Articles by JP vd Giessen

You are currently browsing JP vd Giessen’s articles.

4 oktober is het “dierendag” en maar weinigen zullen zich dan herinneren dat Franciscus van Assisi de dag ervoor is gestorven en op 4 oktober zijn lichaam in een processie door de stad werd gevoerd naar de kerk van San Giorgio in Assisi, waar hij begraven werd. Van hem wordt oa. verteld dat hij sprak met dieren, maar hij heeft veel meer dingen gedaan. Zo ging hij tijdens de kruistochten naar Syrië en dat verhaal is bewaard gebleven dankzij de biografie van Bonaventura:

Maar de gloed van zijn liefde bleef zijn geest aanzetten tot het martelaarschap; nog een derde keer ondernam hij een tocht naar het land van de ongelovigen om door het vergieten van zijn bloed het geloof in de drieëne God te verbreiden. In het dertiende jaar na zijn bekering ging hij namelijk nog eens naar Syrië en stelde hij vastberaden aan vele gevaren bloot om de sultan van Babylon persoonlijk te ontmoeten. Tussen de christenen en Saracenen woedde toen een zo meedogenloze oorlog dat het, hoewel de kampen van beider legers dicht tegenover elkaar lagen, van weerskanten onmogelijk was zonder levensgevaar van het ene kamp naar het andere te komen. De sultan had immers het wrede besluit uitgevaardigd dat wie hem het hoofd van een christen bracht, als beloning een Byzantijns gouden muntstuk zou ontvangen. Maar Franciscus, de onverschrokken ridder van Christus, liet zich niet afschrikken. Hij hoopte in de nabije toekomst het doel waarnaar hij met heel zijn hart verlangde, te kunnen bereiken. Zonder zich van de dreigende dood iets aan te trekken, besloot hij, ertoe gedreven door zijn verlangen voor Christus te sterven, op weg te gaan. En na eerst gebeden te hebben, zong hij, zijn kracht vindend in God, vol vertrouwen het woord van de psalmist: ‘Al moet ik door de diepste duisternis van de dood hen, ik zal geen onheil vrezen, want U bent altijd bij mij (Ps. 23:4).’

Als metgezel koos hij een medebroeder uit, Illuminatus – de Verlichte – geheten, een in het licht van Gods genade levend, deugdzaam man, en ging met hem op weg. Op een gegeven moment kwamen ze twee schapen tegen. Die ontmoeting deed de heilige man veel plezier en vrolijk zei hij tot zijn metgezel: ‘Vertrouwd op de Heer, broeder! Bij ons gaat immers het woord van het evangelie in vervulling: ‘Zie, Ik zend jullie als schapen onder de wolven (Mat. 10:16).’ Toen ze wat verder voortgegaan waren, stootten ze op een troep hun tegemoetkomende Saraceense soldaten. Als razende wolven die een aanval deden op schapen, snelden dezen op Gods dienaren toe en overmeesterden ze hen op ruwe wijze. Hun wreedheid en verachting op hen botvierend beschimpten ze hen, bewerkten hen met zwepen en sloegen hen in boeien. En na hen danig toegetakeld te hebben en veel mishandelingen te hebben laten ondergaan, brachten ze Gods dienaren tenslotte – Gods voorzienigheid beschikte het zo – vóór de sultan; juist wat de man Gods had verlangd. Op diens vraag wie hen gezonden had, met welk doel ze gezonden waren, wat voor een zending ze hadden en hoe ze bij hem hadden kunnen komen, antwoordde Christus’ dienaar onverschrokken dat hij niet op bevel of met de hulp van een mens door de linies gekomen was, maar dat de allerhoogste God hem er doorheen had laten trekken om hem, de sultan en zijn volk de weg naar het eeuwig heil kenbaar te maken en het ware evangelie te verkondigen. En zo rustig en vastberaden, zo moedig en begeesterd sprak hij tot de sultan over de drieëne God en over Jezus Christus, de Zaligmaker van alle mensen, dat overduidelijk in hem bewaarheid bleek wat het evangelie zegt: ‘Ik zal jullie welsprekend maken en een wijsheid geven, die geen tegenstander zal kunnen weerstaan of weerspreken (Luk. 21:15).’ Want toen de sultan de wonderbaarlijke begeestering en geestkracht van de man Gods zag, luisterde hij ook graag naar hem; hij drong er met nadruk bij Franciscus op aan bij hem te blijven. Maar Christus’ dienaar antwoordde hem, op ingeving van God: ‘Als u zich met uw volk tot Christus wilt bekeren, zal ik uit liefde voor Hem graag bij u blijven. En als u er misschien tegenop ziet omwille van het geloof in Christus de wet van Mohammed af te zweren, laat dan een zeer groot vuur ontsteken; samen met uw priesters zal ik dat vuur ingaan, opdat u erachter zult komen aan welk geloof men zich terecht moet houden om zijn grotere zekerheid en heiligheid.‘ In antwoord hierop zei de sultan tot hem: ‘Ik denk niet dat één van mijn priesters bereid is om dat vuur in te gaan of vrijwillig enige foltering te ondergaan om zijn geloof te verdedigen.‘ Want hij had gezien hoe een van zijn priesters, een hoogbejaarde vertrouweling van hem, zich bij het horen van dat voorstel onmiddellijk uit de voeten had gemaakt. Toen zei de heilige man: ‘Ik wil ook wel alleen door dat vuur gaan. Maar dan moet u mij wel, ook namens uw volk, beloven dat u en uw volk tot de christelijke eredienst zullen overgaan wanneer ik er ongedeerd uit zal komen. Mocht ik verbranden, geef dan de schuld aan mijn zonden; maar als Gods macht mij zal beschermen, erken dan dat Christus, Gods kracht en Gods wijsheid, waarachtig God is en Heer en Verlosser van alle mensen.‘ De sultan zei hierop dat hij het niet waagde hierop in te gaan en eventueel de laatste keuze te moeten doen, omdat hij dan een oproer van het volk vreesde. Wel bood hij de man Gods vele kostbare geschenken aan. De heilige echter, die niet op aardse bezittingen uit was, maar alleen verlangde zielen te redden, wees die geschenken vol verachting af als waren ze slijk. Toen de sultan zag hoe volkomen de heilige man al het aardse verachtte, was hij er zeer van onder de indruk en achtte hem daarom nog meer. En ofschoon hij zich niet tot het christelijk geloof wilde bekeren, of er misschien ook de moed niet toe had, toch vroeg hij de dienaar van Christus eerbiedig de geschenken aan te nemen en ze voor zijn zielenheil aan arme christenen of kerken te geven. Ook op dit verzoek van de sultan ging de man Gods niet in. Vooreerst wilde hij niets met geld – dat hij als een bezwaarlijke last beschouwde – te maken hebben. Maar verder zag hij ook in de ziel van de sultan niet het geringste zaad van een ware godvrezendheid.

Ondertussen was het de man Gods wel duidelijk geworden dat hij met de bekering van dat volk niet de minste vorderingen maakte en dat hij ook het martelaarschap, waarvan hij zich veel voorstellingen had gemaakt, niet kon verwerven. Op ingeving van God keerde hij daarom weer naar het land van de gelovigen terug.

Bron: Bonaventura, Leven van de heilige Franciscus van Assisi. Grote en kleine levensbeschrijving, vertaald door A.A.C. Sier, Haarlem: Gottmer, 1978.

Tags: ,

De Vreter

Vorig jaar stonden de kranten bol dat er in Egypte een gigantische sprinkhanenplaag was die alles opvrat wat ze tegenkwamen en dat ze ook de omliggende landen bedreigden. Terwijl in Nederland de bietenvlieg weer in opkomst was en dan hebben we het nog niet eens over de rupsen, aaltjes, slakken, luizen, cicaden, coloradokever, wantsen en al dat andere ongedierte dat onze landerijen en onze tuinen bedreigen. Heb je in je eigen tuin een mooie plant gezet, of de volgende dag is hij verdwenen dankzij de vraatzucht van slakken.

Het is dan ook begrijpelijk dat men vroeger, toen er nog geen goede bestrijdingsmiddelen waren, ze enorm veel last hadden van al dat ongedierte en met lede ogen toezagen hoe een zwerm sprinkhanen of andere insecten in de kortste keren hun velden hadden opgevreten en dat er daardoor hongersnood kwam. Niet voor niets zei Jona dat hij woedend was dat zijn wonderboom in één nacht was opgevreten door de wormen. In de Bijbel zien we dan ook dat voor al dat ongedierte een naam was verzonnen, de Ochel “de Vreter, de Verslinder”, of zoals soms vertaald “de opeter” (SV), “de kaalvreter” (HSV), “de afvreter” (NBG) of “de veelvraten” (WV95). Niets was zo gevreesd bij de agrariër als de komst van de Vreter, die alles kaalvrat tot er niets meer over was.

Het was dan ook om die reden dat God de Israëlieten beloofd dat Hij “ter wille van u de kaalvreter bestraffen, zodat hij de vrucht van de aardbodem bij u niet te gronde richt,en de wijnstok op het veld bij u niet zonder vrucht zal blijven” (Maleachi 3:11) en dat de omliggende landen de Israëlieten benijden om deze zegen dat de Vreter niet hun akkers bedreigen (Mal. 3:12). Maar aan deze zegen is wel een voorwaarde verbonden, ze moeten geloven, ze moeten doen wat God van hen verlangt, ze moeten stoppen met God bestelen en bedriegen. God daagt hen zelfs uit “Probeer het maar eens … Breng de gaven, voor mij bestemd, naar de voorraadkamers in de tempel” (Mal. 3:10) en als ze dat doen dan zullen ze ook de gevolgen zien, nl. dat er overvloedig regen zal zijn zodat het zaad op hun akkers kunnen ontkiemen, dat al het ongedierte “de Vreter” niet zal komen, waardoor er overvloed zal zijn.

Tags: ,

Iedereen kent het gezegde Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet, en soms wordt dan ook nog verwezen naar de Bijbel. Inderdaad wordt het in de evangeliën genoemd: En zoals u wilt dat de mensen u doen, doet u hun ook zo. (Luk. 6:31; Mat. 7:12). In het Oude Testament komt deze regel niet voor, hoewel een vergelijkbare tekst we in Lev. 19:11 kunnen vinden.

Toch was dit gezegde al erg bekend in die tijd, want de geleerde Hillel had al eerder gezegd “Alles wat u schadelijk acht, doe dat uw naaste niet aan. Dit is de ganse wet en al het andere is commentaar, bestudeer het!” (Talmud Shabbat 31a). In 175 v.C. vinden we het al terug in het Aramese boek Tobith 4:15 Wat jij niet wilt dat men jou aandoet, doe dat ook een ander niet aan, geschreven in Mesopotamië. Ruwweg even oud is een vermelding in de zogeheten Brief van Aristeas (§207), geschreven in het Grieks in Egypte. De oudste vermelding is rond het midden van de vijfde eeuw v.C. te vinden bij Herodotos (Historiën 3.142), terwijl in de vierde eeuw we de regel bij Xenofon, Isokrates en Demosthenes al vermeld zien.

Het is dan ook, denk ik, een van de oudste gezegden ter wereld.

Tags:

Tachpanhes

Als je de Bijbel leest is het altijd handig om te weten waar het zich afspeelt, zo lezen we nadat Jeruzalem werd verwoest in 586 v.C. veel Joodse vluchtelingen, met inbegrip van Jeremia, naar Tachpanhes (Jeremia 43-44) trokken.

Tachpanhes is een plaats aan de Egyptische grens, waarschijnlijk Daphnae (Tell Defenneh) waar Farao Psammetichus (664–610 v.C.) een garnizoen van buitenlandse huurlingen vestigde, voornamelijk bestaande uit Cariërs en Ionische Grieken (Herodotus ii. 154).  Er wordt aangenomen dat Jeremia door steniging stierf (Tertullianus, Adversus Gnosticos, hfdst. 8; Hiëronymus, Adversus Jovinianum 2:37) in deze plaats (Pseudo-Epiphanius, De Vitis Prophetarum; Isodorus van Sevilla, De Ortu et Obitu Patrorum, hfdst. 38).

Verder weten we over deze havenplaats dat nadat door Amasis II (570-526 v.C.) aan de plaats Naucratis het monopolie van het Griekse verkeer werd gegeven de Grieken definitief vertrokken uit Daphnae en dat ten tijde van Herodotus waren de verlaten resten van de dokken en gebouwen nog zichtbaar.

Tags: ,

Femme Fatale

Jaren geleden werd mij in de kerk eens gevraagd wat de naam Rebekka betekende en toen flapte ik eruit dat het in modern Nederlands een “femme fatale” was. Ik zag ze nog kijken en besloot toen een daar een artikeltje over te schrijven. Vandaag was ik bij een klant en een van de medewerksters kwam bij mij omdat haar was verteld dat ik wel wat meer over de betekenis van haar naam kon vertellen en je snapt ze heet Rebekka. Ik gaf haar het artikel en ze vond dat ik het best nog een keer op mijn weblog mocht zetten en bij deze los ik mijn belofte in:

De betekenis van de naam Rebekka of op zijn Hebreeuws Rivka, waarbij de v een harde is dus meer een zachte b zoals in Abram/Avram.
Allereerst zoals het in een aantal namenboeken staat:

  • Betekenis naam onzeker (Dr J. van der Schaar, “Woordenboek van voornamen”, Prisma, 1981 p. 302)
  • Lussen van een touw (http://www.biblebell.org/namegirl.html)
  • Ribqah (rib-kaw’) from an unused root probably meaning to clog by tying up the fetlock; fettering (by beauty); Ribkah, the wife of Isaac:– Rebekah (Strong, 7259)

Gaan we kijken in Hebreeuwse woordenboeken dan zien we het volgende:

  • “a rope with a noose”, not unfit as the name of a girl who ensnares men by her beauty. [Rebekah], Rebecca, the wife of Isaac, Gen. 22:23; 24:14, seqq. (Gesenius, “Hebrew-Chaldee Lexicon to the Old Testament. p. 755)
  • רִבְקָה S 7259 GK 807130 n.pr.f. Rebekah , daughter of Bethuel and wife of Isaac, Gn 22:23 ; 24:15 + 24 times 24 , 25 , 26 , 27 ; 28:5 ; 29:12 ; 35:8 ; 49:31 ;— Ö Ρεβεκκα (Brown, D.D., D.Litt. Francis, Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon p. 7259)
  • רבק TWOT 2110 ( √ of following; cf. Arabic رَبَقَ (rabaqa) tie fast; å רִיבְקָא stall ) (idem, p. 2110).
  • REBEKAH ribek’e (רִבְקָה, LXX Ρεβεκκα, prob. tie, loop; cf. Arab. raboqa make fast; Targ. rebqa = Heb. marqeb, stall). (Tenney, Merrill C., Pictorial Encyclopedia of the Bible p. Vol 5 p.42)

De naam is afgeleid van ravka “vastbinden (door een touw). En dan vooral het stevig vastbinden van dieren, in de oudheid bij semi-nomadische volken was het belangrijk dat de dieren niet wegliepen en het was dan ook een grote zorg dat de dieren (denk dan vooral aan dromedarissen [kamelen waren toen nog onbekend] ,ezels en paarden) goed verzorgd werden. Een meisje werd dan ook een Rivka genoemd en jongens een Rivk. Het schijnt dat bij sommige Druzen en Arabieren deze betekenis nog in zwang is. Later werd dit ook gebruikt voor vrouwen (“femme fatales”) die door hun schoonheid mannen aan zich bonden.(Chr. Pal. Christian-Palestinian Aramaic. Schwally F. Schwally, Idioticon d. Chr. Pal.; Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; R. Laird Harris, Theological Wordbook of the Old Testament) en in deze betekenis is deze naam (later) vooral gebruikt in semitische talen als het Hebreeuws, Aramees en Ugaritisch. Je kunt een link naar deze laatste verklaring vinden in Gen 24:16 waar over Rebekka staat geschreven: “En die jonge dochter was zeer schoon van aangezicht, een maagd, en geen man had haar bekend; en zij ging af naar de fontein, en vulde haar kruik, en ging op.” Over slecht een paar vrouwen in de Bijbel wordt dit gezegd.

Nog later werd deze naam door de joden en christenen gebruikt als vernoeming naar Rebekka de vrouw van Izak.

Tags: ,

Dit is de honderdentiende aflevering van de Livius Nieuwsbrief, een maandelijks verschijnend mailtje voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. Het wordt uitgegeven door Livius.

De nieuwsbrief is gratis en u kunt hem doorsturen aan wie u maar wil; voor adreswijzigingen en afmeldingen volstaan uitsluitend mailtjes naar nieuwsbrief@livius.nl.

Zomaar eens een greep uit het Liviusaanbod: ga mee naar Griekenland of Iran, of kom in Hoorn naar de cursus over islamitische kunst!

Jona Lendering (redactie)

======================================

NIEUW OP DE LIVIUS-WEBSITE

We hebben ongeveer een kwart van het werk rond de websitevernieuwing erop zitten, maar er zijn in de nieuwe stijl interessante pagina’s beschikbaar: Aardenburg, Ai Khanum, Akitu, Alexander of Molossis, Arbela, Bactria, Clitus, Cynoscephalae, Corbulo, Dorieus en Nectanebo II.

Uw redacteur bezocht Bulgarije en blogde over het museum van Vratsa, de Moesische limes, het monument bij Adamclisi en het Thracische graf van Karanovo. Hij had ook nog wat museumstukken op het vizier: een ander Thracisch graf, het mogelijke portret van Artaxerxes III in het Allard Pierson-museum, een bijzondere sarcofaag, de apotheose van Homeros en een authentiek broodje aap.

======================================

HET MOOISTE VAN DE MAAND

Het mooiste van de maand: vijf Romeinse schrijftabletten uit Dürres.

======================================

EGYPTE

De trappenpiramide in Saqqara wordt gerestaureerd en daar is kritiek op. En die werd weer weerlegd of zo.

Interessant online-project over Karnak.

Om blij van te worden: een scarabee van Sheshonq, gevonden in Jordanië.

En verder: klimaatveranderingen, haarextensies, ijzerwinning, Luxor, koninginnemummies en vrouwenlevens.

======================================

HET OUDE NABIJE OOSTEN

ISIS gaat verder met de vernietiging van erfgoed in Irak en Syrië (meer, meer, meer, meer,). Dit bericht is echter wat misleidend: zeker, Doura Europos is in handen van de islamisten, maar de fresco’s die bij het bericht zijn afgebeeld, zijn veilig in Damascus en worden niet bedreigd. Niet nu, althans.

Wat zoiets nou betekent, dat het erfgoed wordt verwoest? Judith Weingarten blogt over een interessant en bedreigd graf in Palmyra. Straks hebben we dat soort verhalen niet meer.

Uiteraard worden oudheden aan het westen verkocht. Geleerden roepen nu de VN op in te grijpen in de handel in oudheden, maar dat is uiteraard een beetje raar, want handel in geplunderde oudheden is natuurlijk al verboden.

Je kunt het presenteren als “we bouwen de ark van Noach opnieuw”, zoals men ook doet, en dan genereer je zeker media-aandacht. Je kunt ook netjes zeggen dat je onderzoekt hoe antieke schepen in elkaar staken – dan krijg je weliswaar minder aandacht maar schep je ook geen verkeerd beeld van wat oudheidkundigen nou eigenlijk doen.

Een bekende hoax, gepropageerd door anti-islamitische activisten, was dat Iran met een stuwdam het graf van de “Arische” koning Cyrus de Grote in Pasargadae onder water zou zetten. Dat gebeurde niet, en dus steekt men de hoax nu in een ander jasje.

En verder: Hasanlu.

======================================

DE OUDE GRIEKEN

Amfipolis bleef in het nieuws 1, 2, 3, 4, 5 (nee natuurlijk), 6, 7, 8, 9, 10 met een goede website – en toen werd het nieuws zelf nieuws: 1, 2, 3 (“all circus, no bread”), 4. Voor het goede begrip: het graf zelf is al een halve eeuw bekend. Vorig jaar zijn de opgravingen begonnen, deze maand kregen we allemaal mooie plaatjes maar nul nieuws, tot het ineens stil werd. Dat kan goede redenen hebben maar het zou in elk geval uw redacteur niet verbazen als de hype niet werd waargemaakt.

Er promoveren wekelijks mensen, en doorgaans zijn die proefschriften te specialistisch om hier te worden vermeld, maar de Myceense aanwezigheid in het zuidwesten van Turkije maakt nieuwsgierig. En als bonus nog een Myceens graf.

En verder: Selinus, Magarsos, Berenike, Perperikon.

======================================

ROME EN ZIJN RIJK

In de stad zelf: het Gouden Huis, ontwikkeling van het Forum Romanum en het huis van Augustus.

En verder: Anemurium, Harran, Hattusa (geen grap), Issos, leuke vondsten in de legioenbasis Novae, Saint-Prex.

======================================

BENOORDEN DE ALPEN

Nederlanders kijken natuurlijk niet op van een boomerang meer of minder. Alleen al in Zuid-Holland zijn er drie gevonden. Maar in Frankrijk zijn ze verbaasd.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Binchester, Colchester, meer Colchester, Dumfries, en het mithraeum van Londen.

De domesticatie van het konijn vond plaats rond 600 n.Chr. en dat wil dus zeggen dat “Cananefates” geen “konijneneters” betekent.

En verder: Stuttgart.

======================================

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Een vreemd prehistorisch monument in Israël, met voorspelbare speculaties. En een grommend commentaar.

Een hellenistische nederzetting bij Jeruzalem, meer Jeruzalem, en het gebruikelijke politieke geneuzel: 1, 2, 3, 4.

Leuk stuk over tekstkritiek en het Nieuwe Testament.

En verder: Perzische ostraca uit Idumea, heel vroege kerk in Pristina.

======================================

OVERIG

De voltooiing van een woordenboek voor Middeleeuws Latijn, waaraan ruim een eeuw is gewerkt.

Josho Brouwers heeft een mening over musea en licht die toe aan de hand van de vernieuwde Romeinse afdeling van het Allard Pierson-museum.

Artikel over digital humanities past binnen een trend om ze te reduceren tot doorzoekbare archieven en big data. Het wetenschappelijk interessantste, namelijk nieuwe visies op causaliteit, lijkt men niet aan te durven.

En verder: Patara en een Fenicisch scheepswrak.

======================================

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

The Roman Guide to Slave Management is een verhandeling van de fictieve Marcus Sidonius Falx, een Romeinse aristocraat bedacht door Cambridge-historicus Jerry Toner, over het houden van slaven en alles wat daar bij kwam kijken. Het boek wordt omschreven als een “darkly comic tour of Roman institutional slavery”, waarbij de slavernij in de Oudheid tegen een serieus licht wordt gehouden en wordt ingegaan op het belang van slaven in de Romeinse wereld. Met voorwoord van Mary Beard (meest recente boek: Laughter in Ancient Rome). Toner schreef eerder over rampspoed in de Romeinse tijd: Roman Disasters.

Vrouwen stonden in de oudheid net als slaven meestal ook niet op de voorgrond, maar de reeks Women in Antiquity van Oxford University Press schuift hen juist naar voren. Het nieuwste deel van Josiah Osgood gaat over een vrouw genaamd Turia: Turia. A Roman Woman’s Civil War. Uitgangspunt van dit boek is de grafinscriptie waarop de daden van een vrouw staan vermeld die tijdens de burgeroorlogen in de late Republiek haar man, staatsvijand en vogelvrij, hielp overleven. Naast dit spannende element is het ook een boek over het dagelijks leven in de late Republiek. Een eerder deel uit de serie behandelde bijvoorbeeld de Ptolemeïsche koningin Berenice II.

Onlangs werd de vertaling van het bekende werk Oidipous/Antigone van Sofokles heruitgegeven in paperback (vertaling Gerard Koolschijn). Het verhaal van Oidipous, die zijn vader vermoordde en met zijn moeder trouwde, is ook een belangrijke inspiratiebron geweest voor de boeken van Harry Mulisch. Het Nederlands Klassiek Verbond wijdt op 4 oktober een themadag aan de invloed van de klassieke Oudheid op het werk van de Nederlandse schrijver. Op deze dag zal ook een bundel worden gepresenteerd met drie van Mulisch’ verhalen vertaald in het Latijn: Tres Fabellae.

De schrijvers Sallustius, Livius en Tacitus en hun denkbeelden over politiek staan centraal Republicanism, Rhetoric and Roman Political Thought van Daniël Kapust en is nu verkrijgbaar in paperback: “this book develops interpretations of the three historians’ writings centering on their treatments of liberty, rhetoric, and social and political conflict”. Dat het meeste bronnenmateriaal uit de Oudheid niet zozeer de neerslag is van intellectuelen afkomstig uit de hoogste klassen in de samenleving, maar juist meer de wereld van middenklassen weerspiegelt is het onderwerp van Ancient Middle Classes: Urban Life and Aesthetics in the Roman Empire, 100 BCE–250 CE door Ernst Emanuel Mayer.

In het fraai uitgegeven Nationalsozialismus und der Antike gaat de Franse historicus Johann Chapoutot in op hoe Hitler en consorten het erfgoed van de antieke wereld overnamen en het ge-/misbruikten voor propagandistische doeleinden: “Was eignete sich besser als Sparta, um einen neuen Menschen zu schaffen? Welches Beispiel konnte besser sein als Rom, um ein Imperium, ein Weltreich aufzubauen?” Talrijke voorbeelden in architectuur, kunst en sport tonen de “die totalitäre Instrumentalisierung der Antike für ein verbrecherisches Weltbild”.

Top vijf september

  1. Narratology and the Classics door Irene de Jong
  2. The Last Trojan Hero: A Cultural History of Virgil’s Aeneid door Philip Hardie
  3. Delphi: Een geschiedenis van het middelpunt van de antieke wereld door Michael Scott (recensie)
  4. Rome’s World: The Peutinger Map Reconsidered door Richard Talbert
  5. Goden, monsters en helden. De mythologie van de oude Grieken door Josho Brouwers

======================================

INTERNET

Handige website met foto’s van oud-Egyptische voorwerpen.

======================================

EN TOT SLOT

Uw redacteur heeft net zijn boek over het ontstaan van het christendom en rabbijnse jodendom af en vraagt zich af hoe je dat nu presenteert zonder te vervallen tot de voorspelbare journalistieke frames. Ondertussen bent u alvast uitgenodigd voor de officiële presentatie op zondag 23 november, om 15.30, in het Rijksmuseum van Oudheden.

En u bestelt het boek alvast daar.

======================================

Oude nieuwsbrieven zijn te raadplegen via de website van het Rijksmuseum van Oudheden (2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) en bij Aantekeningen bij de Bijbel. Als u de nieuwsbrief wil steunen, kunt u een donatie doen op rekeningnummer IBAN NL26 INGB 0670 7911 21 t.n.v. Livius, o.v.v. Ondersteuning Nieuwsbrief. Dank u wel. (Als u niet in Nederland woont: BIC/SWIFT INGBNL2A.)

Tags: ,

Wekelijks wordt in deze Bijbelquiz een nieuwe vraag over de Bijbel gesteld, wie het antwoord denkt te weten mag deze als commentaar toevoegen. Het antwoord komt dan de volgende week, zodat iedereen de gelegenheid krijgt om mee te doen in deze Bijbelquiz. En schroom niet om een antwoord te geven, ook al hebben anderen al eerder een poging gedaan.

Antwoord van de vorige keer:

De vraag van vorige week was een kleine strikvraag, want als Jezus twaalf jaar is en zijn moeder Hem vind in de Tempel en over haar bezorgdheid spreekt dat Hij zomaar was verdwenen, geeft Jezus als antwoord “Waarom hebt u Mij gezocht? Wist u niet dat Ik moet zijn in de dingen van mijn Vader?” (Lukas 2:49) waaruit duidelijk blijkt dat Hij wist dat Hij de Zoon van God was.

De vraag van deze week:

Als een graanoffer wordt gegeven dan wilde het geval dat er soms iets van over bleef, wat moest hiermee gebeuren.

Tags: ,

Offerdiensten

U brengt wat geroofd, kreupel en ziek is. Bied het maar eens aan uw landvoogd aan. Zou hij u goedgezind zijn of u ter wille zijn?

Maleachi 1:13 (HSV)

Na de ballingschap zien we dat de priesters en de levieten er een potje van maken, maar ook de bezoekers van de tempel. Ze brengen geen ongeschonden dieren om te offeren, maar het goedkoopste, kreupele en zieke wat niet was toegestaan. Van een voorganger hoorde ik een tijdje geleden dat hij in discussie was met zijn vrouw of ze een hond zouden nemen voor de kinderen omdat dit zo leuk was. De een was tegen de ander was voor, dus wordt er gekeken op Marktplaats naar een leuke niet al te dure hond. Hij vertelde me toen de volgende vergelijking, naar aanleiding van dit vers.

Stel nou dat we een goedkope hond bij de buren jatten, nou daar kunnen de kinderen eigenlijk niet mee op straat ravotten want stel dat de buurman de hond ziet. Overigens de kinderen mogen helemaal niet ravotten met de hond want hij is kreupel en daarom niet geschikt om mee te spelen. Dan maar de hond knuffelen, maar dat mag ook al niet wat hij is ziek en ziet vol zweren en dat is alleen maar smerig als je zo’n dier knuffelt.

Natuurlijk doe je zoiets niet, voor je kinderen wil je alleen maar het beste, een speelse hond waar ze mee kunnen ravotten, spelen, rennen om daarna ermee te knuffelen. En toch was dat wat men ten tijde van Maleachi deed. Vandaar dat het vervolg van deze profeet zo schitterend is, ja bied zo’n dier maar eens aan je landvoogd, of om het in meer moderne termen te zeggen, doe dat maar eens met de belastingdienst ze zien je al aankomen.

Tags:

Soms komen er veel reacties op een recensie en dat vergt soms een weerwoord.

E.L.S. of Equidistant  Letter  Sequence is een techniek waar wordt gezocht naar bepaalde woordpatronen die ontstaan als je letters om de zoveel tekens bij elkaar neemt. Dit kan zowel als je deze patronen horizontaal of verticaal zoekt. Toen het boek van R. Edwin Sherman, Nathan Jacobi, Dave Swaney “Bible Code Bombshell” werd uitgegeven heb ik zelf hun beweringen gecontroleerd omdat ik in de gelukkig positie verkeerde om de beschikking te hebben over verschillende krachtige servers. Bovendien werkte ik toen bij een groot softwarebedrijf waar ik door middel van dit soort technieken fouten in hun software moest vinden en had dus om die reden alle gereedschappen ter beschikking om het te onderzoeken. In één avond had ik zo verschillende grondteksten als de Biblia Hebraica Stuttgartensia (zoals door de Online Bible werd uitgegeven) de Aleppo Codex en de Michigan-Claremont-Westminster Electronic Hebrew Bible uitgetest. Omdat tussen deze digitale versies ettelijke duizenden verschillen waren bleek al snel dat deze patronen afhankelijk van de editie wel of niet voorkwamen, met daarnaast een interessant gegeven dat afhankelijk van de grondtekst de woordpatronen waar op werd gezocht soms op compleet andere plekken voorkwamen. Dit onderzoek heb ik vervolgens ook uitgevoerd op enkele andere boeken, zoals Oorlog en Vrede van Tolstoï, de werken van Shakespeare en Lord of the Rings van Tolkien. Het bleek dat ook hier deze patronen voorkwamen en dat het zelfs niet uitmaakte of je het origineel of een vertaling gebruikte. Dit is frappant want het houdt in dat blijkbaar iets anders aan de hand is. Volgens het Toevalsspel van Argax zou de kans miniem zijn dat als je met een paar dobbelstenen waar letters opstaan een woord te krijgen, maar hoe meer tekst je hebt des te groter is de kans dat er ook horizontaal, verticaal of diagonaal ook woorden zijn te vinden. En dit geldt ook als je letters om de zoveel tekens neemt. Een reden is dat in iedere taal klinkers voorkomen en dat de meeste woorden rondom deze klinkers zijn opgesteld, echter de goede lezer weet dat in het Hebreeuwse schrift oorspronkelijk geen klinkers waren, om die reden werden later enkele medeklinkers (de mater lectionis “leesmoeders”) gebruikt om klinkers mee aan te geven, terwijl de Masoreten de nikud toevoegden. Voor ons onderzoek is dit van groot belang en het bleek dat deze woordpatronen zonder deze nikud nog vaker voorkwamen, wederom ongeacht welke Hebreeuwse versie werd gebruikt. Op basis van dit onderzoek kan dan ook gesteld worden dat deze woordpatronen niets goddelijks heeft, maar blijkbaar een eigenschap is welke voorkomt in grote hoeveelheden tekst.

Echter kunnen we dan stellen dat om die reden de Bijbel niet goddelijk is? Nee, de Bijbel is voor mij een boek dat door God is geïnspireerd en dat Zijn Boodschap door mensen is opgeschreven en later vele duizenden jaren lang steeds weer is overgeschreven. Door dit vele overschrijven zijn soms door de mensen schrijffouten gemaakt, een Dalet is verwart met een Re of andersom omdat deze op elkaar lijken. Of soms maakte de overschrijver een andere fout, zoals in 2 Kronieken 11: 18 waar in de Hebreeuwse grondtekst staat dat “Mahalath, de zoon van Jerimoth” is, terwijl in het volgende vers staat dat deze drie zonen kreeg, vandaar dat in veel vertalingen dit correct met “de dochter van” is vertaald. Het is door deze overschrijf fouten dat E.L.S. niet zal werken omdat deze altijd gebruik maakt van een bepaalde grondtekst. Het is dan ook geen “theologisch een te krap en ongefundeerd oordeel”, het onderzoek ondersteund de theologie van de bedenkers van de E.L.S. niet en om die reden wijs ik deze theologie af.

Betreffende de opmerking van de את Aleph – Tav dat dit Jezus zou zijn, het is makkelijk om te verwijzen naar een cursus of een boek, maar ik daag de reageerder om één verwijzing in de Bijbel te noemen waar staat dat Jezus zelf zegt dat hij de Aleph en Tav is, natuurlijk wordt er wel gesproken over de Alfa en de Omega, maar dat zijn Griekse letters die bovendien niet overeenkomen met de genoemde Hebreeuwse letters. De afgelopen twintig jaren heb ik veel in de Hebreeuwse grondtekst gelezen en zag dan ook dat deze “nota accusativi” veel voorkomt, bv. in combinatie met Bileam (Num 22:41), of met Ba’al (2 Kon. 10:27 en 28) of met Ahazia die Israël deed zondigen (1 Kon. 22:53), of het altaar van Ba’al dat omver werd geworpen (Richt. 6:32). Voor een totaal overzicht zie mijn lijst waar 653 voorbeelden die in de Hebreeuwse tekst voorkomen worden aangegeven. Het is dan ook eerder een grammaticaal iets dan dat er een achterliggende boodschap in zou zitten, iets wat ook deskundigen als J.P. Lettinga en H.W.F. Gesenius in hun boeken stellen.

Het kan dan misschien zijn dat op basis van de hoofdstukken die ik gelezen heb mijn reactie zeer afkeurend is en dat de “zuurtegraad van je [mijn] reactie” niet prettig wordt gevonden, en misschien had ik mijn woorden beter moeten kiezen, overeind blijft staan dat de door mij gelezen hoofdstukken een hoop non- en desinformatie staat die hoe vroom ze ook klinken niets te maken hebben met de onderbouwing van de Boodschap van de Bijbel en er eerder afbreuk aan doen. Het kan zijn dat andere hoofdstukken wel goed en opbouwend zijn, maar juist dan is mijn oproep aan de schrijvers en de uitgever om  “de inhoud te reviseren zodat alle on-Bijbelse zaken eruit verwijderd worden” van belang en ik hoop dan ook dat zij deze oproep ter harte nemen.

Tags:

Wake Up!

Een titel van een boek waar ik echt vrolijk van kan worden, we moeten ontwaken, ons niet meer laten bedotten daar allerlei misinformatie. Het probleem was dat zodra ik over dit boek hoorde het ging over enkele misstanden in dit boek en van de week had ik even de gelegenheid om het boek vluchtig te lezen en bleek dat deze misstanden inderdaad erin stonden.

Zo wordt veel aandacht besteed aan “E.L.S. en de Bijbel” en op de website van de schrijvers wordt het nog eens uitgelegd in hun download sectie. Feit is echter dat dit de reinste onzin is die bestaat sinds 2005 toen R.Edwin Sherman, Nathan Jacobi, Dave Swaney hun boek “Bible Code Bombshell” schreven en heb toen al kunnen aantonen dat dit soort patronen in ieder boek voorkomt. Verder zeggen deze patronen niets over de validiteit van de Hebreeuwse Bijbel, dit komt omdat we verschillende grondteksten hebben van de Hebreeuwse tekst en 1 letter verschil betekent dat genoemde patronen in de rest van de Bijbel volgens de computer niet meer kloppen en er compleet nieuwe patronen kunnen en zullen ontstaan. De vraag is dan ook welke grondtekst hebben ze gebruikt en welke niet en waarom dan niet en is daar ook over geschreven.

Een ander onderwerp waar aandacht aan wordt besteed zijn de “bloedmanen”, iets waar al eerder op deze weblog over is geschreven en waarvan is aangetoond dat het onzin is. In het boek Wake Up! zien we dan ook dat de onzin van Biltz is overgenomen en slechts op kleine details is aangepast omdat zelfs de gemiddelde lezer anders erachter kon komen dat het onzin was.

Weer een ander onderwerp gaat over de Hebreeuwse letters Aleph en Tav, volgens de schrijvers een bijzondere combinatie die ook als woord voorkomt in het Oude Testament en dan zou verwijzen naar de aanwezigheid van Jezus. Nu hoeven we maar een Hebreeuws woordenboek of grammatica op te slaan om erachter te komen dat dit een “nota accusativi” is en heel veel voorkomt, waaronder ook in combinatie met afgoden als Ba’al en Ashera en dus helemaal niets te maken heeft met een “verborgen” geestelijke boodschap. Het statement van de uitgever “De sleutel voor de studie van het oorspronkelijke Woord is dat we daarvoor de taal, de context en de (Joodse) cultuur van de tijd waarin elk Bijbelgedeelte is geschreven, goed moeten begrijpen”, is blijkbaar niet bij de schrijvers geland omdat die gezien de uitleg over de Aleph en Tav niet de Hebreeuwse taal begrijpen.

En dat laatste is het meest wat mij verontrustte, er zou in de Bijbel een “verborgen” geestelijke boodschap staan die al eeuwen niet door de christenen is ontcijferd. Volgens de uitgever neemt “Dit boek de bedekkingen (over de Bijbel) weg die er theologisch door de eeuwen heen op zijn aangebracht”, echter als deze bedekkingen uit bovengenoemde onzin bestaat kom ik eerder tot de conclusie dat de echte geestelijke boodschap uit de Bijbel blijkbaar door de schrijvers wordt bedekt. Dit wordt alleen maar erger als ik in een advertentie over dit boek lees “niet de Bijbel verandert levens en maakt klaar voor de toekomst, nee dat doet het lezen van dit boek”, dit riekt ernaar dat de Bijbel dus niet Gods Woord is, maar dat er nu een nieuw “heilig boek” is verschenen. Dit klinkt als de reinste misleiding.

Heb het boek nog niet in zijn geheel gelezen, maar na het lezen van deze korte hoofdstukken denk ik dat het zonde van mijn tijd is en dat het vele malen nuttiger is om de Bijbel zelf te lezen. Ik hoop dan ook dat de uitgever, die ik altijd zeer hoog heb staan, de moed heeft om de verkoop van dit boek te stoppen en de inhoud te reviseren zodat alle on-Bijbelse zaken eruit verwijderd worden.

Tags:

« Older entries § Newer entries »