Amos

You are currently browsing articles tagged Amos.

Dit zegt de HEER: Misdaad op misdaad heeft Gaza begaan: ze hebben een heel volk in ballingschap gedreven en uitgeleverd aan Edom. Daarom zal ik mijn vonnis niet herroepen.

Amos 1:6 NBV

Zo zegt de HEERE: Vanwege drie overtredingen van Gaza, ja, vanwege vier, zal Ik er niet op terugkomen, omdat zij Mijn volk volkomen in ballingschap gevoerd hebben om hen uit te leveren aan Edom.

Amos 1:6 HSV

Alzo zegt de HEERE: Om drie overtredingen van Gaza,  en om vier zal Ik dat niet afwenden; omdat zij Mijn volk gevankelijk hebben weggevoerd met een volkomen wegvoering, om aan Edom over te leveren.

Amos 1:6 SV

Vertalen is altijd moeilijk, want waarom willen sommige moderne vertalingen het Hebreeuwse “totale wegvoering” veranderen in “ballingschap”. Uit de context en de gewoonten van de Edomieten kennend weten we dat de Joden niet als ballingen ergens anders (al dan niet gedwongen) gingen leven, maar als slaven werden verkocht om in de kopermijnen van Edom te werken. Het is dan ook opmerkelijk dat het woord “in gevangenschap werden weggevoerd” is weggelaten. Beter is om het te vertalen met “Mijn volk werd gevangen afgevoerd door een totale deportatie”.

De reden waarom dit nu juist als specifieke zonde wordt genoemd is, dat na vernietigende oorlog van de Assyriërs, de overlevenden van het Noordelijke rijk vluchtten naar het zuiden richting Egypte, ze gingen niet via Juda omdat dit toen voor hen een vijandelijke staat was. Echter om Egypte te bereiken, moesten ze dus over Filistijns grondgebied en het verraderlijke was dat deze vluchtelingen gevangen genomen werden en als slaven werden verkocht in Gaza aan de Edomieten.

Tags:

Thekoa

… Amos, een schapenfokker uit Tekoa. …

Amos 1:1 (HSV)

Thekoa is een plaats die meermalen wordt genoemd in de Bijbel, maar (denk ik) toch het bekendst is geworden als de woonplaats van de profeet Amos. Eigenlijk stelt het plaatsje, ongeveer 17 km zuidelijk van Jeruzalem, ook tegenwoordig weinig voor.

Oorspronkelijk was het herbouwd door koning Rehabeam (2 Kron 11:6), en we weten dat een tijd daarvoor de legeroverste Joab een wijze vrouw hier vandaan heeft gehaald voor zijn eigen politieke doeleinden (2 Sam. 14:2). Verder  is er nog een passage in Jeremia (6:1) waaruit blijkt dat het een militair vestingstadje was. De laatste melding is in 2 Kronieken 20:20 als koning Josafat naar de woestijn van Thekoa trekt.

Tags: , ,

In onze reeks hoe je een archeologische vakantie kan beleven in Israël, is één van de plekken waar ik beslist naar toe zou gaan Tell es-Safi of Gath. Voor een compleet overzicht van deze reis, inclusief kaart zie hier.

Een van de redenen om daarnaar toe te gaan is het simpele feit dat daar een professioneel team bezig is om alles te onderzoeken. Op hun (on)officiële website, krijg je dan ook regelmatig het laatste nieuws te horen. Vaak met foto’s en soms met een korte video.

Zo hadden ze een tijdje geleden al bekend gemaakt dat ze een Filistijnse tempel aan het opgraven waren en dat ze vondsten hadden gevonden dat deze door een aardbeving was getroffen. Verschillende dateringen die ze deden wees erop dat het wel eens de grote aardbeving kon zijn geweest die in Amos 1:1 werd genoemd. Ik laat even in het midden of deze conclusie correct is. Maar vandaag plaatste Aren Maeir op hun weblog onderstaand videofragment, welke aangeeft waarom ik deze archeologische plek zou willen bezoeken.

Tags: , , , ,

Toen antwoordde Amos, en zeide tot Amazia: Ik was geen profeet, en ik was geen profetenzoon; maar ik was een ossenherder, en las wilde vijgen af.

Amos 7:14

Enige tijd geleden reageerde ik op een artikel van Edith van den Berg over het profeetschap van Amos. Daarin concludeerde ik “Dat hij [=Amos] ook de vruchten van Sycomoor las, blijkt dat hij een halfnomade was, wat op zich ook interessant is.” Nu las ik van de week een boek over Sycomoren in Israël en daarin stond ook de gewoonten beschreven van herders en waaruit bleek dat ik met deze conclusie te voorbarig was.

Amos, die onder de herders van Tekoa was (Amos 1:1) zal stellig de gewoonten hebben gevolgd van andere herders uit de omgeving. Aan het einde van de droge, hete zomer, wanneer al het groen is verdwenen in de Judea woestijn, verplaatste hij zijn kudden van geiten en schapen naar de Jordaan vlakte in de Jericho vallei. Dit gebied is ongeacht de droogte rijk aan groen gras. Het is in dit seizoen dat de onrijpe Sycomoor vruchten verschijnen aan de boom. Deze vruchten moesten doorboort worden (in het Hebreeuws blissa genoemd) en vervolgens ingewreven met olie. Dit is nodig om ervoor te zorgen dat de vruchten de zachte en smakelijke rijpheid krijgen die nodig is voor de consumptie.

Het geschiktste moment voor het doorboren van de vruchten, tenminste voor de Sycomoren die in de Jericho vallei groeien, is het moment dat de herders met hun kudden daar naar toe trokken. Nu kun je je voorstellen dat terwijl de kudden graasden in de vallei, de herders in het “maanlicht”  andere dingen konden doen. Het is dan ook aannemelijk dat de eigenaren van de Sycomoren zich bezig hielden met het plukken van de Sycomoor vruchten, deze doorboorden en inwreven en tijdens dit monotone werk een waakzaam oog op de kudden konden laten vallen.

Je kunt je voorstellen dat tijdens de ontmoeting van de herders uit Bethel en Amos hij de klachten aanhoorde van deze herders en dat zijn hart vervult werd met de “wraak van de Heer”. Je kunt je voorstellen dat hij tegen de herders zei: let even op mijn schapen en richting Bethel vertrok (slechts een dagreis daarvandaan) en daar begon te waarschuwen tegen de verdrukking en de onrechtvaardigheid:  “Ze verkopen de rechtvaardigen voor zilver en de armen voor een paar sandalen” (2:6). Het is begrijpelijk dat de priester Amazia woedend werd en tegen Amos zei “Ziener, verdwijn! Ga naar Juda en verdien daar je brood, ga daar maar profeteren” (7:12).

Nu moet je weten, zoals Edith al stelde, dat veel professionele profeten hun brood verdienden met profeteren en Amazia was er niet van gediend dat er concurrentie van “buiten” kwam. Vandaar ook Amos’ antwoord “Ik ben helemaal geen profeet, en ook geen profetenleerling. Ik ben veeboer en sycomoorteler” (7:14). Hiermee geeft Amos aan dat hij niet behoorde tot één van die profeten die hun visioenen verkopen aan Jan en alleman, maar dat hij kwam om te zeggen wat hij te zeggen had als boodschapper van God, om vervolgens weer terug te keren naar zijn kudden en Sycomoren.

Tags: , , , ,

In de Bijbel wordt henna (Lawsonia inermis) tweemaal genoemd, beide keren in Hooglied (1:14; 4:13). Henna wordt gebruikt voor tatoeages en bij veel culturen, waaronder de Joodse, is de hennanacht de dag voor de bruiloft een belangrijk ritueel en wordt al genoemd in een Ugaritsch legende van Baäl en Anath, waarbij Anath zich met henna bestrijkt.

Nu wil het geval dat het Hebreeuwse woord voor henna ḵōfer ook de betekenis heeft van losgeld. Zo lezen we in Jesaja 43:3 Want ik, de HEER, ben je God, de Heilige van Israël, je redder. Voor jou geef ik Egypte als losgeld, Nubië en Seba ruil ik in tegen jou. En in Amos 5: 12 Want Ik weet, dat uw overtredingen vele zijn, en uw zonden talrijk, – gij die de rechtvaardige benauwt, die losgeld aanneemt, en die de armen in de poort terzijde dringt.

De vraag die bij me opkwam (en waarvan ik het antwoord niet weet), is er een connectie tussen de bruidsschat (als een soort losprijs) die werd betaald aan de ouders van het meisje en het ritueel van de hennanacht.

Tags: , , , , , ,

In het verleden heb ik reeds verschillende keren melding gemaakt over zonsverduisteringen en dat ze ook worden genoemd in de Bijbel. In het boek The Story of Eclipses van George Chambers wordt een speciaal hoofdstuk gewijd aan dit onderwerp.

Zeer informatief is dat er niet alleen de standaard tekst van Amos 8 vers 9 wordt genoemd, maar dat ook dieper wordt ingegaan wie als eerste onderzoek deed naar deze zonsverduistering.

Het boek is hier en hier te vinden.

Tags: , ,

Een van de bekendste geboden uit het Oude Testament is:

Gij zult geen andere goden voor Mijn aangezicht hebben.

Exodus 20:3

Het valt dan ook op, als je het Oude Testament doorleest hoeveel afgoderij werd gepleegd door de vroegere Israëlieten. Een vorige keer hadden we al eens geschreven over “de afgoderij in de vallei der acacia’s“, en de conclusie dat de afgoderij onuitroeibaar leek.

Deze keer, zonder compleet te willen zijn, een overzicht van de verschillende goden en de bijbehorende afgoderij:

Want de lieden van Babel maakten Sukkôth Benôth, en de lieden van Chut maakten Nergal, en de lieden van Hamath maakten Asíma, En de Avieten maakten Nibhaz en Tartak, en de Sefarvieten verbrandden hun zonen voor Adramélech en Anamélech, de goden van Sefarváïm, met vuur.

2 Koningen 17:30-31

Want Sálomo wandelde Astoreth, den god der Sidoniërs, na, en Milchom, het verfoeisel der Ammonieten. … Toen bouwde Sálomo een hoogte voor Kamos, het verfoeisel der Moabieten, op den berg, die voor Jeruzalem is, en voor Molech, het verfoeisel der kinderen Ammons.

1 Koningen 11:5, 7

Als nu Israël zich koppelde aan Baäl-Peor, ontstak de toorn des HEEREN tegen Israël.

Numeri 25:3

En Ik zal bezoeking doen over Bel te Babel, en Ik zal uit zijn muil uithalen, wat hij verslonden heeft; en de heidenen zullen niet meer tot hem toevloeien, want ook Babels muur is gevallen.

Jeremia 51:44

Toen verzamelden zich de vorsten der Filistijnen, om hun god Dagon een groot offer te offeren, en tot vrolijkheid; en zij zeiden: Onze god heeft onzen vijand Simson in onze hand gegeven.

Richteren 16:23

Ja, gij droegt de tent van uw Melech, en den Kijun, uw beelden, de ster uws gods, dien gij uzelf hadt gemaakt.

Amos 5:26

En zij hebben de hoogten van Baäl gebouwd, die in het dal des zoons van Hinnom zijn, om hun zonen en hun dochteren den Molech door het vuur te laten gaan; hetwelk Ik hun niet heb geboden, noch in Mijn hart is opgekomen, dat zij dezen gruwel zouden doen; opdat zij Juda mochten doen zondigen.

Jeremia 32:35

Bel is gekromd, Nebo wordt nedergebogen, hun afgoden zijn geworden voor de dieren en voor de beesten; uw opgeladen pakken zijn een last voor de vermoeide beesten.

Jesaja 46:1

Hij nam de hoogten weg, en brak de opgerichte beelden, en roeide de bossen uit; en hij verbrijzelde de koperen slang, die Mozes gemaakt had, omdat de kinderen Israëls tot die dagen toe haar gerookt hadden; en hij noemde haar Nehustan.
2 Koningen 18:4

Het geschiedde nu, als hij in het huis van Nisroch, zijn god, zich nederboog, dat Adramélech en Sarézer, zijn zonen, hem met het zwaard versloegen; doch zij ontkwamen in het land van Ararat; en Esar-Haddon, zijn zoon, werd koning in zijn plaats.

2 Koningen 19:37

In deze zaak vergeve de HEERE uw knecht: wanneer mijn heer in het huis van Rimmon zal gaan, om zich daar neder te buigen, en hij op mijn hand leunen zal en ik mij in het huis van Rimmon nederbuigen zal; als ik mij alzo nederbuigen zal in het huis van Rimmon, de HEERE vergeve toch uw knecht in deze zaak.

2 Koningen 5:18

En Hij bracht mij tot de deur der poort van het huis des HEEREN, die naar het noorden is, en ziet, daar zaten vrouwen, bewenende den Thammuz.

Ezechiël 8:14

De kinderen lezen hout op, en de vaders steken het vuur aan, en de vrouwen kneden het deeg, om gebeelde koeken te maken voor de Melécheth des hemels, en anderen goden drankofferen te offeren, om Mij verdriet aan te doen.

Jeremia 7:18
Voor een uitwerking wie deze goden waren zie de blog van Dr. Claude Mariottini.

Tags: , , , , , , , ,

De brullende leeuw (2)

Voor hen die mijn vorige blog over dit onderwerp niet hebben gelezen, raad ik aan dit eerst te doen.

Leeuwen leiden een zwervend bestaan, en blijven zelden langer dan een dag op een vaste plek. In de Serengeti volgen ze bijvoorbeeld meestal de grote trekkende kudden gnoes, zebra’s en gazellen, om van tijd tot tijd terugkomen op hun favoriete plekken. Het komt dan ook vreemd over dat we in de meeste vertalingen lezen dat een leeuw zich bevind in zijn hol of leger.

Wat heeft de schrijver bedoeld? Nu blijkt dat de leeuw het grootste deel van de dag inactief is. Soms ligt hij tot twintig uur per dag te rusten in de schaduw, tussen de struiken, en als hij actief is, dan is dat enkel om te jagen. Als hij na het eten een “rustplaats” opzoekt, dan is dat doorgaans een plek vanwaar hij een goed overzicht heeft over de omgeving. Als er een prooi is gedood, wordt deze soms onder een struik gesleept om hem overdag aan de aandacht van gieren te onttrekken. Maar gewoonlijk eten ze de prooi op waar het is gedood.

Het Hebreeuwse woord ma’on betekent in het algemeen een “woonplaats, schuilplaats” of soms “vluchtplaats”. Als het woord betrekking heeft op dieren, dan kan het ook “leger, hol” betekenen, ‘een uitholling in de grond, verborgen achter struiken.’ Maar het kan ook een bredere betekenis hebben van een “schuilplaats” tot zelfs gewoon “leefgebied”. Mijns insziens hebben de keuzes die door de meeste vertalers zijn gemaakt, te maken met de onkunde ten aanzien van het gedrag van leeuwen. Een alternatieve vertaling in onze vers van ma’on die ook mogelijk is, is “schuilplaats”.

Als we nu het Bijbebelgedeelte uit Amos 3:4 nog eens lezen, maar dan vanuit de werkelijke gedragingen van leeuwen, dan moeten we bepalen welke geluiden een leeuw maakt en waarom. We zien dat in het Hebreeuws de woorden sha’ag en qol worden gebruikt. Als eerste het woord sha’ag dat in betrekking tot menselijk gedrag meestal een uiting van pijn of wanhoop weergeeft (Job 3:24; Ps 32:3; 38:8). Bij dieren is het een agressief geluid, dat vertaald kan worden met “loeien, brullen, grommen, grauwen” (Richt. 14:5; Ps. 104:21). Soms wordt het gebruikt voor de “donder” van de bliksem (Job 37:4; cf. Amos 1:2). Het woord qol is algemeen woord dat ieder stemgeluid kan weergeven, van ‘roepen’ tot ‘kreunen’ en ‘zingen’. In de context van onze passage passen de woorden “grommen” en “grauwen” beter dan het “brullen” en “de stem verheffen”, bovendien passen deze beter bij het gedrag van de leeuw en het zijn mogelijke alternatieve vertalingen van de Hebreeuwse woorden.

Dan blijft er nog één probleem over, in ons vers worden twee verschillende woorden gebruikt voor ‘leeuw’, namelijk ‘arieh en kephir. In de meeste Bijbelvertalingen wordt ‘arieh weergegeven met ‘leeuw’ en kephir met ‘jonge leeuw’, welke goede vertalingen zijn. Echter hoe dit toe te passen. De vorige keer hadden we besproken dat er 2 groepen leeuwen zijn tijdens de jacht: de benedenwindse en de bovenwindse. Hierbij zijn de benedenwindse de sterkere (en dus jongere) leeuwen, die vanuit het struikgewas de aanval inzetten, terwijl de bovenwindse zichtbaar (en ruikbaar) vanuit hun schuilplaats de prooi richting de benedenwindse leeuwen opjagen.

Op grond van bovengenoemde interpretatie, zou ik Amos 3:4 dan ook als volgt willen vertalen:

Gromt een (aanvals)leeuw in het struikgewas
tenzij hij een prooi heeft?
Grauwt een (jacht)leeuw in zijn schuilplaats
tenzij hij iets gevangen heeft?
Nu slaat het grommen en grauwen op het agressieve gedrag van de leeuwen die hun prooi verorberen en het is een gedrag die zich richt tegen de andere roofdieren (hyena’s) en aaseters (gieren) en meer een waarschuwing is dan dat het een begin is van een dodelijke aanval. Bovendien past deze vertaling in de totale context van het hoofdstuk.

Opgeslagen onder: Leeuw, Amos 3:4

Tags: ,

De brullende leeuw

Zal een leeuw brullen in het woud, als hij geen roof heeft? Zal een jonge leeuw uit zijn hol zijn stem verheffen, tenzij dat hij [wat] gevangen hebbe?

Amos 3:4

Deze keer wil ik het hebben over de brullende leeuwen in Amos 3: 4,wat me aan dit vers opviel is dat in de meeste vertalingen een beeld wordt geschetst van leeuwen die totaal niet overeenkomt met leeuwen in het wild. Het lijkt erop dat alle vertalingen ervan uitgaan, dat een leeuw ‘brullend’ zijn prooi bespringt, en dan vervolgens blijft doorbrullen van genot. Een tweede punt is dat er wordt gesproken dat de leeuw een “hol, leger” heeft waar hij zich steeds weer terugtrekt.

Om terug te komen op het eerste punt, dat een leeuw zijn ‘brullend’ prooi bespringt, dat doen leeuwen niet, ze bespringen hun prooi in stilte, omdat ze geen andere (roof)dieren, zoals hyena’s willen aantrekken, die hen van hun prooi zouden kunnen beroven. We moeten ons dan ook afvragen wanneer leeuwen brullen en waarom. Er zijn 3 redenen te vinden:
1) Ze brullen in de paartijd om indruk te maken op de leeuwinnen en de andere mannelijke leeuwen af te schrikken. Een soortgelijk fenomeen zien we als ze hun territorium afbakenen. Ze grommen dan vooral tegen leeuwen van andere troepen die op hun territorium willen komen. Ook brullen ze in dit kader tegen andere roofdieren, zelfs tegen mensen als deze te dichtbij komen. Gevechten tussen de (dominante) leeuwen van verschillende troepen zijn luidruchtig, maar heeft niets te maken brullen, danwel met de jacht en hun eetgedrag, zoals in bovenstaand vers.
2) Ze brullen als ze gerust hebben, dit doen ze omdat de verschillende leden van de troep zich hebben verspreid om een plek te zoeken van waaruit ze hun eventuele prooi kunnen besluipen. Hierbij nemen sommige leeuwen een bovenwindse positie in, terwijl andere een benedenwindse positie innemen. De afstand tussen deze leeuwen kan groot zijn, soms wel 3 kilometer. Het doel van dit brullen schijnt dan ook te zijn om de positie van elkaar te bepalen. Zie ook het volgende punt.
3) Leeuwen brullen als ze hongerig zijn. Hoe hongeriger ze zijn, des te harder brullen ze. Vooral ’s middags zijn brullende leeuwen erg hongerig. Nu valt op dat de bovenwindse leeuwen brullen, benedenwindse zelden. We zien hierin een bepaalde tactiek: De prooidieren merken niet alleen door het brullen dat er leeuwen zijn, maar ruiken ze ook. Hierdoor beangstigd zullen ze wegvluchten, richting de benedenwindse leeuwen, die zich wijselijk stilhouden om de prooidieren niet alert op hen te maken.
Ook wil het geval dat ze tegen elkaar grommen als ze zich tegoed doen aan de dezelfde (gezamelijk) gevangen prooi. Dit is hetzelfde gegrom als tegen de hyena’s en de gieren die mee willen profiteren van de prooi. Is de leeuw alleen dat is hij stil.


Een volgende keer zal ik het probleem bespreken dat de leeuw een “hol/leger” zou hebben.

Opgeslagen onder: Leeuw, Amos 3:4

Tags: ,

Die het Zevengesternte en den Orion maakt

Amos 5:8

De Pleïaden
Het sterrenbeeld Orion

Tags: ,

« Older entries