Vragen, overdenkingen en achtergronden over de Bijbel, welke resulteren in allerlei aantekeningen.
You are currently browsing the archive for the Flora category.
De vijg (vrucht) is eigenlijk geen vrucht. Wat wij als vrucht zien, is de vlezige bloeiwijze. De bloemen zitten binnen in de groene, peervormig uitgegroeide bloembodem: de vrouwelijke onder in de holle ruimte, de mannelijke boven bij de zeer kleine opening. De vruchten worden 5-8 cm lang, zijn eerst groen, gerijpt oranjebruin. Het vruchtvlees is groen of rood, smaakt aangenaam zoet en bevat een heleboel kleine zaadjes.
Tags: Flora, Vijgenboom
Wanneer u komt in het land Kanaän, dat Ik u tot bezit geef, en Ik de ziekte van de melaatsheid toedeel aan een huis in het land dat u bezit, dan moet hij van wie het huis is, komen en de priester vertellen: Er lijkt een ziekte aan het huis te zijn.
Leviticus 14: 34 (HSV)
Als je de passage in Leviticus 14: 34-48 leest dan zien we in de meeste vertalingen dat er gesproken wordt dat het huis “melaats” of “vraat” heeft. Op alle plekken in de Bijbel waar dit Hebreeuwse woord voorkomt heeft het betrekking op mensen en wordt er een soort melaatsheid bedoeld, maar kan een huis ook ziek zijn. Iedereen weet dat in vochtige huizen snel schimmel optreed en het is dit waar over wordt gesproken, schimmels kunnen zeer schadelijk zijn en soms de gezondheid van mensen aantasten.Het was om die reden dat deze wet was gegeven en ervoor moest zorgen dat deze schimmels zo snel mogelijk werden gedetermineerd en in het ergste geval weggehaald. Interessant is dan ook dat een priester langs moest komen om te constateren of het schadelijk was. “Als hij vaststelt dat er groen- of roodachtige putjes in de muren zijn ingevreten” (vers 37 NBV) dan was het gevaarlijk en werd het huis “onrein” en als het er na een week nog was dan moesten de desbetreffende muren afgekrabd of verwijderd worden. Volgens J.A. Scott (Studies on Indoor Fungi, p. 181-182) gaat het om de Serpula lacrimans en de Serpula incrassata, waarbij interessant is om te vermelden dat de hedendaagse oplossing tegen dit soort schimmels grofweg nog steeds dezelfde is als in de Bijbel wordt beschreven.
Nu zijn het lang niet altijd bovengenoemde schimmels, omdat in huizen ook veel hout is verwerkt welke als ze rotten ideale bodems zijn voor allerlei andere soorten schimmels of paddenstoelen. Zo zien we soms in oude vochtige huizen koraalzwammen groeien een symptoom dat het hout aan het rotten is. Ook hier geld dat als de schimmel/paddenstoel zich heeft “ingevreten” dit hout verwijderd moet worden. Ook dit wordt netjes in dit Bijbelgedeelte genoemd “dan moet men het huis, de stenen en het hout ervan afbreken” (vers 45 HSV). Tegenwoordig zijn er natuurlijk andere middelen als een chemische behandeling, maar in die tijd was dat er allemaal nog niet en moest het zekere voor het onzekere worden genomen.
Wij hadden onze harpen gehangen aan de wilgen die daarbinnen zijn.
Psalm 137:2 (HSV)
Als je dit vers leest in de verschillende vertalingen, dan zie je dat ze op een enkele uitzondering na allemaal spreken over “wilgen”. De NetBible, NIV en de Contemporary English Version (1999 in een kanttekening) hebben echter “poplars”, populieren. Toch hebben deze laatste vertalingen gelijk, want ondanks dat in veel commentaren wordt gesteld dat het om de Babylonische wilg, of kronkelwilg (Salix babylonica) zou gaan, komt deze boom uit China en is pas in de vroege Middeleeuwen voor het eerst geïmporteerd in Irak en Iran. Ten tijde van de ballingschap was deze boom dus nog niet daar en om die reden moet het om een andere boom gaan.
Nu is er een populier (Populus euphratica) die in het Akkadisch gišḫa-lu-úb wordt genoemd en mogelijk een etymologische verwantschap heeft met het hier gebruikte Hebreeuwse woord ‘ărāḇ. Deze populier groeit voornamelijk aan de rivieren en waterstromen en het ligt dan ook voor de hand dat het om deze boom gaat.
En hij zei tegen haar: Als ze mij stevig vast zouden binden met nieuwe touwen, waarmee geen werk is gedaan, dan zou ik zwak worden en zijn als ieder ander mens.
Richteren 16:11 (HSV)
In de geschiedenis van de richter Simson lezen we uitvoerig hoe de Filistijnse Delilah achter het geheim van Simson’s kracht probeerde te komen. Als Simson eerlijk was geweest dan had hij gezegd dat zijn kracht van God had gekregen, maar hij maakt er een spelletje van wat uiteindelijk zijn ondergang zou worden. Want met vijanden moet je nooit spelletjes spelen. In ieder geval, hij laat de Filistijnse weten dat hij met verse touwen gebonden moet worden. Er wordt hier voor “touwen” het Hebreeuwse woord yetarim gebruikt. Deze pezen of touwen van yetarim zijn gemaakt van de plant yitran (Thymelaea hirsuta), in het Arabisch wordt de plant mitnam “snoer van een tent” genoemd. In feite is het materiaal van deze plant zeer geschikt voor het maken van touwen en is zeer sterk.
Tot zover de achtergronden, nu komt de propaganda. Want deze plant groeide niet in het gebied waar Simson leefde (Ri 13:25), maar in de kuststrook zo’n 15 km verderop. Simson had duidelijk gezegd dat het nieuwe moesten zijn, en het is duidelijk dat Simson de Filistijnen aan het werk zet. Deze bezigheden moet bij de inwoners van de verschillende plaatsen waar de Filistijnen door heen moesten zijn opgevallen. Het was dus een gigantische publiciteitsstunt, temeer daar je kunt verwachten dat veel van die inwoners mee zijn getrokken om te zien hoe Simson werd vastgebonden en gevangen zou worden genomen. Men kan de kreten van verbazing en opwinding bijna horen, toen bleek dat deze zeven touwen gemaakt van yitran niet sterk genoeg waren.
Aan de andere kant speelde ook Simson gevaarlijk spel, als man liet hij zich verleiden door de bekoorlijke maar o zo gevaarlijke Delilah. Terwijl hij als richter EN nazireeër zich aan Gods opdracht had moeten houden en zich daarop moeten baseren. Zodra je daarvan afwijkt, dan is het gevaar groot dat je er onder door gaat. We zagen dit bij Adam en Eva die tegen de slang niet precies zeiden wat God had gezegd en gingen in discussie en uiteindelijk werden ze daarop gepakt. Ook bij Simson zien we dit, in plaats van bot te zeggen dat hij zijn kracht van God had gekregen, maakt hij er een spelletje van en glijd zo steeds verder af in zijn web.
Toen verliet Jona de stad en ging ergens ten oosten van de stad zitten. Hij maakte daar voor zichzelf een afdak en ging daaronder in de schaduw zitten, tot hij zou zien wat er met de stad gebeurde. En de HEERE God beschikte een wonderboom en liet hem boven Jona opschieten, zodat er schaduw zou zijn boven zijn hoofd, om hem te bevrijden van zijn kwelling. Jona was erg blij met de wonderboom.
Jona 4:5-6 (HSV)
Het afgelopen weekend had ik eindelijk weer eens tijd om met mijn flora bezig te zijn en wel met de Wonderboom. Dat het nu juist deze plant was waar ik verder mee ging is niet zo verwonderlijk, omdat ik de afgelopen zomer deze bij ons in de buurt in een schitterende tuin had zien staan. Ik had dan ook op een gegeven moment daar aangebeld met het verzoek of ik foto’s mocht maken en na een kort gesprek beloofden ze dat ik zelfs een paar zaden zou krijgen. In ieder geval een groot aantal foto’s heb ik nu op de website staan en las nog eens de Bijbelpassage in Jona.
Een aantal dingen vielen me op, als eerst bouwde Jona een hut, een afdak, afhankelijk van welke vertaling je leest en het Hebreeuwse woord is hetzelfde als die gebruikt wordt voor de loofhuiten: suka. Direct daarna lezen we dat God de wonderboom liet opgroeien voor de benodigde schaduw. Altijd wordt beweerd dat deze “boom” in één dag opschoot, maar dat lezen we nergens, alleen dat op een gegeven moment Jona blij was met de schaduw van de wonderboom en waarschijnlijk omdat deze beter was dan zijn eenvoudige hut. We weten dat de Wonderboom vrij snel groeit en het is dan ook zeer goed mogelijk dat Jona een paar weken heeft toegekeken wanneer de stad Nineveh vernietigd zou worden. En dat brengt me meteen op een ander iets, in de NetBible wordt consequent “kleine plant” geschreven (zich baserend op de verkleinende uitgang van het Hebreeuwse woord) en gaven als kanttekening (heerlijk zijn de Bijbels met kanttekeningen, waar de vertalers en theologen hun keuzen beargumenteren) dat ze daarmee willen benadrukken de zorg van Jona voor de “kleine plant” en Gods zorg voor de “grote stad”. Hoewel taalkundig misschien niet verantwoord is dit wel een hele mooie vergelijking. Want is het niet zo dat wij mensen vaak bezig zijn en ons verheugen over onze kleine bezigheden en daarbij vaak helemaal niet denken aan de anderen. God denkt aan iedereen, geeft Jona de wonderboom, maar denkt ook aan al de mensen en dieren in Nineveh. We zien dit terug als God aan Jona vraagt, nadat de wonderboom is verdort, of hij terecht kwaad is. Met oosterse overdrijving stelt Jona dan “Terecht ben ik in woede ontstoken, tot de dood toe“, waarop God antwoord “Ú ontziet die wonderboom, waarvoor u niet gezwoegd hebt en die u niet hebt laten groeien, die in één nacht ontstond en in één nacht verging. Zou Ík dan die grote stad Ninevé niet ontzien, waarin meer dan honderdtwintigduizend mensen zijn die het verschil tussen hun rechter- en hun linkerhand niet weten, en daarbij veel vee?” Een schitterende terechtwijzing die ook wij ons ter harte kunnen nemen.
Tags: Flora, Jona, Wonderboom
Ik zag een goddeloze, een geweldenaar, die zich uitbreidde als een weelderige woekerplant;
Psalm 37:35 (NBG)
Ik heb een gewelddadige goddeloze gezien, die zich wijd vertakte als een bladerrijke inheemse boom.
Als we het tegenwoordig hebben over een Israëliër, dan spreken we vaak over een “Sabra” genoemd naar een cactus waarvan de vrucht hard en prikkelig is, maar die van binnen zacht en heerlijk is. In het Bijbels Hebreeuws gebruikt men een ander woord, namelijk ’ezərāḥ, wat zo iets betekent als “inboorling, autochtoon”. Het aardige is dat in genoemd Psalmvers dit woord wordt gebruikt in combinatie met een boom, namelijk de laurier. Helaas niet vertaald in sommige vertalingen, maar het gaat echt om een laurierboom. Ik heb hier al een eerder over geschreven, en het is een toepasselijke beschrijving voor de goddeloze. De struik kan snel uitgroeien tot en boom van wel 15-20 meter en als je de laurier ongestoord zijn gang kan laten gaan dan woekert deze al gauw. Nu is dit niet de enige overeenkomst, want de laurier stond in de oudheid en dan vooral in de Romeinse en Griekse cultuur bekend als heilige boom. Het is mij nog niet duidelijk of dit ook zo was bij de Kanaänieten of de Filistijnen, maar het feit dat de laatsten afkomstig waren uit de Griekse archipel en de boom vooral in de Karmel voorkomt, welke een heilige plek was voor allerlei heidense godsdiensten (denk aan de Baälpriesters en Elia), geeft aan dat deze boom een goede kandidaat is voor deze tekst.
Daarnaast is de laurier een bladerrijke boom die in subtropische landen ook in de winter zijn bladeren behoud.
En als nu sommige takken van de edele olijfboom zijn afgebroken en u, loten van een wilde olijfboom, tussen de overgebleven takken bent geënt en mag delen in de vruchtbaarheid van de wortel,
Romeinen 11:17 (NBV)
Als nu enige van die takken afgerukt zijn, en u, die een wilde olijfboom bent, in hun plaats bent geënt en mede deel hebt gekregen aan de wortel en de vettigheid van de olijfboom,
Romeinen 11:17 (HSV)
De afgelopen dagen ben ik een paar keer deze tekst tegengekomen. Zo had een pro-Israël krant de tekst van de HSV geciteerd en was er een lezer over gevallen omdat ze “in hun plaats” hadden geschreven en volgens hem kon het niet de bedoeling zijn dat Israël vervangen werd door de heidenen. Andere anti-Israël groeperingen vielen ook over deze tekst en baseerden zich op de NBV waar staat “tussen de overgebleven takken” wat volgens hun ook verkeerd was vertaald omdat Israël immers vervangen is door de christenen. Reden om eens te kijken wat er staat en minstens zo belangrijk wat er wordt bedoeld.
In mijn Griekse Bijbel staat er εν αυτοις “en autois” is waarbij ἐν voorz. “in, door, met”; αὐτός autos, vnw. “zelf” betekent, letterlijk staat er dus “in hetzelfde, door hetzelfde”. Zo op het eerste gezicht lijkt de HSV het dus bij het rechte eind te hebben. Maar we moeten kritisch zijn, want waarom zou men enten op een afgebroken tak. Het gebruikte Griekse woord ἐκκλάω heeft inderdaad de betekenis van “afbreken”, maar ook “afsnijden” en dat is veel logischer, want als je gaat enten dan snij je een deel van een tak af, maakt er een inkeping in waarop de ent wordt geplaatst (zie afbeelding).
Ik zou dan ook deze tekst vertalen met “Als nu enige van die takken afgesneden zijn, en u, die een wilde olijfboom bent, daarin geënt en daardoor deel hebt gekregen aan de wortel en de vruchtbaarheid van de olijfboom” wat niet alleen een goede vertaling is, maar ook recht doet aan het vakmanschap van de hovenier.
Blijft natuurlijk de theologische vraag open, of Israël nu is weggesneden of niet. Zoals je kunt zien op de foto is niet alles weggehaald, er is een inkeping gemaakt waar de ent is geplaatst. De reden is dat deze “wilde olijf”, de ent, een stimulans is dat de boom meer vrucht gaat dragen. Technisch vanuit het standpunt van de hovenier is de edele olijf, Israël, niet weggesneden, maar heeft er een kleine operatie plaatsgevonden, door de wilde olijf, de christenen, er in te planten met als doel dat de boom in zijn geheel meer vrucht gaat dragen. Door deze enting zal zowel Israël als de christenen vrucht gaan dragen. Dat Israël niet is weggesneden blijkt ook uit de vraag die Paulus zelf stelt: “Dan is nu mijn vraag: heeft God zijn volk soms verstoten? Beslist niet.” (Rom. 11:1) om direct daarna nogmaals te herhalen “God heeft zijn volk, dat hij al van tevoren uitgekozen heeft (“kende” HSV), niet verstoten.”
Hieruit blijkt, welke visie je ook volgt, eerst de gehele context moet lezen en daarna ook nog eens, als een parallel uit de natuur wordt getrokken, je deze correct moet interpreteren voordat er conclusies uit getrokken worden.
Wee u, Schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars, want u geeft tienden van de munt, de dille en de komijn, en u laat het belangrijkste van de Wet na: het recht, en de barmhartigheid en het geloof. Deze dingen zou men moeten doen en die andere dingen niet nalaten.
Mattheüs 23:23 (HSV)
In de Bijbel komen we de Komijn (Cuminum cyminum) in het Oude Testament (כּמּן) tegen als een van de vele gewassen, terwijl we in het Nieuwe Testament (ϰύμινον) deze tegenkomen als een van de kruiden die de Farizeeën vertienden.
Het Nederlandse “Komijn” en het Engelse cumin komt van het Latijn cuminum, welke een leenwoord is uit het Grieks kyminon [κύμινον]. De origine van het woord is verder te herleiden uit semitische talen: Aramees kamuna [ܟܡܘܢܐ], Hebreeuws kammon [כמן], Egyptisch kamnini, Akkadisch kamûnu. Moderne Semitische talen hebben vaak gelijk luidende vormen: Arabisch kamoun [كمون], modern Hebreeuws kamon [כמון] en Amharisch kemun [ከሙን]. Vermoedelijjk hebben al deze vormen een Sumerische herkomst gamun, overgeleverd vanuit het Akkadisch kamûnu.
Als we in Nederland over Komijn spreken, dan bedoelen we de zaden van een plant met lange dunne stengels die ca. 30 cm kunnen worden, met fijne diepgroene, draadachtige blaadjes en kleine lila of witte bloempjes. Komijn behoort tot de peterselie familie en wordt ook wel eens comino genoemd.
Komijn wordt ingenomen tegen spijsverteringsproblemen en helpt bij maagproblemen die migraine veroorzaken. En Komijn is goed voor de eetlust.
Komijn is oorspronkelijk afkomstig uit het Midden-Oosten. De plant groeit het best in een zanderige, gedraineerde bodem en in een gebied met een warm klimaat, zoals aan de kust van het Middellandse-zeegebied, waar het kruid aangetroffen kan worden. Een warm klimaat is echter geen vereiste.
Naar een volksoverlevering zou het woord verbonden zijn met de Perzische stad “Kerman”, waar de meeste Komijn werd geproduceerd. De Perzische uitdrukking “Komijn brengen naar Kerman” heeft dezelfde betekenis als in het Nederlands “”water naar de zee dragen.
Later gebruikten de Romeinen gebruikten Komijn in plaats van peper. Daarnaast gebruikten zij het in gemalen vorm als broodbeleg en in liefdesdrankjes. Zij waren er van overtuigd dat het gebruik van Komijn zorgde voor een trouwe partner.
In de middeleeuwen werd het in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en India gebruikt bij de bereiding van couscous en curry. Het meest populair is het gebruik in chili con carne. Vanaf de 16de eeuw nam de interesse in komijn af in Europa. Men vermoedt dat Karwij de plaats heeft overgenomen gezien de overeenkomsten in smaak.
Tegenwoordig neemt het gebruik weer toe, vooral in Nederland waar de Komijn verwerkt wordt in de zogeheten “komijnekaas” (waarbij vooral de oude kaas het lekkerst is!). Daarnaast gebruikt men in Duitsland de Komijn samen met Karwij in de bekende likeur Kummel.
Tags: Komijn
Maak voor uzelf een ark van goferhout. In vakken ingedeeld moet u deze ark maken en hem van binnen en van buiten met pek bestrijken.
Genesis 6:14 (HSV)
Wat goferhout is zal ik nog wel een keer behandelen, deze keer wat meer over wat die vakken kunnen zijn. Het Hebreeuwse woord “qnm” wordt door veel vertalers gedacht dat het afkomstig is van “qinnim” wat “kamers” of “nesten”betekent. In dat geval zou het dus betekenen dat in de ark ruimten, vakken gemaakt moest worden.
Recente commentatoren geven de voorkeur aan “riet” en denken dat het afgeleid moet worden van “qanim” (“riet”), omdat de context het heeft over bouwmateriaal. Indien het werkelijk om riet gaat dan maakte riet deel uit van het constructiemateriaal. Nu geeft Herodotos1 een beschrijving hoe de Egyptenaren hun Papyrus-schepen bouwden, waarbij onder meer vermeld wordt dat de naden van deze schepen gedicht werd met Papyrus. Yahuda2 noemt deze methodiek als hij de bouw van de ark behandeld en verwijst naar de hierboven genoemde passage “in vakken ingedeeld moet u deze ark maken”. Het Hebreeuwse קן qên is volgens hem een Egyptisch leenwoord van ḳn waarmee het stoppen van de spleten tussen de planken van schepen wordt aangeduid.
Welke van de twee theorieën correct is laat ik in het midden, beiden komen mij logisch voor. Hopelijk zijn er geleerden die een uitsluitsel kunnen geven.
1 Herodotos, Historiën, II.96
2 Yahuda, A.S.,Language of the Pentateuch in its Relation to Egyptian [1933], Vol. 1, , 1933, p. 206
Tags: Ark van Noach, Flora, Papyrus
Zij woonde onder de palmboom van Debora, tussen Rama en Bethel, in het bergland van Efraïm, en de Israëlieten gingen voor de rechtspraak naar haar toe.
Richteren 4:5 (HSV)
Met een leesgroep zijn we bezig de geschiedenis van Debora te behandelen en één van de vragen die naar bovenkomt is, wat wordt bedoeld met de palmboom van Debora.Want over het algemeen is het vreemd dat een boom naar een persoon wordt vernoemd. Na enig denken en zoeken zijn er een aantal mogelijkheden. De Kanttekeningen hebben de opmerking “Alzo naar Debora genoemd”, maar daar kom je niet ver mee, want welke Debora wordt bedoeld. Enkele Joodse commentaren stellen nl. dat de boom is genoemd naar de voedster van Rebekka, waarvan wordt gezegd dat deze onder een boom is begraven (Gen. 35:8), echter hier is sprake van een eik/terebinth en niet van een palmboom en is dus om die reden niet logisch.
Een andere mogelijkheid is dat de boom op de grondgebied van Deborah de profetes stond en om die reden naar haar werd genoemd. Op zich zou dit kunnen, omdat van oorsprong (wilde) palmbomen niet in het bergland van Efraïm voorkwamen en dat dit dus een bijzonderheid was en de reden waarom het vermeld wordt.
Om diezelfde reden kan het zijn dat de boom zo wordt genoemd omdat Deborah de profetes daar richtte. Ik zeg “richtte” omdat richters meer volksleiders waren die niet alleen rechtspraak hielden, maar ook vragen beantwoorden en het volk leiden.
Tot slot kwam ik nog in een commentaar de opmerking tegen dat de boom wordt gebruikt als tegenstelling met de eik van Heber welke in vs. 11 wordt genoemd, waarbij de palmboom net als de naam Deborah de zoetheid representeert.
