Articles by JP vd Giessen

You are currently browsing JP vd Giessen’s articles.

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

Omdat de voedster van Mefiboseth hem tijdens haar vlucht had laten vallen is hij kreupel geworden (2 Sam. 4:4)

De vraag van deze week:

Iemand die doodslag had gepleegd kon zijn leven reden door naar een vrijstad te vluchten, echter wanneer mag hij die stad weer veilig verlaten.

Tags: ,

Dit is de 113de aflevering van de Livius Nieuwsbrief met nieuws over de Oudheid. De nieuwsbrief is gratis; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Een greep uit het Liviusaanbod: cursussen over Griekse mythologie (Bussum), over de eerste archeologen (Amsterdam: belooft heel leuk te worden) en de kunst van de Mamluken en Ottomanen (Dronten).

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW TIJDSCHRIFT

Livius gaat meewerken aan een nieuw tijdschrift over de oude wereld.

Zijn die er dan niet? Gek genoeg: nee. Er zijn tijdschriften over de klassieken. Er zijn tijdschriften over archeologie. Er zijn tijdschriften over het oude Nabije Oosten. Er zijn tijdschriften over Griekenland en Rome. Maar een tijdschrift over de Oudheid, dat is er niet.

Uitgeverij Karwansaray wil nu een écht oudheidkundig tijdschrift gaan maken, waarin alle regio’s en alle perspectieven aandacht krijgen. Ancient History Magazine wordt rijk geïllustreerd, is journalistiek van opzet, biedt zesmaal 64 pagina’s per jaar en heeft duidelijke thema’s. En Livius werkt er dus aan mee.

Het plan is om binnenkort een PDF te presenteren die een beeld geeft van de plannen. In maart willen we dan een crowdsourcingproject doen (een “Kickstarter”), waarmee we in het najaar een papieren nulnummer kunnen uitbrengen. Als ook dat lukt, gaan we in 2016 echt van start.

Belangstelling? Suggesties? Klik hier en vul de digitale enquête in. Andere ideeën kunt u hier kwijt. Dank voor uw medewerking!

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer het Cypriotische Idalion: een schakel tussen het Nabije Oosten en Griekenland. Met een foto van een standbeeld dat je zo snel niet aan een van de twee cultuurkringen kunt toeschrijven.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

Verdere verwoestingen door ISIS: de gereconstrueerde stadsmuren van Nineve. De eigenlijke resten zijn niet beschadigd – althans niet dit keer. Meer ellende hier.

In het oosten van Iran ligt de oeroude “verbrande stad”, waar nog altijd ontdekkingen worden gedaan in de luwte van het grote nieuws. Het gaat echter om een van de oudste steden ter wereld, halverwege de Induscultuur en Mesopotamië.

En verder: restauratiewerk in Irak, idem in Babylon, belangstelling voor Sardes en Judith Weingarten heeft het een en ander te vertellen over Amazones (1, 2).

======================================

EGYPTE

Het werd grappig gebracht maar was natuurlijk niet grappig, dat de baard van het masker van Toetanchamon was afgebroken. Sancties. Restauratie.

Weer eens een museumplundering, dit keer in El Arish (Sinai). Desondanks nodigt de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass u uit naar het veilige Egypte te komen.

Misschien al eerder genoemd: de vondst van het graf van een nog onbekende koningin, Khentakawess.

En verder: reconstructie van Early Dynastic-huizen, Gebel el Silsila, Tell Habuwa (meer) en Luxor.

======================================

SAPFO & DE VERNIETIGING VAN KARTONNAGES

Er is het laatste jaar veel te doen geweest rond de ontdekking van twee fragmenten van de dichteres Sapfo. Na het schandaal van het vervalste Evangelie van de Vrouw van Jezus (overzicht) was de vraag actueel of de Sapfo-fragmenten wél echt waren, want stukken antieke papyrus kun je gewoon kopen en antieke inkt kan simpel zó worden nagemaakt dat het niet valt te herkennen (doe-het-zelf). We zouden gerustgesteld zijn geweest als we wisten waar de Sapfo-teksten vandaan kwamen en één theorie luidde dat ze afkomstig waren uit een kartonnage, d.w.z. het papier-maché-deel van een mummie.

Dat klonk aannemelijk. Er zijn de laatste tijd wel meer kartonnages kapot gemaakt om Griekse teksten te bemachtigen en dat heeft in 2012 geleid tot de ontdekking van een heel oud evangelie-fragment. Eerlijk is eerlijk: niet elke kartonnage is van even grote cultuurhistorische waarde (al is er geen enkele aanleiding ze kapot te maken zolang er in musea nog duizenden ongepubliceerde papyri liggen). Het schokkende was dit keer dat de papyri uit de derde eeuw n.Chr. zouden komen en dat we geen kartonnages hebben uit die tijd. (De jongst-bekende kartonnages dateren van het begin van onze jaartelling.) Een onvervangbaar stuk informatie over de Egyptische lijkbezorging leek dus te zijn vernietigd. De gang van zaken verdiende, zoals men zegt, de schoonheidsprijs niet.

Het werd regelrecht verontrustend toen in de loop van 2014 andere herkomsten werden genoemd: mummiemasker, wijgeschenk en boekomslag. Bovendien werd beweerd dat de papyri uit de Oudheid stamden omdat de inkt spectrografisch was gedateerd – een techniek die niet bestaat. Er was iets grondig mis.

Onlangs werd een vijfde plaats van herkomst genoemd: uit een bekende collectie, jarenlang vergeten en toen legaal verhandeld. Dit kan waar zijn maar de twijfels overheersen (meer), harde woorden worden niet geschuwd en er is nog altijd niet uitgelegd waarom het nodig was de waarheid niet meteen te vertellen of een verhaal op te hangen over spectrografische dateringen.

Toevallig kwam deze maand ook het in 2012 ontdekte evangelie-fragment weer in het nieuws: het werd gepresenteerd alsof het pas was ontdekt. Trouw behield reserves maar CNN vloog erin. Misschien is er wel helemaal geen nieuws, want nog niemand heeft het fragment gezien.

Inmiddels is algemeen bekend dat je uit mummie-kartonnages Griekse teksten kunt halen, dat westerse verzamelaars daarvoor betalen en dat de politie niets doet. Dat leidt in elk geval tot handel in wellicht valse kartonnages op e-Bay (deze zijn overigens te oud om Griekse papyri te bevatten). Het enige goede nieuws is dat men in Egypte alarm slaat. “Een ding staat vast,” concludeert Theo Toebosch, “de hele gang van zaken heeft de papyrologie geen goed gedaan.”

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Het voorlopige slot van de Amfipolis-hype: een graf met vijf skeletten.

De vondst van orichalcum (“bergkoper”) wordt sensationalistisch gepresenteerd, maar is wel degelijk nieuws. De Wiki biedt context.

Wijn drinkende Grieken speelden het kottabos-spel, waarvan de regels lijken te zijn gereconstrueerd.

Interessante berichtgeving over de vondst van een buste van Hermes. Hoewel

En verder: een ongeschonden Myceens graf in Amfissa, Nichoria, Amathous, Sozopol, een grafveld in Alexandrië, het antieke schoonheidsideaal, een amulet met een palindroomtekst, Smintheum, Smyrna en een nieuwe aflevering in de soap over de Elgin marbles.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

Vrijwel alle media berichtten over een veelbelovende nieuwe methode om de verbrande documenten uit de Villa van de Papyri in Herculaneum te lezen.

Dit keer niet het maandelijkse bericht over een instorting in Pompeii, maar de teruggave van oudheden. En een mooi filmpje over de lelijke dag waarop de stad werd verwoest.

En verder: Karthago, Sorgat, vrouwen in het Romeinse leger, Rome (Colosseum), Romeins beton en de vondst van een Romeins bronsje in het verre Denemarken.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Fijn nieuws: in de bouw ontdekt men dat archeologisch onderzoek een project nauwelijks vertraagt. Minder fijn: het zal, na de crisis en de bezuinigingen, niet als een verrassing komen dat de Nederlandse lokale overheden kennis verliezen van de archeologie.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Exeter en Hardknott Pass.

En verder: Langenslingen, Gent, Nijmegen (Kops Plateau) en Ronse.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

De dag van Jan Pieter van de Giessen kon niet meer kapot toen hij een telestichon zag in de tekst van het Bijbelboek Nahum.

Weer eens enkele vervalste voorwerpen uit Jeruzalem: dit keer de zegels van Baruch.

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: een verzameling kleitabletten die de Joodse Ballingschap in Babylonië documenteert. Dat is heel interessant, maar dat het de “grootste filologische ontdekking sinds de Dode Zee-rollen” zou zijn, is behoorlijk overdreven. Een realistischer artikel hier.

Veel gedoe over het non-nieuws dat de plek waar het proces tegen Jezus heeft plaatsgevonden, zou zijn ontdekt. Het was al vijftien jaar bekend en de kwalificatie dat een iets preciezere plaats “may have been discovered” maakt duidelijk dat men over de hoofden van het publiek weer eens het aloude archeologische spelletje Presenteer Uw Speculatie Als Feit speelt.

Na het driedubbele schandaal van het Evangelie van de Vrouw van Jezus, de Sapfo-papyri en het nog-steeds-niet-getoonde evangeliefragment wantrouwt u natuurlijk elke tekstvondst. Deze gnostisch-christelijke tekst en dit Bijbelfragment zijn echter volkomen bona fide.

En verder: Tel Burna, Bethsaida, een mogelijke synagoge op de Golanhoogte, de spotcrucifix van de Palatijn, een christelijk grafveld in Saoedi-Arabië en een, eh, “pre-christian church” op Cyprus.

======================================

OVERIG

Om helemaal blij van te worden is deze leuke online-expositie van papyri uit de collectie van de Leidse universiteit.

In Livius’ reeks museumstukken: een Assyrische kikvorsman, de Cyruscilinder, een heel oude Latijnse inscriptie, een lief beeldje van de schaking van Europa, het testament van Ptolemaios VIII en een portret van Marcus Antonius.

En verder: Jedda, een graf in Varna zonder datering, Vilar del Valls, Zita, Skythische vondsten uit Kazachstan en archeologenprotest in Frankrijk.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

De Perzische koning Darius III (heerste 336-330), tegenstrever van Alexander de Grote, staat centraal in het boek Darius in the Shadow of Alexander van de Franse oudhistoricus en Alexander de Grote-expert Pierre Briant. In de Griekse en Romeinse bronnen wordt Darius vaak beschreven naar het stereotype beeld van de oosterling als weke en verwijfde heerser: “Ancient Classical accounts construct a man who is in every respect Alexander’s opposite – feeble-minded, militarily inept, addicted to pleasure, and vain”. Briant nuanceert dit beeld en probeert hem meer op waarde te schatten. Ditzelfde doet classica Emma Bridges voor Darius’ voorganger Xerxes (r. 486-465) in Imagining Xerxes: Ancient Perspectives on an Ancient King.

In The Day Commodus Killed a Rhino – Understanding the Roman Games gaat classicus Jerry Toner aan de hand van gladiator-keizer Commodus in op het enorme belang van de spelen in de Romeinse samenleving. Toner beweert dat het bloed en het spektakel van ondergeschikt belang waren tegenover wat er echt toe deed: “Gladiatorial games played a key role in establishing a forum for political debate between the rulers and the ruled.” De arena vormde de politieke vuist van de massa en het was dan ook niet gek dat er kosten noch moeite werden gespaard bij de organisatie van de spelen. Toner schreef eerder The Roman Guide to Slave Management.

In de jaren 65 en 63 voor Christus probeerde de Romeinse senator Lucius Sergius Catilina tot twee keer toe door een samenzwering de Romeinse Republiek omver te werpen en de macht van de Senaat te breken. Zijn pogingen mislukten, mede door het optreden van zijn belangrijkste tegenstander Cicero (een rol die wordt genuanceerd door tijdgenoot Sallustius). Oudhistorica Barbara Levick schreef een korte biografie van de illustere Catilina in de reeks “Ancients in Action”, waarin zijn leven centraal staat maar ook wordt ingegaan op de politieke cultuur in de nadagen van de Romeinse Republiek.

Schoonheid zoals dat door de oude Grieken werd ervaren en wat de nawerking daarvan is geweest in latere tijden is het onderwerp van Beauty – The Fortunes of an Ancient Greek Idea geschreven door classicus David Konstan. Het uitgangspunt van het boek is dat er twee noties van schoonheid bestaan, een erotische en een esthetische, die beide teruggaan op hoe de oude Grieken, en vooral Plato, het begrip definieerden. Het boek “makes it possible to identify how the Greeks thought of beauty, what it was that attracted them, and what their perceptions can still tell us about art, love, desire-and beauty.”

Eén van de belangrijkste steden in het oude Mesopotamië was Ur, gelegen in het huidige Irak. De stadstaat werd bewoond door de Sumeriërs en floreerde tussen de jaren 2800 en 2000 v.Chr. In Ur. City of the Moon God beschrijft archeoloog Harriet Crawford de geschiedenis en de belangrijkste gebouwen van de stad, maar ze gaat vooral in op de archeologische ontdekking ervan door Sir Leonard Woolley in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw en hoe er sinds dat moment met de overblijfselen, waaronder de bekende ziggurat, is omgesprongen.

======================================

DWAASHEID

Trouw besteedde aandacht aan een dominee die beweerde dat Jezus niet zou hebben bestaan. Uw redacteur vatte, bij wijze van commentaar, een eerdere reeks samen waarin hij erop wees dat kwakgeschiedenis zich verspreidt doordat de letterenfaculteiten de wetenschappelijke methode niet uitleggen en zich maatschappelijke afzijdig houden. Wie zich in de materie wil verdiepen, heeft iets aan dit literatuurlijstje.

En verder: de Ark van het Verbond. Zucht.

======================================

INTERNET

Het Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten maakt weer enkele digitale publicaties openbaar.

======================================

EN TOT SLOT

Mocht het leven u zwaar vallen, dan bent u vast betoverd. Hier is de oplossing!

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.

— Jona Lendering http://www.livius.nl/ http://www.livius.org/ http://mainzerbeobachter.com/ http://rambambashi.wordpress.com/ https://twitter.com/JonaLendering

Tags: ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

Het boek Hooglied wordt gelezen op de 8ste dag van Pesach (het Joodse Paasfeest) en op bruiloften.

De vraag van deze week:

Waardoor is Mefiboseth kreupel geworden?

Tags: ,

Dit artikel is onderdeel van een kleine serie hoe je de Bijbel systematisch kan bestuderen, eerder is behandeld:

De vorige keer hadden we behandeld hoe je verhalende gedeelten kan bestuderen en daarvoor hadden we het over poëtische gedeelten. We hadden toen ook  al opgemerkt dat in de Bijbel veel geslachtsregisters staan. De meeste mensen vinden deze erg saai en droog en slaan die het liefste over. Toch zijn ook geslachtsregisters interessant en kunnen we daar veel informatie uit ophalen. We nemen als voorbeeld Mattheüs 1 waar het geslachtsregister van Jezus wordt weergegeven.

Belangrijk is om te weten dat geslachtsregisters in het oude Midden Oosten vaak dienden om de hoofdpersoon te identificeren, en meestal om te laten zien dat hij belangrijk is. Dat wil zeggen dat zo’n geslachtsregister soms een beetje kunstmatig is opgesteld. Zo lezen we in Mat. 1:17:

Al de geslachten dan, van Abraham tot David: veertien geslachten;
en van David tot de Babylonische ballingschap: veertien geslachten;
en van de Babylonische ballingschap tot Christus: veertien geslachten.

Het is toch wel erg toevallig dat het steeds precies 14 geslachten zijn en bij nauwkeurige bestudering valt op dat het niet steeds 14 geslachten zijn. Vergelijking met geslachtsregisters in het Oude Testament geeft aan dat we mensen missen. Het is dan ook belangrijk om te onderzoeken waarom deze mensen niet zijn opgenomen.

Verder zien we vaak plotseling extra details, zoals in dit hoofdstuk de vermelding van verschillende vrouwen, we moeten ons dan afvragen waarom zijn er deze extra details. In ons voorbeeld betreft het allemaal vrouwen die buiten de normale Joodse regels getrouwd zijn: een buitenlandse, echtbreuk, etc., terwijl volgens deze regels ook de zwangerschap van Maria buiten het normale huwelijk om was.  We hadden al eerder gesteld dat een geslachtsregister diende om te laten zien dat de hoofdpersoon belangrijk was en in deze context moeten we ons dan ook afvragen waarom deze vrouwen worden genoemd.

Ook zien we nog een patroon die in vers 17 wordt samengevat, het gaat om drie perioden en ook hier moeten we ons afvragen wat daarmee wordt bedoeld. In het eerste gedeelte zien we de wording van het volk Israël, in het tweede gedeelte Israël als koninkrijk, en ten slotte Israël in ballingschap. De schrijver laat daarmee zien dat met de komst van Jezus er een nieuwe periode begint, namelijk de komst van de Messias (wat staat daarover in het Oude Testament geschreven?) en dat Die een herstel teweeg zal brengen.

Tot slot kunnen we nog veel meer onderzoeken, wie zijn de personen die genoemd worden en wat weten we nog meer over hen, vaak geeft dat ook een hint waarom ze zijn opgenomen. Waarom wordt soms een broer genoemd of nog iemand anders en zo zijn er nog meer details die we kunnen bestuderen.

Wordt vervolgd…

Tags: ,

Dit artikel is onderdeel van een kleine serie hoe je de Bijbel systematisch kan bestuderen, eerder is behandeld:

De vorige keer hadden we behandeld hoe je poëtische gedeelten kan bestuderen en toen werd al vermeld dat in de Bijbel ook veel verhalende gedeelten staan. Daar willen we deze keer dieper op ingaan en dat doen we aan de hand van Genesis 22 (zie ook onze eerdere studie hierover).

In dit hoofdstuk zien we de typische Hebreeuwse verhaaltrant terug, en kan in principe geheel op zichzelf gelezen worden.

Altijd is het belangrijk om te weten waar het verhaal zich afspeelt. In dit hoofdstuk is dat in het begin lastig te bepalen, omdat we dat in vs. 33 van het vorige hoofdstuk hadden kunnen lezen (nl. Beersheba). Het is dus belangrijk om soms ook eerst de voorgaande hoofdstukken te lezen om deze vraag te beantwoorden. In dit kader is het ook belangrijk om te weten waar Moriah lag (vs. 2 en 4, drie dagreizen van Beersheba) en een goede kaart van het gebied geeft dan inzicht waar het zich afspeelt.

Een tweede punt is wie de hoofdpersonen zijn in het verhaal, God die de opdracht geeft, Abraham die gehoorzaamd, Izak die gewillig meegaat. Maar denk ook aan wie de Engel van de Heer is, of kunnen we achterhalen wie de knechten zijn.

Een derde punt is dat we begrijpen wat er gebeurd, in eerste instantie lijkt het alsof er een opeenvolging van acties zijn, maar na het hele hoofdstuk gelezen te hebben ontdekken we dat God Abraham op de proef stelt, Abraham gehoorzaamd en alle voorbereidingen worden in detail verteld. Bijna aan het einde zien we dat, bijna afgeraffeld, de clue van het verhaal komt. Dit is normaal in de Hebreeuwse verhaaltrant en het is belangrijk om uit alles wat eerder gebeurde het slot te begrijpen.

Een vierde punt is dat we ontdekken welke kernwoorden aanwezig zijn, in dit gedeelte is het “opgaan naar het offer”, we zien dit niet alleen terug in het Hebreeuwse woord voor brandoffer (letterlijk “opgangsoffer”), maar we zien het ook in verschillende verzen, bv. vs. 2 ga heen, vs. 3 en Abraham ging heen, vs. 5 en wij zullen gaan, vss. 6, 8, 19 zij gingen beiden, vs. 9 zij kwamen, en misschien iets minder duidelijk vs. 9 Abraham legde hem op het altaar. Er zijn nog meer kernwoorden, Abraham’s “Zie, [hier] ben ik!

Een vijfde punt zijn de waarom vragen zoals: Waarom neemt Abraham hout en vuur mee? (vs. 3 en 7) Waarom vraagt God om een mensenoffer (vs. 2) Dit zijn soms kennisvragen we moeten in het eerste geval iets van de leefomstandigheden uit die tijd weten en hoe het land eruit zag, terwijl bij de tweede vraag we in de Bijbel moeten zoeken naar waar nog meer mensenoffers voorkomen of wat God over mensenoffers zegt.

Het is dus belangrijk dat als je een verhaal leest, je de waar, wie, wat, welke en waarom vragen stelt om te begrijpen waar het verhaal over gaat.

Wordt vervolgd…

Tags: ,

Deze keer wordt behandeld hoe je een bepaald Bijbelgedeelte begrijpend moet lezen. Dit artikel is onderdeel van een kleine serie hoe je de Bijbel systematisch kan bestuderen, eerder is behandeld:

Als je bezig bent om een Bijbelgedeelte uit je hoofd te leren, dan is het belangrijk dat je ook begrijpt hoe dat Bijbelgedeelte in elkaar steekt. Want er zijn heel veel verschillende schrijfstijlen in de Bijbel, zo hebben we poëtische gedeelten (bv. de Psalmen en Hooglied), verhalende gedeelten (zoals Genesis, Ruth of Esther), maar ook geslachtsregisters (bv. 1 Kron. 1 tot en met 9 en Mat. 1) en het is logisch dat je die allemaal op een andere manier moet lezen.

We beginnen met een poëtisch gedeelte: Psalm 1.

1:1 Gelukkig is de man, die niet wandelt in de raad van de slechten, noch staat op den weg van de zondaars, noch zit in de stoelen van de spotters;
1:2 Maar zijn vreugde is in de wet van de HEER, hij overdenkt Zijn wet, dag en nacht.
1:3 Want hij is als een boom, geplant aan waterkanalen, die zijn vrucht op zijn tijd voortbrengt, en waarvan zijn blad niet afvalt; en alles wat hij doet, zal helemaal lukken.
1:4 Niet zo zijn de goddelozen, maar als het kaf dat de wind verwaait.
1:5 Daarom zullen de slechten niet standhouden tijdens de rechtszaak, evenmin de zondaars in de samenkomst van de rechtvaardigen.
1:6 Want de HEER kent de weg van de rechtvaardigen; maar de weg van de slechten zal ophouden te bestaan.

In de Hebreeuwse poëzie komt geen eindrijm voor zoals wij die kennen, wel hebben zij allerlei andere variaties en een daar van is dat er vaak een climax en anticlimax in is verwerkt. Willen we dat zien, dan moeten we een Bijbel nemen die grondtekst gericht is, dat wil zeggen dat de vertaling zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke grondtekst is. Goede voorbeelden zijn de Staten Vertaling, de Herziene Staten Vertaling en de Naardense Bijbel. Verschillende uitgaven hebben al een bepaalde indeling gemaakt zodat we al patronen kunnen ontdekken.

Poëtische Structuur Psalm

In vers 1 lezen we over een gezegend man die niet wandelt bij zondaars, in deze regel zien we dus al een tegenstelling tussen “goed” en “slecht”. We zien dit thema terug in de volgende verzen. Kijken we verder dan zien we in dit vers nog een opbouw, deze gezegende man doet drie dingen niet:

Gelukkig is de man,
die niet wandelt in de raad van de slechten,

noch staat op den weg van de zondaars,
noch zit in de stoelen van de spotters;

Hij “wandelt” niet met de slechten, hij “staat” niet met de zondaars en hij “zit”niet bij de spotters. Ook hier een opbouw →wandelen staan zitten. Probeer in de individuele verzen een soortgelijke structuur te vinden.

Gaan we verder met de hoofdstructuur dan zien we dat in vers 3 de “goede” wordt vergeleken met een groene boom, terwijl in vers 4 de “slechte” wordt vergeleken met bruin kaf dat snel verwaait. In vers 2 zien we dat de “goede” de wet bestudeert van God, in tegenstelling tot de “slechte”die in vers 5 niet standhoud tijdens een rechtszaak, dus zich niet houdt aan de wet. Zagen we in vers 1 “goed” en “slecht” in vers 5 komt dit omgekeerd weer terug.

1 A1 De gezegende man is niet bij de slechte man.
2 → A2 De gezegende man kiest God’s wet.
3 → → B Groene boom staat voor de gezegende man.
4 → → B Bruin kaf staat voor de slechte man.
5 → A1 De slechte man is niet bij de gezegende man.
6 A2 God kiest de gezegende man.

Als we dus een poëtisch stuk lezen is het belangrijk om de structuur te herkennen, dat we zien hoe het is opgebouwd, welke tegenstellingen er zijn, maar ook de vergelijkingen. Zodra we dit door hebben blijkt dat hierdoor het makkelijker wordt om zo’n Psalm te onthouden, je weet al bij voorbaat wat er moet volgen.

Wordt vervolgd…

Tags: ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

Het was koning Joas die dit zei over Elisa die op zijn sterfbed lag (2 Kon.13:14).

De vraag van deze week:
Het boek Hooglied is één van de feestrollen bij de Joden, op welke gelegenheden wordt deze gelezen?

Tags: ,

De vorige keer hebben we het nut van Bijbelgedeelten uit je hoofd leren behandeld, deze keer zullen we ingaan hoe je dat kan doen. We gebruiken daarvoor een techniek die door Andrew Davis wordt gepromoot.

Als voorbeeld nemen we Genesis 22, omdat we deze de afgelopen weken hebben behandeld en de inhoud van dit hoofdstuk dus al redelijk bekend is. Want dat is de eerste stap namelijk veel de tekst opnieuw lezen en doe dit zo mogelijk hardop, want teksten die je hardop reciteert zul je sneller onthouden dan als je die vluchtig leest.

De eerste dag lees je Genesis 22:1 tien keer aandachtig, vervolgens leg je een blaadje op het tekst gedeelte en zeg je het vers tien keer hardop, daarbij steeds beginnend met het Bijbelboek, hoofdstuk en versnummer (zodat je ook die leert onthouden), dus “Genesis 22:1 En het gebeurde na deze dingen dat God Abraham testte; en Hij zei tot hem: Abraham! En hij zei: Zie, [hier] ben ik!” Iedere keer controleer je of je het goed heb opgezegd, zo niet dan begin je gewoon opnieuw tot je het tien keer uit je hoofd kan opzeggen.

De tweede dag kijk je nog een keer naar Genesis 22:1 en zeg het vers dan weer tien keer hardop. Vervolgens gaan we met het twee vers beginnen en doen dit op dezelfde manier als de eerste dag, namelijk eerst tien keer aandachtig Genesis 22:2 lezen, en daarna weer het blaadje op de tekst en zeg het weer tien keer hardop (incl. Bijbelboek, hoofdstuk en versnummer) en controleren of je het goed heb opgezegd.

De derde dag begin je met Genesis 22:1 uit je hoofd hardop te reciteren, vervolgens zeg je Genesis 22:2 tien keer uit je hoofd hardop. Daarna lees je Genesis 22:3 tien keer en zeg deze (incl. Bijbelboek, hoofdstuk en versnummer) weer tien keer hardop tot je het goed heb opgezegd.
De vierde dag begin je met Genesis 22:1-2 uit je hoofd hardop te reciteren, vervolgens zeg je Genesis 22:3 tien keer uit je hoofd hardop, om vervolgens met vers 4 te beginnen.

Dus iedere dag herhaal je de voorgaande verzen (incl. Bijbelboek, hoofdstuk en versnummer) om vervolgens met het volgende vers te beginnen. Dus telkens is het: lezen, hardop zeggen, herhalen. Als je klaar bent met een hoofdstuk, dan is het raadzaam om nog even een paar dagen door te gaan, zodat je het hoofdstuk (en dan vooral de laatste verzen) niet vergeet. Als je een hoofdstuk honderd dagen lang uit je hoofd kunt opzeggen, zit het in je langetermijngeheugen en zul je het hoofdstuk niet zo snel meer vergeten.

Nu is één vers per dag erg weinig, maar je zult merken dat in de loop der tijd je steeds makkelijker teksten zult onthouden en dan kun je op een gegeven moment twee of meer teksten per dag leren. Misschien lijkt het nu nog onhaalbaar, maar je zult merken dat met een klein beetje doorzettingsvermogen dit ook voor jou haalbaar is. Verder kun je als je bezig bent met een hoofdstuk te leren deze ook bestuderen, maar daar zullen we het een volgende keer over hebben.

Het blijft belangrijk dat je regelmatig, ook in de toekomst, zo’n hoofdstuk af en toe blijft opzeggen, merk je dat je hapert, of sommige gedeelten niet meer weet, dan pak je de Bijbel erbij en kun je een kleine opfriscursus doen, vaak is een of twee keer lezen voldoende om het hoofdstuk weer uit je hoofd te kennen.

Natuurlijk is het leuk als je dit met meerdere mensen samen kan doen. Voor hen die op FaceBook zitten is er een speciale groep “Bijbelhoofdstukken uit het hoofd leren” die continue korte stukken zo leren.

Tags:

Waarom zouden we tegenwoordig nog Bijbelgedeelten uit je hoofd leren, we hebben immers tegenwoordig allemaal een Bijbel onder handbereik, hetzij in gedrukte vorm, hetzij op internet? Waarom zouden we die moeite doen als we het net zo makkelijk kunnen opzoeken?

Jon Bloom schreef vorig jaar het artikel “Ten Reasons to Memorize Big Chunks of the Bible” (hier een Nederlandse vertaling) waarin hij betoogt dat iedereen grote stukken Bijbeltekst, zelfs complete boeken, uit het hoofd kan leren. Terwijl John Piper een aantal argumenten aanvoert in zijn artikel “Why Memorize Scripture?” waarom je Bijbelteksten zou moeten leren.

Hieronder een aantal van mijn overwegingen om Bijbelgedeelten uit je hoofd te leren.
1. Drie jaar geleden schreef ik een aantal handreikingen hoe je de Bijbel kan bestuderen en hierdoor leer je al de inhoud van zo’n gedeelte. Als je verschillende Bijbelteksten of hoofdstukken uit je hoofd kent blijkt dat de bestudering van een nieuw gedeelte plotseling een stuk makkelijker wordt, omdat je bijvoorbeeld al weet dat op andere plekken in de Bijbel soms gelijke onderwerpen of gebeurtenissen worden behandeld. Je kunt sneller Bijbelteksten met elkaar vergelijken, zonder afhankelijk te zijn van derde bronnen.

2. Als je een Bijbelgedeelte uit je hoofd leert dan dwing je jezelf de tekst grondig in je op te nemen en over de betekenis en toepassing ervan na te denken. Het is een belangrijke aanvulling op je studie van de Bijbel. Is het je wel eens opgevallen dat alle Apostelen in de Bijbel een goede kennis hadden van Gods Woord en die regelmatig citeren?

3. De Bijbel is Gods Woord en daarin staan vele beloften aan ons. Als we van God houden, willen we dan niet alleen Zijn beloften lezen, maar ook kennen en herinneren als we alleen zijn en te strijden hebben met ontmoediging, boosheid, verleiding of angst (2 Petrus 1:4), zodat we daar kracht uit kunnen putten.

4. In onze geseculariseerde wereld heeft iedereen wel een oppervlakkige mening over God en de Bijbel en men wil ons die vaak opdringen. Juist dan is het van belang dat we ons geloof kunnen onderbouwen aan de hand van Bijbelteksten en dat kan alleen als we die paraat in ons hoofd hebben. Het komt namelijk erg ongeloofwaardig over als je tijdens zo’n discussie zegt “Ik ben het er niet mee eens, wacht even, dan zal ik opzoeken waarom ik er het niet mee eens ben”. Als je je geloof wil verdedigen dan is goede kennis van de Bijbel noodzakelijk en het uit je hoofd kennen van (belangrijke) Bijbelgedeelten is dan een pré.

5. Hoe meer Bijbelteksten je hebt geleerd des te meer Bijbelvaster zul je worden, je kunt steeds meer zaken toetsen en zo leren onderscheiden wat er niet toe doet. Niet alleen de wereld confronteert je voortdurend met on-Bijbelse meningen (cf. Joh. 8:44; 1 Joh. 5:19), maar ook veel (valse) medechristenen komen vaak met on-Bijbelse uitleggingen. Hoe beter je Gods Woord kent, hoe bekwamer je hiermee kan omgaan (2 Tim. 2:15), omdat je in staat bent om te onderscheiden wat zij zeggen en wat in de Bijbel staat.

6. Als je iemand tegenkomt die het moeilijk heeft dan kun je die tot een bemoediging zijn door direct een passende tekst aan te halen (en niet door pas later, na veel zoeken die door te geven). Het op zo’n moment paraat hebben van een passende Bijbeltekst is een vorm van liefde voor die ander.

7. Los van bovengenoemde argumenten is er ook nog een ander bijkomend voordeel. Volgens onderzoeken hebben mensen die veel lezen en grote stukken tekst uit hun hoofd kennen minder kans om later dementerend te zijn. Ook blijkt uit deze onderzoeken dat deze mensen vaak evenwichtiger overkomen en daardoor beter zich in de maatschappij kunnen weren.

Een volgende keer zullen we ingaan op een methode hoe je grotere gedeelten uit de Bijbel uit je hoofd kan leren.

Tags:

17) Voorzeker, Ik zal je rijkelijk zegenen en je nakomelingen zeer talrijk maken,
als de sterren van de hemel en als het zand dat aan de oever van de zee is;
en je nakomelingen zal de poort van hun vijanden in bezit nemen.
18) En in uw nageslacht zullen gezegend worden alle volken van de aarde, omdat jij gehoorzaam geweest bent [naar] Mijn stem.
19) Toen keerde Abraham terug naar zijn knechten en zij maakten zich klaar en zij gingen samen naar Beersheba;
en Abraham woonde in Beersheba.

Genesis 22:17-19 (ABvertaling)

Dit is het laatste deel van een reeks waarin we ons bezighouden met het Bijbelgedeelte waarin Abraham van God opdracht krijgt om zijn zoon Izak te offeren. Hier is deel 1, 2, 3, 4, 5. en 6, en 7. Alleen de belangrijkste punten zullen worden behandeld, voor hen die meer achtergrond of een verdere onderbouwing willen hebben verwijs ik naar het Bijbelgedeelte op onze website waar in meer detail alles wordt behandeld.

Zoals de vorige keer reeds gesteld wordt hier de belofte van God, die reeds eerder is gegeven, toen Abraham werd opgeroepen om uit Ur te vertrekken (Gen. 12:1ev) en later als bij de aankondiging dat Sara zwanger zou worden van Izak (Gen. 18:17ev), nogmaals bevestigd.  Niet alleen wordt vermeld dat Abraham veel nakomelingen zal krijgen, wat erg belangrijk is in de Oosterse cultuur, maar ook dat deze machtig zullen zijn, ze zullen de de poort van hun vijanden in bezit nemen, wat betekent dat ze de steden van hun vijanden in bezit zullen nemen (cf. de belofte aan Izaäk in Gen. 24:60). De poorten zijn de toegang tot een stad, heb je die eenmaal veroverd dan ben je heer en meester over de stad.

De belofte in vs. 18 zullen gezegend worden alle volken van de aarde zien we terug in de rede van Petrus (Hand. 3:25) en Paulus (Gal. 3:8, 16) waaruit blijkt dat dit in vervulling is gegaan door Jezus Christus.

Tot slot lezen we nogmaals dat Abraham en Izak samen terug gaan naar Beersheba, samen gingen ze op weg naar Moriah om gehoorzaam te zijn aan de opdracht van God. Nu mogen ze samen teruggaan met nogmaals een onder ede gegeven belofte van God dat ze gezegend zullen zijn.

Tags: , ,

« Older entries § Newer entries »