Livius Nieuwsbrief

You are currently browsing articles tagged Livius Nieuwsbrief.

Dit is de 126e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: u kunt u verdiepen in het oude Mesopotamië in Schagen, Herodotos lezen in Zoetermeer, ontdekken wat de Romeinen in Noord-Holland deden in Hoorn, de Koran, Tora en Bijbel leren kennen in Bussum en u verdiepen in Islamitisch Andalusië in Gouda.

Het tweede nummer van uw favoriete oudheidkundige tijdschrift, Ancient History Magazine, is uit. Het is gewijd aan Caracalla. Los bestellen van dat nummer kan hier maar u doet uzelf een plezier met een abonnement (dat dan ingaat met nummer drie, “Pergamon”).

Op de blog van uw redacteur: culturele “eerstes”, een oeroude stele, Astarte, de Hoby-bekers, de ondergang van het Negende Legioen, Vrouw Holle en een terugblik op de vondsten in Kessel: 1, 2, 3, 4.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat de Babyloniërs een soort integraalrekening benutten om de positie van de planeet Jupiter te berekenen: in De Volkskrant, het Handelsblad en Science.

======================================

EGYPTE

Er is vanouds veel te doen over de etniciteit van de oude Egyptenaren, die volgens het fysisch antropologisch bewijsmateriaal niet heel anders zouden zijn geweest dan de bevolking van Palestina, Syrië en Libië, naar het zuiden toe wat donkerder wordend. “Afrocentristen” spreken dit tegen: de Egyptenaren waren zwart. Het DNA-bewijsmateriaal duidt echter duidelijk op een migratie, rond 5000 v.Chr., van herders vanuit de Levant, en dat lijkt de groep te zijn geweest die de Egyptische en Berber-talen meenam. Een paar jaar geleden leek bovendien bewezen dat er rond 1000 v.Chr. een andere migratie vanuit Azië naar Afrika had plaatsgevonden, die DNA-sporen had nagelaten in heel Afrika. Dat artikel is nu teruggenomen.

Een beetje onhandig geschreven stuk over een nieuwe methode om tot nu toe verborgen kamers in de piramiden te ontdekken. Dat kan natuurlijk ook met een robotje, en daarvan is net een nieuw model.

Een nieuwe maand, een nieuw standbeeld van Amenhotep III.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1.

Het graf van een nog onbekende koningin. (Uw redacteur had het idee dit eerder te hebben gezien maar weet even zo snel niet waar.)

En verder: scheurbuik, rotsgraven bij Jebel el-Sisila, Tal Tablala, Tel al-Dafna, vondsten uit het koninkrijk Meroë.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Er is nul bewijs dat Mita van Mushku en koning Midas dezelfde zijn, en evenmin weten we wie er ligt in de Grote Tumulus in Gordium. In plaats van u het wetenschappelijk handwerk uit te leggen, houdt men u dom.

Een Aramese inscriptie uit 216/215 v.Chr., gevonden in de Verenigde Arabische Emiraten, zou bewijzen dat het koninkrijk Oman op dat moment al bestond.

En verder: Nippur, Bahrein, de taal van Ziyaret Tepe.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Tja, het is geen nieuws dat de kunsthandel onvoldoende wordt gecontroleerd en dat de zogenaamde Islamitische Staat daarvan profiteert. Maar het blijft zinvol het nóg eens te zeggen en nóg eens. En hier nog een keer: het gaat niet alleen om Syrië en Irak, het gaat ook om Libië (waar het unieke materiaal al kapot is) en Egypte.

Voor elk op de zwarte markt verkocht voorwerp, worden er tien vernietigd, dus dat de schade groot is, wil nog niet zeggen dat de winst dat ook is. Lees maar. Niettemin lijkt ook de staat Irak nu een graantje mee te willen pikken.

The Atlantic zet zijn tanden verder in de Green Collection.

Een terugblik op Khaled el-Asaad en een filmpje over een van de FBI-agenten die tegen de overmacht vechten.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Om helemaal blij te worden: een beeldschone Artemis uit Aptera (Kreta). Gewoon even rustig naar het fraaie plaatje kijken en genieten. En nog meer Kretenzische blijheid: een scheepswrak. En tot slot ook nog: Knossos was in de IJzertijd groter dan werd aangenomen. Overigens was die aanname gebaseerd op niets anders dan dat nooit iemand er onderzoek naar had gedaan: de aandacht ging altijd uit naar de Bronstijd.

De historische achtergronden van de mythe van de Amazonen: vrouwelijke krijgers op de Euraziatische vlakten. (Niet dat dit nieuws is, overigens.)

Fascinerend: een paardengraf bij een van de havens van het archaïsche en klassieke Athene, Faleron.

En verder: Pafos, Leukas, de tempel van Asklepios in Athene en meer onderzoek in Lechaion.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Dat de Romeinen – hoe zullen we het netjes zeggen? – andere hygiënische standaards hadden dan wij, was geen nieuws, maar het is interessant dat een parasitoloog het nu ook zegt. Het werpt een zeker licht op de baden van Caracalla.

Anton van Hooff over zelfdoding in de Oudheid: “Sterf in stijl, sterf samen”.

En verder: Vagnari, Marbella, huiveringwekkende ideeën in Sozopol, ongebakken aardewerk uit Pompeii, Tarsus, Istanbul, Ankara.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Van de Britse Eilanden werd wel aangenomen dat de oorspronkelijke bevolking afweek van die in de rest van Europa. Ze zouden de akkerbouw niet hebben geleerd van immigranten maar hebben verworven door acculturatie. Nu blijkt de bevolking normaal te zijn: één migratie bracht de akkerbouw en een tweede migratie, metaalwerkers vermoedelijk, een Indo-Europese taal.

De goudschat van Bernstorf: mogelijk een vervalsing.

Om dorst van te krijgen: hoe brouwden de Kelten hun bier?

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Leeming Bar (oudheidkundige standaardoverdrijving), Yeovil (doorscrollen naar de munt met het nijlpaard), de Yorkse gladiatoren maar weer eens, het voordeel van een goede overstroming en nog wat DNA-onderzoek naar de Angelsaksische kolonisatie (weinig nieuws).

Als u nog geen genoeg had van het terugblikken op “Kessel”, dan heeft u hier en daar nog het een en ander.

En verder: een kindergraf in Cuijk, meer onderzoek naar het amfitheater van Nijmegen, veenlijken.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een leuke vondst in Sepforis: de grafstenen van enkele rabbijnen uit de Oudheid. Sepforis was een belangrijk centrum van het rabbijnse jodendom.

Een leuk stukje over de misschien oudste afbeelding van Maria, uit Deir ez-Zor.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: de vondst van prachtige fresco’s. Die had niemand verwacht, en dat is alles. Dat dit ons zou dwingen de geschiedenis van het Griekse christendom te herzien, is het soort gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen.

En verder: Kanaänitische citadel bij Nahariya aan de kust, Rosh Ha-‘Ayin, een Romeins aquaduct bij Ein Hatzeva en het maandelijkse gehannes in Jeruzalem.

======================================

OVERIG

Er is veel om blij om te zijn deze maand, zoals het leuke bericht dat sommige verhaalmotieven millennia oud zijn.

Oudhistoricus Daan Nijssen is een eigen website, de “Ancient World Library”, begonnen vol interessante artikelen. Zéér de moeite van het bekijken waard.

Twee Nederlandse archeologen betogen allebei dat musea meer kunnen doen om de verzamelgeschiedenis van een voorwerp te tonen: Josho Brouwers en Theo Toebosch.

En verder: achtergrondartikel over de Pazyryk-begraving, een Skythische “ijsmummie”.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Het wordt vaak vergeten, maar atheïsme is een fenomeen van alle tijden en niet in de laatste plaats van de klassieke oudheid. Tim Whitmarsh beschrijft in Hemelbestormers. Atheïsme in de Klassieke Oudheid (Battling the Gods. Atheism in the Ancient World) verschillende denkers en schrijvers uit de Griekse en Romeinse oudheid die seculiere waarden propageerden.

In Beyond Greek. The Beginnings of Latin Literature laat David Feeney zien dat doordat de Romeinen in de periode 240-140 v.Chr. Griekse teksten vertaalden ze juist een eigen literaire stijl ontwikkelden die het begin vormt van de Latijnse literatuur.

Age of Agade. Inventing Empire in Ancient Mesopotamia door Benjamin Forster is een uitgebreide studie van het Akkadische Rijk (2350 tot 2150 voor Christus) in Mesopotamië. Politieke en sociale geschiedschrijving, maar ook het leven van alledag komt aan bod.

God, State and the Individual. Reflections on Civic Religion in Rome is een vertaling van het boek van de bekende Franse oudhistoricus John Scheid waarin hij zijn licht laat schijnen over grote rol van religie in de Romeinse samenleving.

Met de bouw van het grote tempelcomplex in Luxor werd begonnen in 1400 v.Chr. en was ook tijdens de Romeinse aanwezigheid nog functioneel. Het was in gebruik als Romeinse legerbasis en bezat in die hoedanigheid een ruimte voor de keizercultus. In Art of Empire. The Roman Frescoes and Imperial Cult Chamber in Luxor Temple worden de tempel en de (inmiddels zeer verweerde) derde eeuwse fresco’s uit de keizercultusruimte uitgebreid besproken.

======================================

DWAASHEID

Onzin keert terug. Altijd. Hier is het penisbot weer eens. Daar is het vorige. Volgende keer staat in de agenda voor 2019. En ook dan is het enige nieuws dat journalisten hun informatie niet controleren.

De doodsklap voor de Romeinse soldaten die in China aankwamen.

Een idee voor De Wereld Draait Door, dat de afgelopen maanden zoveel intelligente beschouwingen wijdde aan de Oudheid: help de kijkers zélf te plunderen. De BBC geeft het voorbeeld.

En verder: Romeinen in Amerika, deel twee.

======================================

EN TOT SLOT

Sommige Livius-docenten hebben nevenprojecten, zoals Edwin de Vries, die voor de Cultuurhistorische Vereniging Amsterdam een cursus verzorgt over cartografie (“Blaeu en zijn voorgangers” – iets naar beneden scrollen) en Arjen Bosman, die een boek schreef over Romeins Velsen dat u met korting kunt kopen (hier).

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de nieuwspagina van het Rijksmuseum van Oudheden en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Gelukkig nieuw jaar!

Dit is de 125e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Het nieuwe programma is er! U kunt u de hele Oudheid in één maand verkennen in Hoorn, u verdiepen in het oude Mesopotamië in Schagen, Herodotos lezen in Zoetermeer, ontdekken wat de Romeinen in Noord-Holland deden in Hoorn, meer vernemen over het ontstaan van Europa in Amsterdam, de groei van het christendom ontdekken in Dronten, de Koran, Tora en Bijbel leren kennen in Bussum en u verdiepen in Islamitisch Andalusië in Gouda.

In onze reeks museumstukken: de Assyrische demon Pazuzu, “Perzische” paarden, de zogenaamde Brutus, de Venus van Milo, de Tongerse loodbaar, de Laokoöngroep en een Romeins-Germaanse schat uit Mušov. Plus negen museumstukken uit het heropende Rijksmuseum van Oudheden.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat het Rijksmuseum van Oudheden weer open is.

======================================

EGYPTE

De ondergang van het Oude Rijk, misschien toch anders dan we altijd dachten.

Het vervolgverhaal over het graf van Toetanchamon dat – korte samenvatting van het voorafgaande – extra vertrekken bevat waar Nefertiti begraven zou kunnen liggen: radaronderzoek heeft geleid tot de conclusie dat er inderdaad holle ruimtes zijn, terwijl de onderzoeker die op het idee kwam dat er extra vertrekken waren, nu ook oppert dat het masker van Toetanchamon eigenlijk voor Nefertiti is geweest. Uw redacteur ontdekte tot zijn verbazing dat hij het eens was met de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass. Bonus: hoe en waarom graven archeologen lucht op? En nog een bonus: het graf van Maia.

Een fijn filmpje over het hout van Egyptische sarcofagen en meubels.

Om blij van te worden: de Egyptenaren hadden zo rond 1200 v.Chr. al in de gaten dat de ster Algol in helderheid varieert. Het zou tot de zeventiende eeuw n.Chr. voor daarvan weer een melding komt.

Ook al om blij van te worden: de opgraving van Tel Al-Dafna, een fort in de oostelijke delta, gebouwd door Psammetichos I. Die koning dankte zijn troon aan het feit dat de Assyriërs, die Egypte op de Nubiërs hadden veroverd, zich terugtrokken en het land wilden overlaten aan loyale lokale heersers. Een fort in de oostelijke delta suggereert dat Psammetichos rekening hield met een Assyrische aanval en dus onafhankelijker was dan de Assyriërs wilden.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

En verder: de knikpiramide in Dashur, Gebel Al-Silsila, Naukratis, plannen voor een onderwatermuseum in Alexandrië.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een mooi filmpje toont hoe Ur eruitzag in de tijd van Sargon van Akkad.

En verder: een Hittitisch zegel in Çorum,

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Er kwam almaar geen slecht nieuw uit Resafa, dat al heel lang in handen is van ISIS, en daarom werd vermoed dat de vernietiging van oudheden in Irak en Syrië geen centraal gecoördineerd beleid is. Het vermoeden dat het vooral lokale leiders zijn die ertoe besluiten, lijkt nu bevestigd.

We hoorden voor de zoveelste keer dat ISIS (overigens niet als enige partij) grof geld verdient met de verkoop van oudheden. En hier leest u het nog eens. De voornaamste tussenschakel zou Libanon zijn, terwijl Syrië Turkije beschuldigt dat het in beslag genomen voorwerpen niet terug wil geven.

Sabratha in Libië is nu in handen van islamisten die trouw hebben gezworen aan ISIS. UNESCO waarschuwt voor Libische oudheden op de markt.

Dat er dingen grondig verkeerd zitten bij de Green Collection, die nu door de FBI wordt onderzocht, begint inmiddels de media-aandacht te krijgen die het verdient: hier is de berichtgeving in The Atlantic.

En indachtig het politieke adagium dat er, als je je een beetje inspant, geen probleem is dat zich niet laat negeren, interveniëren daadkrachtige Europese mogendheden met snoeiharde symboolpolitiek. Dat zal ze leren!

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Wie publiciteit zoekt, bijvoorbeeld om de Oudheid over het voetlicht te krijgen, weet zich van aandacht verzekerd als hij beroemdheden inzet. Het nadeel is dat die vervolgens alle aandacht krijgen. Griekenland heeft besloten de rechtszaak over de Elgin Marbles te laten wat ze was, maar de berichtgeving gaat over Amal Clooney.

Archeologen die een hype tegenspreken, het kan dus wel: de opgravers in Mycene snappen dat overdrijving contraproductief is.

Een prachtig artikel over Aristarchos van Samos zou nog prachtiger zijn als het niet achter een betaalmuur zat verborgen.

En verder: Lechaion (een van de havens van Korinthe), opnieuw schade aan de hellenistische reliëfs bij Mersin, een bron in Halikarnassos en een heiligdom van Zeus in Metropolis.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Een leuk artikel over Jimena de la Frontera in Spanje, het antieke Oba. Het belang van de nederzetting was bekend maar het blijkt archeologisch beter te ontsluiten dan verwacht. Hier gaan we meer van horen.

Enkele restauraties in Pompeii zijn afgerond. Vijftig foto’s hier. En er is meer tijd voor meer restauraties.

En verder: een beeldschoon reliëf uit Lycië, 3000 flessen vissaus in een scheepswrak, Antiochië in Pisidië, Heraclea aan de Zwarte Zee, een laat-antiek fort, en de al afgeronde opgravingen van de haven van Theodosius in Constantinopel (Istanbul) krijgen een vervolg.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het grote nieuws was natuurlijk de identificatie van het slagveld waar Caesar de Usipetes en Tencteri afslachtte. Er is behoorlijk wat discussie over, waarop we wellicht nog eens terugkomen. Voor het moment: u leest wat er volgens Caesar gebeurde hier, het officiële persbericht is daar, houtsnijdende kritiek, enkele soortgelijke ontdekkingen (1, 2, 3, 4) en uw redacteur legt het belang uit.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Leicester, een muntschat in St Levan, Lincoln en een onthoofde vrouw in Worthy Down.

En verder: Meschede, foto’s van de opgraving van een Romeinse boerderij in Deinze, Schiedam en een inbraak in Archeon.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het was chanoeka en dus waren er allerlei voorspelbare stukjes over de Makkabeeën, zoals dit en dat en ook deze. Veel inhoudelijker is de kritiek op de eerdere identificatie van enkele resten als de Akra, de door de Makkabeeën belegerde burcht in Jeruzalem.

Het was kerstmis en dus trok men de onzinnige-religieuze-onderwerpen-doos weer eens open. Zodoende was daar de schepping van Adam uit een penisbot weer eens. Niet voor het eerst, dus we kunnen ook het commentaar opnieuw van stal halen.

Het was dus kerstmis en uw redacteur bezweek voor de verleiding te bloggen over wat christelijke thema’s: Quirinius, Jezus’ geboortejaar, de gelijkenis van de talenten en de brief van Schechter aan Lewis.

U moet niet meteen in lachen uitbarsten als u leest dat een afbeelding van een wagentroon uit Magdala een aanwijzing zou kunnen zijn voor de reden voor Jezus’ executie. Het is namelijk zeker de moeite van het overwegen waard.

En dan was er weer het eeuwige gehakketak over de Tempelberg: de kwakhistorische theorie dat de tempel van Salomo op een andere plaats heeft gestaan werd weer eens afgestoft, waarop Israël een islamitische geleerde ten tonele voerde die eraan herinnerde dat de Al-Aksa betrekkelijk jong is. En “toevallig” was er ineens een scherf van de Tempelberg waarop een menora zou staan.

En verder: een IJzertijdboerderij in het grensgebied van Juda en Israël, een inscriptie uit Lachis en een standbeeld van een ram die – Israël zijnde Israël – uiteraard meteen een religieus symbool moet zijn.

======================================

OVERIG

Het is altijd bekend geweest dat Stonehenge is vervaardigd uit stenen uit Wales: in de Middeleeuwen herkende men het al en vertelde men dat Merlijn de stenen met zijn muziek van de groeve naar Stonehenge had laten dansen. Een nieuwe verklaring is dat het monument ooit in Wales opgericht is geweest en later verplaatst. Het simpele tegenargument is dat de stenen ook in de laatste IJstijd kunnen zijn verplaatst door gletsjers.

Uit DNA-onderzoek blijkt dat een bekend graf van een Amazone, een vrouwelijke krijger van de Centraal-Aziatische steppe, toch het gebeente bevat van een man.

Meer steppenomaden: de oorsprong van de Skythen.

Er is nu bewijs dat het boeddhisme, als een religie met eigen (archeologisch identificeerbare) heiligdommen, ouder is dan werd aangenomen: niet in de derde maar in de zesde eeuw v.Chr. Dat is overigens niet in strijd met de oude tradities.

En verder: een vroeg Thracisch grafveld.

======================================

DWAASHEID

Een zwaard dat in Canada is gevonden, zou suggereren dat een Romeins schip in Amerika is aangekomen. Helemáál uit te sluiten is het niet, maar het zwaard oogt niet echt Romeins.

Heerlijk toch: iedereen die de schijf van Faistos wil ontcijferen, slaagt daar ook in. Dat kan omdat er weinig parallellen zijn, waardoor controle moeilijk is.

======================================

OVERLEDEN

De archeologe Nancy Sandars is overleden. Haar boek over de Zeevolken, waarin ze al het bewijs rustig presenteerde en uitlegde hoe de puzzel in elkaar stak, is een terechte klassieker.

======================================

EN TOT SLOT

Hoe leg je een kind uit wat een mummie is?

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de 124e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=======================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Het nieuwe programma is er! U kunt de hele Oudheid in één maand verkennen in Hoorn, u verdiepen in het oude Mesopotamië in Schagen, Herodotos lezen in Zoetermeer, ontdekken wat de Romeinen in Noord-Holland deden in Hoorn, meer vernemen over het ontstaan van Europa in Amsterdam, de groei van het christendom ontdekken in Dronten, de Koran, Tora en Bijbel leren kennen in Bussum en u verdiepen in Islamitisch Andalusië in Gouda.

Er is enige voortgang bij de conversie van de website. Zo is bijvoorbeeld het Romeinse Trier in de nieuwe stijl beschikbaar. Verder blogde uw redacteur over het zegel van Hizkia, over Willibrordus en is hij enthousiast over de Griekse auteur Herodianos.

In de reeks museumstukken: een Sumerisch contract, een beeldje uit Alesia, een Sassanidisch bord, Byzantijnse zijde en een Frankische werpbijl.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer de filmpjes over de opgravingen in De Holdeurn.

======================================

EGYPTE

Veel aandacht was er voor de nog niet onderzochte ruimtes in het graf van Toetanchamon. Dat het vooral gaat om geld en minder om de wetenschap, wordt niet eens verborgen gehouden: zie kop.

En verder: een onregelmatigheid op het plateau van Giza wordt meteen gehypet, Tel al-Daba‘a (Avaris), een nieuwe maand een nieuw graf in Luxor, en het maandelijkse gesleep met mummies.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

De ondergronde stad bij Nevşehir biedt meer dan aanvankelijk werd vermoed.

De handelsroutes door Iran naar Irak.

En verder: een kleitablettenarchiefje in Haft Tepe en ook skeletten, skeletten, veel skeletten.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Wat we weten over het beleid van ISIS. Overzichtsartikel over de illegale handel in oudheden en de aankoop in het westen. Tegenmaatregelen. Syrië vraagt hulp – en uiteraard is oorlog altijd schadelijker dan plundering, hoe grondig ook.

Plus een berichtje dat uw redacteur, lui als hij is, gemakshalve hier even plaatst: een papyrussnipper met een tekst uit het Nieuwe Testament. Gewoon te koop op eBay.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Vervolg op de ontdekking van het Myceense graf in Pylos: de opgraver meent dat we anders naar gender moeten gaan kijken. (Ja, duh.)

Veel interessanter: aanwijzingen voor de ondergang van Selinous op Sicilië. En het een en ander over de Vallei van de Tempels in Agrigento hier en daar.

Ook al zo leuk: een nog onbekende stad in het Pindosgebergte, op 1200 meter hoogte.

En verder: Fokaia, Nicosia, Olbia, Pafos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Uitgebreid artikel over het lezen van de verbrande papyri uit Herculaneum.

De krant moest vol. Dan doe je weer eens een o-la-la-stukje over prostitutie in Pompeii.

Uit de stad zelf: de basilica bij de Porta Maggiore, een stadshuis, de Via Appia en het beste nieuws in tijden.

En verder: Adana, Baalbek, een intact Etruskisch graf in Città della Pieve, Fayyumportretten, Ratiaria, een muntschat in Ueken (Zwitserland), een amfitheater in Volterra.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het houdt niet op met de Romeinse kampen in Duitsland: onlangs Hannover, nu Bedburg-Hau (meer; hype “Superfestung” hier) en daar doen we dan Porta Westfalica maar bij.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Chester, Dorchester, Littleborough, Otford en een mooie ring uit Tangley.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat deze maand naar dit artikel: Romeins Londen was een multi-etnische stad. “Bijzondere claims vergen bijzonder bewijs,” om Sagan nog maar eens met instemming aan te halen, en vier skeletten is echt te weinig.

En verder: Wick.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het zegel van koning Hizkia werd aangetroffen in een gecontroleerde opgraving. Het kan dus geen vervalsing zijn. Context: 1, 2 – met een leuke Herodotosparallel.

En verder: figurines uit Beit Shemesh (negeer die stompzinnige kop), Gaza, Khirbet el-Eika (erg leuk), weer eens een Byzantijnse olijfpers – die is er elke maand wel.

======================================

OVERIG

Om helemaal blij van te worden: Petra op Google Streetview.

En verder: een antiek broodrecept, de invloed van het ontstaan van de landbouw, het belang van skelettenonderzoek.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door@ Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links. Deze maand: de beste Boekentips Klassieke Oudheid van het afgelopen jaar, voor onder de kerstboom of gewoon omdat het buiten koud en guur is en u met een fijn boek op de bank wilt zitten.

SPQR, A History of Ancient Rome is niet zomaar een geschiedenis van Rome, maar een geschiedenis door de ogen van de markante Cambridge-classica Mary Beard. Op haar eigen manier laat ze zien dat veel van wat we allang dachten te weten berust op kort-door-de-bocht-denken en verkeerde interpretaties, maar ook dat de Romeinse geschiedenis een levendig vakgebied is waar nog veel valt te ontdekken. Zeer lezenswaardig, en voor een speciale prijs bij Athenaeum: €24,95 (recensie).

Voor degene die de Ilias van Homeros nog niet heeft gelezen, of deze eindelijk weer eens wil herlezen, is er de nieuwe vertaling van Imme Dros uitgegeven in een luxeband door uitgeverij Van Oorschot. Dros heeft een klassieke metrische vertaling gemaakt van het oorlogsepos rondom de stad Troje, maar heeft het geheel ook in een eigentijdse jas gestoken. Imme Dros over de laatste zin van haar vertaling: hier.

Mocht u meer in de sfeer van het jaargetijde willen blijven dan is In Moerassen en Donkere Wouden een aanrader. Het boek bestaat uit fragmenten uit het werk van Tacitus die te maken hebben met de Romeinse aanwezigheid in het leefgebied van de Germanen. Vertaald door Vincent Hunink en voorzien van een inleiding door de redacteur van deze nieuwsbrief, zijn er teksten uit de Historiën, Agricola, Germania en uit de nog te verschijnen vertaling van de Annalen.

Het nieuwe boek van Robin Lane Fox Augustine. Conversions and Confessions is een biografie over één van de belangrijkste schrijvers uit de Late Oudheid: Augustinus van Hippo. Het boek gaat vooral over de eerste helft van zijn leven en over het ontstaan van zijn bekendste geschrift, de Belijdenissen. Lane Fox laat zien dat hij alle geschriften en correspondentie van de kerkvader door en door kent en brengt met dit boek de Late Oudheid tot leven.

Voor alle liefhebbers van de Oudheid is de Historischer Atlas der Antiken Welt een onmisbaar naslagwerk, en is daarnaast uitermate geschikt om urenlang in te bladeren en te kijken naar de gedetailleerde kaarten en de uitgebreide beschrijvingen te lezen.

======================================

DWAASHEID

De Amerikaanse presidentskandidaat Carson meende dat de piramiden graanopslagplaatsen waren, maar in Nederland doen we daar niet voor onder, getuige de opmerking van historicus Mark Rutte, die met droge ogen beweerde dat de Germaanse stammen het Romeinse Rijk vernietigden. Hij draait oorzaak en gevolg om – het imperium bezweek eerst en daardoor konden Germaanse krijgers de westelijke provincies overnemen. Uw redacteur legt uit. Hij was niet de enige die verbijsterd was.

En verder: de bijbelse stad Sodom is weer eens gevonden en er is een studie-centrum voor de Loden Codex, die toch echt vals is.

======================================

EN TOT SLOT

Een nog onbekende Griekse dichter.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de 123de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=======================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Volgende week beginnen verschillende Livius-cursussen: dinsdag het vroege joden- en christendom in Dronten, donderdag Van Paulus tot Bonifatius in Haarlem, zaterdag Herodotos in Amsterdam en in de week erna Het vroege Rome in Zoetermeer.

Uw redacteur blogde over van alles en nog wat. Over slechte journalistiek, over Caracalla, over een goed boek over bijbelse archeologie, over de slag bij de Milvische Brug, over een gedode slaaf en over het almaar genegeerde belang van de Franken.

Verder bezocht uw redacteur enkele Alexander-locaties in Oezbekistan en dus schreef hij over de dood van Bessos, over de door Alexander gestichte stad Kampyr Tepe, over Samarkand, over het boeddhistische klooster Kara Tepe en over een heuse Heraklesboeddha. En o ja: over Wolff, een van de grondleggers van de numismatiek. Plus: wat beweegt iemand in het Oezbeeks-Afghaanse grensgebied te gaan kijken naar wat dooie stenen?

In de reeks museumstukken: een oeroud amulet, glas, de Assyrische koningslijst, de Derveni-papyrus en de stervende Galliër.

En helaas: Fik Meijer snapt Jezus’ Joodse identiteit niet, leest geen Joodse bronnen en negeert de historische methode.

======================================

EGYPTE

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat de oudste alfabetische woordenlijst is ontdekt.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2, 3 en een krokodillenmummie met een grappige verrassing.

Gepokt en gemazzeld in het doorprikken van archeologische prietpraat als u bent, slaat u artikelen over als de woorden “piramide” en “geheim” in een titel voorkomen, maar dit stukje is toch wel de moeite waard.

Een naar stukje over de wijze waarop in Amarna lijfstraffen werden uitgevoerd.

Opiniestuk van Janko Duinker over het Egyptische erfgoedbeleid (pdf). Vervolg.

Een tempeltje van Nektanebo in Matariya (zeg maar Cairo), een tempeltje van Hatshepsut bij Gebel Ayn en Darius’ tempeltje in Kharga.

En verder: Karanis en de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass, overbodiger dan ooit.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Voorraadvaten uit een niet-genoemde Urartese opgraving (die echter lijkt op Çavustepe).

En verder: Uruk, Geval, Persepolis en de lijmkracht van bitumen.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

In Syrië wordt meer geplunderd dan werd aangenomen en – zoals u al wist – niet alleen door ISIS, dat in Palmyra nog een ereboog opblies en mensen executeerde door ze met antieke zuilen op te blazen. De inmenging van de Russen, voor wie Palmyra een zekere symboolwaarde schijnt te hebben (1, 2), maakt de situatie alleen maar erger.

Er is ook goed nieuws: de FBI is onderzoek begonnen naar de Green Collection. Meer. Vanity Fair stelt de politieke kernvraag: heeft de Green Collection de opkomst van ISIS gesponsord? Men houdt het vriendelijk op “unknowingly”, maar zo naïef kan echt niemand zijn.

Verder: aanvullende wetgeving en meer aanvullende wetgeving. (Bizar eigenlijk, want handel in illegale oudheden is, zoals het woord al aangeeft, illegaal.) En een artikel dat zich niet goed laat samenvatten.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Uit DNA-onderzoek blijkt dat de Minoïsche bevolking inheems was en er geen migratie uit het Nabije Oosten heeft plaatsgevonden.

Een Myceens graf bij Pylos (meer) werd vanzelfsprekend gehypet maar het zal nog even duren voordat dat even contraproductief is voor de reputatie van de oudheidkunde als de aanhoudende stroom onzin over Amfipolis.

Een gedichtje van Solon op een onverwachte plek.

De Griekse stad Kane lag op de Arginusen, een eilandengroep onder de Turkse kust. Niemand heeft echter ooit iets van die stad gevonden en inmiddels wordt duidelijk waarop: het eiland waarop Kane lag, is verzonken. En inmiddels gelokaliseerd.

Je kunt “Mamma Mia” van ABBA zingen in het Grieks. (Of je alles wat je kunt doen, ook moet doen, is een andere vraag.)

En verder: Dreamer’s Bay (Britse militaire basis op Cyprus), tweeëntwintig wrakken bij Fourni (tussen Ikaria en Samos), Heraion Teichos, Korinthe (met beeldschone foto), Soloi en Yiğma Tepe (= Pergamon).

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Niet voor het eerst: DNA-onderzoek naar de herkomst van de Etrusken.

Het is elk jaar opnieuw raak: een reeks pilaren in Laodicea. Daar wordt namelijk een “colonnaded street” opgegraven, de traditionele hoofdstraat in de Romeinse steden in het oosten. Ook uit Laodicea: een water-wet.

Tien beroemde Romeinen en een ander tiental.

Ach ja, het graf van Alarik… daar zoeken ze ook alweer een eeuw of drie naar.

Terugblik op de opgravingen in Yenikapi, de haven van Constantinopel, waar zevenendertig schepen zijn gevonden uit de Oudheid en Middeleeuwen.

En verder: Ankara, Antiochië, Antiochië ad Cragum, Capraia Fiorentina, Cartagena (interessant), Doliche, Giresun, Karanovo, scheepswrak in de rivier de Kupa (Kroatië), de gladiatorengraven van Muğla weer eens, Pergamum, Pompeii, meer Pompeii, Ratiaria (de vergelijking met Pompeii is overigens absurd), Viminacium.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Vrijwel alle media besteedden aandacht aan het Romeinse marskamp bij Hannover. Het is niet zo uniek als het wel werd gepresenteerd, maar beslist spectaculair en leuk.

En vorige maand besteedden vrijwel alle media aan de spectaculaire Bronstijdvondsten uit Dalfsen. In Toebosch’ onvolprezen Eigen Tijdschrift leest u over het beduidend minder leuke vervolg.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Binchester, Catterick, Southwell, en van Lego kun je alles maken, zoals de Muur van Hadrianus.

En verder: Bronstijdvondsten uit Hoogkarspel en het einde van de opgravingen in Haltern.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De New York Times ging nat met een artikel over de locatie van de joodse tempel op de Tempelberg. De (al aangepaste) versie leest u hier en lees vooral door naar de twee aanvullingen en correcties. Daar is het commentaar van Leen Ritmeyer, een van de grootste specialisten op dit gebied. Meer commentaren: 1, 2, 3 en vanzelfsprekend 4. Het bewijs dat de tempel stond waar iedereen denkt dat ’ie stond, is onder meer deze inscriptie, die stomtoevallig ook in het nieuws was.

Om helemaal blij te worden is dit bericht, eveneens uit Jeruzalem, dat de Akra zou zijn geïdentificeerd, de dwangburcht die Antiochos IV Epifanes oprichtte tegen de onrustige Judese hoofdstad. Context.

Cor Hogerwerf rondt zijn reeks af over de kennis die Paulus had over Jezus: 1, 2, 3, 4, 5, intermezzo, 6, 7, 8 en 9. Ga er even voor zitten, ze zijn alle tien even interessant.

Al een tijdje wordt een nieuwe techniek toegepast om verbrande perkament- en papyrusrollen te lezen, zoals deze rol van Leviticus.

En verder: de tunnel van Gezer, Horvat Kur, Qiryat Gat, Qiryat Aravia en Gaza.

======================================

OVERIG

Zondag 8 november is in Utrecht de Romeinenmeeting. Lezingen, flitspresentaties en een rondleiding door het nieuwe museum Castellum Hoge Woerd.

Als u deze maand één stukje leest, neem dan dit: de ontdekking van de akkerbouw. Het is tijd om wat noties te herijken.

Soms moet je iets kapot maken om te zien hoe het kapot gaat, zodat je leert hoe je zulke voorwerpen kunt reconstrueren. Een experiment om multispectral imaging te ijken. Fascinerend.

En verder: Skythische/Sakische muren in Kazachstan, thermoluminiscentie-data van die muren en Kilwa (antieke haven in Tanzania, aangedaan door Griekse zeelieden).

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

SPQR, A History of Ancient Rome is niet zomaar een geschiedenis van Rome, maar een geschiedenis door de ogen van de markante Cambridge-classica Mary Beard. Op haar eigen manier laat ze zien dat veel van wat we allang dachten te weten berust op kort-door-de-bocht-denken en verkeerde interpretaties, maar ook dat de Romeinse geschiedenis een levendig vakgebied is waar nog veel valt te ontdekken. Zeer lezenswaardig, en voor een speciale prijs bij Athenaeum: €24,95.

De bekende Britse oud-historicus (en tuinier) Robin Lane Fox (Pagans and Christians, Alexander the Great) schreef een nieuw boek over Augustinus Augustine. Conversions and Confessions waarin hij met een frisse blik naar de belangrijkste kerkvader kijkt en stelt dat deze voor ons nog steeds van wezenlijk belang is.

UvA-hoogleraar oude geschiedenis Emily Hemelrijk publiceerde onlangs haar boek Hidden Lives, Public Personae. Women and Civic Life in the Roman West. Het betreft de neerslag van een project over de (publieke) rol van vrouwen in het dagelijkse leven van Romeinse steden. Nu gunstig geprijsd bij Athenaeum Boekhandel: van €79,95 voor €49,95.

Onder redactie van Olivier Hekster schreven verschillende Nijmeegse oudhistorici, classici en archeologen mee aan De wereld van Hadrianus, waarin het leven en de heerschappij van de tweede-eeuwse keizer in alle facetten wordt belicht. Er is aandacht voor zijn keizerschap en zijn rol als bouwheer, maar ook als hervormer van het recht en liefhebber van literatuur komt hij aan bod.

Eén van Hadrianus’ belangrijkste architectonische erfenissen is het Pantheon in Rome. Hierover verscheen The Pantheon, From Antiquity to the Present van architectuurhistorici Tod Marder en Mark Wilson Jones, waarin het meest recente onderzoek naar dit bijzondere gebouw is samengebracht.

Twee mooie oudheid-tentoonstellingen in Amsterdam en dito catalogi: Rome, de Droom van Keizer Constantijn in de Nieuwe Kerk en Sicilië en de Zee in het Allard Pierson Museum.

======================================

DWAASHEID

De Amerikaanse presidentskandidaat Ben Carson denkt dat de piramiden graanopslagplaatsen waren en krijgt lik op stuk. In ons verlichte Nederland is het natuurlijk ondenkbaar dat iemand met zo weinig kennis van zaken een openbaar ambt bekleedt en uiteraard zeggen ook in België politici nooit domme dingen.

======================================

EN TOT SLOT

Schoenmaker Oidipous, geschenkenwinkel Pandorra, reisbureau Xenofon en wat dies meer zij.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de 122de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

In de eerste plaats: dank voor uw bijdragen aan onze jaarlijkse collecte, vorige maand. We kwamen precies uit de kosten en dat stemt dankbaar.

Een greep uit het Liviusaanbod: Thijs Gerbrandy geeft een leuke – en door de deelnemers zeer gewaardeerde – cursus over islamitische kunst, die u kunt volgen in Gouda en Schagen.

Uw redacteur blogde over de Perzen en Sogdiërs, had een reeks over Romeinse visies op wat nu Nederland heet (één, twee, oudvaderlands boemeranggebruik, antiek Groningen, monsterlijke Franken), en wandelde van Byzantijnse keizerinnen via Filemon en Baukis naar Sodom en Gomorra.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht over de opgraving in Gernsheim, waar ooit een Romeins fort werd verlaten en vervolgens overgenomen door een inheemse bevolking. Dat leverde onverwacht rijke vondsten op.

======================================

EGYPTE

Een lief artikel over de zorg waarmee een vier millennia oude leren rol wordt gerestaureerd.

Vorige maand werd geopperd dat in het graf van Toetanchamon mogelijk nog twee kamers zouden zijn. Daarnaar wordt nu meteen onderzoek ingesteld. Voorspelling: dit wordt een tweede Amfipolis, vol opgeklopte verwachtingen die onvermijdelijk niet worden waargemaakt en even onvermijdelijk het aanzien van de oudheidkunde verder beschadigen.

Hoppa, zestien piramides in Soedan erbij. Verwant: een graf in Axum.

Het maandelijkse gesleep met mummies: 1, 2.

En verder: de Nijltak bij Qantara, Luxor, een gemummificeerde torenvalk.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Mooie pithoi uit Kanes (Kültepe). Maar als u zegt dat u die al zag in het museum van Kayseri, dan hebt u gelijk: dit is meer van hetzelfde.

De vondst van een nog onbekend fragment van het Gilgamesh-epos roept – voor de zoveelste keer – de ethische vraag op of een museum gesmokkelde teksten moet aankopen.

Een wat ongelukkige kop, maar wel een boeiend stuk over onderwaterarcheologie bij Silifke.

Interessant bericht over een nog niet bekende IJzertijd-schriftsoort uit Georgië.

En verder: Aslantepe (Melitene), Hittitisch eten, Çavuştepe, Kish, verder onderzoek in Sidon (een van de interessantste opgravingen van dit moment).

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Een deprimerend overzicht over Palmyra, een overzicht over Irak en Syrië, plundering op industriële schaal, een interview met een ooggetuige van de vernietiging (NB: misschien niet neutraal) en gestolen materiaal duikt op in Londen.

En o ja: Jemen. En ook Egypte, waar het grootschalige plunderen ooit is begonnen. Meer Egypte. De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass bagatelliseert de problemen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Een leuke ontdekking in Athene, waar een Apollo-orakel is opgegraven waar we het bestaan niet van vermoedden.

En verder: Pafos en Assos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Om helemaal blij te worden: een filmpje over een villa bij Positano.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: een archaïsch huis op de Quirinaal in Rome. Dat deze vondst niet werd verwacht, en dat Rome groter was dan vermoedde, kan onmogelijk waar zijn, omdat de oude bewoning van de Quirinaal allang bekend was. Ze werd vroeger toegeschreven aan de Sabijnen. Dit is het soort gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die wel eens een boek leest.

Een voor-Romeins graf in Pompeii. En een berichtje over kranen in Pompeii dat alle media haalde en eigenlijk nergens over gaat.

En verder: Akaki, Askalon, Byzantijns Giresun, Heraclea Sintica, Khenchela (leuk!), Myra, Sofia, Terrracina, Zerzevan.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Er is een groot megalithisch monument gevonden bij Stonehenge.

Dit is heel, heel erg leuk: een crowdfundingsactie om DNA-onderzoek te laten doen naar wat menselijk materiaal dat is gevonden in Leuth. Uw redacteur beveelt het initiatief van harte bij u aan.

Interessant stuk over de onthoofde skeletten uit York: die blijken ook de bijtsporen van een leeuw te hebben. Gaat het om begraven gladiatoren?

En verder: Barneveld, Romeinse villa’s bij Deurne en Dilbeek, Maasmechelen.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een contextloos zegel uit Jeruzalem dat alleen op basis van stilistische kenmerken in de tiende eeuw wordt gedateerd, wordt meteen benut als bewijs dat er administratieve taken zijn uitgevoerd in Jeruzalem. Dat kan goed waar zijn, maar het is een vérgaande conclusie die nooit zou zijn getrokken als men niet bewijzen wilde dat koning David en Salomo belangrijke heersers waren.

Zijn de graven van de Makkabeeën bij Mode’in ontdekt?

Lekker artikel over de manier waarop Tischendorf de Codex Sinaiticus (een van de belangrijkste Bijbelmanuscripten) ontdekte. Hij wordt enigszins gerehabiliteerd.

Een keurig overzichtsartikel over het te bouwen Bijbelse Museum in Washington noemt alles wat er verkeerd is gegaan: de onduidelijke herkomst van de stukken bijvoorbeeld, en de religieuze boodschap. Is het een “tax-deductible kitsch attempt at spreading Christian fundamentalist propaganda”, of kan de nieuwe directie er nog iets moois van maken?

======================================

OVERIG

De BBC wil een TV-serie maken over de Trojaanse Oorlog.

Een bekende puzzel: waar komen de Basken vandaan? Hun taal lijkt op geen enkele andere taal, hun bloedgroepen wijken af van die van hun buren. Dat is vreemd, want het Baskenland ligt bepaald niet afgelegen maar aan de hoofdweg van Frankrijk naar het Iberische Schiereiland. DNA-onderzoek maakt duidelijk waar de Basken vandaan komen, maar niet waarom ze niet assimileerden.

Hoe prepareer je een papyrussnipper voor een expositie?

Curieus artikel over Tomsk. Afgezien van de standaard- hype, lijkt er wel iets te zijn ontdekt.

Hoe je als archeoloog aan fondsen komt: subsidie aanvragen en niks doen, want er is toch niemand die controleert of je wel een opgraving verricht.

En verder: de schedel van Beda Venerabilis + Toebosch’ onvolprezen Eigen Tijdschrift heeft een leuk stuk over Robert Koldewey.

======================================

DWAASHEID

Oktober 2015 zal de geschiedenis ingaan als de eerste maand in ruim tien jaar waarin er geen oudheidkundige dwaasheden te melden waren.

======================================

EN TOT SLOT

Kijkt u nog even naar het crowdfundingproject uit Leuth?

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de 121de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================

HUISHOUDELIJKE MEDEDELING

Deze maand wordt de Livius Nieuwsbrief tien jaar. Uw redacteur heeft zo wat ideeën over de ontwikkelingen in die tien jaar: een, twee, drie.

De Livius Nieuwsbrief heeft nu een kleine 5450 abonnees, die we ook in het volgende decennium van ons bestaan niet zullen lastigvallen met abonnementsgelden of advertenties. Maar één keer per jaar bedelen we – en dat is vandaag.

Uw redacteur is per maand ongeveer drie dagdelen bezig met de Nieuwsbrief: uren waarin hij niet kan werken voor de Livius-vennootschap en in feite leeft op de kosten van de vennoten. Die doen daar niet moeilijk over, maar als u hun geste wil beantwoorden en in hun kosten wil delen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer

IBAN NL26 INGB 0670 7911 21
t.n.v. Livius,
o.v.v. Nieuwsbrief.

Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Wat museumstukken en andere korte blogstukjes: de Andronovo-cultuur, Zarathustra, dualisme, de Lely-Venus, de Berlijnse Kleopatra, Marcus Caelius, een papyrus uit Masada, beelden uit het paleis op de Palatijn en een mooi soldatengraf. Op de website: Pergamon.

Plus: hoe staat het met Ancient History Magazine?

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht dat in Athene (Kerameikos) een water-orakel is gevonden.

======================================

EGYPTE

Klonk dat even spannend, dat er twee nog niet ontdekte kamers in het graf van Toetanchamon zouden zijn. Hier is wat nuchter commentaar.

Mooie foto’s van het nieuwe Egyptologische museum in Giza.

Een mummie krijgt een gezicht, het stoffelijk overschot van koning Toetanchamon (dat je ook kunt presenteren), het “openen van de mond” en het maandelijkse gesleep met mummies.

Het gebruik van blauwe pigmenten in Fayyumportretten (misschien een herhaling van een eerder bericht).

En verder: Abusir, Aswan, Daqahliyah, glas, Hawara, Luxor, meer Luxor, de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass, antieke huwelijkse voorwaarden en twee papyri waar, voor de verandering, nu eens niets mis mee lijkt te zijn.

======================================

BLOED-OUDHEDEN

Allerlei onsmakelijk nieuws uit Palmyra, waar eerst archeoloog Khaled el-Asaad werd vermoord en vervolgens de tempels van Ba’al Šamem en Bel werden opgeblazen. Wat verloren gaat aan schoonheid, en wat het betekent, is lastig te beschrijven. Maar je kunt een indruk geven, zoals Judith Weingarten hier doet.

Archeoloog Qassim Abdullah Yehya kwam om bij een raketaanval en de necroloog zegt het mooi: “a professional serving his country and all of humanity”. Ook het Mar Elias-klooster is verwoest, en er is schade in Aleppo en Fallujah.

Hoe machteloos we zijn blijkt wel uit een obligate veroordeling, obligaat commentaar (“laten we iets doen”) en een waarschuwing van de FBI tegen het aankopen van bloed-oudheden. Die waarschuwing is helaas niet obligaat, aangezien er volop oudheden aangekocht blijven worden.

Plus: een interessant (niet per se juist) commentaar op de moord van Khaled el-Asaad, de ISIS-boekenclub, meer licht op de smokkelnetwerken, ’s werelds deprimerendste baan en een tegenmaatregel die in elk geval fantasierijk is en uitvoerbaar lijkt.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Toffe animatie van het oude Babylon (van de makers die ook Byzantium al eens in beeld brachten), een interessant stuk over de botanische gevolgen van de Filistijnse migratie en een fijn artikel over de Sassaniden.

En verder: Bazira, Alacahöyük, Tulul al Baqarat, Uşaklı, Aslantepe (Melitene), de verder gaande opgraving van Ur, Gordion, en watermeloenen.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

De opgravingen in Ayios Vasilios, het Myceense paleis bij Sparta, kwamen in het nieuws en menigeen reageerde dat het allemaal allang bekend was. Niet helemaal waar, zoals u leest in Toebosch’ onvolprezen eigen tijdschrift.

Boeiend: het graf van een vrouw uit Pydna.

Hoe zou het toch zijn in Amfipolis? Zoals voorspeld. En dus spreekt men nu van een fiasco. Het is bovendien altijd weer inspirerend hoe men probeert de datering (zoals de munten al suggereerden: in de tweede eeuw v.Chr.) probeert weg te praten om toch vooral een verband met Alexander de Grote te kunnen leggen.

En verder: Agrigento, Didyma en het bericht die je wist dat zou komen.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

In de stad zelf: het Colosseum en een oud heiligdom dat gemakshalve alvast is geïdentificeerd met de Curiae Veteres.

En verder: Olba, Nola, een massagraf bij Kütahya, Heraclea Sintica, Volterra, Laodicea, nog eens Laodicea en schoonmaakacties in Petra.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Een uitgemoord dorp uit de tijd waarop de eerste boeren in onze contreien aankwamen.

Verre voorouders”: handige introductiepagina voor onderzoek doet naar onze afstammingsgeschiedenis.

In tien jaar Livius Nieuwsbrief is het niet voorgekomen dat er een groot Romeins museum in de Lage Landen werd geopend, maar Castellum Hoge Woerd is er nu. En hoe!

Een berichtje uit Den Haag roept wat vragen op. Als de kop klopt, gaat het om het eerste Romeinse kamp in Nederland (dus vóór 19 v.Chr., toen Nijmegen werd gesticht), maar het artikel zelf spreekt van een kamp uit de tijd dat de kustverdediging werd aangelegd, wat leidt tot een aanzienlijk latere datering: het laatste kwart van de tweede eeuw.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Fen Drayton Lakes, Maryport, Colchester en iets dat de eerste tartan zou kunnen zijn geweest (verre voorganger van deze).

En verder: Kirchheim, Kerkhove en Brussel.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Om helemaal blij van te worden: een intrigerend artikel over Maresha en kippenvlees.

Uw redacteur maakte zich boos over het “Vrouw van Jezus”-fragment.

En verder: Dor, de grot van Elia, Gath, Samaria (Sebaste), een mikve uit Jeruzalem met inscripties en uit dezelfde stad een wonderlijk platform.

======================================

OVERIG

Vorige maand leken er problemen te zijn bij Museumpark Orientalis. Die zitten echter anders in elkaar dan toen naar buiten kwam. Hier leest u een ander verhaal.

Het graf van een Sarmatische krijgersvrouw, met een joodse zegelring. En nog meer Skythisch materiaal – mét een onweerstaanbare Drs.P.-plaatsnaam.

En verder: Ergenekon (halflegendarisch stamland van de Turken).

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Herodotea – Studies on the Text of Herodotus door Nigel Wilson is een commentaar bij de nieuwe editie van Herodotus’ Historiën van Oxford Classical Texts (Books 1-4 en Books 5-9). Vaak wordt Herodotus gezien als een ‘eenvoudige’ auteur, waarbij op de Griekse teksten zelf niet veel meer lijkt aan te merken. Wilson toont in dit boek aan dat we met deze aanname veel te kort door de bocht gaan en dat er nog veel te bediscussiëren valt.

Cities and the Shaping of Memory in the Ancient Near East is de neerslag van archeologisch onderzoek in het Midden Oosten door Ömür Harmanşah (Brown University). In het boek laat hij zien dat achter de stichting van nieuwe steden door de Assyriers en Hittieten tussen 1200 en 850 voor Christus complexe sociale processen schuilgingen, maar dat dit door de heersende koningen werd voorgesteld als resultaat van politiek-ideologische processen en goddelijke interventie.

In Who Made Early Christianity? The Jewish Lives of the Apostle Paul probeert John Gager (Princeton) aan te tonen dat de apostel Paulus nooit het joodse geloof afzwoer in plaats van het christendom, zoals vaak wordt beweerd, en dat we hem daarom niet kunnen beschouwen als één van de stichters van het christelijke geloof.

Dynasty. The Rise and Fall of the House of Caesar is het nieuwe boek van Tom Holland waarin hij, voortbordurend op zijn bestseller Rubicon over de val van de Romeinse Republiek, ingaat op de dynastie van de Julisch-Claudische keizers Augustus, Tiberius, Caligula, Claudius en Nero.

Net verschenen in paperback is het magnifieke boek The Making of the Middle Sea. A History of the Mediterranean from the Beginning to the Emergence of the Classical World door Cyprian Broodbank (Cambridge), een allesomvattende en rijk geïllustreerde geschiedenis van de Middellandse zee.

======================================

DWAASHEID

Jan Pieter van de Giessen maakt zich vrolijk om een ontbrekend jaar in de Bijbel en de Friendly Atheist over – ja, hoe noem je zoiets nou?

Website Welingelichte Kringen noemt negen feiten die je nog niet wist over Jezus. Die kende je inderdaad niet.

  • Verouderde informatie die geen welingelicht persoon aanneemt: nummer 5, 6, 8 en 9.
  • Zo dom dat er geen etiket op valt te plakken: nummer 7.
  • Weerlegd door het fysisch-antropologisch materiaal: nummer 4.
  • Specifieke uitleg van Jehova’s Getuigen: nummer 3.
  • Evidente hoax: nummer 1, zie boven, “Vrouw van Jezus-fragment”.
  • Onverifieerbaar: nummer twee.

======================================

EN TOT SLOT

Het gevaar van picknicken.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de 120e aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. Ofwel: we hebben tien jaargangen afgerond.

De nieuwsbrief blijft ook in het tweede decennium van zijn bestaan gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: de cursus over De Romeinen in Noord-Holland, waarin Arjen Bosman onder andere de opgravingen in Velsen toelicht.

Verschillende Livius-docenten zijn betrokken bij de oprichting van een nieuw oudheidkundig tijdschrift van Karwansaray Publishers, met de hoogst originele titel Ancient History Magazine. Een PDF van het proefnummer downloadt u hier en een abonnement neemt u daar. U klikt op het oranje vakje, dan ontrolt zich een schermpje, daar klikt u op “trial” en dan is de code die u even later invult “Liviuskorting” – dan betaalt u (met PayPal) slechts €15 voor een proefabonnement van drie nummers. Of u mailt naar nieuwsbrief@livius.nl en dan regelt Livius uw abonnement.

We werken opnieuw aan de update van de Livius.org-website. Als u op de hoogte wil blijven, “like” het dan op Facebook. En in de reeks museumstukken: de zeven wijzen, een Keltische graffito en een wapenoffer aan een inheemse godin.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een bericht over het eten van kip. Het blijkt op een vrij specifiek moment, rond 300 v.Chr., in één stad, Maresha, voor het eerst op enige schaal te zijn gedaan.

======================================

EGYPTE

Dit is leuk: Naqada-vondsten in Tel al-Farkha, in de delta. Dat is niet de eerste plaats waar je Naqada-materiaal zou zoeken.

En verder: Berenike, Al Hoody, en twee kleine papyrusvondstjes.

======================================

BLOED-ANTIQUITEITEN

De politie heeft een grote zending onderschept. Het staat vast dat ISIS verantwoordelijk is en het lijkt erop dat de organisatie niet meer via Turkije kan exporteren. Verder hebben we deze maand een algemeen artikel en een stuk over de schade in Aleppo.

In een artikel in De Volkskrant werden onlangs de argumenten van de archeologen om bloed-antiquiteiten te negeren verkeerd voorgesteld. Hier legt Richard Kroes uit wat archeologen wél denken: wetenschap is mooi maar niet tot elke prijs.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Kijk, zo verlies je dus draagvlak voor de oudheidkunde. In Kanesh, een van de beroemdste opgravingen in Turkije, zijn de opgravingen begonnen. Er is nog niets noemenswaardig gevonden, maar de opgravers vertellen dat er eerder tabletten zijn gevonden die licht werpen op de sociale verhoudingen, en geven als voorbeeld dat vrouwen zekere rechten hadden (zoals). Degenen die niets weten over Kanesh zullen hierdoor concluderen dat er sprake is van een recente ontdekking (en worden dus misleid), terwijl de toeristen die de site hebben bezocht, herkennen dat de opgravers niets hebben te melden. Zij zullen toekomstige berichten verder negeren.

En verder: Tulul, Sidon, Ayanis, Aznavurtepe, Dor.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Bij de opgraving van Kastro Kallithea bloggen de studenten over de diverse aspecten van het archeologische werk: 1, 2, 3, 4, 5.

De Elgin Marbles bestaan uit de sculptuur van het Parthenon, maar tot de collectie behoren ook Egyptische voorwerpen. Niemand heeft dat ooit ontkend, maar het wordt nu als nieuws gebracht dat Lord Elgin meer naar Engeland bracht dan alleen Atheens beeldhouwwerk. De aanleiding is veel leuker: het wrak van de “Mentor”, het schip dat de collectie transporteerde, is gevonden en het blijkt dat er nog kunstvoorwerpen – Atheens en anders – aanwezig zijn die het op haar laatste reis meenam.

In de tien jaar dat deze nieuwsbrief nu bestaat, is het botmateriaal uit het graf in Vergina meer dan eens langs gekomen: was het wel of niet van Filippos II, zoals de opgraver beweerde? De discussie gaat verder en er is nog altijd geen duidelijkheid.

En verder: Perperikon en Sagalassos.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

In de stad zelf: Monte Testaccio. En een wel érg ongelukkige manier om nieuws te presenteren: Augustus liet geen stad van marmer achter. Duh. Zou ooit iemand ’s keizers bluf letterlijk hebben genomen?

De transitie van de Oudheid naar Middeleeuwen staat de laatste jaren sterk in de belangstelling. Het wordt steeds duidelijker dat een epidemie in het midden van de zesde eeuw erg belangrijk is geweest, omdat door het verlies aan mensenlevens de stedelijke infrastructuur instortte. Nu kunnen we vulkaan-activiteit toevoegen: een uitbarsting in 536 werd gevolgd door koele zomers en slechte oogsten, waardoor de ondervoede bevolking kwetsbaar was voor de epidemie.

En verder: Megiddo (don’t believe the hype – hier een stukje van twee jaar geleden), Carnuntum, Burgas, Arles, Sagalassos en Romeinse schoenafdrukken in Hippos.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Deze maand alleen een nieuwtje uit Den Haag en een leuk bericht over het toegankelijk maken van de belangrijke vondsten onder de basiliek van Tongeren.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Soms staat er bij chronologische discussies echt iets op het spel. Het maximalisme/minimalisme-debat staat of valt met de datering van monumentale gebouwen uit de Vroege IJzer-IIa-tijd, waarvan het begin moeilijk valt te bepalen. Speciaal hievoor ingesteld onderzoek leverde niets op. Uw redacteur legt uit.

Onlangs werd aangekondigd dat oude boekrollen met CT-scans konden worden gelezen. Zo is een Leviticus-fragment gelezen.

In Galilea zijn nogal wat synagogen geïdentificeerd uit de Late Oudheid, met beeldschone mozaïeken. Nu ook in Huqoq en Horvat Kur – nieuws om helemaal blij van te worden.

Je kunt zeggen van de recente schandalen over papyrusfragmenten wat je wil, de betrokkenen bij het Evangelie van de Vrouw van Jezus­-schandaal pakken wel aan: hier gaat men verder met schoon schip maken.

======================================

OVERIG

De Oudheid eindigt met de hierboven genoemde demografische crisis, waarna het machtsvacuüm werd opgevuld door de islam. Dat is een gebeurtenis die niet goed wordt begrepen. Deze maand ontstond echter enige duidelijkheid toen een Koranmanuscript ontzettend vroeg werd gedateerd. Uw redacteur legt de context uit en Richard Kroes somt op welke vragen overblijven.

De veranderingen in onze atmosfeer zullen ervoor zorgen dat in de toekomst koolstofdateringen moeilijk worden. Voor het goede begrip: het gaat niet om materiaal dat al gestorven is, dus voor de oudheidkunde verandert er niets. Ze zullen in het jaar 3000 echter geen dateringen kunnen doen van voorwerpen uit het derde millennium.

En verder: problemen bij Museumpark Orientalis, terwijl het Rijksmuseum van Oudheden verbouwt. (Er is geen verband tussen die twee.)

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

“Power and Pathos: Bronze Sculpture of the Hellenistic World” is een tentoonstelling die vanaf 28 juli is te zien in het J. Paul Getty Museum in Los Angeles: “During the three centuries between the reigns of Alexander the Great and Augustus, artists around the Mediterranean created innovative, realistic sculptures of physical power and emotional intensity.” Er is een grote collectie van zeker vijftig bekende hellenistische bronzen beelden bij elkaar gebracht, en die zijn ook te zien in de prachtige catalogus.

Alexander Smarius, docent klassieke talen aan het Vossiusgymnasium in Amsterdam, maakte een klein maar handzaam boekje (Met het Oog op Rome – Het Forum Romanum) met daarin een rondleiding over het Forum Romanum in Rome, waarin alle zichtbare en monumenten aan bod komen. Smarius maakt de lezer tot een actieve kijker en het boekje is daardoor onmisbaar bij een bezoek aan wat ooit het hart van het Romeins Rijk was.

Het Forum is ook de plek waar Julius Caesar tot de hoogste politieke kringen doordrong. De Blackwell Companion to Julius Caesar gaat uitgebreid in op de daden en het leven van deze staatsman: “it explores Caesar from a variety of perspectives: military genius, ruthless tyrant, brilliant politician, first class orator and sophisticated man of letters”.

Orosius and The Rhetoric of History van de Gentse hoogleraar Peter Van Nuffelen gaat over de laatantieke auteur Orosius (leefde ongeveer 385-420) die vooral bekend is van een werk met de titel Geschiedenis tegen de heidenen en een werk over de ideeën van Augustinus. Orosius reisde vanuit zijn geboortegrond in Spanje over de Middellandse Zee en werkte een tijd samen met de kerkvaders Augustinus en Hiëronymus.

======================================

DWAASHEID

Flabber is een vrolijke website zonder wetenschappelijke ambitie, dus als ze er “Dit is het oudste stuk muziek ter wereld waarvan we weten hoe het klinkt” schrijven, is er geen reden om er vuur en zwavel op te laten neerregenen. Maar toch: er is veel oudere muziek dan het genoemde Griekse wijsje, zoals deze hymne. Het zou de moeite van het constateren niet zijn geweest als het niet illustratief was voor het vooroordeel dat als iets maar uit Griekenland komt, het ook wel het oudste zal zijn. En overigens is er nog dit interessante interview over antieke muziek.

======================================

EN TOT SLOT

Dat grootse kunst niet altijd leidt tot grootse imitatie, leert dit deprimerende geval.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Dit is de 119de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

=====================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Een greep uit het Liviusaanbod: de cursus van Thijs Gerbrandy en Richard Kroes over islamitisch Spanje, dit najaar in september. U weet wel: de moskee van Cordoba en de samenleving waarin dat prachtige monument werd gebouwd.

Joris Verheijen schreef over de Melische Dialoog en uw redacteur beschreef nog wat museumstukken: de schijf van Faistos, een lamassu, de Esquilijnse Venus, een Grieks gedichtje en de wurgdoek van Cunera van Rhenen.

En trouwens, er is ook nog iets te melden over de Livius Nieuwsbrief zelf: welke redactionele keuzes worden er nu eigenlijk gemaakt?

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het ongelooflijke verhaal van de opgraving in Tell Mozan in Syrië.

======================================

EGYPTE

Interview met de Egyptische minister van Oudheid over de vernietiging van oudheden. En daar is zijn onvermijdelijke voorganger weer.

En verder: kopermijnen, hondengraven in Saqqara, graven in Amarna, de cultus van Amun-Ra, Aswan, Gebel el-Silsila.

======================================

BLOED-ANTIQUITEITEN

Zoals te verwachten doken er door ISIS en het Syrische leger geroofde oudheden op in het westen. In Londen bijvoorbeeld. Koerdische bronnen insinueren betrokkenheid van de Turkse overheid. Het British Museum bewaart enkele gestolen stukken om ze ooit terug te geven, Libanon doet hetzelfde, er is een rode lijst opgesteld van gestolen voorwerpen en er is een curieus verbod om geplunderde oudheden te kopen – maar dat was al verboden.

Vrijwel tegelijk kwamen er filmpjes van een executie, enige tijd geleden, en het kapotslaan van beelden in Palmyra. Nee, daar linken we niet naar: die filmpjes zijn bedoeld om de aandacht af te leiden van de tegenslagen die ISIS ondervindt. Wie ze deelt, steunt ISIS.

De reden van het vandalisme is, naast het afleiden van de aandacht, dat ISIS enerzijds een oprechte religieuze afkeer heeft van afgodsbeelden, en anderzijds dat zo de prijzen op de kunstmarkt worden opgedreven. Ondertussen is er enige twijfel: beelden van booby traps in Palmyra zijn wellicht vooral bedoeld als desinformatie om aanvallers af te schrikken.

Vóór de plundering van Syrië en Irak kwamen er vooral veel oudheden uit de geplunderde musea en opgravingen in Egypte. Meer over de handel in papyri hier en daar. Het goede nieuws is dat de betrokkenen beginnen te erkennen dat ze te lang te eenzijdig hebben gekeken naar de teksten op papyri en te lang de herkomst hebben genegeerd. Voor het goede begrip: er is geen enkel excuus op de zwarte markt papyri aan te kopen zolang er nog genoeg legaal materiaal ligt te wachten op bestudering..

In Libië neemt de bevolking initiatieven om de oudheden te beschermen; het museum met de uniekste vondsten, in Bani Walid, is overigens al in 2011 geplunderd.

Tot slot Jemen, waar niet zozeer wordt geplunderd als gebombardeerd.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

In de jaren zeventig en tachtig discussieerden oudhistorici over de vraag of de antieke economie leek op de onze (en eigentijdse economische analyses verhelderend konden zijn) of dat ze wezenlijk anders, primitiever was (en we beter niet bij economen te rade konden gaan maar naar antropologen konden kijken). Dat “primitivismedebat” eindigde met een conclusie dat het laatste toch beter was, waarop een reactie volgde: er waren toch wel enige aanzetten voor moderniteit. Nu is daarvoor aanvullend bewijs.

Leuke animatie over de hellenistische stad Priëne. Merk op dat de informatie in het Grieks en Engels wordt geboden, hoewel Turks, de taal van het land dat zorg draagt voor de ruïnes, toch ook in de rede zou hebben gelegen. Omgekeerd weten de Turken Griekenland niet te noemen in dit stukje over Izmir/Smyrna.

Ondanks de hysterische manier om een afbeelding van een lasso-werpende Amazone onder uw aandacht te brengen, gaat het om een beeldschoon plaatje.

Waarom zijn archeologen zo geïnteresseerd in dakpannen? Een blog uit Kastro Kallithea.

Nationalisme en archeologie – lees dit bizarre artikel over de “zon van Vergina”, die een “ster van Sozopol” moet zijn. Vooral de slotalinea is de moeite waard.

Een gedegen, genuanceerd stukje van NRC.next checkt: dat Griekenland de bakermat van onze beschaving zou zijn, is grotendeels onwaar.

En verder: kindergraven, ebola en schatkamers in Athene en de immer-voorslepende discussie over de vraag wie er in het koningsgraf van Vergina begraven ligt.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Voorwerpen waarvan lang werd gedacht dat het de schijven waren van bordspelletjes, zouden wel eens een soort toiletpapier kunnen zijn geweest.

Frontinus beschrijft de Romeinse aquaducten en noemt hun capaciteiten, maar we hebben geen idee hoe groot zijn maateenheid is. Nu is daar toch enig zicht op.

Om helemaal blij van te worden: in Andriake zijn de door keizer Hadrianus gebouwde graanpakhuizen opengesteld voor het grote publiek. Die worden al in de oudste tradities over Nikolaas van Myra vermeld.

Een Aramese palimpsest blijkt een manuscript te bevatten van een farmaceutische tekst van de Grieks-Romeinse arts Galenos.

En verder: Sidon, een wandeling door Ammaia (Portugal), contacten met Axum, Tripolis, een scheepswrak bij Sardinië, Milas, Aphrodisias, Pavlikeni en Zela.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Een van de beroemdste graven uit de Noord-Europese Bronstijd is dat van het Meisje van Egtved, dat in Denemarken zo’n beetje een nationaal symbool is. Ze blijkt een immigrante te zijn.

Vorige maand kwam het trechterbekergrafveld uit Dalfsen in het nieuws, maar er zijn ook chique Merovingse graven gevonden uit de vijfde/zesde eeuw.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Cornwall als Bronstijd-goudmijn en Falkirk.

En verder: een prachtig verhaal over een Ierse halsband, een bronzen bijl uit Westwoud, Wielsbeke, een museumprobleem met een oeroude boot in Mechelen, Anreppen, Aalter en Leuven.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een munt uit het oude Kanaän? Nee natuurlijk.

Een tiende-eeuwse inscriptie uit Khirbet Qeiyafa noemt een Eshbaʽal, een naam die we ook kennen uit de Bijbel en dan toevallig ook een tiende-eeuws personage betreft. In de berichtgeving werd dat iets héél bijzonders, maar de naam is ook bekend uit Ugarit.

Dat ontdekte uw redacteur zomaar: dat een bijbels personage – geen Romeinse keizer maar een jood – een bezoek heeft gebracht aan Nederland. Geen grap.

Hoe hype je een vondst? Door er een excessief label op te plakken. Het gevolg is dat u een vieze nasmaak hebt bij dat laat-antieke wegrestaurant, terwijl de vondst op zich leuk genoeg is.

En verder: de tekst van Jezus Sirach, Gaza, Shikhin, Huqoq en Peter Brown schrijft over Augustinus’ ideeën over weldadigheid.

======================================

OVERIG

Twee leuke boeken verschenen over de overgang van Late Oudheid naar Middeleeuwen: Pieter van der Horst schreef over het joodse koninkrijk Himyar en Marcel Hulspas over Mohammed. Richard Kroes besprak het tweede boek en uw redacteur het eerste. Bonus: hoe oud is de Koran?

De papyrologie is de afgelopen jaren zwaar in opspraak gekomen. Eerst was er het Evangelie van de Vrouw van Jezus, waarvan vaststond dat het een vervalsing was maar waarover de berichtgeving door de Harvard-universiteit schandalig werd “gespind”. Vervolgens waren er de Sapfo-papyri, waarvoor verschillende herkomsten zijn genoemd terwijl over de datering de waarheid niet werd gesproken. En toen was er de claim van een eerste-eeuws Marcusfragment. Inmiddels wordt de Augiasstal uitgemest: New Testament Studies zet alles in een reeks nuttige artikelen voor u op een rijtje.

Misschien wel het belangrijkste bericht: Joe Zias moet aan Simcha Jacobovici zo’n 200.000 euro betalen. Te kort samengevat is Jacobovici een filmmaker die nogal wat sensationalistische documentaires heeft gemaakt over bijvoorbeeld het familiegraf van Jezus; Zias is een boze wetenschappers die probeerde te verhinderen dat Jacobovici zijn ideeën kon uitdragen. Dat leidde tot een rechtszaak, waarin de filmmaker de wetenschapper beschuldigde van smaad en aansprakelijk stelde voor het afspringen van zakelijke contracten. De rechter heeft Zias in het ongelijk gesteld. Wie dit bekijkt als een conflict tussen wetenschap en pseudowetenschap, kan alleen verdrietig zijn; wie het bekijkt als een discussie over de vrije meningsvorming over wetenschappelijke onderwerpen, haalt opgelucht adem. Wetenschappelijke inzichten leg je geduldig uit en dwing je niet af via de rechter.

Nog een bericht van het juridisch front, en dit keer is het ongekwalificeerd goed nieuws: de illegale bebouwing van de Vallei van de Tempels in Agrigento, moet worden gesloopt.

Het momenteel gesloten Rijksmuseum van Oudheden heeft een leuke fotowedstrijd.

En verder: het gebruik van Lidar en de claim dat de Kalash in Pakistan afstammelingen zijn van de soldaten van Alexander de Grote is nu ook met DNA-onderzoek weerlegd.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

The Pseudo-Platonic Seventh Letter beschrijft Plato’s poging om de heerser van Sicilië, Dionysius II (397-343 v.Chr.), om te vormen tot een filosofenkoning langs de lijnen van zijn Politeia. Er bestaat veel discussie over de authenticiteit van het geschrift en in deze bundel proberen antiek-filosofen Myles Burnyeat en Michael Frede aan te tonen dat het geschrift als echt moet worden beschouwd.

Callimachus: The Hymns is de eerste vertaling inclusief commentaar en inleiding (Susan Stephens) van alle hymnes van de Griekse dichter Callimachus (305-240 v.Chr). Van zijn werk zijn slechts zes hymnen en een vijftigtal epigrammen bewaard gebleven, waarvan de hymnes hier centraal staan.

Agrippina de Jongere, keizerin-vrouw van Claudius en keizerin-moeder van Nero, is het onderwerp van Agrippine: Sexe, Crimes Et Pouvoir Dans La Rome Imperiale geschreven door de jonge Franse historica Virginie Girot. Agrippina wordt beschreven als een politiek dier die zich prima thuis voelde in de hoogste kringen van de Romeinse macht.

De Cambridge Companion to Roman Law is en nieuw deel in de reeks en gaat in op alle facetten van het Romeinse Recht in de Oudheid van de Romeinse Republiek tot het Byzantijnse Rijk. Hoofdstuk zeventien is een bijdrage van Bernard Stolte, hoogleraar Byzantijns Recht aan de RUG en oud-directeur van het KNIR.

De Late Oudheid staat centraal in heruitgaven in paperback van Pat Southerns The Roman Empire from Severus to Constantine waarin de keizertijd in de derde en begin vierde eeuw wordt beschreven. Daarnaast is er In Praise of Later Roman Emperors: The Panegyrici Latini, waarin vertalingen van lofredes op enkele van deze keizers zijn opgenomen en zijn becommentarieerd en begeleid door C. Nixon en B. Rodgers.

======================================

DWAASHEID

Een studente aan de Vrije Universiteit beschuldigde haar docenten van een blanke bias bij de bestudering van de Oudheid. Er was een discussie, waarover Daan Nijssen een mooi stuk schreef. Zoals bekend is het probleem dat de afrocentristen een moderne (en, opmerkelijk genoeg, nogal Europese) notie van ras projecteren op het oude Egypte.

Overigens waren ook de Vikingen en Kelten zwart.

De Lijkwade van Turijn zou dus uit de Oudheid stammen. U moet hier maar lezen waarom dat onzin is.

======================================

INTERNET

Vooruit, een app is geen internet, maar laten we toch even reclame maken voor een app om Griekse werkwoordvormen te oefenen: hier.

======================================

EN TOT SLOT

U heeft toch al wel een abonnement genomen op Ancient History Magazine? Doe het hier en zorg dat u álle nummers heeft.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de 118de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid, die deze maand wordt verstuurd naar ruim 5300 abonnees. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

======================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Het nieuwe programma is er, met cursussen op negen locaties en reizen naar Frankrijk en Oezbekistan.

Het was Romeinenweek en uw redacteur legde zijn neefje uit wat Romeinen nu eigenlijk waren, hoe we ze kunnen kennen (1, 2, 3), wie Janus was, wat de Romeinen dachten van de Grieken, wat de limes was en hoe de Romeinen moederdag vierden. Ook traceerde hij een citaat van Sagan via Huygens naar Cicero. In de reeks museumstukken: een Achaimenidenvaas en een fragment van de triomfboog van Titus.

Edwin de Vries werkte een tijdje in Naukratis en blogde daar over (1, 2, 3). En verder blogt Joris Verheijen over bootvluchtelingen en schaamte.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer dit filmpje.

======================================

EGYPTE

Egyptologen hebben ontdekt dat veel dierenmummies leeg zijn. Probleem is dat we dat allang wisten. De verwachting is dat de egyptologen in juni bekendmaken dat farao Horemheb nog steeds dood is.

U was al zo netjes dat u niets te maken wil hebben met de handel in illegale oudheden, maar voor alle zekerheid: koop geen papyri als het niet is via een erkende handelaar. En laat ze ook maar liggen als u niet héél zeker bent van de verzamelgeschiedenis. Verzamelgeschiedenissen worden namelijk vervalst: deel één, deel twee.

Interessant doorkijkje naar de vooroordelen die het wetenschapsbeleid bepalen. “Minister of Antiquities Mamdouh El-Damaty described the discovery as very important because it highlights that the area of Gabal Al-Silsela was not only used by ancient Egyptians as a large source of sandstone blocks to build gigantic monuments, but also had a sacred religious importance.” Met andere woorden: economische geschiedschrijving, waarvoor een steengroeve belangrijk is, is minder belangrijk dan godsdienstgeschiedenis. Zo komen we natuurlijk nooit van de vooroordelen af.

En verder: een beeld van Sahu-Re, een Egyptisch fort in de Sinai (was dit niet al eerder in het nieuws?), incest, dierenmishandeling, een moderne mummie en vandalisme.

======================================

BLOED-ANTIQUITEITEN

De zogenaamde Islamitische Staat viel Palmyra aan. Wat daar nu gebeurt met de oudheden is niet bekend, al is een zinvolle gok dat men (a) wat beelden de wereld instuurt van de verwoesting, om zo de fundamentalistische credentials te bewijzen, (b) rustig de tijd gaat nemen om oudheden te plunderen en te verkopen en (c) na gedane plundering nog wat verwoestingen zal tonen.

De pers speculeerde, opinieerde en wierp de ethische vraag op mensenlevens of ruïnes meer waard waren (zoals) en negeerde dat die ruïnes zijn gedocumenteerd. De werkelijk relevante vergelijking is die tussen mensenlevens en ongedocumenteerde archeologische vondsten uit clandestiene opgravingen. Anders gezegd: het culturele misdrijf is de onzichtbare oudhedenhandel en de heling, niet het zo zichtbare vandalisme.

Vermoedelijk zullen politie en politiek ook nu weinig doen om de illegale handel in bloed-antiquiteiten aan te pakken, daarvoor is de onderwereld al te ver de bovenwereld geïnfiltreerd. Om niet in mineur te eindigen: 1, 2, 3.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Een, eh, “contra-narratief” tegen de door ISIS zo gemakkelijk bepaalde nieuwsagenda: Babylon kan weer worden bezocht. Plus nieuwe opgravingen in Nigin.

En verder: grafheuvels in Kerman.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Leuk artikel over de aanwezigheid van enkele archaïsch-Griekse trekken in een in noordelijk Turkije gesproken dialect.

De identiteit van de mensen die in Vergina, het oude Aigai, begraven lagen, is altijd voorwerp van discussie geweest. Was het, zoals meestal wordt beweerd, koning Filippos II? Of zijn zoon Filippos Arrhidaios? Iemand anders? Nieuwe argumenten.

Uit de hellenistische tijd: plannen om de vuurtoren van Alexandrië na te bouwen, het theater in dezelfde stad en zes filmpjes over de Griekse aanwezigheid in Centraal-Azië.

En verder: een Thracische grafcirkel, Magarsus, Selinous, Sinope, Perperikon, aardewerkstudies, een samenzweringstheorie over de opgravingen in Amfipolis en oeps.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Nare jongens die Romeinen: Evert van Ginkel vat samen.

Over kinderbegrafenissen en een Pliniuscitaat dat niet is wat het lijkt.

Vorige maand was er een hoop gedoe over de verondersteld-mislukte restauratie van mozaïeken in het museum van Antiochië. Het weerwoord dat je wist dat zou komen.

En dan was er de hype rond de ontdekking van een tweede triomfboog voor Titus in Rome. Er is weinig nieuws gevonden – iedere bezoeker van Rome kon het gat in het Circus Maximus zien waar de boog stond – en het is ook al geen nieuws dat het een triomfboog was. Het echte nieuws is misschien dat zoveel journalisten het verschil tussen een triomf- en een ereboog niet even opzoeken. Uw redacteur brombeert.

Altijd moet alles maar aan de oude Grieken en Romeinen worden toegeschreven. Dit keer is het de hamburger.

En verder: Gozo, Mursalevo, Hosn Niha, Zaragoza, Pompeii, het aquaduct van Jeruzalem en een tandarts in Rome.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Het viel moeilijk te missen: in Dalfsen is een groot grafveld uit de tijd van de hunebedbouwers ontdekt.

Als ze schrijven dat het “mystery deepens”, leest u vanzelfsprekend niet verder, maar het moet erkend: de Bodica-grafsteen die eerder dit jaar in het nieuws was, is een curieus geval.

Zes filmpjes over de Romeinse limes langs de Neder-Rijn.

Een crowdfundingcampagne om de gereconstrueerde Zwammerdam-6 die in Archeon ligt, weer op te knappen.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Reading, Vindolanda en een nuttige vergelijking van stads- en plattelandleven.

En verder: het Keltische fort bij Langenslingen en Romeinse grafheuvels bij Tienen.

======================================

OVERIG

Gouden Skythische voorwerpen, gevonden in Rusland. Let op de politieke spin: Rusland probeert de Skythen van Oekraïne over te nemen. Wie bezit immers het verleden?

En hop, daar is de Jordaanse loden codex ook weer. In Nederland vloog Trouw er al een tijdje geleden met open ogen in: zonder ook maar te vermelden dat de consensus van de geleerden is dat de dingen vals zijn.

En verder: de Vereniging van Classici in Nederland vernieuwde de website en een nieuw soort scanner.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Standford-hoogleraar Josiah Ober schreef een nieuwe geschiedenis van Griekenland in de klassieke periode: The Rise and Fall of Classical Greece. Met voornamelijk politieke en economische verklaringen beargumenteert hij waarom de Grieken juist tijdens deze periode zo succesvol waren geworden en ook hoe later de Macedoniërs de vlag konden overnemen.

The Ransom of the Soul. Afterlife and Wealth in Early Western Christianity is het nieuwe boek van Peter “Late Oudheid” Brown, waarin hij ingaat op hoe tussen de tweede en zevende eeuw geld een steeds grotere rol ging spelen bij christelijke opvattingen over het lot van de ziel. Zielenheil werd te koop en dit zou grote invloed hebben op de ontwikkeling van de kerk in West-Europa.

Meer Late Oudheid in Rome’s Christian Empress. Gallia Placidia rules in the Twilight of the Empire van oudhistorica Joyce Salisbury. De vaak vergeten dochter van keizer Theodosius I oefende grote macht uit over het West-Romeinse Rijk tussen 425 en 450 als regentes en keizerin-moeder van haar zoon Valentinianus III. Ze stond daarmee in het politieke middelpunt van het in verval geraakte West-Romeinse Rijk dat in 476 zou ophouden te bestaan.

Dr. Irving Finkel is conservator kleitabletten uit Mesopotamië bij het British Museum in Londen, dat er meer dan 130.000 stuks van in haar collectie heeft. Cuneiform is het boek dat Finkel schreef over de bijzondere tabletten uit het Midden Oosten, over het spijkerschrift waarmee ze beschreven zijn en over hun waarde als historisch bronnenmateriaal.

In het Louvre is momenteel een tentoonstelling te zien over archeologische vondsten uit Bulgarije die een bijzonder licht werpen op het Odrysische koninkrijk, een unie van Thracische stammen: “This kingdom became a key player in the regional conflicts that inflamed southeastern Europe from the fifth century BC onward. Stimulated by its numerous exchanges with the Greeks, the Macedonians, the Persians, and the Scythians, the Odrysian kingdom forged its own identity around a turbulent warrior aristocracy.” Topstukken zijn de rijke versieringen van de tombe van koning Seuthes III (331-300 v.Chr.). Bij de tentoonstelling hoort een rijk geïllustreerde catalogus: J.L. Martinez, L’épopée des Rois Thraces.

======================================

DWAASHEID

Een reconstructie van het gezicht van Jezus als kind. Hoe komt het toch dat een land met zóveel kunst als Italië beschikt over zóveel slechte smaak?

======================================

INTERNET

Helemaal blij word je van deze handige collectie met Parthische bronnen. En dat zijn er best veel.

======================================

EN TOT SLOT

Hoe staat het eigenlijk met Ancient History Magazine? Nou, geweldig. Neem hier een abonnement!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel.

Tags: ,

Dit is de Romeinenweek-aflevering van de Livius Nieuwsbrief met niet alleen nieuws over Rome en zijn rijk, maar ook over andere delen van de oude wereld. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Jona Lendering (redactie)

====================

ROMEINENWEEK

Het is weer Romeinenweek! Er zijn activiteiten door heel het land, georganiseerd door talloze culturele instellingen, verenigingen en vrijwilligers. Er is voor jong en oud wat te beleven: van wandelingen en fietstochten tot workshops en lezingen. Ook zal een bont Romeins gezelschap van oost naar west door het land trekken. Het volledige reisschema van het Romeinse reisgezelschap is hier te vinden en voor meer informatie kunt u daar terecht.

Uw redacteur blogt mee: Wat zijn die Romeinen nou eigenlijk? Hoe kun we ze kennen? (deel twee) En meer stukjes in de rest van deze week.

======================================

LIVIUS’ EIGEN NIEUWS

Zoals we vorige maand meldden, werkt Livius mee aan een nieuw tijdschrift van Karwansaray Publishers, Ancient History Magazine. Mede dankzij uw bijdragen aan het crowdfundingsproject gaat het tijdschrift er ook feitelijk komen. Dank voor uw hulp!

En verder: twee blogstukjes over tijdsbegrip in de Oudheid (1, 2) en drie stukjes tegen kwakgeschiedenis. Caesar had geen beroertes, Paulus zag geen meteoriet en dat Marcusfragment, tja, de trage publicatie wordt zo zoetjesaan een schandaal (als het überhaupt heeft bestaan).

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het bericht – misschien niet mooi, maar wel superinteressant – dat in de rivier de Avon, niet ver van Bath, een Karthaagse munt is gevonden. Het kan uiteraard gaan om een munt die een hedendaagse verzamelaar is kwijtgeraakt, maar het lijkt erop dat het Karthaagse handelsnetwerk heel ver Brittannië in reikte.

======================================

EGYPTE

Een relletje over de vraag of een mooie fresco uit Meidum (vervolg) misschien fake is. Het voorval plaatst weer eens op de agenda dat de overgrote meerderheid der museumstukken nooit is gecontroleerd met de allerlaatste technieken.

Een door Nektanebo gebouwde kapel bij de Zonnetempel in Heliopolis. Toffe foto.

U miste doctor Zahi Hawass al. Die maakt deze maand een come-back. En hij deed zijns ondanks ook nog eens iets verstandigs, namelijk boos worden op een kwakhistoricus. Lees het commentaar onder het filmpje en je krijgt zowaar nog sympathie voor De Onvermijdelijke.

De diefstal van een mummie-hoofd, dat gelukkig werd teruggevonden vóór het was doorverkocht aan een verzamelaar of kapotgemaakt om er papyrusteksten uit te slopen.

En verder: Al-Kab (bij Aswan), Quesna, Memfis, Meroë.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Archeologen doen hun best te verhinderen dat de door ISIS aangerichte schade nog groter wordt: 1, 2, 3, 4. Gelukkig hoeft u niet alles te geloven (nog eens) wat ISIS de wereld instuurt en wat op de sociale media wordt gedeeld. Wie het deelt, kiest in feite partij voor ISIS.

Ook goed nieuws uit Irak: de eerste foto’s van het Belula-reliëf. In Ur, dat niet door ISIS wordt bedreigd, misbruikt men ISIS om wat publiciteit te krijgen. (Meestal knort uw redacteur over dergelijke onzin.)

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Wat verwikkelingen rond de Elgin Marbles: het British Museum wijst arbitrage af, de Grieken zijn boos maar er is toch wat beweging. Of niet.

Een in Cyrene geroofd beeld duikt op in Londen, waar de autoriteiten actie ondernemen.

Om helemaal blij van te worden: de Venus van Milo en 3d-printen.

Joris Verheijen schrijft over de morele kant van de Griekse slavernij.

En verder: Olympia, Kition, een middeltje tegen een kater, Halikarnassos, het houdt maar niet op in Amfipolis, filmpje over het Antikythera-mechanisme en hoe een Tanagra-beeldje belandde in het Rijksmuseum van Oudheden.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Weinig nieuws deze maand. Alleen wat berichtjes uit Lecce, Rome (Colosseum, Basilica Ulpia), Hosn Niha, Constantinopel.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Leuke website over de Romeinse aardwerkproductie in Asse (in Vlaanderen).

Het Nederlandse deel van de Romeinse Rijngrens wordt opgevoerd als werelderfgoed. Een deel in Duitsland is dat al. Ook het tussenliggende gedeelte doet mee.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Ribchester (met een prachtige foto die er echter niets mee heeft te maken), Cambridge, Binchester, Bedale, Camp Farm en Liverpool.

En verder: Stasegem, Vichy, eenenachtig slingerkogels in Haltern, de Corbulogracht bij Voorschoten, Heerlen, Oudewater, de terugkeer van de De Meern-1 naar Utrecht-Leidse Rijn, een muntschat in Herent, Arnhem-Meinerswijk en de gezichtsreconstructie van de Frankische “heer van Morken”.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Het is niet zo dat Joden geen varkensvlees eten – het is meer dat ze kip handiger vonden.

Enorme gaten bij de Dode Zee. En leuk commentaar.

Kijk, dat is nu ronduit goed nieuws: de Protestantse Theologische Universiteit is een blog begonnen om publieksvragen te beantwoorden. Was Jezus getrouwd? Welke taal sprak hij? Nu maar hopen dat andere vakterreinen dit goede initiatief navolgen. Want.

Sprekend over Jezus: om de zoveel tijd duikt de claim op dat de Talpiotgraven aan hem en zijn familie behoren (voorbeeld). De politieke spin: een graf van Jezus = geen opstanding. Of die opstanding een historisch feit is, is een geloofsaanname die we hier niet zullen bespreken, maar archeologisch klopt er weinig van de Talpiottheorie, lees maar hier.

En verder: Ashdod-aan-Zee, standaardgeruzie in Jeruzalem, en nog meer gedoe, plus een interview met uw redacteur (pdf) over zijn boek Israël verdeeld.

======================================

OVERIG

Voortgang van de rechtszaak over het Krim-goud. Daarmee verwant: de plek waar de Witaszkowo-schat is gevonden, is nu bekend.

Verbetering van de koolstofdateringsmethode.

Beter ten halve gekeerd… een archeoloog weigert verder mee te doen aan de verdomming van het academisch onderwijs. Misschien lovenswaardig maar in elk geval dertig jaar te laat.

En verder: Volterra, een Thracisch kinderoffer en een Byzantijnse bulla in Tiel.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

Kort na het verschijnen van In Moerassen en Donkere Wouden is er opnieuw een vertaling van de Nijmeegse classicus Vincent Hunink: Martialis De Waanzin van Rome, ingeleid door Diederik Burgersdijk. De dichter Marcus Valerius Martialis (ca 40-102) staat bekend om zijn venijnige epigrammen die hij schreef in de eerste eeuw na christus tijdens het bewind van de keizers Domitianus en Trajanus. In zijn puntdichten geeft hij een bijzondere, zij het vaak een satirische kijk op het Romeinse leven.

In zijn nieuwe boek Emperors and Ancestors: Roman Rulers and the Constraints of Tradition beschrijft de Nijmeegse hoogleraar Olivier Hekster hoe de Romeinse keizers in de eerste eeuwen van onze jaartelling het vraagstuk van hun opvolging probeerden te regelen en vooral op welke manieren voorgangers werden gebruikt, dan wel misbruikt om de eigen macht te legitimeren en te versterken. Dit mooi uitgegeven boek kost normaal €119.50, maar is nu bij Athenaeum te koop voor de speciale prijs van €59,50.

Cicero’s De Provinciis Consularibus Oratio (American Philological Association Texts and Commentaries) betreft een commentaar op de redevoering die Cicero uitsprak in 56 v.Chr. in de Romeinse Senaat ten gunste van het Triumviraat van Caesar, Pompeius en Crassus. “Perhaps no other single Roman speech exemplifies the connection between oratory, politics and imperialism better than Cicero’s De Provinciis Consularibus.” Het bevat verwijzingen naar de manier waarop provinciën als Gallië, Macedonië en Judea werden bestuurd en toont ons hoe politiek werd bedreven tijdens de Late Republiek.

Oudhistoricus Klaus Rosen schreef een boek over het leven van de kerkvader Augustinus (354-430): Augustinus, Genie und Heiliger. Eine Historische Biographie. Rosen beschouwt Augustinus als historische figuur (en niet zozeer als theologische of filosofische persoonlijkheid), beschrijft zijn levensloop en wat er allemaal van invloed is geweest op zijn nog steeds actuele werken. De biografie beschrijft onder meer Augustinus’ tijd in Thagaste, Carthago, Milaan en hoe hij van 396 tot zijn dood in Hippo Regius (Algerije) priester en bisschop was.

Constellation Myths (Eratosthenes & Hyginus): With Aratus’s Phaenomena is een nieuw deel in de serie Oxford World’s Classics waarin teksten van de Griekse astronoom Eratosthenes (3e eeuw v. Chr.), de Romein Hyginus (bibliothecaris van keizer Augustus, die de teksten van Eratosthenes samenvatte) en de Griekse dichter Aratus (vierde eeuw v.Chr.) zijn samengebracht die betrekking hebben op de mythologische achtergrond bij hemellichamen en sterrenbeelden: “these texts provide a complete collection of Greek astral myths; imaginative and picturesque, they also offer an intriguing insight into ancient science and culture”.

======================================

DWAASHEID

Enkele bijbelgeleerden schrijven dat de Bijbel nergens het huwelijk definieert als man-vrouw-relatie. Tja. Dat veronderstelden de auteurs van de Bijbel bekend, zoals ze ook bekend veronderstelden dat Jeruzalem op een berg ligt en Jericho bij de Jordaan. Uw redacteur maakt zich boos.

======================================

EN TOT SLOT

Sommige mensen zijn echt gek van Egypte.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

« Older entries