke dief is er een heler. Dus dáár kan het onderzoek beginnen. Dit relief gaat alvast terug. Een interessant initiatief om de markt in papyri in de gaten te houden en te documenteren wat wordt aangeboden – niet per se illegaal, maar het verband met de Green Collection is er. En waarom het allemaal zo verschrikkelijk erg is. De snoeiharde 1 april-grap van “Looting matters” mag er trouwens ook zijn.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Op Ithaka is – een tijdje geleden alweer – een oud paleis gevonden. Dat is geweldig interessant maar vanzelfsprekend moet Odysseus er weer bij worden gehaald. Houdt het dan nooit op, denk je als oudheidliefhebber mismoedig, komt er dan geen einde aan?

De Elgin-soap: u wist al hoe het British Museum een beeld uitleende aan de Hermitage, maar hoe men Griekse claims omzeilde, leest u hier.

En verder: Nikomedia en de  archeologie van bergtoppen.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Ging Sagalassos ten onder doordat de bevolking verhuisde of door massamoord? DNA-onderzoek gaat het antwoord bieden.

Dit is wel heel erg leuk: de Torlonia-collectie (antieke sculptuur) wordt voor het publiek ontsloten. Gave foto’s. De Sta Maria Antica is zelfs al open voor het publiek. Nog meer gave foto’s.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar het bericht dat de Romeinen al metaalhoudende inkt zouden hebben gekend. Dat hale je de koekoek, die inkt was er al in de derde eeuw v.Chr. Dit is dus het soort gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen. Uw redacteur legt uit.

De Kasteel van Amstel-prijs had ook kunnen gaan naar het bericht over een nieuw-ontdekt fragment van Dexippus. Het is nieuws uit de winter van 2013/2014 maar zoals wel vaker geldt het oudheidkundige spreekwoord “breng nooit iets één keer naar buiten als je ook twee keer naar fondsen kunt hengelen”.

Overleed Alarik aan malaria?

En verder: een herberg in Lattara, Romeinse wijn, Korinthe, Fano, Damascus, Plovdiv, Cumae (grappig), Tivoli, een Armeense inscriptie in het Turkse Adana en een lief verhaal over de vondst van een Romeins goudstuk.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Voor je het weet moet je over élke expositie schrijven, en de meeste zijn helemaal zo interessant niet. Dus de museumrubriek die deze nieuwsbrief aanvankelijk had, is al heel snel geschrapt. Maar voor de “Romeinse kust” in het RMO maakt uw redacteur graag een uitzondering: Nederland en Vlaanderen hebben een uniek deel van de Romeinse Rijksgrens, de limes, binnen de eigen grenzen en dat mag – nee moet – meer aandacht hebben. Lees het commentaar in Toebosch’ Eigen Tijdschrift over deze kleine expositie en laat uw limes-moeheid u niet weerhouden naar Leiden te gaan.

IJzer maken zoals ze het deden in de IJzertijd: lees er hier meer over.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Anglesey,  de Leasowe-man en daar zijn die onthoofde gladiatoren uit York ook weer eens.

En verder: het Tollense-slagveld nog eens, Brussel, het graf van een priesters bij Erkelenz en een Merovingisch grafveld bij Alphen aan den Rijn.

======================================

ISRAËL en het JODENDOM

Om blij van te worden: een IJzertijd-zegel uit Jeruzalem van een vrouw die aanzienlijke rechten blijkt te hebben gehad.

Een nieuwe maand, een nieuwe Byzantijnse wijnpers.

En verder: Bronstijdgraven bij Betlehem, Tel Kabri en gedoe rond een afbeelding van een lier.

======================================

OVERIG

Een ongeveer zeventig letters lange Etruskische inscriptie bij Poggio Colla (niet ver van Florence). En het graf van een Etruskische prinses.

En verder: antiek textiel, heel erg leuk DNA-onderzoek naar appels, de Thracische grafheuvel Maltepe, Hund (waar Alexander de Indus overstak) en de open deur van de maand.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

En het is feest. De Athenaeum Boekhandel bestaat namelijk vijftig jaar en viert dat door 20% korting te geven op alle delen uit de Loeb Classical Library. (Bij online aanschaf gebruikt u de kortingscode: AB50HARVARD.) Daarnaast krijgt u 20% korting op enkele boeken:

Minstens even leuk: stevige kortingen op de Landmark-edities van Herodotus, Thucydides en Arrian (alle van 32,50 voor 22,95) en ook de Xenophon (28,50 voor 19,95). Voor het geval u het niet wist: de Landmark-reeks is dé standaard van een vertaling van een antieke tekst.

Deze maand verscheen het boek Een telkens nieuwe Oudheid. Of hoe Tiberius in New Jersey belandde van David Rijser die illustreert hoe de klassieke literaire en materiële cultuur hun doorwerking vinden in de hedendaagse cultuur.

Oudhistoricus Paul Cartledge schreef Democracy. A life, een politieke biografie van de democratie. Hij legt hierin uit dat ‘de’ democratie in het oude Griekenland eigenlijk niet bestond, omdat iedere stadstaat er zijn eigen vorm aan gaf en er van inspraak van het volk nauwelijks sprake was.

De Mary Beard van de Egyptologie is Joann Fletcher. Zij schreef The Story of Egypt, een complete geschiedenis van het oude Egypte lopend van het allervroegste begin tot het einde van de Ptolemaeën.

======================================

GAMES

Josho Brouwers bespreekt Far Cry Primal. Inclusief gereconstrueerd Proto-Indo-Europees.

======================================

EN TOT SLOT

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het onlangs verschenen derde nummer was gewijd aan Pergamon. En hier leest u iets over de ambities.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,


Dit is de 127e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=======================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: u kunt in Hoorn ontdekken wat de Romeinen in Noord-Holland deden, u kunt de Koran, Tora en Bijbel leren kennen in Bussum en u kunt u verdiepen in Islamitisch Andalusië in Gouda.

Uw redacteur las een boek over gelijkenissen, bezocht het Huis van Hilde en schreef over “valse eerstes”, waarbij aan de Grieken en Romeinen culturele innovaties worden toegeschreven waaraan ze part noch deel hadden.

Hij blikt verder nog een keer terug op Caesar in Kessel, heeft bedenkingen bij het recente boek van Maarten van Rossem, constateert dat Fik Meijer door gebrek aan methodische kennis desinformeert, en beschrijft hoe populaire boeken als die van Van Rossem en Meijer betere boeken uit de markt duwen, waardoor wetenschappelijke inzichten wijken voor verouderde informatie.

In de reeks museumstukken: een mooie albasten kruik uit Libanon, een mooie Romeinse penning met Romulus en Remus en een muurschildering uit een Romeinse catacombe.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een filmpje met uitleg over de taal die in de Late Oudheid in onze contreien werd gesproken. Michiel de Vaan en Marc van Oostendorp leggen uit. Voortaan neemt uw redacteur afscheid met “toota witharsechwanoo”.

======================================

EGYPTE

Meer over het pas-ontdekte graf van koningin Khentkaus III. Let niet op de opkomst van de democratie die ze zou hebben gadegeslagen of de modieuze hype over klimaatverandering.

Een Egyptische functionaris versprak zich over de kamers achter het graf van Toetanchamon en laten we hopen dat hij zich niet vergist.

Over de problemen bij de identificatie van mummies – het soort artikelen waarvan we er meer willen hebben.

En verder: scheurbuik, een vroegdynastiek stuk textiel, een schip bij Abusir, Karnak, vingerafdrukken, Fayyumportretten en wat mooie foto’s van de piramiden in Soedan (meer).

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Handig overzicht van de Mesopotamische wiskunde.

En verder: waren de Achaimeniden zoroastriërs?

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Geen nieuws over verwoestingen, maar wel een reeks artikelen over pogingen de schade te documenteren. Overzichtsartikelen: 1, 2. Deze landkaart onderrapporteert de schade in bijvoorbeeld Libië, waar nu eenmaal geen filmpjes zijn gemaakt van vrolijke jihadisten die de Romeinse grafmonumenten aan de woestijnrand opblazen.

En daar was er weer zo een, zo’n filoloog die niet begrijpt dat voor elke wetenschappelijke stap voorwaarts die je zet dankzij een illegaal verworven vondst, tien stappen onmogelijk worden gemaakt. Helaas niet ten overvloede legt uw redacteur weer uit waarom het onverstandig is illegaal oudheden aan te kopen.

In Egypte, waar Het Grote Plunderen is begonnen, kwamen twee bewakers van de opgraving van Dayr al-Barsha om het leven tijdens een vuurgevecht. Een echte nabestaandenuitkering is er niet en daarom zijn de archeologen uit Leuven een crowdfundingsactie gestart: hier.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Het Mazotos-scheepswrak. “It’s like excavating a time-capsule”, gemeenplaatst de archeologe, maar laat dat u niet weerhouden: er is een prachtige foto van het wrak.

En verder: zeer vroege exploitatie van de zilvermijnen van Thorikos, piraterij en Griekse baarden en baarden.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Hoe reconstrueer je een monument uit de Oudheid? Met de computer natuurlijk, zoals ze in Bordeaux doen. Om blij van te worden.

Zo eens in het jaar is er iemand die als nieuws brengt dat men in de Oudheid anders dacht over homoseksualiteit.

Er is de laatste jaren steeds meer duidelijkheid gekomen over de immense crisis die in de tweede helft van de zesde eeuw het begin van het einde van de Oudheid inluidde. Een epidemie speelde een belangrijke rol en er komt ook steeds meer klimatologisch bewijs. Aan het begin van de zevende eeuw volgde de genadeklap.

In de stad zelf: de piramide van Cestius. En verder: vandalisme in Drangovo, Lattara, kanalen bij de Dode Zee, Pompeii, marmer bij Baiae en een Byzantijns pithos bij Trabzon (geweldige foto).

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het gebruik van lidar om Romeinse wegen te verkennen brengt ons als vanzelf bij het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Colchester, Londen en de ROMA/AMOR-palindroom.

En verder: Antwerpen, Bissingen, Deinze.

======================================

ISRAËL

En verder: de Timna-vallei (meer), een Kanaänitisch beeldje met een leuke vondstgeschiedenis en een Egyptisch zegel met een soortgelijke achtergrond.

======================================

OVERIG

Want archeologen dragen ook binnenshuis een leren hoed.

Nog eens die lange muren die in Jordanië in de woestijn staan. Ondateerbaar maar in elk geval uit de Oudheid.

En verder: hoe graaf je geluid op?

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Catullus’ Bedspread. The Life of Rome’s Most Erotic Poet is een vlot-geschreven biografie over de Romeinse dichter Catullus. De auteur, Daisy Dunn, is schrijfster, journalist en classica en maakte naast de biografie ook een nieuwe vertaling van Catullus’ gedichten

Het bestuderen van hoe samenlevingen herinneren en vergeten (cultural memory) is een snelgroeiende tak in de geschiedwetenschap, en is bij uitstek multidisciplinair. Nu is er Cultural Memories in the Roman Empire waarin grote namen als Karl Galinsky, Susan Alcock, Greg Woolf en Tim Whitmarsh hun licht laten schijnen op herinnering en vergeten in het Romeinse Rijk.

Drie boeken over de Griekse economie en het daarbij onvermijdelijke medium, geld. The Making of the Ancient Greek Economy gaat over de economische kant van de opkomst van de Griekse stadstaten. Het gebruik van munten als archeologische en historische bron is het onderwerp van The Oxford Handbook to Greek and Roman Coinage en The Hellenistic World: Using Coins as Sources.

UvA-classicus Mark Heerink schreef Echoing Hylas. A Study in Hellenistic and Roman Metapoetics over de mythe van Hylas en Hercules, en het steeds terugkeren van deze mythe en haar personages, vaak in de vorm van een metafoor, bij verschillende dichters in de Oudheid.

In Keeping Their Marbles: How the Treasures of the Past Ended Up in Museums – And Why They Should Stay There beargumenteert Tiffany Jenkins dat westerse musea die in het verleden oudheden verwierven juist als redders van dit erfgoed moeten worden beschouwd, en dus ook niet nu verplicht zouden moeten worden objecten (zoals de Elgin Marbles) te repatriëren.

======================================

DWAASHEID

De oudste vermelding van Jezus zou hem als magiër typeren. Dat er chrestos (bruikbaar) staat en geen christos (iets dat is gezalfd), slaat men in het artikel maar over. Als het over de Oudheid gaat, is feitelijke juistheid immers irrelevant.

======================================

INTERNET

Het enorme repositorium aan informatie over de Bijbel van Jan Pieter van de Giessen krijgt momenteel een nieuw jasje, zoals deze pagina over planten uit het Midden-Oosten.

======================================

EN TOT SLOT

Meestal staat op deze plek een grapje, maar dit keer verwijs ik nog een keer naar de crowdfundingsactie die het archeologenteam van Dayr al-Barsha is begonnen om de families van de twee vermoorde bewakers van een nette nabestaandenuitkering te voorzien: hier.

Toota witharsechwanoo!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Meer weten over de Oudheid? Neem een abonnement op Ancient History Magazine. Het binnenkort verschijnende derde nummer zal zijn gewijd aan Pergamon.

Tags: ,

« Older entries